সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="as">
  <siteinfo>
    <sitename>অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া</sitename>
    <dbname>aswiki</dbname>
    <base>https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">মাধ্যম</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">বিশেষ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">সদস্য</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">সদস্য বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">চিত্ৰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">চিত্ৰ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি আলোচনা</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">সাঁচ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">সাঁচ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">সহায়</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">সহায় বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">শ্ৰেণী</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">শ্ৰেণী বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা আলোচনা</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4098</id>
    <revision>
      <id>615146</id>
      <parentid>612698</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T08:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gitartha.bordoloi</username>
        <id>2441</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিলোপন */ উত্তৰ</comment>
      <origin>615146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28591" sha1="osszs8ol2jsx6ofzyy3isp7wrqhzdf2" xml:space="preserve">{{archive box|
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 1|পুৰণি বাৰ্তা:২০১১]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 2|পুৰণি বাৰ্তা:২০১২ জানুৱাৰী-মাৰ্চ]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 3|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১২ এপ্ৰিল-ডিচেম্বৰ]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 4|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৩]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 5|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৪]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 6|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৫-১৬]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 7|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৭-১৮]]&lt;br/&gt;
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 8|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৯-২২]]
}}
[[File:WikiDefender Barnstar Hires.png|100px|right]]
[[File:Goldenwiki 2.png|100px|right]]


==কৰ্মশালাৰ সোণালী পদক==
{| style=&quot;border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; &quot;
|-
| [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|left|70px|কৰ্মশালাৰ সোণালী পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অসম সাহিত্য সভাৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত অসমীয়া ৱিকিপ্ৰকল্পৰ অনলাইন কৰ্মশালাত সমল ব্যক্তি হিচাপে আপুনি যি সক্ৰিয় সহায়-সহযোগিতা আগবঢ়ালে তাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ ওচৰত চিৰঋণী । ইয়াৰেই কৃতজ্ঞতা হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}

: ধন্যবাদ৷ [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 07:58, 28 June 2023 (ইউ.টি.চি.)


==ৱিকিউৎসৰ ভোটাতৰা==
{| style=&quot;border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; &quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Allaroundamazingbarnstar.png|100px]]|[[File:Allaroundamazingbarnstar.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; &quot; | '''ৱিকিউৎসৰ ভোটাতৰা'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; &quot; | শেহতীয়াকৈ অসমীয়া ৱিকিউৎসত অৰ্ধশতাধিক অসমীয়া গ্ৰন্থ আপল'ড কৰি তুমি যি অমূল্য অৱদান আগবঢ়ালা তাৰে সামান্য স্বীকৃতি হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ তোমাক এই পদকটো প্ৰদান কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 20:16, 28 July 2023 (ইউ.টি.চি.)
|}

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&amp;oldid=25451578 --&gt;

==ৱিকি সজাগতা পদক==
{| style=&quot;border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; &quot;
|-
| [[File:Wikipedia Logo Puzzle Globe Spins Horizontally, Revealing The Contents Of All Of Its Puzzle Pieces Without Background.gif|left|70px|ৱিকি সজাগতা পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ অধিক প্ৰসাৰৰ বাবে গুৱাহাটীৰ বীৰকুছিত অনুষ্ঠিত ৱিকিপিডিয়াত প্ৰবন্ধ লেখন সম্পৰ্কীয় প্ৰশিক্ষণত সমল ব্যক্তি অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}

== মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৩ ==

{| style=&quot;border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px blue; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; &quot;
| [[File:Mahatma Gandhi 01.svg|left|70px|The Epic Barnstar]] || প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সদ্য সমাপ্ত [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2023 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন,২০২৩]] প্ৰতি আপোনাৰ উৎসাহ আৰু আপুনি আগবঢ়োৱা পৰামৰ্শ আৰু অৱদানৰ বাবে আপোনাৰ আন্তৰিক শলাগ ল'লোঁ। আপোনাৰ ৱিকি-যাত্ৰা ক্ৰমাৎ অধিক শক্তিশালী হওঁক। শুভকামনা।
|} [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 04:13, 12 October 2023 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN

: ধন্যবাদ। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 18:19, 18 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
== কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন ==

{| style=&quot;border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; &quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle; &quot; |[[File:Fnf as 2023 logo.jpg|100px|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; &quot; | '''কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; &quot; |

&lt;big&gt;''“এটোপ এটোপ কৰি ডাৱৰৰ পানী পৰি ভৰি গ'ল বহল সাগৰ, কণ কণ বালি চাহী ইটে সিটে লগ লাগি সাজি দিলে ধৰণী ডাঙৰ”''&lt;/big&gt;

প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, চলিত বৰ্ষৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৩১ মাৰ্চলৈকে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভাষাৰ লগতে [[অসমীয়া]] ভাষাইও স্থানীয়ভাৱে [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪]] আয়োজন কৰিছিল৷ আপোনাক জনাবলৈ পাই আমি সুখী হৈছোঁ যে, সম্পাদনা-মেলাখনত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ ১৩ গৰাকী স্বেচ্ছাসেৱকে অংশগ্ৰহণ কৰি [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-feminism-and-folklore ৫৪৬টা ভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰ প্ৰবন্ধ] সংযোজন কৰে৷ এইসমূহ প্ৰবন্ধই ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথাৰ সমল বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে ইণ্টাৰনেটত অসমীয়া ভাষাৰ স্থিতিও সন্দেহাতীতভাৱে শক্তিশালী কৰিব৷ ইয়াৰ আঁৰতেই আছে আপোনালোকৰ দৰে নিষ্ঠাৱান স্বেচ্ছাসেৱকৰ নিৰৱচ্ছিন্ন অংশগ্ৰহণ আৰু সক্ৰিয় বৰঙণি৷ 

প্ৰিয় সুহৃদ, সম্পাদনা-মেলাত অংশ লৈ প্ৰতিযোগিতাখনৰ সৌষ্ঠৱ বঢ়োৱাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ প্ৰতি সদায়েই কৃতজ্ঞ হৈ ৰ'ব৷ পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰ সক্ৰিয়তা আমি আন্তৰিকতাৰে কামনা কৰিলোঁ৷ অভিনন্দন!! -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}

== User page  ==

Hello can you delete my Assamese Wikipedia user page for the visibility of global user page. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 06:39, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
:Please make a request [https://meta.wikimedia.org/wiki/Synchbot#How_do_I_make_a_request? here]. [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 07:17, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Gitartha.bordoloi|Gitartha.bordoloi]] thanks for the guidance. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:42, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)

== বিচাৰক পদক ==

{| style=&quot;border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; &quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:middle; &quot; |[[File:WAM logo without text.svg|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; &quot; | '''বিচাৰক পদক'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; &quot; |হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাখন নিয়াৰিকৈ চলাই নিয়াত বিচাৰক হিচাপে আপুনি যি নিৰপেক্ষ দায়িত্ব পালন কৰিলে, তাৰেই কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে,
&lt;br /&gt;— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''ৰ হৈ,&lt;br /&gt;[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|ৰুমি বৰা]]&lt;br /&gt;[[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]]&lt;br /&gt;[[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]]
|} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 13:44, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;
== এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান==
{{এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান}}
-&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 08:08, 1 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
: ধন্যবাদ। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 15:32, 2 February 2025 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]] (12:08, 6 June 2025) ==

ভলতে মোৰ নামটে দেৱভূষণৰ ঠাইত দেৱভূষষণ হৈ পৰিল একাউণ্ট খোলাৰ সময়ত৷ গতিকে নামটো শুদ্ধ কৰিবলৈ কি উপায় অৱলম্বন কৰিব পাৰি? সহায় কৰিবচোন৷ --[[সদস্য:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দেৱভূষষণ|বাৰ্তা]]) 12:08, 6 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
: [[সদস্য:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]], আপুনি [[:m:Steward requests/Username changes|Steward requests/Username changes]] পৃষ্ঠাত অনুৰোধ কৰিব লাগিব। কেনেকৈ লিখিব লাগে তাতে দিয়া আছে। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 11:01, 10 June 2025 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] (00:56, 30 July 2025) ==

নতুন শ্ৰেণী এটা ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ সৃষ্টি কৰিব পাৰি? --[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 00:56, 30 July 2025 (ইউ.টি.চি.)

:&lt;nowiki&gt;[[শ্ৰেণী:অমুক]]&lt;/nowiki&gt; বুলি প্ৰবন্ধটোৰ তলত লিখিলে বা হট্‌কেট্‌ সঁজুলিৰে শ্ৰেণীৰ নামটো লিখিলে সৃষ্টি হয়। কিন্তু তাৰ পাছত সেইটোৰ ৰঙা লিংক ক্লিক কৰি নিৰ্দিষ্ট পৃষ্ঠালৈ গৈ আন এটা মূল শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ভৰাব লাগিব। নতুন শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰাৰ আগতে সন্ধান পেৰাত আগৰে পৰা থকা শ্ৰেণী বিচাৰি লোৱাটো শ্ৰেয়। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 10:02, 1 August 2025 (ইউ.টি.চি.)
==অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা==
অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলাৰ বিচাৰক তথা সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱদানকাৰীসকলক মান পত্ৰ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে৷ অনুগ্ৰহ কৰি সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLRsqWU1u8Yfpe9Pp0WnAiog_gV93a8r6JE7MYQrDleJnarw/viewform?usp=header এই প্ৰ-পত্ৰখন] পূৰ কৰি সহযোগিতা আগবঢ়াই যেন৷ ধন্যবাদ! &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px;&quot;&gt;[[User:দিব্য দত্ত|&lt;font color=&quot;#663300&quot;&gt;'''দিব্য দত্ত'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 10:58, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:30, 28 April 2026 (ইউ.টি.চি.) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== অসম সৎনামী সমাজ যুৱ শক্তি প্ৰবন্ধৰ সন্দৰ্ভত ==

নমস্কাৰ গীতাৰ্থ বৰদলৈ ডাঙৰীয়া, মই &quot;অসম সৎনামী সমাজ যুৱ শক্তি&quot; প্ৰবন্ধটোৰ স্ৰষ্টা। প্ৰবন্ধটো উল্লেখযোগ্যতাৰ অভাৱত বিলোপ কৰা হৈছে বুলি গম পালোঁ। আচলতে মোৰ হাতত তেতিয়া সঠিক তথ্যসূত্ৰ নাছিল, কিন্তু এতিয়া মই ডিফুৰ পৰা প্ৰকাশিত দৈনিক বাতৰি কাকত 'ছ'লাংদ' (Solangdo)-ৰ ৮ মে', ২০২৬ তাৰিখৰ সংখ্যাত প্ৰকাশিত বিতং বাতৰিৰ স্থায়ী আৰ্কাইভ লিংক (Archive.org) যোগাৰ কৰিছোঁ।
প্ৰমাণস্বৰূপে লিংকসমূহ তলত দিয়া হ'ল:
১. দৈনিক ছ'লাংদ (পৃষ্ঠা ১): https://archive.org/details/img-20260510-wa-0023
২. দৈনিক ছ'লাংদ (পৃষ্ঠা ৭): https://archive.org/details/img-20260510-wa-0022
৩. আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট: https://assamsatnamisamajyuvashakti.blogspot.com
৪. কাৰ্যসূচীৰ ভিডিঅ' দৃশ্য: https://www.facebook.com/share/v/1H42KbxWfv/
অনুগ্ৰহ কৰি আপুনি এইসমূহ এবাৰ পৰীক্ষা কৰি চালে সংগঠনটোৰ উল্লেখযোগ্যতাৰ প্ৰমাণ পাব। আপুনি সুযোগ দিলে মই প্ৰবন্ধটো সঠিক তথ্যসূত্ৰৰে উন্নত কৰিব পাৰিম। অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰবন্ধটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰিলে কৃতজ্ঞ হ'ম।
ইতি—
গোবিন্দ সৎনামী
[[সদস্য:গোবিন্দ সৎনামী|গোবিন্দ সৎনামী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গোবিন্দ সৎনামী|বাৰ্তা]]) 02:43, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

:{{Ping|গোবিন্দ সৎনামী}}, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। মন কৰিব যে তথ্যসূত্ৰ থাকিলেই বিষয় এটাই [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা|উল্লেখযোগ্যতা]]ৰ মাপকাঠী পূৰণ নকৰিবও পাৰে। সংগঠনটোৰ লগত আপুনি ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষতা]] বৰ্তাই ৰাখিবলৈ আপুনি সেই বিষয়ে লিখা উচিত নহ'ব। (ওপৰত দিয়া ৰেফাৰেন্সৰ এটাহে ভাল, ফেইচবুকৰ ৰেফাৰেন্স গ্ৰহণযোগ্য নহয়; আনকি ৱেবছাইটটোৰ নিজা ডমেইনো নাই।) লগতে অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ নিজৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ নিলিখিব। ভৱিষ্যতে আপোনালোকৰ কাম-কাজ জনাজাত হৈ পৰিলে আন কোনোবাই এই বিষয়ত প্ৰবন্ধ লিখালৈ অপেক্ষা কৰক। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:56, 12 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
::নমস্কাৰ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিসমূহ ইমান স্পষ্টকৈ বুজাই দিয়াৰ বাবে আপোনাক অশেষ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। মই এতিয়াহে বুজিলোঁ যে মই বাৰে বাৰে কি ভুল কৰি আছিলোঁ। আগলৈ মই এই নিয়মসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে মানি চলিম। ধন্যবাদ। [[সদস্য:গোবিন্দ সৎনামী|গোবিন্দ সৎনামী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গোবিন্দ সৎনামী|বাৰ্তা]]) 18:13, 12 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:Golurambabu|Golurambabu]] (11:03, 18 May 2026) ==

Hello How can i write on astrology and post it --[[সদস্য:Golurambabu|Golurambabu]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Golurambabu|বাৰ্তা]]) 11:03, 18 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

:Hi. If you have prior experience of editing on Wikipedia, you can write 'encyclopedic' articles like [[হিন্দু জ্যোতিষবিদ্যা]] and publish here. However pages containing advertisement, predictions etc not conforming to Wikipedia policy will be deleted and your account might be blocked. [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 08:52, 25 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

== Request for deletion ==

There some proposition:
* delete category [[:শ্ৰেণী:User as-০]] because as-o not used 0 (zero), so I created category [[:শ্ৰেণী:User as-0]]
* I'm created [[সাঁচ:User pl-2]] [[সাঁচ:User ru-4]] [[সাঁচ:User be-4]] but I don't know how titled pl, ru, be languages. 

[[সদস্য:Ясамойла|Ясамойла]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ясамойла|বাৰ্তা]]) 14:53, 2 June 2026 (ইউ.টি.চি.)

== বিলোপন ==

অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ পৃষ্ঠাটো বিলোপ কৰা হৈছে। এইটো এটা সঠিক আৰু শুদ্ধ, সত্য পৃষ্ঠা আছিল। অনুগ্ৰহ কৰি অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ পৃষ্ঠাটো পুনৰাই বিচাৰিছোঁ। Website : https://assamsatnamiyuvaparishad.blogspot.com নিজা এখন সংবিধান আছে। লগতে ফেচবুক, বিভিন্ন নিউজ চেনেল আৰু বাতৰি কাকতত প্ৰকাশিত তথ্য হাতত যুগুত আছে। [[সদস্য:Krishna Kure|Krishna Kure]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Krishna Kure|বাৰ্তা]]) 06:38, 17 June 2026 (ইউ.টি.চি.)

:অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। ওপৰত গোবিন্দ সৎনামী ডাঙৰীয়াক দিয়া উত্তৰটোকে আপুনি চাব পাৰে। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 08:43, 1 July 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>osszs8ol2jsx6ofzyy3isp7wrqhzdf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ঢেকীয়াজুলি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36166</id>
    <revision>
      <id>615079</id>
      <parentid>435856</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37576-85</username>
        <id>50628</id>
      </contributor>
      <comment>/* যাতায়ত ব্যৱস্থা */</comment>
      <origin>615079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8378" sha1="q2uf4mvfo6ixljeu37iytns4kygq0lx" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ঢেকীয়াজুলি
| native_name = 
| native_name_lang = as
| other_name = 
| nickname = 
| settlement_type = নগৰ
| image_skyline = 
| image_alt = 
| image_caption = 
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = অসমত অৱস্থান
| latd = 26.7
| latm = 
| lats = 
| latNS = N
| longd = 92.5
| longm = 
| longs = 
| longEW = E
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[অসমৰ জিলাসমূহ|জিলা]]
| subdivision_name2 = [[শোণিতপুৰ জিলা]]
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type = 
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_rank = 
| area_total_km2 = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 100
| population_total = 19743
| population_as_of = 2001
| population_rank = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_footnotes = 
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া]] 
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code = 
| registration_plate = 
| website = 
| footnotes = 
}}
'''ঢেকীয়াজুলি''' (IPA:ˈdeɪkɪəˌdʒʊəlɪ)({{Lang-en|Dhekiajuli}})[[অসম]]ৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ত অৱস্থিত এটা অঞ্চল। 
==ইতিহাস==
শ্বহীদ নগৰী, 

১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰ তাৰিখে ইয়াতেই ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ১৩ গৰাকী শ্বহীদে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বন্দুকৰ গুলীত আত্ম বলিদান দিছিল। 

==ভৌগোলিক বিৱৰণ==
ঢেকীয়াজুলি ভৌগোলিকভাৱে {{Coord|26.7|N|92.5|E|}}ত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Dhekiajuli.html Falling Rain Genomics, Inc - Dhekiajuli]&lt;/ref&gt; এই অঞ্চলৰ সাগৰৰ পৰা গড় উচ্চতা ১০০ মিটাৰ (৩২৮ ফুট)। এই অঞ্চলটোৰ এশে পাশে ভালেসংখ্যক চাহ বাগিচা আছে। তদুপৰি এই অঞ্চলটো [[ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সমীপৱৰ্ত্তী। 
==আন্তঃগাঁথনি==
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,&lt;ref&gt;{{GR|India}}&lt;/ref&gt; ঢেকীয়াজুলিৰ মুঠ জনসংখ্যা ১৯,৭৪৩ জন। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/PopulationFinder/Population_Finder.aspx |title=Population Finder |publisher=Censusindia.gov.in |date= |accessdate=2012-09-30}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰে ৫৩% পুৰুষ আৰু ৪৭% মহিলা। ঢেকীয়াজুলিৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৪%। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ পৃথকভাৱে গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ হ'ল ৫৯.৫% আৰু ৬৯%। ঢেকীয়াজুলিৰ জনসংখ্যাৰ ১০% ছয় বছৰ বয়সৰ অনুৰ্ধৰ। 
==যাতায়ত ব্যৱস্থা==
ঢেকীয়াজুলি অঞ্চলটো ১৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দুয়োপাৰে অৱস্থিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোলৈ যাতায়তৰ ব্যৱস্থা অতি সুচল। ইয়াত অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ অন্তৰ্গত এটা বাছ আস্থান হোৱাৰ উপৰিও এটা বেচৰকাৰী বাছ আস্থান আছে। ইয়াৰ লগতে ৰেলপথেৰেও এই অঞ্চলতোলৈ যাতায়তৰ ব্যৱস্থা সুগম। 

ঢেকীয়াজুলিত ভালসংখ্যক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আছে। ইয়াৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল-

বিদ্যালয়-
* ঢেকীয়াজুলি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়
* শংকৰদেব শিশু/বিদ্যা নিকেতন। 
* ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাব্লিক বিদ্যালয়। 
* শোণিতপুৰ একাডেমী,২নং চাৰিআলি। 
* নাৰেংকাতি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়।
* চিৰাজুলি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়।
কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ::

লক্ষীণাথ বেজবৰুৱা একাদেমি। 

মহাবিদ্যালয়-
* লোকনায়ক অমিয় কুমাৰ দাস মহাবিদ্যালয়
অন্যান্য-

•

==ৰাজনীতি==
ঢেকীয়াজুলি [[তেজপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। &lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf
| title = List of Parliamentary &amp; Assembly Constituencies
| accessdate = 2008-10-06
| work = Assam
| publisher = Election Commission of India
| archivedate = 2006-05-04
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf
| deadurl = yes
}}&lt;/ref&gt;

==উল্লেখযোগ্য ঠাই== ইস্কন মন্দিৰ 
গুপ্তেশ্বৰ বা শিঙৰি শিৱ মন্দিৰ

==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি==
*লোকনায়ক [[অমিয় কুমাৰ দাস]]
* [[পুষ্পলতা দাস]], স্বাধীনতা সংগ্ৰামী
* [[অশোক সিংহল]], বিধায়ক আৰু অসম চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী
*নাৰায়ণ বৰা, সভাপতি, ঢেকিয়াজুলি নাগৰিক মঞ্চ
*ৰমেশ চন্দ্ৰ বৰা, অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক , বিশিষ্ট সাংবাদিক 
*ললিত বৰুৱা, সাহিত্যিক পেঞ্চনাৰ, শোণিতপুৰ জিলা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি
*প্ৰদীপ কুমাৰ নাথ, শোণিতপুৰ জিলা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি
*ধ্ৰুৱ ভূষণ মহন্ত, সভাপতি, ঢেকিয়াজুলি শাখা সাহিত্য সভা
*ড° হৰি প্ৰসাদ বৰুৱা, সম্পাদক,ঢেকিয়াজুলি শাখা সাহিত্য সভা
*কাজল বৰা, সমাজ সেৱক
*মহেন্দ্ৰ কুমাৰ মহেশ্বৰী, বিশিষ্ট ব্যৱসায়ী
*মহাবীৰ চেঠীয়া, সম্পাদক, মাৰোৱাৰী পঞ্চায়ত
*ৰাতুল কুমাৰ নাথ, ৰাজনীতিক 
*দেৱীচৰণ নেওগ, সমাজসেৱক 
*পংকজ কুমাৰ নাথ, বিশিষ্ট সাংবাদিক

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]]</text>
      <sha1>q2uf4mvfo6ixljeu37iytns4kygq0lx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615080</id>
      <parentid>615079</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:34:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37576-85</username>
        <id>50628</id>
      </contributor>
      <comment>/* উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি */</comment>
      <origin>615080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8530" sha1="sc4dweoeu8sebm7nc9n5scmfmxkru14" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ঢেকীয়াজুলি
| native_name = 
| native_name_lang = as
| other_name = 
| nickname = 
| settlement_type = নগৰ
| image_skyline = 
| image_alt = 
| image_caption = 
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = অসমত অৱস্থান
| latd = 26.7
| latm = 
| lats = 
| latNS = N
| longd = 92.5
| longm = 
| longs = 
| longEW = E
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[অসমৰ জিলাসমূহ|জিলা]]
| subdivision_name2 = [[শোণিতপুৰ জিলা]]
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type = 
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_rank = 
| area_total_km2 = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 100
| population_total = 19743
| population_as_of = 2001
| population_rank = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_footnotes = 
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া]] 
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code = 
| registration_plate = 
| website = 
| footnotes = 
}}
'''ঢেকীয়াজুলি''' (IPA:ˈdeɪkɪəˌdʒʊəlɪ)({{Lang-en|Dhekiajuli}})[[অসম]]ৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ত অৱস্থিত এটা অঞ্চল। 
==ইতিহাস==
শ্বহীদ নগৰী, 

১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰ তাৰিখে ইয়াতেই ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ১৩ গৰাকী শ্বহীদে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বন্দুকৰ গুলীত আত্ম বলিদান দিছিল। 

==ভৌগোলিক বিৱৰণ==
ঢেকীয়াজুলি ভৌগোলিকভাৱে {{Coord|26.7|N|92.5|E|}}ত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Dhekiajuli.html Falling Rain Genomics, Inc - Dhekiajuli]&lt;/ref&gt; এই অঞ্চলৰ সাগৰৰ পৰা গড় উচ্চতা ১০০ মিটাৰ (৩২৮ ফুট)। এই অঞ্চলটোৰ এশে পাশে ভালেসংখ্যক চাহ বাগিচা আছে। তদুপৰি এই অঞ্চলটো [[ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সমীপৱৰ্ত্তী। 
==আন্তঃগাঁথনি==
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,&lt;ref&gt;{{GR|India}}&lt;/ref&gt; ঢেকীয়াজুলিৰ মুঠ জনসংখ্যা ১৯,৭৪৩ জন। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/PopulationFinder/Population_Finder.aspx |title=Population Finder |publisher=Censusindia.gov.in |date= |accessdate=2012-09-30}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰে ৫৩% পুৰুষ আৰু ৪৭% মহিলা। ঢেকীয়াজুলিৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৪%। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ পৃথকভাৱে গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ হ'ল ৫৯.৫% আৰু ৬৯%। ঢেকীয়াজুলিৰ জনসংখ্যাৰ ১০% ছয় বছৰ বয়সৰ অনুৰ্ধৰ। 
==যাতায়ত ব্যৱস্থা==
ঢেকীয়াজুলি অঞ্চলটো ১৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দুয়োপাৰে অৱস্থিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোলৈ যাতায়তৰ ব্যৱস্থা অতি সুচল। ইয়াত অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ অন্তৰ্গত এটা বাছ আস্থান হোৱাৰ উপৰিও এটা বেচৰকাৰী বাছ আস্থান আছে। ইয়াৰ লগতে ৰেলপথেৰেও এই অঞ্চলতোলৈ যাতায়তৰ ব্যৱস্থা সুগম। 

ঢেকীয়াজুলিত ভালসংখ্যক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আছে। ইয়াৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল-

বিদ্যালয়-
* ঢেকীয়াজুলি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়
* শংকৰদেব শিশু/বিদ্যা নিকেতন। 
* ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাব্লিক বিদ্যালয়। 
* শোণিতপুৰ একাডেমী,২নং চাৰিআলি। 
* নাৰেংকাতি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়।
* চিৰাজুলি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়।
কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ::

লক্ষীণাথ বেজবৰুৱা একাদেমি। 

মহাবিদ্যালয়-
* লোকনায়ক অমিয় কুমাৰ দাস মহাবিদ্যালয়
অন্যান্য-

•

==ৰাজনীতি==
ঢেকীয়াজুলি [[তেজপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। &lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf
| title = List of Parliamentary &amp; Assembly Constituencies
| accessdate = 2008-10-06
| work = Assam
| publisher = Election Commission of India
| archivedate = 2006-05-04
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf
| deadurl = yes
}}&lt;/ref&gt;

==উল্লেখযোগ্য ঠাই== ইস্কন মন্দিৰ 
গুপ্তেশ্বৰ বা শিঙৰি শিৱ মন্দিৰ

==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি==
*লোকনায়ক [[অমিয় কুমাৰ দাস]]
* [[পুষ্পলতা দাস]], স্বাধীনতা সংগ্ৰামী
* [[অশোক সিংহল]], বিধায়ক আৰু অসম চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী
*নাৰায়ণ বৰা, সভাপতি, ঢেকিয়াজুলি নাগৰিক মঞ্চ
*ৰমেশ চন্দ্ৰ বৰা, অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক , বিশিষ্ট সাংবাদিক 
*ললিত বৰুৱা, সাহিত্যিক পেঞ্চনাৰ, শোণিতপুৰ জিলা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি
*প্ৰদীপ কুমাৰ নাথ, শোণিতপুৰ জিলা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি
*ধ্ৰুৱ ভূষণ মহন্ত, সভাপতি, ঢেকিয়াজুলি শাখা সাহিত্য সভা
*ড° হৰি প্ৰসাদ বৰুৱা, সম্পাদক,ঢেকিয়াজুলি শাখা সাহিত্য সভা
*কাজল বৰা, সমাজ সেৱক
*মহেন্দ্ৰ কুমাৰ মহেশ্বৰী, বিশিষ্ট ব্যৱসায়ী
*মহাবীৰ চেঠীয়া, সম্পাদক, মাৰোৱাৰী পঞ্চায়ত
*ৰাতুল কুমাৰ নাথ, ৰাজনীতিক 
*দেৱীচৰণ নেওগ, সমাজসেৱক 
*পংকজ কুমাৰ নাথ, বিশিষ্ট সাংবাদিক
*ছাহজাহান আলী, সমাজ সেৱক, সম্পাদক(ৰাক্ষসমাৰিআঞ্চলিক আমছু)

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]]</text>
      <sha1>sc4dweoeu8sebm7nc9n5scmfmxkru14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615081</id>
      <parentid>615080</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37576-85</username>
        <id>50628</id>
      </contributor>
      <comment>/* উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি */</comment>
      <origin>615081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="7kgbp6y7vkrywy5pp6d1jz7ogqwdn0n" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ঢেকীয়াজুলি
| native_name = 
| native_name_lang = as
| other_name = 
| nickname = 
| settlement_type = নগৰ
| image_skyline = 
| image_alt = 
| image_caption = 
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = অসমত অৱস্থান
| latd = 26.7
| latm = 
| lats = 
| latNS = N
| longd = 92.5
| longm = 
| longs = 
| longEW = E
| coordinates_display = inline,title
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[অসমৰ জিলাসমূহ|জিলা]]
| subdivision_name2 = [[শোণিতপুৰ জিলা]]
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type = 
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_rank = 
| area_total_km2 = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 100
| population_total = 19743
| population_as_of = 2001
| population_rank = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_footnotes = 
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া]] 
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code = 
| registration_plate = 
| website = 
| footnotes = 
}}
'''ঢেকীয়াজুলি''' (IPA:ˈdeɪkɪəˌdʒʊəlɪ)({{Lang-en|Dhekiajuli}})[[অসম]]ৰ [[শোণিতপুৰ জিলা]]ত অৱস্থিত এটা অঞ্চল। 
==ইতিহাস==
শ্বহীদ নগৰী, 

১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰ তাৰিখে ইয়াতেই ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ১৩ গৰাকী শ্বহীদে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বন্দুকৰ গুলীত আত্ম বলিদান দিছিল। 

==ভৌগোলিক বিৱৰণ==
ঢেকীয়াজুলি ভৌগোলিকভাৱে {{Coord|26.7|N|92.5|E|}}ত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Dhekiajuli.html Falling Rain Genomics, Inc - Dhekiajuli]&lt;/ref&gt; এই অঞ্চলৰ সাগৰৰ পৰা গড় উচ্চতা ১০০ মিটাৰ (৩২৮ ফুট)। এই অঞ্চলটোৰ এশে পাশে ভালেসংখ্যক চাহ বাগিচা আছে। তদুপৰি এই অঞ্চলটো [[ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সমীপৱৰ্ত্তী। 
==আন্তঃগাঁথনি==
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,&lt;ref&gt;{{GR|India}}&lt;/ref&gt; ঢেকীয়াজুলিৰ মুঠ জনসংখ্যা ১৯,৭৪৩ জন। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/PopulationFinder/Population_Finder.aspx |title=Population Finder |publisher=Censusindia.gov.in |date= |accessdate=2012-09-30}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰে ৫৩% পুৰুষ আৰু ৪৭% মহিলা। ঢেকীয়াজুলিৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৪%। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ পৃথকভাৱে গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ হ'ল ৫৯.৫% আৰু ৬৯%। ঢেকীয়াজুলিৰ জনসংখ্যাৰ ১০% ছয় বছৰ বয়সৰ অনুৰ্ধৰ। 
==যাতায়ত ব্যৱস্থা==
ঢেকীয়াজুলি অঞ্চলটো ১৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ দুয়োপাৰে অৱস্থিত হোৱা বাবে অঞ্চলটোলৈ যাতায়তৰ ব্যৱস্থা অতি সুচল। ইয়াত অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ অন্তৰ্গত এটা বাছ আস্থান হোৱাৰ উপৰিও এটা বেচৰকাৰী বাছ আস্থান আছে। ইয়াৰ লগতে ৰেলপথেৰেও এই অঞ্চলতোলৈ যাতায়তৰ ব্যৱস্থা সুগম। 

ঢেকীয়াজুলিত ভালসংখ্যক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আছে। ইয়াৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ'ল-

বিদ্যালয়-
* ঢেকীয়াজুলি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়
* শংকৰদেব শিশু/বিদ্যা নিকেতন। 
* ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাব্লিক বিদ্যালয়। 
* শোণিতপুৰ একাডেমী,২নং চাৰিআলি। 
* নাৰেংকাতি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়।
* চিৰাজুলি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়।
কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় ::

লক্ষীণাথ বেজবৰুৱা একাদেমি। 

মহাবিদ্যালয়-
* লোকনায়ক অমিয় কুমাৰ দাস মহাবিদ্যালয়
অন্যান্য-

•

==ৰাজনীতি==
ঢেকীয়াজুলি [[তেজপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত। &lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf
| title = List of Parliamentary &amp; Assembly Constituencies
| accessdate = 2008-10-06
| work = Assam
| publisher = Election Commission of India
| archivedate = 2006-05-04
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf
| deadurl = yes
}}&lt;/ref&gt;

==উল্লেখযোগ্য ঠাই== ইস্কন মন্দিৰ 
গুপ্তেশ্বৰ বা শিঙৰি শিৱ মন্দিৰ

==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি==
*লোকনায়ক [[অমিয় কুমাৰ দাস]]
* [[পুষ্পলতা দাস]], স্বাধীনতা সংগ্ৰামী
* [[অশোক সিংহল]], বিধায়ক আৰু অসম চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী
*নাৰায়ণ বৰা, সভাপতি, ঢেকিয়াজুলি নাগৰিক মঞ্চ
*ৰমেশ চন্দ্ৰ বৰা, অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক , বিশিষ্ট সাংবাদিক 
*ললিত বৰুৱা, সাহিত্যিক পেঞ্চনাৰ, শোণিতপুৰ জিলা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি
*প্ৰদীপ কুমাৰ নাথ, শোণিতপুৰ জিলা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি
*ধ্ৰুৱ ভূষণ মহন্ত, সভাপতি, ঢেকিয়াজুলি শাখা সাহিত্য সভা
*ড° হৰি প্ৰসাদ বৰুৱা, সম্পাদক,ঢেকিয়াজুলি শাখা সাহিত্য সভা
*কাজল বৰা, সমাজ সেৱক
*মহেন্দ্ৰ কুমাৰ মহেশ্বৰী, বিশিষ্ট ব্যৱসায়ী
*মহাবীৰ চেঠীয়া, সম্পাদক, মাৰোৱাৰী পঞ্চায়ত
*ৰাতুল কুমাৰ নাথ, ৰাজনীতিক 
*দেৱীচৰণ নেওগ, সমাজসেৱক 
*পংকজ কুমাৰ নাথ, বিশিষ্ট সাংবাদিক
*ছাহজাহান আলী, সমাজ সেৱক, সম্পাদক(ৰাক্ষসমাৰি আঞ্চলিক আমছু)

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]]</text>
      <sha1>7kgbp6y7vkrywy5pp6d1jz7ogqwdn0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:ৱিকিপত্ৰিকা মূলপৃষ্ঠা</title>
    <ns>10</ns>
    <id>50117</id>
    <revision>
      <id>615087</id>
      <parentid>610859</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>615087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20705" sha1="348q1tsckingf5qbqbawi6dqbfspdcu" xml:space="preserve">{{#ifexist:ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/{{{যোৱা মাহ|}}}|{{left|[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/{{{যোৱা মাহ}}}|পূৰ্বৱতী সংখ্যা]]}}}}{{#ifexist:ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/{{{পৰৱৰ্তী মাহ|}}}|{{Right|[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/{{{পৰৱৰ্তী মাহ}}}|পৰৱৰ্তী সংখ্যা]]}}|}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:3px double #999; border-top:3px double #bbb; background-color:#FFF; padding:15px 20px;&quot;&gt;{{#if:{{{বিশেষ সংখ্যা|}}}|
{{{!}}
{{!}}-
{{!}}{{{File1}}}
{{!}}{{gap}}
{{!}}&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;'''{{{বিশেষ সংখ্যা}}}'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-family:serif; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:300%;&quot;&gt;'''ৱিকিপত্ৰিকা'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ দাপোণ&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{!}}{{gap}}
{{!}}{{{File2}}}
{{!}}-
{{!}}colspan=&quot;5&quot;{{!}}&lt;div style=&quot;font-family:serif; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''{{{সংখ্যা}}} সংখ্যা'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{!}}}|&lt;div style=&quot;font-family:serif; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:300%;&quot;&gt;'''ৱিকিপত্ৰিকা'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ দাপোণ&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''{{{সংখ্যা}}} সংখ্যা'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;}}
&lt;/div&gt;
{| border=0 style=&quot;margin:auto;&quot;
{{#if:{{{মুখবন্ধ|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[চিত্ৰ:Bookmark font awesome.svg|23px|alt=মুখবন্ধ|link=|মুখবন্ধ]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 125%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: center; color: #000;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;মুখবন্ধ&lt;/span&gt; [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{মুখবন্ধ}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{মুখবন্ধ}}}}}}}
{{#if:{{{সদ্য প্ৰয়াত ব্যক্তি বিশেষ|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:Bookmark font awesome.svg|23px|alt=উচৰ্গা|link=|সদ্য প্ৰয়াত ব্যক্তি বিশেষ]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; width:90%; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align:center; color: #000;&quot;&gt;সদ্য প্ৰয়াত ব্যক্তি {{{বিশেষ|}}} [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{সদ্য প্ৰয়াত ব্যক্তি বিশেষ}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{সদ্য প্ৰয়াত ব্যক্তি বিশেষ}}}}}}}
{{#if:{{{উচৰ্গা|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:Bookmark font awesome.svg|23px|alt=উচৰ্গা|link=|উচৰ্গা]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: center; color: #000;&quot;&gt;{{{উচৰ্গা শিৰোনাম|উচৰ্গা}}} [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{উচৰ্গা}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{উচৰ্গা}}}}}}}
|}
{| style=&quot;margin: 2px 0 0 0; background: none;&quot;
| style=&quot;width: 50%; border: 1px solid #bbbbbb; background: #fff; vertical-align: top; color: #000;&quot; |
{| id=&quot;mp-tfa&quot; style=&quot;padding: 2px; width: 100%; vertical-align: top; background: #fff;&quot;
{{#if:{{{সম্পাদকীয়|}}}|{{!}}-
{{!}} &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[চিত্ৰ:Quote right font awesome.svg|22px|alt=সম্পাদকীয়|link=|সম্পাদকীয়]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;ৱিকিপিডিয়ানৰ মনৰ কথা [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{সম্পাদকীয়}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} &lt;div style=&quot;padding-top:10px; padding-left:10px; padding-right:10px; padding-bottom:10px;&quot;&gt;{{{{{সম্পাদকীয়}}}}}}}
{{#if:{{{বিশেষ সংযোজন(শীৰ্ষ)|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[চিত্ৰ:Bookmark font awesome.svg|23px|alt=মুখবন্ধ|link=|বিশেষ সংযোজন(শীৰ্ষ)]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 125%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: center; color: #000;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;{{{বিশেষ সংযোজন(শিৰোনাম)}}}&lt;/span&gt; [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{বিশেষ সংযোজন(শীৰ্ষ)}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{বিশেষ সংযোজন(শীৰ্ষ)}}}}}}}&lt;/div&gt;
{{#if:{{{ভাল প্ৰবন্ধ (দ্বিতীয় স্তম্ভ)|}}}||{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:Bookmark font awesome.svg|22px|alt=ভাল প্ৰবন্ধ|link=|ভাল প্ৰবন্ধ]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;ভাল প্ৰবন্ধ [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{ভাল প্ৰবন্ধ}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} &lt;div style=&quot;padding-top:10px; padding-left:10px; padding-right:10px; padding-bottom:10px;&quot;&gt;{{{{{ভাল প্ৰবন্ধ}}}}}&lt;/div&gt;}}
{{#if:{{{নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি (প্ৰথম স্তম্ভ)|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:Star font awesome.svg|23px|alt=নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি|link=|নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি (প্ৰথম স্তম্ভ)}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি (প্ৰথম স্তম্ভ)}}}}}}}
{{#if:{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (দ্বিতীয় স্তম্ভ)|}}}{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (মধ্য)|}}}||{{#if:{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:List font awesome.svg|22px|alt=সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|link=|সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;{{{যোৱা মাহ}}}ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ}}}}}}}|}}
|}
| style=&quot;border: 0px solid transparent&quot; |
| style=&quot;width: 50%; border: 1px solid #bbbbbb; vertical-align:top;&quot; |
{| id=&quot;mp-dyk&quot; style=&quot;width: 100%; padding: 2px; vertical-align:top;&quot;
|-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:Camera font awesome.svg|22px|right|link=]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-family:serif; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; text-align: left; color: #000; background: #e9f3ff;&quot;&gt;নিৰ্বাচিত চিত্ৰ [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{নিৰ্বাচিত চিত্ৰ}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
|-
|- 
| &lt;div style=&quot;padding-top:10px; padding-left:10px; padding-right:10px; padding-bottom:10px;&quot;&gt;{{{{{নিৰ্বাচিত চিত্ৰ}}}}}&lt;/div&gt;
{{#if:{{{উল্লেখনীয় ৱিকিমিডিয়ান|}}}|{{!}}-
{{!}}{{{{{উল্লেখনীয় ৱিকিমিডিয়ান}}}}}}}
|-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[চিত্ৰ:Trophy font awesome.svg|22px|right|link=]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-family:serif; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; text-align: left; color: #000; background: #e9f3ff;&quot;&gt; পদক [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{পদক}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
|-
| {{{{{পদক}}}}}
|-
{{#if:{{{বিশেষ অভিলেখ|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:Star font awesome.svg|23px|alt=বিশেষ অভিলেখ|link=|বিশেষ অভিলেখ]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;{{{যোৱা মাহ}}}ৰ বিশেষ অভিলেখ [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{বিশেষ অভিলেখ}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{ বিশেষ অভিলেখ}}}}}}}
|-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[চিত্ৰ:Font awesome font awesome.svg|20px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-family:serif; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; text-align: left; color: #000; background: #e9f3ff;&quot;&gt;উল্লেখনীয় কাম [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{উল্লেখনীয় কাম}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
|-
|{{{{{উল্লেখনীয় কাম}}}}}
{{#if:{{{নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:Star font awesome.svg|23px|alt=নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি|link=|নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি}}}}}}}
{{#if:{{{ভাল প্ৰবন্ধ (দ্বিতীয় স্তম্ভ)|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:Bookmark font awesome.svg|22px|alt=ভাল প্ৰবন্ধ|link=|ভাল প্ৰবন্ধ]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;ভাল প্ৰবন্ধ [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{ভাল প্ৰবন্ধ (দ্বিতীয় স্তম্ভ)}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} &lt;div style=&quot;padding-top:10px; padding-left:10px; padding-right:10px; padding-bottom:10px;&quot;&gt;{{{{{ভাল প্ৰবন্ধ (দ্বিতীয় স্তম্ভ)}}}}}&lt;/div&gt;}}
{{#if:{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (দ্বিতীয় স্তম্ভ)|}}}|{{!}}-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:List font awesome.svg|22px|alt=সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|link=|সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;{{{যোৱা মাহ}}}ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
{{!}}-
{{!}} {{{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (দ্বিতীয় স্তম্ভ)}}}}}}}
|-
! &lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;{{#if:{{{ৱিকিউৎস|}}}|[[চিত্ৰ:Wikibooks-logo.svg|20px|alt=|link=]]|[[চিত্ৰ:Signal font awesome.svg|20px|alt=|link=]]}}&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-family:serif; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; text-align: left; color: #000; background: #e9f3ff;&quot;&gt;{{#if:{{{ৱিকিউৎস|}}}|নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ|পৰিসংখ্যা আৰু অন্যান্য [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/পৰিসংখ্যা আৰু অন্যান্য|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]}}&lt;/div&gt;
|-
| {{#if:{{{ৱিকিউৎস|}}}|{{{{{নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ}}}}}|{{ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/পৰিসংখ্যা আৰু অন্যান্য}}}}
|}
|}&lt;div style=&quot;width: 100%; border: 1px solid #bbbbbb; background: #fff; vertical-align: top; color: #000;&quot;&gt;
{| style=&quot;margin:auto;&quot;
|-
|{{#if:{{{বিশেষ সংযোজন|}}}|{{{{{বিশেষ সংযোজন}}}}}}}
|}
{{#if:{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (মধ্য)|}}}|
{{{!}}
{{!}}-
{{!}}&lt;div style=&quot;padding: 3px; float: right; margin: 2px 2px 0px 0px;&quot;&gt;[[File:List font awesome.svg|22px|alt=সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|link=|সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ]]&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #ccc; background: #e9f3ff; text-align: left; color: #000;&quot;&gt;{{{যোৱা মাহ}}}ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (মধ্য)}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;{{{{{সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (মধ্য)}}}}}
{{!}}}
}}
{| style=&quot;margin:auto;text-align:center;&quot;
! &lt;div style=&quot;font-family:serif; padding: 0.4em 0.5em; margin: 0; font-size: 115%; font-weight: bold; border: 1px solid #B1A5C2; text-align: center; color: #000; background: #e9f3ff;&quot;&gt;[[চিত্ৰ:Group font awesome.svg|22px|right]][[বিশেষ:সক্ৰিয় সদস্যসকল|সক্ৰিয় সদস্যসমূহ]] [[চিত্ৰ:Pencil font awesome.svg|10px|alt=সম্পাদনা কৰক|link={{fullurl:{{{সক্ৰিয় সদস্যসমূহ}}}|action=edit}}|সম্পাদনা কৰক]]&lt;/div&gt;
|-
|{{{{{সক্ৰিয় সদস্যসমূহ}}}}}
|}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:3px double #999; border-top:3px double #bbb; background-color:#FFF; padding:15px 20px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;ৱিকিপত্ৰিকাৰ পৰৱৰ্তী প্ৰকাশনৰ বাবে আপোনাৰো সহায়ৰ প্ৰয়োজন। অনুগ্ৰহ কৰি ইয়াত যোগদান কৰি ইয়াক সাফল্যমণ্ডিত কৰি তোলক।&lt;br/&gt;ৱিকিপিডিয়াৰ লগত জড়িত হ’বৰ বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়া পৰিচিতি]] পৃষ্ঠাটো আপোনাৰ উপযোগীকৈ বনোৱা হৈছে, প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আপুনি চকু ফুৰাব বুলি আশা কৰা হ’ল।&lt;br/&gt;ৱিকিপত্ৰিকাৰ বিষয়ে আপোনাৰ মন্তব্য [[ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:ৱিকিপত্ৰিকা|ইয়াত]] লিখক।
{{#if:{{{ৱিকিউৎস|}}}|
{{{!}} width=&quot;100%&quot; style=&quot;border: 1px solid gray; text-align:left;&quot; 
{{!}}
* [[File:2021 Facebook icon.svg|20px]] &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ ফেইচবুকত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ]&lt;/span&gt;
* [[File:2021 Facebook icon.svg|20px]] &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://facebook.com/aswikipedia ফেইচবুক পৃষ্ঠা]&lt;/span&gt;
* [[File:X logo 2023.svg|20px]] এক্সত অনুসৰণ কৰক: &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://x.com/aswikipedia @aswikipedia]&lt;/span&gt;, &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://x.com/aswikisource @aswikisource]&lt;/span&gt; আৰু  &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://x.com/aswikiquote @aswikiquote]&lt;/span&gt;
{{!}}
* [[File:Instagram logo 2022.svg|20px]] ইন্‌ষ্টাগ্ৰামত অনুসৰণ কৰক: &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://www.instagram.com/assamesewikimedia @assamesewikimedia]&lt;/span&gt;
* [[File:YouTube full-color icon (2017).svg|20px]] ইউটিউব: &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://www.youtube.com/channel/UCKCjevP7joj-cORbQrGTjag Assamese Wikimedia]&lt;/span&gt;
* [[File:Telegram 2019 simple logo.svg|20px]] টেলিগ্ৰাম: &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://t.me/aswikimedia Assamese Wikimedia]&lt;/span&gt;
{{!}}
* [[File:Meeting (5941) - The Noun Project.svg|20px]] [[ৱিকিপিডিয়া:সন্মিলন| বিভিন্ন অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হোৱা ৱিকিপিডিয়া সন্মিলনসমূহ]]
* [[File:Antu scribus.svg|20px]] [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক]]
* [[File:FAQ icon.svg|20px]] [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]]
{{!}}{{)}}}}
&lt;noinclude&gt;
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া প্ৰচাৰপত্ৰিকা সাঁচ]]
&lt;/noinclude&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া প্ৰচাৰপত্ৰিকা সাঁচ]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>348q1tsckingf5qbqbawi6dqbfspdcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অতনু ভট্টাচাৰ্য</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58403</id>
    <revision>
      <id>615115</id>
      <parentid>584725</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JyotiPN</username>
        <id>22102</id>
      </contributor>
      <origin>615115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11375" sha1="d56yfpq56ks0ia52u8sp07v44kuim39" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = অতনু ভট্টাচাৰ্য
| image = Atanu Bhattacharyya 2020.jpg
| imagesize = 200px
| alt = 
| caption = 
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date|1968|01|24}} 
| birth_place = 
| death_date = 
| death_place = 
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| citizenship = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| education = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'Journalism and Mass Communication' বিভাগৰপৰা মাষ্টাৰ ডিগ্ৰী 
| alma_mater = কটন কলেজ
| other_names = 
| known_for = 
| occupation = লেখক, সম্পাদক, গল্পকথক
| movement = গল্পকথা (মঞ্চত গল্পকথনৰ এক সাংগীতিক যাত্ৰা)
| awards=
}}

'''অতনু ভট্টাচাৰ্য''' ({{lang-en| Atanu Bhattacharyya}}, জন্ম:২৪ জানুৱাৰী, ১৯৬৮) [[অসম|অসমৰ]] এগৰাকী  কবি, গল্পকাৰ, সম্পাদক আৰু গল্পকথক। শিক্ষকতা বৃত্তিৰ পৰা স্বেচ্ছা-অৱসৰ লৈ সাংবাদিকতাৰ জগতখনৰৰ সৈতে জড়িত হোৱা ভট্টাচাৰ্য বৰ্তমান [[সাতসৰী]] আলোচনীৰ কাৰ্যবাহী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত। ভট্টাচাৰ্য একবিংশ শতিকাৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য কবি আৰু গল্পকাৰ। বৰ্তমানলৈকে তেখেতৰ ৪টি কবিতা সংকলন, ৫খন গল্প-সংগ্ৰহ, তিনিখন ভ্ৰমণ সাহিত্যমূলক গ্ৰন্থৰ উপৰি অন্যান্য সৃষ্টিশীল বিষয়ক প্ৰবন্ধ সংকলন, সাক্ষাৎকাৰমূলক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ হৈছে।&lt;ref name=&quot;সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি&quot;&gt;{{cite book | title=সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি | publisher=আঁক-বাক | author=অতনু ভট্টাচাৰ্য | authorlink=বেটুপাত | year=২০১৫ | location=গুৱাহাটী | pages=বেটুপাত}}&lt;/ref&gt; ‘বাৰ্তালাপ’ শীৰ্ষক সাক্ষাৎকাৰসমূহৰ ([[সাতসৰী]] আলোচনীত প্ৰকাশিত) তিনিটা সংকলন তেওঁ যুগুতাই উলিয়াইছে ২০১৯ চনত।&lt;ref&gt;সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি, বেটুপাত, ২০১৫, প্ৰথম প্ৰকাশ&lt;/ref&gt; ২০০৭ চনৰপৰা গল্প সাহিত্যৰ প্ৰসাৰ আৰু প্ৰচাৰৰ অৰ্থে ভট্টাচাৰ্যই ‘গল্পকথা’ নামে এটি গল্পকথন (storytelling) অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আহিছে৷ গল্পকথন আৰু গল্পপঠনৰ এই অনুষ্ঠানটোৰ সংগীত আৰু কথনত (২০১৪ চনৰপৰা) সহযোগ কৰে বিশিষ্ট কণ্ঠশিল্পী মিতালী দেই। ২০২৫ চনত ‘গল্পকথা’ শীৰ্ষক এই মঞ্চানুষ্ঠানটোৱে ১০০ সংখ্যক অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। [[অসম| অসমৰ]] উপৰিও [[কলিকতা]], [[দিল্লী| নয়দা]], [[মুম্বাই]], [[হিমাচল প্ৰদেশ| ডেল হাউচি]] আৰু কলিকতাৰ [[শান্তিনিকেতন| শান্তিনিকেতনতো]] মঞ্চানুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰা ভাৰতবৰ্ষৰ একমাত্ৰ গল্পকথক ৰূপে এই যুটীটোৱে ইতিমধ্যেই এক অভিলেখ স্থাপন কৰিছে।

==জন্ম==
১৯৬৮ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত [[শ্বিলং|শ্বিলঙত]] অতনু ভট্টাচাৰ্য্যৰ জন্ম হৈছিল। পিতৃৰ নাম শ্যামাবল্লভ ভট্টাচাৰ্য আৰু মাতৃ গীতা দেৱী।

==শিক্ষা==
[[গোৱালপাৰা|গোৱালপাৰাৰ]] পৃথ্বিৰাম চৰকাৰী উচ্চতৰ আৰু বহুমুখী বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ ভট্টাচাৰ্য্য গুৱাহাটীৰ [[কটন কলেজ|কটন কলেজত]] (বৰ্তমান [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]]) ভৰ্তি হয় আৰু ইয়াৰপৰাই উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হয়। গণিত প্ৰধান বিষয় ৰূপে লৈ তেখেতে [[গোৱালপাৰা কলেজ| গোৱালপাৰা কলেজৰপৰা]] স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] গণিত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] 'Journalism and Mass Communication' বিভাগৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
[[চিত্ৰ:The 121th edition of Galpakatha (DSC 5166 2), Assam.jpg|thumb|left|290px|গল্পকথা অনুষ্ঠান পৰিৱেশনৰ মুহুৰ্তত অতনু ভট্টাচাৰ্য আৰু মিতালী দে]]

==সামাজিক জীৱন==
গোৱালপাৰাত প্ৰায় বিশ বছৰকাল চৰকাৰী হাইস্কুলত গণিত বিষয়ত শিক্ষকতা কৰি পৰৱৰ্তী সময়ত স্বেচ্ছা-অৱসৰ লৈ আলোচনী সম্পাদনাৰ সৈতে জড়িত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ গুৱাহাটীৰ [[আছাম স্কুল অৱ জাৰ্ণেলিজিম]]ত Academic Consultant হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায়। এবছৰ আছাম স্কুল অৱ জাৰ্ণেলিজিমত সেই পদৱীত চাকৰি কৰাৰ পাছত ২০১৫ চনৰ পৰা তেওঁ [[প্ৰতিদিন|সাদিন-প্ৰতিদিন]] গোষ্ঠীৰপৰা প্ৰকাশিত ‘সাতসৰী’ আলোচনীৰ কাৰ্যকৰী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত। এই সময়ছোৱাত কবিতা, গল্প, প্ৰৱন্ধ, সাক্ষাৎকাৰ, ভ্ৰমণ-সাহিত্য আদি বিভিন্ন বিষয়ক গ্ৰন্থ লিখি এগৰাকী বিশিষ্ট সাহিত্যিক ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে।

==গল্পকথা==
অতনু ভট্টাচাৰ্যই গল্পক জনপ্ৰিয় কৰাৰ লক্ষৰে বাৰ বছৰৰ আগতে ''গল্পকথা'' শীৰ্ষক এটি গল্পকথন অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰিছিল। বৰ্তমানলৈ অসম, মুম্বাই, কলিকতাকে আদি কৰি ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত তেওঁ ১২০ টা গল্পকথা অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে।

==সাহিত্যৰাজি==
===কবিতাৰ পুথি===
*সহযোদ্ধা, ১৯৯১
*অশ্লীল ৰাতিৰ কবিতা, ১৯৯৫
*জীৱনৰ ভগ্নাংশ, ২০০১
*প্ৰাপ্তি-অপ্ৰাপ্তি, ২০০৮

===গল্প সংকলন===
*ওভতনি যাত্ৰা আৰু অন্যান্য গল্প, ২০০৪
*নীলাৰ কাৰণে অলপ ভালপোৱা, ২০০৬
*বৰষুণৰ চেতাৰ, ২০০৮
*চেঁকুৰ, ২০১৩
*ৰধুনাথ,কাপোৰ পিন্ধা,২০২১

===ব্যক্তিগত ৰচনা===
*জীৱন আজীৱন, ২০১০

===প্ৰবন্ধ সংকলন===
*সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি, প্ৰকাশ-২০১৫

===সাক্ষাৎকাৰমূলক গ্ৰন্থ===
*বাৰ্তালাপ-১, প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯
*বাৰ্তালাপ-২, প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯
*বাৰ্তালাপ-৩, (সহযোগী- মিতালী দে), প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯

===ভ্ৰমণ গ্ৰন্থ===
*সিংহল সমুদ্ৰ সৈকত, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ ডিচেম্বৰ, ২০২১)
*ভিয়েটনামা, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ মাৰ্চ, ২০২৪)
*আমুদৰিয়াৰ সিপাৰৰ ঘোঁৰাবোৰ, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ আগষ্ট, ২০২৫)

==বঁটা আৰু সন্মান==
*অন্তৰ্লিপি সাহিত্য সন্মান, ২০১৩
*সামগ্ৰিক সাহিত্য কৃতীৰ বাবে ’সাহিত্য বঁটা’, ২০২৪ (সাহিত্য চৰ্চা কেন্দ্ৰ, অসম)
*শিক্ষাবিদ বকুল শইকীয়া সাহিত্য সম্পাদনা বঁটা, ২০২৫ (অসম লেখিকা সমাজ)

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{wikiquote}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]]</text>
      <sha1>d56yfpq56ks0ia52u8sp07v44kuim39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615116</id>
      <parentid>615115</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JyotiPN</username>
        <id>22102</id>
      </contributor>
      <origin>615116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11355" sha1="pg6i0k6cakjs1fpxtpuf68nbdgz933y" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = অতনু ভট্টাচাৰ্য
| image = Atanu Bhattacharyya 2020.jpg
| imagesize = 200px
| alt = 
| caption = 
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date|1968|01|24}} 
| birth_place = 
| death_date = 
| death_place = 
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| citizenship = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| education = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'Journalism and Mass Communication' বিভাগৰপৰা মাষ্টাৰ ডিগ্ৰী 
| alma_mater = কটন কলেজ
| other_names = 
| known_for = 
| occupation = লেখক, সম্পাদক, গল্পকথক
| movement = গল্পকথা (মঞ্চত গল্পকথনৰ এক সাংগীতিক যাত্ৰা)
| awards=
}}

'''অতনু ভট্টাচাৰ্য''' ({{lang-en| Atanu Bhattacharyya}}, জন্ম:২৪ জানুৱাৰী, ১৯৬৮) [[অসম|অসমৰ]] এগৰাকী  কবি, গল্পকাৰ, সম্পাদক আৰু গল্পকথক। শিক্ষকতা বৃত্তিৰ পৰা স্বেচ্ছা-অৱসৰ লৈ সাংবাদিকতাৰ জগতখনৰৰ সৈতে জড়িত হোৱা ভট্টাচাৰ্য বৰ্তমান [[সাতসৰী]] আলোচনীৰ কাৰ্যবাহী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত। ভট্টাচাৰ্য একবিংশ শতিকাৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য কবি আৰু গল্পকাৰ। বৰ্তমানলৈকে তেখেতৰ ৪টি কবিতা সংকলন, ৫খন গল্প-সংগ্ৰহ, তিনিখন ভ্ৰমণ সাহিত্যমূলক গ্ৰন্থৰ উপৰি অন্যান্য সৃষ্টিশীল বিষয়ক প্ৰবন্ধ সংকলন, সাক্ষাৎকাৰমূলক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ হৈছে।&lt;ref name=&quot;সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি&quot;&gt;{{cite book | title=সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি | publisher=আঁক-বাক | author=অতনু ভট্টাচাৰ্য | authorlink=বেটুপাত | year=২০১৫ | location=গুৱাহাটী | pages=বেটুপাত}}&lt;/ref&gt; ‘বাৰ্তালাপ’ শীৰ্ষক সাক্ষাৎকাৰসমূহৰ ([[সাতসৰী]] আলোচনীত প্ৰকাশিত) তিনিটা সংকলন তেওঁ যুগুতাই উলিয়াইছে ২০১৯ চনত।&lt;ref&gt;সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি, বেটুপাত, ২০১৫, প্ৰথম প্ৰকাশ&lt;/ref&gt; ভট্টাচাৰ্যই গল্পক জনপ্ৰিয় কৰাৰ লক্ষ্যৰে ''গল্পকথা'' শীৰ্ষক এটি গল্পকথন অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰিছিল। বৰ্তমানলৈ অসম, মুম্বাই, কলিকতাকে আদি কৰি ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত তেওঁ বাৰ বছৰত ১২০ টা গল্পকথা অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে।

==জন্ম==
১৯৬৮ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত [[শ্বিলং|শ্বিলঙত]] অতনু ভট্টাচাৰ্য্যৰ জন্ম হৈছিল। পিতৃৰ নাম শ্যামাবল্লভ ভট্টাচাৰ্য আৰু মাতৃ গীতা দেৱী।

==শিক্ষা==
[[গোৱালপাৰা|গোৱালপাৰাৰ]] পৃথ্বিৰাম চৰকাৰী উচ্চতৰ আৰু বহুমুখী বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ ভট্টাচাৰ্য্য গুৱাহাটীৰ [[কটন কলেজ|কটন কলেজত]] (বৰ্তমান [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]]) ভৰ্তি হয় আৰু ইয়াৰপৰাই উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হয়। গণিত প্ৰধান বিষয় ৰূপে লৈ তেখেতে [[গোৱালপাৰা কলেজ| গোৱালপাৰা কলেজৰপৰা]] স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] গণিত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] 'Journalism and Mass Communication' বিভাগৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
[[চিত্ৰ:The 121th edition of Galpakatha (DSC 5166 2), Assam.jpg|thumb|left|290px|গল্পকথা অনুষ্ঠান পৰিৱেশনৰ মুহুৰ্তত অতনু ভট্টাচাৰ্য আৰু মিতালী দে]]

==সামাজিক জীৱন==
গোৱালপাৰাত প্ৰায় বিশ বছৰকাল চৰকাৰী হাইস্কুলত গণিত বিষয়ত শিক্ষকতা কৰি পৰৱৰ্তী সময়ত স্বেচ্ছা-অৱসৰ লৈ আলোচনী সম্পাদনাৰ সৈতে জড়িত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ গুৱাহাটীৰ [[আছাম স্কুল অৱ জাৰ্ণেলিজিম]]ত Academic Consultant হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায়। এবছৰ আছাম স্কুল অৱ জাৰ্ণেলিজিমত সেই পদৱীত চাকৰি কৰাৰ পাছত ২০১৫ চনৰ পৰা তেওঁ [[প্ৰতিদিন|সাদিন-প্ৰতিদিন]] গোষ্ঠীৰপৰা প্ৰকাশিত ‘সাতসৰী’ আলোচনীৰ কাৰ্যকৰী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত। এই সময়ছোৱাত কবিতা, গল্প, প্ৰৱন্ধ, সাক্ষাৎকাৰ, ভ্ৰমণ-সাহিত্য আদি বিভিন্ন বিষয়ক গ্ৰন্থ লিখি এগৰাকী বিশিষ্ট সাহিত্যিক ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে।

==গল্পকথা==
২০০৭ চনৰপৰা গল্প সাহিত্যৰ প্ৰসাৰ আৰু প্ৰচাৰৰ অৰ্থে ভট্টাচাৰ্যই ‘গল্পকথা’ নামে এটি গল্পকথন (storytelling) অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আহিছে৷ গল্পকথন আৰু গল্পপঠনৰ এই অনুষ্ঠানটোৰ সংগীত আৰু কথনত (২০১৪ চনৰপৰা) সহযোগ কৰে বিশিষ্ট কণ্ঠশিল্পী মিতালী দেই। ২০২৫ চনত ‘গল্পকথা’ শীৰ্ষক এই মঞ্চানুষ্ঠানটোৱে ১০০ সংখ্যক অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। [[অসম| অসমৰ]] উপৰিও [[কলিকতা]], [[দিল্লী| নয়দা]], [[মুম্বাই]], [[হিমাচল প্ৰদেশ| ডেল হাউচি]] আৰু কলিকতাৰ [[শান্তিনিকেতন| শান্তিনিকেতনতো]] মঞ্চানুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰা ভাৰতবৰ্ষৰ একমাত্ৰ গল্পকথক ৰূপে এই যুটীটোৱে ইতিমধ্যেই এক অভিলেখ স্থাপন কৰিছে।

==সাহিত্যৰাজি==
===কবিতাৰ পুথি===
*সহযোদ্ধা, ১৯৯১
*অশ্লীল ৰাতিৰ কবিতা, ১৯৯৫
*জীৱনৰ ভগ্নাংশ, ২০০১
*প্ৰাপ্তি-অপ্ৰাপ্তি, ২০০৮

===গল্প সংকলন===
*ওভতনি যাত্ৰা আৰু অন্যান্য গল্প, ২০০৪
*নীলাৰ কাৰণে অলপ ভালপোৱা, ২০০৬
*বৰষুণৰ চেতাৰ, ২০০৮
*চেঁকুৰ, ২০১৩
*ৰধুনাথ,কাপোৰ পিন্ধা,২০২১

===ব্যক্তিগত ৰচনা===
*জীৱন আজীৱন, ২০১০

===প্ৰবন্ধ সংকলন===
*সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি, প্ৰকাশ-২০১৫

===সাক্ষাৎকাৰমূলক গ্ৰন্থ===
*বাৰ্তালাপ-১, প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯
*বাৰ্তালাপ-২, প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯
*বাৰ্তালাপ-৩, (সহযোগী- মিতালী দে), প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯

===ভ্ৰমণ গ্ৰন্থ===
*সিংহল সমুদ্ৰ সৈকত, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ ডিচেম্বৰ, ২০২১)
*ভিয়েটনামা, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ মাৰ্চ, ২০২৪)
*আমুদৰিয়াৰ সিপাৰৰ ঘোঁৰাবোৰ, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ আগষ্ট, ২০২৫)

==বঁটা আৰু সন্মান==
*অন্তৰ্লিপি সাহিত্য সন্মান, ২০১৩
*সামগ্ৰিক সাহিত্য কৃতীৰ বাবে ’সাহিত্য বঁটা’, ২০২৪ (সাহিত্য চৰ্চা কেন্দ্ৰ, অসম)
*শিক্ষাবিদ বকুল শইকীয়া সাহিত্য সম্পাদনা বঁটা, ২০২৫ (অসম লেখিকা সমাজ)

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{wikiquote}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]]</text>
      <sha1>pg6i0k6cakjs1fpxtpuf68nbdgz933y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615119</id>
      <parentid>615116</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JyotiPN</username>
        <id>22102</id>
      </contributor>
      <comment>/* গল্পকথা */</comment>
      <origin>615119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11302" sha1="elhd69l8mmzx1ink8phbilnhkks92uh" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = অতনু ভট্টাচাৰ্য
| image = Atanu Bhattacharyya 2020.jpg
| imagesize = 200px
| alt = 
| caption = 
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date|1968|01|24}} 
| birth_place = 
| death_date = 
| death_place = 
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| citizenship = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| education = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'Journalism and Mass Communication' বিভাগৰপৰা মাষ্টাৰ ডিগ্ৰী 
| alma_mater = কটন কলেজ
| other_names = 
| known_for = 
| occupation = লেখক, সম্পাদক, গল্পকথক
| movement = গল্পকথা (মঞ্চত গল্পকথনৰ এক সাংগীতিক যাত্ৰা)
| awards=
}}

'''অতনু ভট্টাচাৰ্য''' ({{lang-en| Atanu Bhattacharyya}}, জন্ম:২৪ জানুৱাৰী, ১৯৬৮) [[অসম|অসমৰ]] এগৰাকী  কবি, গল্পকাৰ, সম্পাদক আৰু গল্পকথক। শিক্ষকতা বৃত্তিৰ পৰা স্বেচ্ছা-অৱসৰ লৈ সাংবাদিকতাৰ জগতখনৰৰ সৈতে জড়িত হোৱা ভট্টাচাৰ্য বৰ্তমান [[সাতসৰী]] আলোচনীৰ কাৰ্যবাহী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত। ভট্টাচাৰ্য একবিংশ শতিকাৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য কবি আৰু গল্পকাৰ। বৰ্তমানলৈকে তেখেতৰ ৪টি কবিতা সংকলন, ৫খন গল্প-সংগ্ৰহ, তিনিখন ভ্ৰমণ সাহিত্যমূলক গ্ৰন্থৰ উপৰি অন্যান্য সৃষ্টিশীল বিষয়ক প্ৰবন্ধ সংকলন, সাক্ষাৎকাৰমূলক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ হৈছে।&lt;ref name=&quot;সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি&quot;&gt;{{cite book | title=সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি | publisher=আঁক-বাক | author=অতনু ভট্টাচাৰ্য | authorlink=বেটুপাত | year=২০১৫ | location=গুৱাহাটী | pages=বেটুপাত}}&lt;/ref&gt; ‘বাৰ্তালাপ’ শীৰ্ষক সাক্ষাৎকাৰসমূহৰ ([[সাতসৰী]] আলোচনীত প্ৰকাশিত) তিনিটা সংকলন তেওঁ যুগুতাই উলিয়াইছে ২০১৯ চনত।&lt;ref&gt;সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি, বেটুপাত, ২০১৫, প্ৰথম প্ৰকাশ&lt;/ref&gt; ভট্টাচাৰ্যই গল্পক জনপ্ৰিয় কৰাৰ লক্ষ্যৰে ''গল্পকথা'' শীৰ্ষক এটি গল্পকথন অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰিছিল। বৰ্তমানলৈ অসম, মুম্বাই, কলিকতাকে আদি কৰি ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত তেওঁ বাৰ বছৰত ১২০ টা গল্পকথা অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে।

==জন্ম==
১৯৬৮ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত [[শ্বিলং|শ্বিলঙত]] অতনু ভট্টাচাৰ্য্যৰ জন্ম হৈছিল। পিতৃৰ নাম শ্যামাবল্লভ ভট্টাচাৰ্য আৰু মাতৃ গীতা দেৱী।

==শিক্ষা==
[[গোৱালপাৰা|গোৱালপাৰাৰ]] পৃথ্বিৰাম চৰকাৰী উচ্চতৰ আৰু বহুমুখী বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ ভট্টাচাৰ্য্য গুৱাহাটীৰ [[কটন কলেজ|কটন কলেজত]] (বৰ্তমান [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়]]) ভৰ্তি হয় আৰু ইয়াৰপৰাই উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হয়। গণিত প্ৰধান বিষয় ৰূপে লৈ তেখেতে [[গোৱালপাৰা কলেজ| গোৱালপাৰা কলেজৰপৰা]] স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] গণিত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] 'Journalism and Mass Communication' বিভাগৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
[[চিত্ৰ:The 121th edition of Galpakatha (DSC 5166 2), Assam.jpg|thumb|left|290px|গল্পকথা অনুষ্ঠান পৰিৱেশনৰ মুহুৰ্তত অতনু ভট্টাচাৰ্য আৰু মিতালী দে]]

==সামাজিক জীৱন==
গোৱালপাৰাত প্ৰায় বিশ বছৰকাল চৰকাৰী হাইস্কুলত গণিত বিষয়ত শিক্ষকতা কৰি পৰৱৰ্তী সময়ত স্বেচ্ছা-অৱসৰ লৈ আলোচনী সম্পাদনাৰ সৈতে জড়িত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ গুৱাহাটীৰ [[আছাম স্কুল অৱ জাৰ্ণেলিজিম]]ত Academic Consultant হিচাপে সেৱা আগবঢ়ায়। এবছৰ আছাম স্কুল অৱ জাৰ্ণেলিজিমত সেই পদৱীত চাকৰি কৰাৰ পাছত ২০১৫ চনৰ পৰা তেওঁ [[প্ৰতিদিন|সাদিন-প্ৰতিদিন]] গোষ্ঠীৰপৰা প্ৰকাশিত ‘সাতসৰী’ আলোচনীৰ কাৰ্যকৰী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত। এই সময়ছোৱাত কবিতা, গল্প, প্ৰৱন্ধ, সাক্ষাৎকাৰ, ভ্ৰমণ-সাহিত্য আদি বিভিন্ন বিষয়ক গ্ৰন্থ লিখি এগৰাকী বিশিষ্ট সাহিত্যিক ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে।

==গল্পকথা==
২০০৭ চনৰপৰা গল্প সাহিত্যৰ প্ৰসাৰ আৰু প্ৰচাৰৰ অৰ্থে ভট্টাচাৰ্যই ‘গল্পকথা’ নামে এটি গল্পকথন (storytelling) অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আহিছে৷ গল্পকথন আৰু গল্পপঠনৰ এই অনুষ্ঠানটোৰ সংগীত আৰু কথনত (২০১৪ চনৰপৰা) সহযোগ কৰে বিশিষ্ট কণ্ঠশিল্পী মিতালী দেই। ২০২৫ চনত ‘গল্পকথা’ শীৰ্ষক এই মঞ্চানুষ্ঠানটোৱে ১০০ সংখ্যক অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। [[অসম| অসমৰ]] উপৰিও [[কলিকতা]], [[দিল্লী| নয়দা]], [[মুম্বাই]], [[হিমাচল প্ৰদেশ| ডেল হাউচি]] আৰু কলিকতাৰ [[শান্তিনিকেতন| শান্তিনিকেতনতো]] মঞ্চানুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি গল্পকথক ৰূপে এই যুটীটোৱে ইতিমধ্যে এক অভিলেখ স্থাপন কৰিছে।

==সাহিত্যৰাজি==
===কবিতাৰ পুথি===
*সহযোদ্ধা, ১৯৯১
*অশ্লীল ৰাতিৰ কবিতা, ১৯৯৫
*জীৱনৰ ভগ্নাংশ, ২০০১
*প্ৰাপ্তি-অপ্ৰাপ্তি, ২০০৮

===গল্প সংকলন===
*ওভতনি যাত্ৰা আৰু অন্যান্য গল্প, ২০০৪
*নীলাৰ কাৰণে অলপ ভালপোৱা, ২০০৬
*বৰষুণৰ চেতাৰ, ২০০৮
*চেঁকুৰ, ২০১৩
*ৰধুনাথ,কাপোৰ পিন্ধা,২০২১

===ব্যক্তিগত ৰচনা===
*জীৱন আজীৱন, ২০১০

===প্ৰবন্ধ সংকলন===
*সৃজনীমূলক সাহিত্য: প্ৰেৰণা আৰু আৰ্হি, প্ৰকাশ-২০১৫

===সাক্ষাৎকাৰমূলক গ্ৰন্থ===
*বাৰ্তালাপ-১, প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯
*বাৰ্তালাপ-২, প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯
*বাৰ্তালাপ-৩, (সহযোগী- মিতালী দে), প্ৰকাশ- নৱেম্বৰ, ২০১৯

===ভ্ৰমণ গ্ৰন্থ===
*সিংহল সমুদ্ৰ সৈকত, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ ডিচেম্বৰ, ২০২১)
*ভিয়েটনামা, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ মাৰ্চ, ২০২৪)
*আমুদৰিয়াৰ সিপাৰৰ ঘোঁৰাবোৰ, (প্ৰথম প্ৰকাশঃ আগষ্ট, ২০২৫)

==বঁটা আৰু সন্মান==
*অন্তৰ্লিপি সাহিত্য সন্মান, ২০১৩
*সামগ্ৰিক সাহিত্য কৃতীৰ বাবে ’সাহিত্য বঁটা’, ২০২৪ (সাহিত্য চৰ্চা কেন্দ্ৰ, অসম)
*শিক্ষাবিদ বকুল শইকীয়া সাহিত্য সম্পাদনা বঁটা, ২০২৫ (অসম লেখিকা সমাজ)

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{wikiquote}}

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]]</text>
      <sha1>elhd69l8mmzx1ink8phbilnhkks92uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আৰ্থাৰ কোনান ডয়েল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96202</id>
    <revision>
      <id>615151</id>
      <parentid>369927</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:সাহিত্যিক]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3652" sha1="e5uknurrh4nr58vdtamq28hi7gt9zow" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}
'''ছাৰ আৰ্থাৰ কোনান ডয়ল'''
(Sir Arthur Conan Doyle, 1859-1930)
[[চাৰ্লক হোমছ]] নামৰ অমৰ চৰিত্ৰৰ সৃষ্টিকাৰী ছাৰ আৰ্থাৰ কনান ডয়লৰ জন্ম হৈছিল
১৮৫৯ চনত স্কটলেণ্ডৰ এডিনবৰাত। [[এডিনবৰা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত চিকিৎসাবিজ্ঞান
অধ্যয়ন কৰাৰ পাছত তেওঁ লণ্ডনত বসবাস কৰিবলৈ লয়। কিন্তু ব্যৱসায় সিমান ভাল
নোহোৱাত তেওঁৰ হাতত যথেষ্ট আজৰি সময় থাকি গৈছিল। সেই সময়ৰে
সদ্ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁ চাৰ্লক হোমছৰ সেই বিখ্যাত গল্পবোৰ লেখিবলৈ লয়। ১৮৮৭
চনত 'খ্ৰিষ্টমাছ এনুৱেল' আলোচনীত প্ৰকাশ পোৱা তেওঁৰ গল্প ‘এ ষ্টাডি ইন
স্কাৰলেটে’ তেওঁলৈ প্ৰথম সাফল্য কঢ়িয়াই আনে। ইয়াৰ কিছুদিন পাছতে ডাক্তৰী এৰি
তেওঁ লেখিবলৈয়ে আৰম্ভ কৰি দিয়ে। অন্য বহুতো ৰহস্য গল্প আৰু বুৰঞ্জীমূলক
ৰোমান্স তেওঁ লেখিছিল যদিও চাৰ্লক হোমছৰ চৰিত্ৰ থকা তেওঁৰ ডিটেক্টিভ
কাহিনীবোৰেহে তেওঁক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। এই জনপ্ৰিয়তা এনে অৱস্থালৈ যায় যে
এবাৰ ডয়লে লেখি লেখি আমনি লগা বাবে চাৰ্লক হোমছক ১৮৯৩ চনত তেওঁৰ
‘হিজ লাষ্ট বাউ’ত মাৰি পেলোৱাৰ পাছত পাঠকৰ হেঁচাতে তেওঁক বৰ বুধিৰে জীয়াই
তুলিব লগা হৈছিল। 
আৰ্থাৰ কনান ডয়লৰ জীৱন বৈচিত্ৰ্যেৰে ভৰা আছিল। তেওঁ একাধাৰে এজন
বুৰঞ্জীবিদ, ঘঁৰিয়াল-চিকাৰী, খেলুৱৈ, যুদ্ধৰ সংবাদদাতা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদীও
আছিল। নিজৰ ডিটেক্টিভ বিদ্যা প্ৰয়োগ কৰি তেওঁ বিনাদোষতে দোষী সাব্যস্ত হোৱা
দুজন লোকৰ নিৰ্দোষিতা প্ৰমাণ কৰি দেখুৱাইছিল। ব’ৱাৰৰ যুদ্ধৰ সময়ত দক্ষিণ
আফ্ৰিকাৰ হস্পিটেলত আগবঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে ১৯০২ চনত ডয়লক [[নাইট উপাধি]]
প্ৰদান কৰা হয়। ১৯৩০ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। 
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:স্কটলেণ্ডৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]]</text>
      <sha1>e5uknurrh4nr58vdtamq28hi7gt9zow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615152</id>
      <parentid>615151</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:চিকিৎসাবিদ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="nla4i1xw9ssos0bpe0d5j22q0eq8lin" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}
'''ছাৰ আৰ্থাৰ কোনান ডয়ল'''
(Sir Arthur Conan Doyle, 1859-1930)
[[চাৰ্লক হোমছ]] নামৰ অমৰ চৰিত্ৰৰ সৃষ্টিকাৰী ছাৰ আৰ্থাৰ কনান ডয়লৰ জন্ম হৈছিল
১৮৫৯ চনত স্কটলেণ্ডৰ এডিনবৰাত। [[এডিনবৰা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত চিকিৎসাবিজ্ঞান
অধ্যয়ন কৰাৰ পাছত তেওঁ লণ্ডনত বসবাস কৰিবলৈ লয়। কিন্তু ব্যৱসায় সিমান ভাল
নোহোৱাত তেওঁৰ হাতত যথেষ্ট আজৰি সময় থাকি গৈছিল। সেই সময়ৰে
সদ্ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁ চাৰ্লক হোমছৰ সেই বিখ্যাত গল্পবোৰ লেখিবলৈ লয়। ১৮৮৭
চনত 'খ্ৰিষ্টমাছ এনুৱেল' আলোচনীত প্ৰকাশ পোৱা তেওঁৰ গল্প ‘এ ষ্টাডি ইন
স্কাৰলেটে’ তেওঁলৈ প্ৰথম সাফল্য কঢ়িয়াই আনে। ইয়াৰ কিছুদিন পাছতে ডাক্তৰী এৰি
তেওঁ লেখিবলৈয়ে আৰম্ভ কৰি দিয়ে। অন্য বহুতো ৰহস্য গল্প আৰু বুৰঞ্জীমূলক
ৰোমান্স তেওঁ লেখিছিল যদিও চাৰ্লক হোমছৰ চৰিত্ৰ থকা তেওঁৰ ডিটেক্টিভ
কাহিনীবোৰেহে তেওঁক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। এই জনপ্ৰিয়তা এনে অৱস্থালৈ যায় যে
এবাৰ ডয়লে লেখি লেখি আমনি লগা বাবে চাৰ্লক হোমছক ১৮৯৩ চনত তেওঁৰ
‘হিজ লাষ্ট বাউ’ত মাৰি পেলোৱাৰ পাছত পাঠকৰ হেঁচাতে তেওঁক বৰ বুধিৰে জীয়াই
তুলিব লগা হৈছিল। 
আৰ্থাৰ কনান ডয়লৰ জীৱন বৈচিত্ৰ্যেৰে ভৰা আছিল। তেওঁ একাধাৰে এজন
বুৰঞ্জীবিদ, ঘঁৰিয়াল-চিকাৰী, খেলুৱৈ, যুদ্ধৰ সংবাদদাতা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদীও
আছিল। নিজৰ ডিটেক্টিভ বিদ্যা প্ৰয়োগ কৰি তেওঁ বিনাদোষতে দোষী সাব্যস্ত হোৱা
দুজন লোকৰ নিৰ্দোষিতা প্ৰমাণ কৰি দেখুৱাইছিল। ব’ৱাৰৰ যুদ্ধৰ সময়ত দক্ষিণ
আফ্ৰিকাৰ হস্পিটেলত আগবঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে ১৯০২ চনত ডয়লক [[নাইট উপাধি]]
প্ৰদান কৰা হয়। ১৯৩০ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। 
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:স্কটলেণ্ডৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]]</text>
      <sha1>nla4i1xw9ssos0bpe0d5j22q0eq8lin</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615153</id>
      <parentid>615152</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:স্কটলেণ্ডৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3630" sha1="t8vi0688giyx0z54qoci8pxlhl9jp2u" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}
'''ছাৰ আৰ্থাৰ কোনান ডয়ল'''
(Sir Arthur Conan Doyle, 1859-1930)
[[চাৰ্লক হোমছ]] নামৰ অমৰ চৰিত্ৰৰ সৃষ্টিকাৰী ছাৰ আৰ্থাৰ কনান ডয়লৰ জন্ম হৈছিল
১৮৫৯ চনত স্কটলেণ্ডৰ এডিনবৰাত। [[এডিনবৰা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত চিকিৎসাবিজ্ঞান
অধ্যয়ন কৰাৰ পাছত তেওঁ লণ্ডনত বসবাস কৰিবলৈ লয়। কিন্তু ব্যৱসায় সিমান ভাল
নোহোৱাত তেওঁৰ হাতত যথেষ্ট আজৰি সময় থাকি গৈছিল। সেই সময়ৰে
সদ্ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁ চাৰ্লক হোমছৰ সেই বিখ্যাত গল্পবোৰ লেখিবলৈ লয়। ১৮৮৭
চনত 'খ্ৰিষ্টমাছ এনুৱেল' আলোচনীত প্ৰকাশ পোৱা তেওঁৰ গল্প ‘এ ষ্টাডি ইন
স্কাৰলেটে’ তেওঁলৈ প্ৰথম সাফল্য কঢ়িয়াই আনে। ইয়াৰ কিছুদিন পাছতে ডাক্তৰী এৰি
তেওঁ লেখিবলৈয়ে আৰম্ভ কৰি দিয়ে। অন্য বহুতো ৰহস্য গল্প আৰু বুৰঞ্জীমূলক
ৰোমান্স তেওঁ লেখিছিল যদিও চাৰ্লক হোমছৰ চৰিত্ৰ থকা তেওঁৰ ডিটেক্টিভ
কাহিনীবোৰেহে তেওঁক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। এই জনপ্ৰিয়তা এনে অৱস্থালৈ যায় যে
এবাৰ ডয়লে লেখি লেখি আমনি লগা বাবে চাৰ্লক হোমছক ১৮৯৩ চনত তেওঁৰ
‘হিজ লাষ্ট বাউ’ত মাৰি পেলোৱাৰ পাছত পাঠকৰ হেঁচাতে তেওঁক বৰ বুধিৰে জীয়াই
তুলিব লগা হৈছিল। 
আৰ্থাৰ কনান ডয়লৰ জীৱন বৈচিত্ৰ্যেৰে ভৰা আছিল। তেওঁ একাধাৰে এজন
বুৰঞ্জীবিদ, ঘঁৰিয়াল-চিকাৰী, খেলুৱৈ, যুদ্ধৰ সংবাদদাতা আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদীও
আছিল। নিজৰ ডিটেক্টিভ বিদ্যা প্ৰয়োগ কৰি তেওঁ বিনাদোষতে দোষী সাব্যস্ত হোৱা
দুজন লোকৰ নিৰ্দোষিতা প্ৰমাণ কৰি দেখুৱাইছিল। ব’ৱাৰৰ যুদ্ধৰ সময়ত দক্ষিণ
আফ্ৰিকাৰ হস্পিটেলত আগবঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে ১৯০২ চনত ডয়লক [[নাইট উপাধি]]
প্ৰদান কৰা হয়। ১৯৩০ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। 
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]]</text>
      <sha1>t8vi0688giyx0z54qoci8pxlhl9jp2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>উত্তম কুমাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97059</id>
    <revision>
      <id>615131</id>
      <parentid>601986</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ManjurKhan</username>
        <id>18997</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>615131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31123" sha1="eor0nwh2cqed0599n55tr0mu0prypvf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = উত্তম কুমাৰ
| image              = Uttam Kumar.jpg
| image_size          =180px 
| caption            =
| native_name        = 
| birth_name         = অৰুণ কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়
| birth_date         = {{Birth date|1926|9|3|df=yes}}
| birth_place        = [[কলকাতা]], বেংগল প্ৰেছিডেঞ্চি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| death_date         = {{Death date and age|1980|7|24|1926|9|3|df=yes}}
| death_place        = ভৱানীপুৰ, [[কলকাতা]], [[পশ্চিম বংগ]]
| occupation         = {{wrap|অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক }}
| nationality        = ভাৰতীয়
| years_active       = ১৯৪৮-১৯৮০
| alma_mater         = গোৱেংকা কলেজ অফ বিজিনেচ এণ্ড এডমিনিষ্ট্ৰেচন
| works              = [[:en:Uttam Kumar filmography|চলচ্চিত্ৰপঞ্জী]]
| other_names        = ''মহানায়ক''
| spouse(s)             =গৌৰী চেতাৰ্জী (১৯৪৮-১৯৬৩)
[[সুপ্ৰিয়া দেৱী]] (১৯৬৩-১৯৮০ তেওঁৰ মৃত্যুলৈকে)
| children           = ১
| relatives          = {{plainlist|
* তৰুণ কুমাৰ চেতাৰ্জী (ভাতৃ)
* গৌৰৱ চেতাৰ্জী (নাতি)}}
| awards             = [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]
| website            = 
}}
'''উত্তম কুমাৰ''' ({{lang-en|Uttam Kumar}}; জন্ম: অৰুণ কুমাৰ চাট্টোপাধ্যায়; ৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯২৬ – ২৪ জুলাই ১৯৮০) এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, প্ৰযোজক, পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, সুৰকাৰ আৰু গায়ক আছিল, যিয়ে মূলতঃ বঙালী চলচ্চিত্ৰত কাম কৰিছিল।&lt;ref name=telegraph3&gt;{{Cite news | title = Of fond memories| newspaper = The Telegraph| date = 24 July 2003| url = http://www.telegraphindia.com/1030724/asp/calcutta/story_2188727.asp| access-date = 15 August 2010| archive-date = 29 June 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120629084555/http://www.telegraphindia.com/1030724/asp/calcutta/story_2188727.asp| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; বহুলভাৱে তেওঁ '''মহানায়ক''' নামেৰে পৰিচিত।&lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot;&gt;{{Cite news |last=Pothukuchi |first=Madhavi |date=24 July 2019 |title=Uttam Kumar — the 'mahanayak' who defined Bengali cinema for three decades |work=ThePrint |url=https://theprint.in/theprint-profile/uttam-kumar-the-mahanayak-who-defined-bengali-cinema-for-three-decades/266891/ |access-date=26 January 2021}}&lt;/ref&gt;

কুমাৰে ''এণ্টনি ফিৰিংগী'' (১৯৬৭) আৰু ''চিৰিয়াখানা'' (১৯৬৭) ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=timesofindia1&gt;{{Citation| title = Star struck for Uttam?| date = 24 July 2010| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary| access-date = 15 August 2010| first1 = Priyanka| last1 = Dasgupta| archive-date = 11 August 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110811102257/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary| newspaper = [[The Times of India]]| url-status = dead| archivedate = 14 August 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130814064045/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 July 2021 |title=Actor Uttam Kumar's biography to hit stands next month |url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/actor-uttam-kumars-biography-to-hit-stands-next-month-7421309/ |access-date=9 April 2022 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁ বঙালী চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসৰ অন্যতম সফল আৰু প্ৰভাৱশালী অভিনেতা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 May 2021 |title=ইন্দিরা সিনেমায় সত্যজিতের ভাবনায় তৈরি করা হয় 'নায়ক' ছবির ব্যানার {{!}} TheWall |url=https://www.thewall.in/entertainment/satyajit-ray-planned-for-the-fancy-banner-of-nayak-movie-on-indira/ |access-date=19 April 2022 |language=en-US |archivedate=18 December 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218115854/https://www.thewall.in/entertainment/satyajit-ray-planned-for-the-fancy-banner-of-nayak-movie-on-indira/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pulak Mandal&quot;&gt;{{cite web |last=মণ্ডল |first=পুলক |title=ওই চাহনি, ওই হাসি এবং উত্তমকুমার |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/uttam-kumar-dominated-bengali-cinema-for-three-decades-until-his-death-1.776261 |access-date=19 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ কৰ্মজীৱন ১৯৪০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ১৯৮০ চনত মৃত্যুলৈকে তিনিটা দশক জুৰি বিস্তৃত আছিল।&lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot; /&gt;

২০০ খনতকৈও অধিক ছবিত তেওঁ বিভিন্ন চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰে কিছু প্ৰখ্যাত ছবি হ’ল- ''অগ্নি পৰীক্ষা'', ''হাৰানো সুৰ'', ''বিচাৰক'', ''সপ্তপদী'', ''ঝিন্দেৰ বন্দী'', ''শেষ অংক'', ''দেয়া-নেয়া'', ''লাল পাথৰ'', ''জতুগৃহ'', ''থানা থেকে আসছি'', ''চৌৰংগী'', ''নায়ক'', ''অমানুষ'', আৰু ''বাঘ বন্দী খেলা''।&lt;ref name=telegraph5&gt;{{Cite news| title = Byomkesh Bakshi| newspaper = The Telegraph| date = 7 August 2010| url = http://www.telegraphindia.com/1100807/jsp/entertainment/story_12780913.jsp| access-date = 15 August 2010| archive-date = 23 August 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20100823061134/http://www.telegraphindia.com/1100807/jsp/entertainment/story_12780913.jsp| url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Living with Uttam Kumar| date = 20 July 2008| url = http://www.telegraphindia.com/1080720/jsp/calcutta/story_9567833.jsp| access-date = 15 August 2010|work = The Telegraph| first = Kushali|last = Nag| archive-date = 1 August 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080801183522/http://www.telegraphindia.com/1080720/jsp/calcutta/story_9567833.jsp| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot; /&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯২৬ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত উত্তৰ [[কলকাতা]]ৰ অহিৰিতোলাৰ মোমায়কৰ ঘৰত অৰুণ কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chowdhury |first1=Sayandeb |title=Uttam Kumar: A Life in Cinema |date=30 December 2021 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-93-5435-271-3 |pages=5–6 |url=https://books.google.com/books?id=yD9cEAAAQBAJ&amp;q=Satkori&amp;pg=PA5 |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃৰ নাম সতকাৰী চট্টোপাধ্যায় আৰু মাতৃৰ নাম চপলা দেৱী।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=PTI |title=Bengalis are still obsessed with Mahanayake : Uttam Kumar Death Anniversary |url=https://www.thestatesman.com/bengal/bengalis-still-obsessed-mahanayake-uttam-kumar-death-anniversary-1502985783.html |access-date=6 April 2022 |work=The Statesman |date=24 July 2021}}&lt;/ref&gt; এটা মধ্যবিত্তীয় পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল তেওঁ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Excerpt: Uttam Kumar, the Much Loved Superstar, Was In Solitary Confinement of His Fame |url=https://thewire.in/books/excerpt-uttam-kumar-a-life-in-cinema-sayandeb-chowdhury |access-date=10 April 2022 |website=The Wire}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ দুজন ভাতৃ আছিল বৰুণ কুমাৰ আৰু তৰুণ কুমাৰ। ভায়েক তৰুণ কুমাৰো এজন অভিনেতা আছিল।&lt;ref name=&quot;TOI2017&quot;&gt;{{cite news |title=Now, Tarun Kumar's grandson in films |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/now-tarun-kumars-grandson-in-films/articleshow/12425023.cms |access-date=6 April 2022 |work=The Times of India |date=11 January 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt; &quot;উত্তম&quot; ডাকনাম তেওঁৰ মাকৰ ফালৰ পৰা আইতাকে দিছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-09-13 |title=Uttam Kumar: Undisputed King of the Bengali Silver Screen |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-3755 |access-date=2022-09-04 |website=The Daily Star |language=en}}&lt;/ref&gt;

কুমাৰে চক্ৰবেৰিয়া হাইস্কুলত ভৰ্তি হয় আৰু পিছলৈ দক্ষিণ উপনগৰ বিদ্যালয় (মুখ্য)ত ভৰ্তি হয়। তাৰ পৰাই তেওঁ মেট্ৰিক পাছ কৰে। স্কুলত থাকোঁতে তেওঁ &quot;লুনাৰ ক্লাব&quot; নামৰ এটা নাট্যগোষ্ঠীৰ নেতৃত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title='রোম্যান্টিসিজমের চূড়ান্ত এক ব্যক্তিত্ব উত্তমদা' |url=https://www.anandabazar.com/patrika/some-unknown-facts-about-uttam-kumar-1.667751 |access-date=2022-09-04 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}&lt;/ref&gt; ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ মুকুট নাটত তেওঁ প্ৰথম অভিনয় কৰিছিল। উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে তেওঁ গোয়েংকা কলেজ অফ কমাৰ্চ এণ্ড বিজনেছ এডমিনিষ্ট্ৰেচনত যোগদান কৰে যদিও শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ কলকাতা প'ৰ্ট ট্ৰাষ্টত কেৰাণী হিচাপে যোগদান কৰে।

তেওঁ নিদানবন্ধু বেনাৰ্জীৰ পৰা গান শিকিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 September 2021 |title=সংগীত পরিচালক উত্তম কুমার, যার সুরে গেয়েছেন হেমন্ত থেকে আশা {{!}} TheWall |url=https://www.thewall.in/entertainment/special-feature-on-music-director-uttam-kumar/ |access-date=11 April 2022 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; তেওঁ লাঠি খেলা আৰু মল্লযুঁজৰো অনুশীলন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot; /&gt; কুমাৰে একেৰাহে তিনি বছৰ ভৱানীপুৰ সাঁতোৰ সংস্থাত সাঁতোৰৰ চেম্পিয়ন হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Bali |first=Karan |date=8 May 2015 |title=Uttam Kumar |url=https://upperstall.com/profile/uttam-kumar/ |access-date=9 April 2022 |website=Upperstall.com}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সুহৃদ সমাজ নামৰ এটা অপেছাদাৰী নাট্যগোষ্ঠী আছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot; /&gt;
==কৰ্মজীৱন==
====চলচ্চিত্ৰীয় জীৱনৰ আৰম্ভণি====
[[File:Uttam Kumar 2009 stamp of India.jpg|thumb|150px|উত্তম কুমাৰৰ সোঁৱৰণত [[ভাৰতীয় ডাক|ভাৰতীয় ডাক বিভাগে]] ২০০৯ চনত মুকলি কৰা ডাকটিকট]]
হিন্দী ছবি ''মায়াদোৰ''ত এক্সট্ৰাৰ চৰিত্ৰত অভিনয়েৰে ১৯৪৭ চনত কুমাৰে চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে, যিখন ছবি কেতিয়াও মুক্তি পোৱা নাছিল। তেওঁৰ প্ৰথম মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছবি আছিল ১৯৪৮ চনত [[নিতিন বসু]] পৰিচালিত আৰু অসিত বৰণ অভিনীত ''দৃষ্টিদান''। পিছৰ বছৰ তেওঁ ''কামনা''ত নায়ক হিচাপে অভিনয় কৰে। ১৯৫১ চনৰ ''সহযাত্ৰী''ত পাহাৰী সান্যালৰ পৰামৰ্শ তেওঁ প্ৰথম উত্তম কুমাৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;News18 2019&quot;&gt;{{Cite web |date=2018-07-24 |title=বিস্ময়ের অন্য নাম উত্তম কুমার, ফ্লপ মাস্টার থেকে হয়ে উঠেছিলেন মহানায়ক |url=https://bengali.news18.com/news/features/know-about-the-life-of-uttam-kumar-198083.html |access-date=2022-09-04 |website=News18 Bengali |language=bn |archivedate=2022-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220905203200/https://bengali.news18.com/news/features/know-about-the-life-of-uttam-kumar-198083.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কুমাৰৰ প্ৰাৰম্ভিক কালচোৱাৰ বহুতো ছবিয়ে ফ্লপ হৈছিল; যাৰবাবে তেওঁক ''ফ্লপ মাষ্টাৰ জেনেৰেল'' নাম দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Cinestaan&quot;&gt;{{cite web |last=Sarkar |first=Roushni |title=From 'flop master general' to 'Nayak', the artistic journey of Uttam Kumar |url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/jul/24/14602/from-flop-master-general-to-nayak-the-artistic-journey-of-uttam-kumar |access-date=10 April 2022 |website=Cinestaan |archivedate=7 April 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407040302/https://www.cinestaan.com/articles/2018/jul/24/14602/from-flop-master-general-to-nayak-the-artistic-journey-of-uttam-kumar |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

১৯৫২ চনত নিৰ্মল দেৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''বসু পৰিবাৰ''ত কুমাৰে সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।&lt;ref name=&quot;News18 2019&quot; /&gt; পিছৰ বছৰত তেওঁ একেটা ষ্টুডিঅ'ৰ পৰা আৰু একেজন পৰিচালকৰ পৰিচালনাত ''চাৰে চুৱাত্তৰ''ত কাম কৰে, যিখন ছবিত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[সুচিত্ৰা সেন]]ৰ সৈতে জোঁটবন্ধন হয়। তেওঁৰ প্ৰথম দৃষ্টি আকৰ্ষণকাৰী  ভূমিকা আছিল ১৯৫৪ চনত মুক্তি পোৱা অগ্ৰদূত পৰিচালিত ''অগ্নিপৰীক্ষা'' ছবিত।&lt;ref name=&quot;Cinestaan&quot; /&gt;

====সত্যজিত ৰায়ৰ সৈতে====
[[সত্যজিত ৰায়|সত্যজিৎ ৰায়ে]] ১৯৫৬ চনত লিখি উলিওৱা ''ঘৰে বাইৰে'' ছবিৰ সন্দিপৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে প্ৰথম উত্তম কুমাৰক প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। কিন্তু তেওঁ এই চৰিত্ৰটোত এজন প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেতাই অভিনয় কৰাহে উচিত হ’ব বুলি বিবেচনা কৰি ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হৈছিল। ১৯৮৪ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰায়ে ছবিখন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সন্দিপৰ চৰিত্ৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল [[সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জী]]ক।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Uttam Kumar once rejected an offer from Satyajit Ray - Crazy unsettling facts about your favourite Bengali celebrities |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/crazy-unsettling-facts-about-your-favourite-bengali-celebrities/uttam-kumar-once-rejected-an-offer-from-satyajit-ray/photostory/66525880.cms |access-date=21 April 2022 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

উত্তম কুমাৰে ১৯৬৬ ''নায়ক'' ছবিৰ যোগেদি চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰায়ৰ ছবিত অভিনয় কৰিছিল। নায়কত তেওঁক দেখাৰ পিছত অভিনেত্ৰী এলিজাবেথ টেইলৰে তেওঁৰ অভিনয়ত মোহিত হৈছিল আৰু তেওঁৰ সৈতে একেলগে কাম কৰাৰ আৰু লগ পোৱাৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gupta |first=Ranjan Das |date=2010-07-21 |title=Master of expressions |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Master-of-expressions/article16205048.ece |access-date=2022-09-04 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

১৯৬৭ চনত তেওঁ পুনৰ সত্যজিত ৰায়ৰ ''চিৰিয়াখানা''ত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The immortal Uttam Kumar |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2021/aug/15/the-immortal-uttam-kumar-2344783.html |access-date=7 April 2022 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; ''চিৰিয়াখানা'' তথা ''এন্থনি ফিৰিংগি'' ছবিত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ ১৯৬৮ চনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ পঞ্চদশ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। উত্তম কুমাৰ আছিল শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম অভিনেতা।&lt;ref name=&quot;firstaward&quot;&gt;{{cite web |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm15thNFAAward.aspx?PdfName=15NFA.pdf |title=National Awards for Films - 1967 |publisher=Directorate of Film Festivals |date=25 November 1968 |access-date=5 April 2022 |page=29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928071652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm15thNFAAward.aspx?PdfName=15NFA.pdf |archive-date=28 September 2011 }}&lt;/ref&gt;
====প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা====
কুমাৰে ছখন বাংলা আৰু এখন হিন্দী ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম ছবি ''হাৰানো সুৰ'' (১৯৫৭) আৰু ''সপ্তপদী'' আলোছায়া প্ৰডাকচনৰ বেনাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অজয় কৰে পৰিচালনা কৰা দুয়োখন ছবিয়ে [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে।  ১৯৬৩ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰডাকচন হাউচৰ নাম উত্তম কুমাৰ ফিল্মছ প্ৰাইভেট এল.টি.ডি.লৈ সলনি কৰে। এই বেনাৰত নিৰ্মিত প্ৰথমখন ছবি  ''ভ্ৰান্তি বিলাস''। তাৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰে ''উত্তৰ ফাল্গুণী'', ''জতুগৃহ'' আৰু ''গৃহদাহ'' আদি ছবি।&lt;ref name=&quot;cinemaazi.com&quot;&gt;{{cite web |title=Uttam Kumar: The Mahanayak as Producer and Director |url=https://www.cinemaazi.com/feature/uttam-kumar-the-mahanayak-as-producer-and-director |access-date=7 April 2022 |website=Cinemaazi |language=en |archivedate=28 May 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528083441/https://www.cinemaazi.com/feature/uttam-kumar-the-mahanayak-as-producer-and-director |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

তেওঁ ''সুধু একটি বছৰ'', ''বন পলাশীৰ পদাৱলী'' আৰু ''কলংকিনী কংকাৱতী'' ছবি পৰিচালনা কৰে। ''কলংকিনী কংকাৱতী'' তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত মুক্তিলাভ কৰিছিল।

তেওঁ ''কাল তুমি আলেয়া'' ছবিৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰিছিল, য’ত কণ্ঠদান কৰিছিল [[হেমন্ত মুখাৰ্জী]] আৰু [[আশা ভোছলে]]ই ।  তেওঁ সংগীত ৰচনা কৰা আন এখন ছবি হ’ল  ''সব্যসাচি'' (১৯৭৭)। তেওঁৰ নিজা ছবি  ''নৱজন্ম''ৰ  (১৯৫৬) তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আছিল। তেওঁ কণ্ঠদান কৰা প্ৰথম ছবিখন ১৯৫০ চনত মুক্তি পোৱা ''মৰ্যাদা''।&lt;ref&gt;{{cite web |title=সম্পাদক সমীপেষু |url=https://www.anandabazar.com/editorial/letters-to-the-editor-1.655081 |access-date=14 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt;
====হিন্দী চলচ্চিত্ৰ==== 
১৯৫৬ চনত [[ৰাজ কাপুৰ|ৰাজ কাপুৰে]]  ''জাগতে ৰহো''ৰ বঙালী সংস্কৰণত কুমাৰক অভিনয় কৰোঁৱাব বিচাৰিছিল যদিও তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot;&gt;{{Cite web |last=Chaudhuri |first=Shanthanu Ray |date=24 July 2022 |title=Uttam Kumar: Why the Bengali megastar could never become a national star |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/lifestyle/bengali-film-superstar-uttam-kumars-hindi-film-career-decoded/cid/1876240 |website=The Telegraph}}&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনত তেওঁৰ বন্ধু সংগীত পৰিচালক হেমন্ত কুমাৰে তেওঁক বীৰেন নাগৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''শৰ্মিলি'' নামৰ এখন হিন্দী ছবিৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=সম্পাদক সমীপেষু: হেমন্তের প্রস্তাব |url=https://www.anandabazar.com/editorial/letters-to-the-editor/article-on-why-uttam-kumar-had-failed-in-bollywood-1.841362 |access-date=10 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt; ছবিখনৰ প্ৰচাৰত উত্তম কুমাৰক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল যদিও পিছত অজ্ঞাত কাৰণত বাতিল কৰা হৈছিল। তেওঁ নাকচ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কত ফাঁট মেলে। ১৯৬৪ চনত ৰাজ কাপুৰে তেওঁৰ আৰ.কে ফিল্মছৰ বেনাৰত ''সংগম'' নামৰ এখন ছবিত অভিনয় কৰিবলৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ যায় যদিও কুমাৰে সেইবাৰো নাকচ কৰে আৰু এই চৰিত্ৰটো ৰাজেন্দ্ৰ কুমাৰৰ হাতলৈ যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |last=BonikBarta |title=উত্তম কুমার কেন বলিউডে ব্যর্থ হয়েছিলেন? |url=https://bonikbarta.net/home/news_description/270486/%E0%A6%89%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%89%E0%A6%A1%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A5-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8 |access-date=10 April 2022 |website=উত্তম কুমার কেন বলিউডে ব্যর্থ হয়েছিলেন? |language=en}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ অভিনয় কৰা প্ৰথম হিন্দী চলচ্চিত্ৰ আছিল ১৯৬৭ চনৰ ''ছোটি ছী মুলাকাত''; যিখন ছবি পৰিচালনা কৰিছিল আলো চৰকাৰে আৰু প্ৰযোজনা আছিল তেওঁৰ নিজৰে।।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt;  কুমাৰৰ পূৰ্বৰ বঙালী ছবি ''অগ্নি পৰীক্ষা''ৰ অভিযোজিত আছিল এই ছবিখন।  ''ছোটি ছী মুলাকাত'' সফল হোৱা নাছিল; কাৰণ ইয়াক পুৰণি সামগ্ৰী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু মূল ছবিখনৰ সূক্ষ্মতা আৰু মাধুৰ্য হিন্দী সংস্কৰণটোত দেখা পোৱা যোৱা নাছিল। কুমাৰ অভিনীত চৰকাৰৰ দ্বিতীয়খন ছবি ''বন্দী''ও (১৯৭৮) বিফল হৈছিল।

হিন্দীত কুমাৰৰ একমাত্ৰ সফলতা আছিল ''অমানুষ''।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Chowdhury |first=Sayandeb |title=Why Bengali cinema's colossus Uttam Kumar had a rough time in the Hindi film industry |url=https://scroll.in/reel/1000964/why-bengali-cinemas-colossus-uttam-kumar-had-a-rough-time-in-the-hindi-film-industry |access-date=10 April 2022 |website=Scroll.in |language=en-US}}&lt;/ref&gt;  শক্তি সামন্তৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত এই ছবিখন বাংলা আৰু হিন্দী দুটা ভাষাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt; সামন্তৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত আন এখন দ্বিভাষিক ছবি ''আনন্দ আশ্ৰম''তো কুমাৰে অভিনয় কৰিছিল;  যিখন আছিল [[পংকজ মল্লিক]] আৰু অহিন্দ্ৰ চৌধুৰী অভিনীত, ১৯৪১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''ডক্টৰ'' ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ।

কুমাৰৰ আন দুখন হিন্দী ছবি ''কিতাব'' আৰু দূ''ৰিয়াঁ''ও বক্স অফিচত মুখ থেকেচা খাইছিল।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt;

==বঁটা আৰু স্বীকৃতি==
;[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]
*১৯৬১: দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ বঙালী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ চাৰ্টিফিকেট অফ মেৰিট- ''সপ্তপদী'' (প্ৰযোজক হিচাপে)&lt;ref name=&quot;9thaward&quot;&gt;{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=8 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|archive-date=2 December 2016|url-status=dead|archivedate=2 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 
*১৯৬৩: শ্ৰেষ্ঠ বঙালী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা- ''উত্তৰ ফাল্গুণী'' (প্ৰযোজক হিচাপে)&lt;ref name=&quot;11thaward&quot;&gt;{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|title=11th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|archive-url=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|archive-date=2 May 2017|url-status=dead|access-date=6 July 2023|archivedate=2 May 2017|archiveurl=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
*১৯৬৭: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] - ''এণ্টনী ফিৰিংগি'', ''চিৰিয়াখানা''

==তথ্যউৎস==
{{reflist|colwidth=30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Uttam Kumar}}
* {{IMDb name|0474907}}
{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>eor0nwh2cqed0599n55tr0mu0prypvf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615142</id>
      <parentid>615131</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T07:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>615142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30906" sha1="3n0axbqwm19fuhj4kclfer29gyesqz9" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = উত্তম কুমাৰ
| image = Uttam Kumar.jpg
| image_size =180px 
| caption =
| native_name = 
| birth_name = অৰুণ কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়
| birth_date = {{Birth date|1926|9|3|df=yes}}
| birth_place = [[কলকাতা]], বেংগল প্ৰেছিডেঞ্চি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| death_date = {{Death date and age|1980|7|24|1926|9|3|df=yes}}
| death_place = ভৱানীপুৰ, [[কলকাতা]], [[পশ্চিম বংগ]]
| occupation = {{wrap|অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক }}
| nationality = ভাৰতীয়
| years_active = ১৯৪৮-১৯৮০
| alma_mater = গোৱেংকা কলেজ অফ বিজিনেচ এণ্ড এডমিনিষ্ট্ৰেচন
| works = [[:en:Uttam Kumar filmography|চলচ্চিত্ৰপঞ্জী]]
| other_names = ''মহানায়ক''
| spouse(s) =গৌৰী চেতাৰ্জী (১৯৪৮-১৯৬৩)
[[সুপ্ৰিয়া দেৱী]] (১৯৬৩-১৯৮০ তেওঁৰ মৃত্যুলৈকে)
| children = ১
| relatives = {{plainlist|
* তৰুণ কুমাৰ চেতাৰ্জী (ভাতৃ)
* গৌৰৱ চেতাৰ্জী (নাতি)}}
| awards = [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]
| website = 
}}
'''উত্তম কুমাৰ''' ({{lang-en|Uttam Kumar}}; জন্ম: অৰুণ কুমাৰ চাট্টোপাধ্যায়; ৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯২৬ – ২৪ জুলাই ১৯৮০) এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, প্ৰযোজক, পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, সুৰকাৰ আৰু গায়ক আছিল, যিয়ে মূলতঃ বঙালী চলচ্চিত্ৰত কাম কৰিছিল।&lt;ref name=telegraph3&gt;{{Cite news | title = Of fond memories| newspaper = The Telegraph| date = 24 July 2003| url = http://www.telegraphindia.com/1030724/asp/calcutta/story_2188727.asp| access-date = 15 August 2010| archive-date = 29 June 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120629084555/http://www.telegraphindia.com/1030724/asp/calcutta/story_2188727.asp| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; বহুলভাৱে তেওঁ '''মহানায়ক''' নামেৰে পৰিচিত।&lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot;&gt;{{Cite news |last=Pothukuchi |first=Madhavi |date=24 July 2019 |title=Uttam Kumar — the 'mahanayak' who defined Bengali cinema for three decades |work=ThePrint |url=https://theprint.in/theprint-profile/uttam-kumar-the-mahanayak-who-defined-bengali-cinema-for-three-decades/266891/ |access-date=26 January 2021}}&lt;/ref&gt;

কুমাৰে ''এণ্টনি ফিৰিংগী'' (১৯৬৭) আৰু ''চিৰিয়াখানা'' (১৯৬৭) ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=timesofindia1&gt;{{Citation| title = Star struck for Uttam?| date = 24 July 2010| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary| access-date = 15 August 2010| first1 = Priyanka| last1 = Dasgupta| archive-date = 11 August 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110811102257/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary| newspaper = [[The Times of India]]| url-status = dead| archivedate = 14 August 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130814064045/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 July 2021 |title=Actor Uttam Kumar's biography to hit stands next month |url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/actor-uttam-kumars-biography-to-hit-stands-next-month-7421309/ |access-date=9 April 2022 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁ বঙালী চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসৰ অন্যতম সফল আৰু প্ৰভাৱশালী অভিনেতা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 May 2021 |title=ইন্দিৰা সিনেমায় সত্যজিতেৰ ভাবনায় তৈৰি কৰা হয় 'নায়ক' ছবিৰ ব্যানাৰ {{!}} TheWall |url=https://www.thewall.in/entertainment/satyajit-ray-planned-for-the-fancy-banner-of-nayak-movie-on-indira/ |access-date=19 April 2022 |language=en-US |archivedate=18 December 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218115854/https://www.thewall.in/entertainment/satyajit-ray-planned-for-the-fancy-banner-of-nayak-movie-on-indira/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pulak Mandal&quot;&gt;{{cite web |last=মণ্ডল |first=পুলক |title=ওই চাহনি, ওই হাসি এবং উত্তমকুমাৰ |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/uttam-kumar-dominated-bengali-cinema-for-three-decades-until-his-death-1.776261 |access-date=19 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ কৰ্মজীৱন ১৯৪০ চনৰ শেষৰফালৰপৰা ১৯৮০ চনত মৃত্যুলৈকে তিনিটা দশক জুৰি বিস্তৃত আছিল।&lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot; /&gt;

২০০খনতকৈও অধিক ছবিত তেওঁ বিভিন্ন চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰে কিছু প্ৰখ্যাত ছবি হ’ল- ''অগ্নি পৰীক্ষা'', ''হাৰানো সুৰ'', ''বিচাৰক'', ''সপ্তপদী'', ''ঝিন্দেৰ বন্দী'', ''শেষ অংক'', ''দেয়া-নেয়া'', ''লাল পাথৰ'', ''জতুগৃহ'', ''থানা থেকে আসছি'', ''চৌৰংগী'', ''নায়ক'', ''অমানুষ'', আৰু ''বাঘ বন্দী খেলা''।&lt;ref name=telegraph5&gt;{{Cite news| title = Byomkesh Bakshi| newspaper = The Telegraph| date = 7 August 2010| url = http://www.telegraphindia.com/1100807/jsp/entertainment/story_12780913.jsp| access-date = 15 August 2010| archive-date = 23 August 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20100823061134/http://www.telegraphindia.com/1100807/jsp/entertainment/story_12780913.jsp| url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Living with Uttam Kumar| date = 20 July 2008| url = http://www.telegraphindia.com/1080720/jsp/calcutta/story_9567833.jsp| access-date = 15 August 2010|work = The Telegraph| first = Kushali|last = Nag| archive-date = 1 August 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080801183522/http://www.telegraphindia.com/1080720/jsp/calcutta/story_9567833.jsp| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot; /&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯২৬ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত উত্তৰ [[কলকাতা]]ৰ অহিৰিতোলাৰ মোমায়কৰ ঘৰত অৰুণ কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chowdhury |first1=Sayandeb |title=Uttam Kumar: A Life in Cinema |date=30 December 2021 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-93-5435-271-3 |pages=5–6 |url=https://books.google.com/books?id=yD9cEAAAQBAJ&amp;q=Satkori&amp;pg=PA5 |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃৰ নাম সতকাৰী চট্টোপাধ্যায় আৰু মাতৃৰ নাম চপলা দেৱী।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=PTI |title=Bengalis are still obsessed with Mahanayake : Uttam Kumar Death Anniversary |url=https://www.thestatesman.com/bengal/bengalis-still-obsessed-mahanayake-uttam-kumar-death-anniversary-1502985783.html |access-date=6 April 2022 |work=The Statesman |date=24 July 2021}}&lt;/ref&gt; এটা মধ্যবিত্তীয় পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল তেওঁ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Excerpt: Uttam Kumar, the Much Loved Superstar, Was In Solitary Confinement of His Fame |url=https://thewire.in/books/excerpt-uttam-kumar-a-life-in-cinema-sayandeb-chowdhury |access-date=10 April 2022 |website=The Wire}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ দুজন ভাতৃ আছিল বৰুণ কুমাৰ আৰু তৰুণ কুমাৰ। ভায়েক তৰুণ কুমাৰো এজন অভিনেতা আছিল।&lt;ref name=&quot;TOI2017&quot;&gt;{{cite news |title=Now, Tarun Kumar's grandson in films |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/now-tarun-kumars-grandson-in-films/articleshow/12425023.cms |access-date=6 April 2022 |work=The Times of India |date=11 January 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt; &quot;উত্তম&quot; ডাকনাম তেওঁৰ মাকৰফালৰপৰা আইতাকে দিছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-09-13 |title=Uttam Kumar: Undisputed King of the Bengali Silver Screen |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-3755 |access-date=2022-09-04 |website=The Daily Star |language=en}}&lt;/ref&gt;

কুমাৰে চক্ৰবেৰিয়া হাইস্কুলত ভৰ্তি হয় আৰু পিছলৈ দক্ষিণ উপনগৰ বিদ্যালয় (মুখ্য)ত ভৰ্তি হয়। তাৰপৰাই তেওঁ মেট্ৰিক পাছ কৰে। স্কুলত থাকোঁতে তেওঁ &quot;লুনাৰ ক্লাব&quot; নামৰ এটা নাট্যগোষ্ঠীৰ নেতৃত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title='ৰোম্যাণ্টিসিজমেৰ চূড়ান্ত এক ব্যক্তিত্ব উত্তমদা' |url=https://www.anandabazar.com/patrika/some-unknown-facts-about-uttam-kumar-1.667751 |access-date=2022-09-04 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}&lt;/ref&gt; ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ মুকুট নাটত তেওঁ প্ৰথম অভিনয় কৰিছিল। উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে তেওঁ গোয়েংকা কলেজ অফ কমাৰ্চ এণ্ড বিজনেছ এডমিনিষ্ট্ৰেচনত যোগদান কৰে যদিও শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ কলকাতা প'ৰ্ট ট্ৰাষ্টত কেৰাণী হিচাপে যোগদান কৰে। 

তেওঁ নিদানবন্ধু বেনাৰ্জীৰপৰা গান শিকিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 September 2021 |title=সংগীত পৰিচালক উত্তম কুমাৰ, যাৰ সুৰে গেয়েছেন হেমন্ত থেকে আশা {{!}} TheWall |url=https://www.thewall.in/entertainment/special-feature-on-music-director-uttam-kumar/ |access-date=11 April 2022 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; তেওঁ লাঠি খেলা আৰু মল্লযুঁজৰো অনুশীলন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot; /&gt; কুমাৰে একেৰাহে তিনি বছৰ ভৱানীপুৰ সাঁতোৰ সংস্থাত সাঁতোৰৰ চেম্পিয়ন হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Bali |first=Karan |date=8 May 2015 |title=Uttam Kumar |url=https://upperstall.com/profile/uttam-kumar/ |access-date=9 April 2022 |website=Upperstall.com}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সুহৃদ সমাজ নামৰ এটা অপেছাদাৰী নাট্যগোষ্ঠী আছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot; /&gt;
==কৰ্মজীৱন==
====চলচ্চিত্ৰীয় জীৱনৰ আৰম্ভণি====
[[File:Uttam Kumar 2009 stamp of India.jpg|thumb|150px|উত্তম কুমাৰৰ সোঁৱৰণত [[ভাৰতীয় ডাক|ভাৰতীয় ডাক বিভাগে]] ২০০৯ চনত মুকলি কৰা ডাকটিকট]]
হিন্দী ছবি ''মায়াদোৰ''ত এক্সট্ৰাৰ চৰিত্ৰত অভিনয়েৰে ১৯৪৭ চনত কুমাৰে চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে, যিখন ছবি কেতিয়াও মুক্তি পোৱা নাছিল। তেওঁৰ প্ৰথম মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছবি আছিল ১৯৪৮ চনত [[নিতিন বসু]] পৰিচালিত আৰু অসিত বৰণ অভিনীত ''দৃষ্টিদান''। পিছৰ বছৰ তেওঁ ''কামনা''ত নায়ক হিচাপে অভিনয় কৰে। ১৯৫১ চনৰ ''সহযাত্ৰী''ত পাহাৰী সান্যালৰ পৰামৰ্শ তেওঁ প্ৰথম উত্তম কুমাৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;News18 2019&quot;&gt;{{Cite web |date=2018-07-24 |title=বিস্ময়েৰ অন্য নাম উত্তম কুমাৰ, ফ্লপ মাষ্টাৰ থেকে হয়ে উঠেছিলেন মহানায়ক |url=https://bengali.news18.com/news/features/know-about-the-life-of-uttam-kumar-198083.html |access-date=2022-09-04 |website=News18 Bengali |language=bn |archivedate=2022-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220905203200/https://bengali.news18.com/news/features/know-about-the-life-of-uttam-kumar-198083.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কুমাৰৰ প্ৰাৰম্ভিক কালছোৱাৰ বহুতো ছবিয়ে ফ্লপ হৈছিল; যাৰবাবে তেওঁক ''ফ্লপ মাষ্টাৰ জেনেৰেল'' নাম দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Cinestaan&quot;&gt;{{cite web |last=Sarkar |first=Roushni |title=From 'flop master general' to 'Nayak', the artistic journey of Uttam Kumar |url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/jul/24/14602/from-flop-master-general-to-nayak-the-artistic-journey-of-uttam-kumar |access-date=10 April 2022 |website=Cinestaan |archivedate=7 April 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407040302/https://www.cinestaan.com/articles/2018/jul/24/14602/from-flop-master-general-to-nayak-the-artistic-journey-of-uttam-kumar |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

১৯৫২ চনত নিৰ্মল দেৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''বসু পৰিবাৰ''ত কুমাৰে সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।&lt;ref name=&quot;News18 2019&quot; /&gt; পিছৰ বছৰত তেওঁ একেটা ষ্টুডিঅ'ৰপৰা আৰু একেজন পৰিচালকৰ পৰিচালনাত ''চাৰে চুৱাত্তৰ''ত কাম কৰে, যিখন ছবিত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[সুচিত্ৰা সেন]]ৰ সৈতে জোঁটবন্ধন হয়। তেওঁৰ প্ৰথম দৃষ্টি আকৰ্ষণকাৰী ভূমিকা আছিল ১৯৫৪ চনত মুক্তি পোৱা অগ্ৰদূত পৰিচালিত ''অগ্নিপৰীক্ষা'' ছবিত।&lt;ref name=&quot;Cinestaan&quot; /&gt;

====সত্যজিত ৰায়ৰ সৈতে====
[[সত্যজিত ৰায়|সত্যজিৎ ৰায়ে]] ১৯৫৬ চনত লিখি উলিওৱা ''ঘৰে বাইৰে'' ছবিৰ সন্দিপৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে প্ৰথম উত্তম কুমাৰক প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। কিন্তু তেওঁ এই চৰিত্ৰটোত এজন প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেতাই অভিনয় কৰাহে উচিত হ’ব বুলি বিবেচনা কৰি ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হৈছিল। ১৯৮৪ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰায়ে ছবিখন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সন্দিপৰ চৰিত্ৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল [[সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জী]]ক।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Uttam Kumar once rejected an offer from Satyajit Ray - Crazy unsettling facts about your favourite Bengali celebrities |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/crazy-unsettling-facts-about-your-favourite-bengali-celebrities/uttam-kumar-once-rejected-an-offer-from-satyajit-ray/photostory/66525880.cms |access-date=21 April 2022 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

উত্তম কুমাৰে ১৯৬৬ ''নায়ক'' ছবিৰ যোগেদি চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰায়ৰ ছবিত অভিনয় কৰিছিল। নায়কত তেওঁক দেখাৰ পিছত অভিনেত্ৰী এলিজাবেথ টেইলৰে তেওঁৰ অভিনয়ত মোহিত হৈছিল আৰু তেওঁৰ সৈতে একেলগে কাম কৰাৰ আৰু লগ পোৱাৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gupta |first=Ranjan Das |date=2010-07-21 |title=Master of expressions |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Master-of-expressions/article16205048.ece |access-date=2022-09-04 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

১৯৬৭ চনত তেওঁ পুনৰ সত্যজিত ৰায়ৰ ''চিৰিয়াখানা''ত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The immortal Uttam Kumar |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2021/aug/15/the-immortal-uttam-kumar-2344783.html |access-date=7 April 2022 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; ''চিৰিয়াখানা'' তথা ''এন্থনি ফিৰিংগি'' ছবিত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ ১৯৬৮ চনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ পঞ্চদশ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। উত্তম কুমাৰ আছিল শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম অভিনেতা।&lt;ref name=&quot;firstaward&quot;&gt;{{cite web |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm15thNFAAward.aspx?PdfName=15NFA.pdf |title=National Awards for Films - 1967 |publisher=Directorate of Film Festivals |date=25 November 1968 |access-date=5 April 2022 |page=29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928071652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm15thNFAAward.aspx?PdfName=15NFA.pdf |archive-date=28 September 2011 }}&lt;/ref&gt;
====প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা====
কুমাৰে ছখন বাংলা আৰু এখন হিন্দী ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম ছবি ''হাৰানো সুৰ'' (১৯৫৭) আৰু ''সপ্তপদী'' আলোছায়া প্ৰডাকচনৰ বেনাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অজয় কৰে পৰিচালনা কৰা দুয়োখন ছবিয়ে [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। ১৯৬৩ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰডাকচন হাউচৰ নাম উত্তম কুমাৰ ফিল্মছ প্ৰাইভেট এল.টি.ডি.লৈ সলনি কৰে। এই বেনাৰত নিৰ্মিত প্ৰথমখন ছবি ''ভ্ৰান্তি বিলাস''। তাৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰে ''উত্তৰ ফাল্গুণী'', ''জতুগৃহ'' আৰু ''গৃহদাহ'' আদি ছবি।&lt;ref name=&quot;cinemaazi.com&quot;&gt;{{cite web |title=Uttam Kumar: The Mahanayak as Producer and Director |url=https://www.cinemaazi.com/feature/uttam-kumar-the-mahanayak-as-producer-and-director |access-date=7 April 2022 |website=Cinemaazi |language=en |archivedate=28 May 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528083441/https://www.cinemaazi.com/feature/uttam-kumar-the-mahanayak-as-producer-and-director |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

তেওঁ ''সুধু একটি বছৰ'', ''বন পলাশীৰ পদাৱলী'' আৰু ''কলংকিনী কংকাৱতী'' ছবি পৰিচালনা কৰে। ''কলংকিনী কংকাৱতী'' তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত মুক্তিলাভ কৰিছিল। 

তেওঁ ''কাল তুমি আলেয়া'' ছবিৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰিছিল, য’ত কণ্ঠদান কৰিছিল [[হেমন্ত মুখাৰ্জী]] আৰু [[আশা ভোছলে]]ই। তেওঁ সংগীত ৰচনা কৰা আন এখন ছবি হ’ল ''সব্যসাচি'' (১৯৭৭)। তেওঁৰ নিজা ছবি ''নৱজন্ম''ৰ (১৯৫৬) তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আছিল। তেওঁ কণ্ঠদান কৰা প্ৰথম ছবিখন ১৯৫০ চনত মুক্তি পোৱা ''মৰ্যাদা''।&lt;ref&gt;{{cite web |title=সম্পাদক সমীপেষু |url=https://www.anandabazar.com/editorial/letters-to-the-editor-1.655081 |access-date=14 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt;
====হিন্দী চলচ্চিত্ৰ==== 
১৯৫৬ চনত [[ৰাজ কাপুৰ|ৰাজ কাপুৰে]] ''জাগতে ৰহো''ৰ বঙালী সংস্কৰণত কুমাৰক অভিনয় কৰোঁৱাব বিচাৰিছিল যদিও তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot;&gt;{{Cite web |last=Chaudhuri |first=Shanthanu Ray |date=24 July 2022 |title=Uttam Kumar: Why the Bengali megastar could never become a national star |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/lifestyle/bengali-film-superstar-uttam-kumars-hindi-film-career-decoded/cid/1876240 |website=The Telegraph}}&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনত তেওঁৰ বন্ধু সংগীত পৰিচালক হেমন্ত কুমাৰে তেওঁক বীৰেন নাগৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''শৰ্মিলি'' নামৰ এখন হিন্দী ছবিৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=সম্পাদক সমীপেষু: হেমন্তেৰ প্ৰস্তাৱ |url=https://www.anandabazar.com/editorial/letters-to-the-editor/article-on-why-uttam-kumar-had-failed-in-bollywood-1.841362 |access-date=10 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt; ছবিখনৰ প্ৰচাৰত উত্তম কুমাৰক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল যদিও পিছত অজ্ঞাত কাৰণত বাতিল কৰা হৈছিল। তেওঁ নাকচ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কত ফাট মেলে। ১৯৬৪ চনত ৰাজ কাপুৰে তেওঁৰ আৰ.কে ফিল্মছৰ বেনাৰত ''সংগম'' নামৰ এখন ছবিত অভিনয় কৰিবলৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ যায় যদিও কুমাৰে সেইবাৰো নাকচ কৰে আৰু এই চৰিত্ৰটো ৰাজেন্দ্ৰ কুমাৰৰ হাতলৈ যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |last=BonikBarta |title=উত্তম কুমাৰ কেন বলিউডে ব্যৰ্থ হয়েছিলেন? |url=https://bonikbarta.net/home/news_description/270486/%E0%A6%89%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%89%E0%A6%A1%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A5-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8 |access-date=10 April 2022 |website=উত্তম কুমাৰ কেন বলিউডে ব্যৰ্থ হয়েছিলেন? |language=en}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ অভিনয় কৰা প্ৰথম হিন্দী চলচ্চিত্ৰ আছিল ১৯৬৭ চনৰ ''ছোটি ছী মুলাকাত''; যিখন ছবি পৰিচালনা কৰিছিল আলো চৰকাৰে আৰু প্ৰযোজনা আছিল তেওঁৰ নিজৰে॥&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt; কুমাৰৰ পূৰ্বৰ বঙালী ছবি ''অগ্নি পৰীক্ষা''ৰ অভিযোজিত আছিল এই ছবিখন। ''ছোটি ছী মুলাকাত'' সফল হোৱা নাছিল; কাৰণ ইয়াক পুৰণি সামগ্ৰী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু মূল ছবিখনৰ সূক্ষ্মতা আৰু মাধুৰ্য হিন্দী সংস্কৰণটোত দেখা পোৱা যোৱা নাছিল। কুমাৰ অভিনীত চৰকাৰৰ দ্বিতীয়খন ছবি ''বন্দী''ও (১৯৭৮) বিফল হৈছিল। 

হিন্দীত কুমাৰৰ একমাত্ৰ সফলতা আছিল ''অমানুষ''।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Chowdhury |first=Sayandeb |title=Why Bengali cinema's colossus Uttam Kumar had a rough time in the Hindi film industry |url=https://scroll.in/reel/1000964/why-bengali-cinemas-colossus-uttam-kumar-had-a-rough-time-in-the-hindi-film-industry |access-date=10 April 2022 |website=Scroll.in |language=en-US}}&lt;/ref&gt; শক্তি সামন্তৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত এই ছবিখন বাংলা আৰু হিন্দী দুটা ভাষাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt; সামন্তৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত আন এখন দ্বিভাষিক ছবি ''আনন্দ আশ্ৰম''তো কুমাৰে অভিনয় কৰিছিল; যিখন আছিল [[পংকজ মল্লিক]] আৰু অহিন্দ্ৰ চৌধুৰী অভিনীত, ১৯৪১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''ডক্টৰ'' ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ। 

কুমাৰৰ আন দুখন হিন্দী ছবি ''কিতাব'' আৰু দূ''ৰিয়াঁ''ও বক্স অফিচত মুখ থেকেচা খাইছিল।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt;

==বঁটা আৰু স্বীকৃতি==
; [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]
*১৯৬১: দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ বঙালী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ চাৰ্টিফিকেট অফ মেৰিট- ''সপ্তপদী'' (প্ৰযোজক হিচাপে)&lt;ref name=&quot;9thaward&quot;&gt;{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=8 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|archive-date=2 December 2016|url-status=dead|archivedate=2 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 
*১৯৬৩: শ্ৰেষ্ঠ বঙালী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা- ''উত্তৰ ফাল্গুণী'' (প্ৰযোজক হিচাপে)&lt;ref name=&quot;11thaward&quot;&gt;{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|title=11th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|archive-url=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|archive-date=2 May 2017|url-status=dead|access-date=6 July 2023|archivedate=2 May 2017|archiveurl=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
*১৯৬৭: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] - ''এণ্টনী ফিৰিংগি'', ''চিৰিয়াখানা''

==তথ্যউৎস==
{{reflist|colwidth=30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Uttam Kumar}}
* {{IMDb name|0474907}}
{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>3n0axbqwm19fuhj4kclfer29gyesqz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615143</id>
      <parentid>615142</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T07:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা */</comment>
      <origin>615143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30898" sha1="3hraorst6mne0j3odtm95lwh5m6mjqh" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = উত্তম কুমাৰ
| image = Uttam Kumar.jpg
| image_size =180px 
| caption =
| native_name = 
| birth_name = অৰুণ কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়
| birth_date = {{Birth date|1926|9|3|df=yes}}
| birth_place = [[কলকাতা]], বেংগল প্ৰেছিডেঞ্চি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| death_date = {{Death date and age|1980|7|24|1926|9|3|df=yes}}
| death_place = ভৱানীপুৰ, [[কলকাতা]], [[পশ্চিম বংগ]]
| occupation = {{wrap|অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক }}
| nationality = ভাৰতীয়
| years_active = ১৯৪৮-১৯৮০
| alma_mater = গোৱেংকা কলেজ অফ বিজিনেচ এণ্ড এডমিনিষ্ট্ৰেচন
| works = [[:en:Uttam Kumar filmography|চলচ্চিত্ৰপঞ্জী]]
| other_names = ''মহানায়ক''
| spouse(s) =গৌৰী চেতাৰ্জী (১৯৪৮-১৯৬৩)
[[সুপ্ৰিয়া দেৱী]] (১৯৬৩-১৯৮০ তেওঁৰ মৃত্যুলৈকে)
| children = ১
| relatives = {{plainlist|
* তৰুণ কুমাৰ চেতাৰ্জী (ভাতৃ)
* গৌৰৱ চেতাৰ্জী (নাতি)}}
| awards = [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]
| website = 
}}
'''উত্তম কুমাৰ''' ({{lang-en|Uttam Kumar}}; জন্ম: অৰুণ কুমাৰ চাট্টোপাধ্যায়; ৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯২৬ – ২৪ জুলাই ১৯৮০) এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, প্ৰযোজক, পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, সুৰকাৰ আৰু গায়ক আছিল, যিয়ে মূলতঃ বঙালী চলচ্চিত্ৰত কাম কৰিছিল।&lt;ref name=telegraph3&gt;{{Cite news | title = Of fond memories| newspaper = The Telegraph| date = 24 July 2003| url = http://www.telegraphindia.com/1030724/asp/calcutta/story_2188727.asp| access-date = 15 August 2010| archive-date = 29 June 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120629084555/http://www.telegraphindia.com/1030724/asp/calcutta/story_2188727.asp| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; বহুলভাৱে তেওঁ '''মহানায়ক''' নামেৰে পৰিচিত।&lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot;&gt;{{Cite news |last=Pothukuchi |first=Madhavi |date=24 July 2019 |title=Uttam Kumar — the 'mahanayak' who defined Bengali cinema for three decades |work=ThePrint |url=https://theprint.in/theprint-profile/uttam-kumar-the-mahanayak-who-defined-bengali-cinema-for-three-decades/266891/ |access-date=26 January 2021}}&lt;/ref&gt;

কুমাৰে ''এণ্টনি ফিৰিংগী'' (১৯৬৭) আৰু ''চিৰিয়াখানা'' (১৯৬৭) ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=timesofindia1&gt;{{Citation| title = Star struck for Uttam?| date = 24 July 2010| url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary| access-date = 15 August 2010| first1 = Priyanka| last1 = Dasgupta| archive-date = 11 August 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110811102257/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary| newspaper = [[The Times of India]]| url-status = dead| archivedate = 14 August 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130814064045/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-24/news-interviews/28282785_1_uttam-kumar-myth-death-anniversary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 July 2021 |title=Actor Uttam Kumar's biography to hit stands next month |url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/actor-uttam-kumars-biography-to-hit-stands-next-month-7421309/ |access-date=9 April 2022 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁ বঙালী চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসৰ অন্যতম সফল আৰু প্ৰভাৱশালী অভিনেতা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 May 2021 |title=ইন্দিৰা সিনেমায় সত্যজিতেৰ ভাবনায় তৈৰি কৰা হয় 'নায়ক' ছবিৰ ব্যানাৰ {{!}} TheWall |url=https://www.thewall.in/entertainment/satyajit-ray-planned-for-the-fancy-banner-of-nayak-movie-on-indira/ |access-date=19 April 2022 |language=en-US |archivedate=18 December 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241218115854/https://www.thewall.in/entertainment/satyajit-ray-planned-for-the-fancy-banner-of-nayak-movie-on-indira/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pulak Mandal&quot;&gt;{{cite web |last=মণ্ডল |first=পুলক |title=ওই চাহনি, ওই হাসি এবং উত্তমকুমাৰ |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/uttam-kumar-dominated-bengali-cinema-for-three-decades-until-his-death-1.776261 |access-date=19 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ কৰ্মজীৱন ১৯৪০ চনৰ শেষৰফালৰপৰা ১৯৮০ চনত মৃত্যুলৈকে তিনিটা দশক জুৰি বিস্তৃত আছিল।&lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot; /&gt;

২০০খনতকৈও অধিক ছবিত তেওঁ বিভিন্ন চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰে কিছু প্ৰখ্যাত ছবি হ’ল- ''অগ্নি পৰীক্ষা'', ''হাৰানো সুৰ'', ''বিচাৰক'', ''সপ্তপদী'', ''ঝিন্দেৰ বন্দী'', ''শেষ অংক'', ''দেয়া-নেয়া'', ''লাল পাথৰ'', ''জতুগৃহ'', ''থানা থেকে আসছি'', ''চৌৰংগী'', ''নায়ক'', ''অমানুষ'', আৰু ''বাঘ বন্দী খেলা''।&lt;ref name=telegraph5&gt;{{Cite news| title = Byomkesh Bakshi| newspaper = The Telegraph| date = 7 August 2010| url = http://www.telegraphindia.com/1100807/jsp/entertainment/story_12780913.jsp| access-date = 15 August 2010| archive-date = 23 August 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20100823061134/http://www.telegraphindia.com/1100807/jsp/entertainment/story_12780913.jsp| url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Living with Uttam Kumar| date = 20 July 2008| url = http://www.telegraphindia.com/1080720/jsp/calcutta/story_9567833.jsp| access-date = 15 August 2010|work = The Telegraph| first = Kushali|last = Nag| archive-date = 1 August 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080801183522/http://www.telegraphindia.com/1080720/jsp/calcutta/story_9567833.jsp| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ThePrint1&quot; /&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯২৬ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত উত্তৰ [[কলকাতা]]ৰ অহিৰিতোলাৰ মোমায়কৰ ঘৰত অৰুণ কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chowdhury |first1=Sayandeb |title=Uttam Kumar: A Life in Cinema |date=30 December 2021 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-93-5435-271-3 |pages=5–6 |url=https://books.google.com/books?id=yD9cEAAAQBAJ&amp;q=Satkori&amp;pg=PA5 |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃৰ নাম সতকাৰী চট্টোপাধ্যায় আৰু মাতৃৰ নাম চপলা দেৱী।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=PTI |title=Bengalis are still obsessed with Mahanayake : Uttam Kumar Death Anniversary |url=https://www.thestatesman.com/bengal/bengalis-still-obsessed-mahanayake-uttam-kumar-death-anniversary-1502985783.html |access-date=6 April 2022 |work=The Statesman |date=24 July 2021}}&lt;/ref&gt; এটা মধ্যবিত্তীয় পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল তেওঁ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Excerpt: Uttam Kumar, the Much Loved Superstar, Was In Solitary Confinement of His Fame |url=https://thewire.in/books/excerpt-uttam-kumar-a-life-in-cinema-sayandeb-chowdhury |access-date=10 April 2022 |website=The Wire}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ দুজন ভাতৃ আছিল বৰুণ কুমাৰ আৰু তৰুণ কুমাৰ। ভায়েক তৰুণ কুমাৰো এজন অভিনেতা আছিল।&lt;ref name=&quot;TOI2017&quot;&gt;{{cite news |title=Now, Tarun Kumar's grandson in films |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/now-tarun-kumars-grandson-in-films/articleshow/12425023.cms |access-date=6 April 2022 |work=The Times of India |date=11 January 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt; &quot;উত্তম&quot; ডাকনাম তেওঁৰ মাকৰফালৰপৰা আইতাকে দিছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot;&gt;{{Cite web |date=2007-09-13 |title=Uttam Kumar: Undisputed King of the Bengali Silver Screen |url=https://www.thedailystar.net/news-detail-3755 |access-date=2022-09-04 |website=The Daily Star |language=en}}&lt;/ref&gt;

কুমাৰে চক্ৰবেৰিয়া হাইস্কুলত ভৰ্তি হয় আৰু পিছলৈ দক্ষিণ উপনগৰ বিদ্যালয় (মুখ্য)ত ভৰ্তি হয়। তাৰপৰাই তেওঁ মেট্ৰিক পাছ কৰে। স্কুলত থাকোঁতে তেওঁ &quot;লুনাৰ ক্লাব&quot; নামৰ এটা নাট্যগোষ্ঠীৰ নেতৃত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title='ৰোম্যাণ্টিসিজমেৰ চূড়ান্ত এক ব্যক্তিত্ব উত্তমদা' |url=https://www.anandabazar.com/patrika/some-unknown-facts-about-uttam-kumar-1.667751 |access-date=2022-09-04 |website=www.anandabazar.com |language=bn}}&lt;/ref&gt; ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ মুকুট নাটত তেওঁ প্ৰথম অভিনয় কৰিছিল। উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে তেওঁ গোয়েংকা কলেজ অফ কমাৰ্চ এণ্ড বিজনেছ এডমিনিষ্ট্ৰেচনত যোগদান কৰে যদিও শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ কলকাতা প'ৰ্ট ট্ৰাষ্টত কেৰাণী হিচাপে যোগদান কৰে। 

তেওঁ নিদানবন্ধু বেনাৰ্জীৰপৰা গান শিকিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 September 2021 |title=সংগীত পৰিচালক উত্তম কুমাৰ, যাৰ সুৰে গেয়েছেন হেমন্ত থেকে আশা {{!}} TheWall |url=https://www.thewall.in/entertainment/special-feature-on-music-director-uttam-kumar/ |access-date=11 April 2022 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; তেওঁ লাঠি খেলা আৰু মল্লযুঁজৰো অনুশীলন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot; /&gt; কুমাৰে একেৰাহে তিনি বছৰ ভৱানীপুৰ সাঁতোৰ সংস্থাত সাঁতোৰৰ চেম্পিয়ন হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Bali |first=Karan |date=8 May 2015 |title=Uttam Kumar |url=https://upperstall.com/profile/uttam-kumar/ |access-date=9 April 2022 |website=Upperstall.com}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সুহৃদ সমাজ নামৰ এটা অপেছাদাৰী নাট্যগোষ্ঠী আছিল।&lt;ref name=&quot;Daily Star 2007&quot; /&gt;
==কৰ্মজীৱন==
====চলচ্চিত্ৰীয় জীৱনৰ আৰম্ভণি====
[[File:Uttam Kumar 2009 stamp of India.jpg|thumb|150px|উত্তম কুমাৰৰ সোঁৱৰণত [[ভাৰতীয় ডাক|ভাৰতীয় ডাক বিভাগে]] ২০০৯ চনত মুকলি কৰা ডাকটিকট]]
হিন্দী ছবি ''মায়াদোৰ''ত এক্সট্ৰাৰ চৰিত্ৰত অভিনয়েৰে ১৯৪৭ চনত কুমাৰে চলচ্চিত্ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে, যিখন ছবি কেতিয়াও মুক্তি পোৱা নাছিল। তেওঁৰ প্ৰথম মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছবি আছিল ১৯৪৮ চনত [[নিতিন বসু]] পৰিচালিত আৰু অসিত বৰণ অভিনীত ''দৃষ্টিদান''। পিছৰ বছৰ তেওঁ ''কামনা''ত নায়ক হিচাপে অভিনয় কৰে। ১৯৫১ চনৰ ''সহযাত্ৰী''ত পাহাৰী সান্যালৰ পৰামৰ্শ তেওঁ প্ৰথম উত্তম কুমাৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;News18 2019&quot;&gt;{{Cite web |date=2018-07-24 |title=বিস্ময়েৰ অন্য নাম উত্তম কুমাৰ, ফ্লপ মাষ্টাৰ থেকে হয়ে উঠেছিলেন মহানায়ক |url=https://bengali.news18.com/news/features/know-about-the-life-of-uttam-kumar-198083.html |access-date=2022-09-04 |website=News18 Bengali |language=bn |archivedate=2022-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220905203200/https://bengali.news18.com/news/features/know-about-the-life-of-uttam-kumar-198083.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কুমাৰৰ প্ৰাৰম্ভিক কালছোৱাৰ বহুতো ছবিয়ে ফ্লপ হৈছিল; যাৰবাবে তেওঁক ''ফ্লপ মাষ্টাৰ জেনেৰেল'' নাম দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Cinestaan&quot;&gt;{{cite web |last=Sarkar |first=Roushni |title=From 'flop master general' to 'Nayak', the artistic journey of Uttam Kumar |url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/jul/24/14602/from-flop-master-general-to-nayak-the-artistic-journey-of-uttam-kumar |access-date=10 April 2022 |website=Cinestaan |archivedate=7 April 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220407040302/https://www.cinestaan.com/articles/2018/jul/24/14602/from-flop-master-general-to-nayak-the-artistic-journey-of-uttam-kumar |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

১৯৫২ চনত নিৰ্মল দেৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''বসু পৰিবাৰ''ত কুমাৰে সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।&lt;ref name=&quot;News18 2019&quot; /&gt; পিছৰ বছৰত তেওঁ একেটা ষ্টুডিঅ'ৰপৰা আৰু একেজন পৰিচালকৰ পৰিচালনাত ''চাৰে চুৱাত্তৰ''ত কাম কৰে, যিখন ছবিত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[সুচিত্ৰা সেন]]ৰ সৈতে জোঁটবন্ধন হয়। তেওঁৰ প্ৰথম দৃষ্টি আকৰ্ষণকাৰী ভূমিকা আছিল ১৯৫৪ চনত মুক্তি পোৱা অগ্ৰদূত পৰিচালিত ''অগ্নিপৰীক্ষা'' ছবিত।&lt;ref name=&quot;Cinestaan&quot; /&gt;

====সত্যজিত ৰায়ৰ সৈতে====
[[সত্যজিত ৰায়|সত্যজিৎ ৰায়ে]] ১৯৫৬ চনত লিখি উলিওৱা ''ঘৰে বাইৰে'' ছবিৰ সন্দিপৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে প্ৰথম উত্তম কুমাৰক প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। কিন্তু তেওঁ এই চৰিত্ৰটোত এজন প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেতাই অভিনয় কৰাহে উচিত হ’ব বুলি বিবেচনা কৰি ছবিখনত অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হৈছিল। ১৯৮৪ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰায়ে ছবিখন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। সন্দিপৰ চৰিত্ৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল [[সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জী]]ক।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Uttam Kumar once rejected an offer from Satyajit Ray - Crazy unsettling facts about your favourite Bengali celebrities |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/crazy-unsettling-facts-about-your-favourite-bengali-celebrities/uttam-kumar-once-rejected-an-offer-from-satyajit-ray/photostory/66525880.cms |access-date=21 April 2022 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

উত্তম কুমাৰে ১৯৬৬ ''নায়ক'' ছবিৰ যোগেদি চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰায়ৰ ছবিত অভিনয় কৰিছিল। নায়কত তেওঁক দেখাৰ পিছত অভিনেত্ৰী এলিজাবেথ টেইলৰে তেওঁৰ অভিনয়ত মোহিত হৈছিল আৰু তেওঁৰ সৈতে একেলগে কাম কৰাৰ আৰু লগ পোৱাৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gupta |first=Ranjan Das |date=2010-07-21 |title=Master of expressions |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Master-of-expressions/article16205048.ece |access-date=2022-09-04 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

১৯৬৭ চনত তেওঁ পুনৰ সত্যজিত ৰায়ৰ ''চিৰিয়াখানা''ত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The immortal Uttam Kumar |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2021/aug/15/the-immortal-uttam-kumar-2344783.html |access-date=7 April 2022 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; ''চিৰিয়াখানা'' তথা ''এন্থনি ফিৰিংগি'' ছবিত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ ১৯৬৮ চনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ পঞ্চদশ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। উত্তম কুমাৰ আছিল শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম অভিনেতা।&lt;ref name=&quot;firstaward&quot;&gt;{{cite web |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm15thNFAAward.aspx?PdfName=15NFA.pdf |title=National Awards for Films - 1967 |publisher=Directorate of Film Festivals |date=25 November 1968 |access-date=5 April 2022 |page=29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928071652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm15thNFAAward.aspx?PdfName=15NFA.pdf |archive-date=28 September 2011 }}&lt;/ref&gt;
====প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা====
কুমাৰে ছখন বাংলা আৰু এখন হিন্দী ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম ছবি ''হাৰানো সুৰ'' (১৯৫৭) আৰু ''সপ্তপদী'' আলোছায়া প্ৰডাকচনৰ বেনাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অজয় কৰে পৰিচালনা কৰা দুয়োখন ছবিয়ে [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে। ১৯৬৩ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰডাকচন হাউচৰ নাম উত্তম কুমাৰ ফিল্মছ প্ৰাইভেট এল.টি.ডি.লৈ সলনি কৰে। এই বেনাৰত নিৰ্মিত প্ৰথমখন ছবি ''ভ্ৰান্তি বিলাস''। তাৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰে ''উত্তৰ ফাল্গুণী'', ''জতুগৃহ'' আৰু ''গৃহদাহ'' আদি ছবি।&lt;ref name=&quot;cinemaazi.com&quot;&gt;{{cite web |title=Uttam Kumar: The Mahanayak as Producer and Director |url=https://www.cinemaazi.com/feature/uttam-kumar-the-mahanayak-as-producer-and-director |access-date=7 April 2022 |website=Cinemaazi |language=en |archivedate=28 May 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528083441/https://www.cinemaazi.com/feature/uttam-kumar-the-mahanayak-as-producer-and-director |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

তেওঁ ''সুধু একটি বছৰ'', ''বন পলাশীৰ পদাৱলী'' আৰু ''কলংকিনী কংকাৱতী'' ছবি পৰিচালনা কৰে। ''কলংকিনী কংকাৱতী'' তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত মুক্তিলাভ কৰিছিল। 

তেওঁ ''কাল তুমি আলেয়া'' ছবিৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰিছিল, য’ত কণ্ঠদান কৰিছিল [[হেমন্ত কুমাৰ]] আৰু [[আশা ভোছলে]]ই। তেওঁ সংগীত ৰচনা কৰা আন এখন ছবি হ’ল ''সব্যসাচি'' (১৯৭৭)। তেওঁৰ নিজা ছবি ''নৱজন্ম''ৰ (১৯৫৬) তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আছিল। তেওঁ কণ্ঠদান কৰা প্ৰথম ছবিখন ১৯৫০ চনত মুক্তি পোৱা ''মৰ্যাদা''।&lt;ref&gt;{{cite web |title=সম্পাদক সমীপেষু |url=https://www.anandabazar.com/editorial/letters-to-the-editor-1.655081 |access-date=14 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt;

====হিন্দী চলচ্চিত্ৰ==== 
১৯৫৬ চনত [[ৰাজ কাপুৰ|ৰাজ কাপুৰে]] ''জাগতে ৰহো''ৰ বঙালী সংস্কৰণত কুমাৰক অভিনয় কৰোঁৱাব বিচাৰিছিল যদিও তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot;&gt;{{Cite web |last=Chaudhuri |first=Shanthanu Ray |date=24 July 2022 |title=Uttam Kumar: Why the Bengali megastar could never become a national star |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/lifestyle/bengali-film-superstar-uttam-kumars-hindi-film-career-decoded/cid/1876240 |website=The Telegraph}}&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনত তেওঁৰ বন্ধু সংগীত পৰিচালক হেমন্ত কুমাৰে তেওঁক বীৰেন নাগৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''শৰ্মিলি'' নামৰ এখন হিন্দী ছবিৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=সম্পাদক সমীপেষু: হেমন্তেৰ প্ৰস্তাৱ |url=https://www.anandabazar.com/editorial/letters-to-the-editor/article-on-why-uttam-kumar-had-failed-in-bollywood-1.841362 |access-date=10 April 2022 |website=www.anandabazar.com|language=bn}}&lt;/ref&gt; ছবিখনৰ প্ৰচাৰত উত্তম কুমাৰক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল যদিও পিছত অজ্ঞাত কাৰণত বাতিল কৰা হৈছিল। তেওঁ নাকচ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কত ফাট মেলে। ১৯৬৪ চনত ৰাজ কাপুৰে তেওঁৰ আৰ.কে ফিল্মছৰ বেনাৰত ''সংগম'' নামৰ এখন ছবিত অভিনয় কৰিবলৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ যায় যদিও কুমাৰে সেইবাৰো নাকচ কৰে আৰু এই চৰিত্ৰটো ৰাজেন্দ্ৰ কুমাৰৰ হাতলৈ যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |last=BonikBarta |title=উত্তম কুমাৰ কেন বলিউডে ব্যৰ্থ হয়েছিলেন? |url=https://bonikbarta.net/home/news_description/270486/%E0%A6%89%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%AE-%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%89%E0%A6%A1%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A5-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8 |access-date=10 April 2022 |website=উত্তম কুমাৰ কেন বলিউডে ব্যৰ্থ হয়েছিলেন? |language=en}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ অভিনয় কৰা প্ৰথম হিন্দী চলচ্চিত্ৰ আছিল ১৯৬৭ চনৰ ''ছোটি ছী মুলাকাত''; যিখন ছবি পৰিচালনা কৰিছিল আলো চৰকাৰে আৰু প্ৰযোজনা আছিল তেওঁৰ নিজৰে॥&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt; কুমাৰৰ পূৰ্বৰ বঙালী ছবি ''অগ্নি পৰীক্ষা''ৰ অভিযোজিত আছিল এই ছবিখন। ''ছোটি ছী মুলাকাত'' সফল হোৱা নাছিল; কাৰণ ইয়াক পুৰণি সামগ্ৰী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু মূল ছবিখনৰ সূক্ষ্মতা আৰু মাধুৰ্য হিন্দী সংস্কৰণটোত দেখা পোৱা যোৱা নাছিল। কুমাৰ অভিনীত চৰকাৰৰ দ্বিতীয়খন ছবি ''বন্দী''ও (১৯৭৮) বিফল হৈছিল। 

হিন্দীত কুমাৰৰ একমাত্ৰ সফলতা আছিল ''অমানুষ''।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Chowdhury |first=Sayandeb |title=Why Bengali cinema's colossus Uttam Kumar had a rough time in the Hindi film industry |url=https://scroll.in/reel/1000964/why-bengali-cinemas-colossus-uttam-kumar-had-a-rough-time-in-the-hindi-film-industry |access-date=10 April 2022 |website=Scroll.in |language=en-US}}&lt;/ref&gt; শক্তি সামন্তৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত এই ছবিখন বাংলা আৰু হিন্দী দুটা ভাষাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt; সামন্তৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত আন এখন দ্বিভাষিক ছবি ''আনন্দ আশ্ৰম''তো কুমাৰে অভিনয় কৰিছিল; যিখন আছিল [[পংকজ মল্লিক]] আৰু অহিন্দ্ৰ চৌধুৰী অভিনীত, ১৯৪১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ''ডক্টৰ'' ছবিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ। 

কুমাৰৰ আন দুখন হিন্দী ছবি ''কিতাব'' আৰু দূ''ৰিয়াঁ''ও বক্স অফিচত মুখ থেকেচা খাইছিল।&lt;ref name=&quot;Telegraph13&quot; /&gt;

==বঁটা আৰু স্বীকৃতি==
; [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]
*১৯৬১: দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ বঙালী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ চাৰ্টিফিকেট অফ মেৰিট- ''সপ্তপদী'' (প্ৰযোজক হিচাপে)&lt;ref name=&quot;9thaward&quot;&gt;{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=8 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|archive-date=2 December 2016|url-status=dead|archivedate=2 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 
*১৯৬৩: শ্ৰেষ্ঠ বঙালী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা- ''উত্তৰ ফাল্গুণী'' (প্ৰযোজক হিচাপে)&lt;ref name=&quot;11thaward&quot;&gt;{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|title=11th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|archive-url=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|archive-date=2 May 2017|url-status=dead|access-date=6 July 2023|archivedate=2 May 2017|archiveurl=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
*১৯৬৭: শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] - ''এণ্টনী ফিৰিংগি'', ''চিৰিয়াখানা''

==তথ্যউৎস==
{{reflist|colwidth=30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Uttam Kumar}}
* {{IMDb name|0474907}}
{{NationalFilmAwardBestActor}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>3hraorst6mne0j3odtm95lwh5m6mjqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কিচ্‌কণ্ডি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116687</id>
    <revision>
      <id>615067</id>
      <parentid>615065</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T12:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰও দেখোন */</comment>
      <origin>615067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5288" sha1="q924bavccv3p27g7pkntfzrtqc0a7kj" xml:space="preserve">'''কিচ্‌কন্যা''' ([[নেপালী ভাষা|নেপালী]]: किच्कन्या) বা কিচ্‌কণ্ডি (নেপালী: किच्कन्डी) নেপালী লোককথা বা পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণনা কৰা এগৰাকী নাৰীৰ আত্মা।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2015-03-27/kichkandi.html|title=Kichkandi|last=Ravindra|first=Smriti Jaiswal|date=Mar 27, 2015|work=Kathmandu Post|access-date=2016-10-17}}&lt;/ref&gt; মৃতদেহৰ দহন নোহোৱা কোনো অংশ বিশেষকৈ হাড়ত এই আত্মা সংযুক্ত হৈ থাকে। 

সাধাৰণতে কিচ্‌কন্যাক কোনো বিশেষ স্থানত বাস কৰা একক আত্মা বুলি জনা যায়। শিশুসকল প্ৰায়ে এনে নিৰ্যাতিত আত্মাৰ কাহিনী শুনি ডাঙৰ হয়, এই আত্মাবোৰে নিজৰ অকাল মৃত্যুৰ স্থানত বিচৰণ কৰি ফুৰে। এই মহিলাসকল জীৱিত অৱস্থাত কোনো ধৰণৰ অন্যায় বা নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল নাইবা প্ৰসৱ বা গৰ্ভাৱস্থাত মৃত্যু হৈছিল। উপলভ্য তথ্য অনুসৰি তেওঁলোকৰ চুলি অস্বাভাৱিকভাৱে দীঘল আৰু ক’লা, দেহৰ ৰং শেঁতা আৰু হাড়ৰ দৰে আৰু ৰঙা কইনা সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। কোৱা হয় যে ইহঁতৰ পিছলৈ মুখ কৰা ভৰি দুখন চাই ইহঁতক চিনাক্ত কৰিব পাৰি। 

মানুহে সাধাৰণতে ইহঁতক এগৰাকী মোহনীয় আৰু গাভৰু ছোৱালী বুলি বৰ্ণনা কৰে, যিয়ে এজন অকলশৰীয়া পুৰুষ ভ্ৰমণকাৰীক প্ৰলোভিত কৰে&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/kuro-tawil/fighting-the-war-on-women_1_b_5419285.html|title=Fighting the War on Women: Arming Women to Fight Sexual Assault Worldwide|last=Kuros!|first=Kuro Tawil Founder of|date=2014-06-02|website=The Huffington Post|access-date=2016-10-17}}&lt;/ref&gt; আৰু তেওঁলোকৰ জীৱনশক্তি ক্ষয় কৰে। এনে আত্মাৰ কবলত পৰা লোকসকলে জীৱনৰ ত্যাগ কৰিবলগীয়া হয় নাইবা অতিশয় ক্ষীণ হৈ পৰে বুলি কোৱা হৈছে। স্থানীয় লোক আৰু গাড়ী চালকে কোৱা আন আন কাহিনী অনুসৰি এই আত্মাবোৰে গভীৰ নিশা চালকক প্ৰলোভিত কৰাও কথাও শুনা যায়। যেতিয়া বাহন বা মটৰবাইকৰ চালকে গাভৰুৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা এই আত্মাৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰণ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকক কোনো মন্দিৰ বা কোনো কবৰস্থানলৈ লৈ যোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=9 popular mythical/supernatural characters prevalent in Nepali culture - OnlineKhabar English News|url=https://english.onlinekhabar.com/mythical-supernatural-characters-nepali-culture.html|access-date=2021-10-13|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত==
২০২১ চনৰ মুক্তি পোৱা বলীউডৰ ছবি ভূত পুলিচত মায়া (যামী গৌতমে অভিনয় কৰা) চৰিত্ৰটো চাহবাগিছাত কিচ্‌কণ্ডিৰ কবলত পৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-09-10|title=Bhoot Police Review: Arjun Kapoor, Saif Ali Khan's Camaraderie Keeps the Film Going|url=https://www.news18.com/news/movies/bhoot-police-review-arjun-kapoor-saif-ali-khans-camaraderie-keeps-the-film-going-4187339.html|access-date=2021-10-13|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-09-10|title=Bhoot Police movie review: Saif Ali Khan sizzles in a breezy horror comedy|url=https://www.firstpost.com/entertainment/bhoot-police-movie-review-saif-ali-khan-sizzles-in-a-breezy-horror-comedy-9952091.html|access-date=2021-10-13|website=Firstpost|language=en}}&lt;/ref&gt;

== আৰু চাওক ==
*[[কিচকালন্যা]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:কিংবদন্তিমূলক জীৱ]]
[[শ্ৰেণী:নেপালৰ সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>q924bavccv3p27g7pkntfzrtqc0a7kj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>121841</id>
    <revision>
      <id>615144</id>
      <parentid>614747</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T07:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>615144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4246" sha1="887qpssiodavvf657z0q974jsjndxcd" xml:space="preserve">&lt;inputbox&gt;
type = create
buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক
width = 30
break = yes
&lt;/inputbox&gt;

==প্ৰতিযোগিতা==
===হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা===
*[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव]&lt;br/&gt;''(১ জুন—৩০ জুন)''
*[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]&lt;br/&gt;''(১ জুন—৩০ জুন)''

==সাঁচসমূহ==
==={{}}===
{{div col|2}}
# {{পোখালি} }
# {{wikify} }
# {{under construction} }
# {{unreferenced} } 
# {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } 
# {{Citation needed} }
# {{More citations needed|date=February 2026} }
# {{Delete|} }
# {{rough translation} }
# {{notability} }
# {{cleanup} }
# {{merge} } 
# {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} }
# {{New user article} }
# {{confuse| } }
# {{বিস্তাৰ} }
# {{Moresources} }
{{div col end}}

===তাৰিখ===
* জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}}
; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷
* জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} 
; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ 
* জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]])
* মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]])

===সাক্ষৰ===
# &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px; &quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.)

===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;ৰং&lt;/font&gt;===
{{Div col|3}}
*অসমীয়া 
*''অসমীয়া''
*'''অসমীয়া'''
*'''''অসমীয়া'''''
*'''&lt;sup&gt;অসমীয়া&lt;/sup&gt;
*&lt;sub&gt;অসমীয়া&lt;/sub&gt;
*&lt;s&gt;অসমীয়া&lt;/s&gt;
*&lt;code&gt;অসমীয়া&lt;/code&gt;
*&lt;u&gt;অসমীয়া&lt;/u&gt;
*&lt;big&gt;অসমীয়া&lt;/big&gt;
*'''&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;yellow&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;maroon&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;silver&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
{{Div col end}}

==অন্যান্য==
*[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=published&amp;from=en&amp;to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক]
*[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]
*[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা]
*[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ]
----
*[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)''
*[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)''
*[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool]
*[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল]
----
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program Hardware donation program - Meta-Wiki]
* [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬]
----</text>
      <sha1>887qpssiodavvf657z0q974jsjndxcd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615145</id>
      <parentid>615144</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T07:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>615145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4244" sha1="97i75fnuqddfubziqwfam203gmm3m2j" xml:space="preserve">&lt;inputbox&gt;
type = create
buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক
width = 30
break = yes
&lt;/inputbox&gt;

==প্ৰতিযোগিতা==

==সাঁচসমূহ==
==={{}}===
{{div col|2}}
# {{পোখালি} }
# {{wikify} }
# {{under construction} }
# {{unreferenced} } 
# {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } 
# {{Citation needed} }
# {{More citations needed|date=February 2026} }
# {{Delete|} }
# {{rough translation} }
# {{notability} }
# {{cleanup} }
# {{merge} } 
# {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} }
# {{New user article} }
# {{confuse| } }
# {{বিস্তাৰ} }
# {{Moresources} }
{{div col end}}

===তাৰিখ===
* জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}}
; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷
* জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} 
; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ 
* জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]])
* মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]])

===সাক্ষৰ===
# &lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 3px; &quot;&gt;[[User:Kandarpajit Kallol|&lt;font color=&quot;#872455&quot;&gt;'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])&lt;/span&gt; 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.)

===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;ৰং&lt;/font&gt;===
{{Div col|3}}
*অসমীয়া 
*''অসমীয়া''
*'''অসমীয়া'''
*'''''অসমীয়া'''''
*'''&lt;sup&gt;অসমীয়া&lt;/sup&gt;
*&lt;sub&gt;অসমীয়া&lt;/sub&gt;
*&lt;s&gt;অসমীয়া&lt;/s&gt;
*&lt;code&gt;অসমীয়া&lt;/code&gt;
*&lt;u&gt;অসমীয়া&lt;/u&gt;
*&lt;big&gt;অসমীয়া&lt;/big&gt;
*'''&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;yellow&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;maroon&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
*'''&lt;font color=&quot;silver&quot;&gt;অসমীয়া&lt;/font&gt;
{{Div col end}}

==অন্যান্য==
*[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=published&amp;from=en&amp;to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক]
*[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]
*[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা]
*[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ]
----
*[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)''
*[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)''
*[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool]
*[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল]
----
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program Hardware donation program - Meta-Wiki]
* [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬]
----
==হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা==
*[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव]&lt;br/&gt;''(১ জুন—৩০ জুন)''
*[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]&lt;br/&gt;''(১ জুন—৩০ জুন)''</text>
      <sha1>97i75fnuqddfubziqwfam203gmm3m2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা/বিস্তাৰিত/ব্যক্তি</title>
    <ns>4</ns>
    <id>127531</id>
    <revision>
      <id>615129</id>
      <parentid>611003</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <comment>/* Social scientists */</comment>
      <origin>615129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154327" sha1="0z196bugtiezctliit3alvu6l5mi4qj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Short description|Larger list of vital articles to be included on Wikipedias}}
{{shortcut|WP:VAP|WP:VA/P|WP:VAPEOPLE}}
{{center|{{Clickable button 2|ব্যক্তি বিষয়ক যিকোনো এটা অত্যাৱশ্যকীয় চতুৰ্থ স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ বাবে ইয়াত টিপক|class=mw-ui-progressive|url=https://randomincategory.toolforge.org/?category=Wikipedia%20level-4%20vital%20articles%20in%20People&amp;server=en.wikipedia.org&amp;cmnamespace=&amp;cmtype=&amp;returntype=subject}}}}

'''অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধ''' হৈছে এনে বিষয়ৰ তালিকা যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত সংশ্লিষ্ট উচ্চমানৰ প্ৰবন্ধ থাকিব লাগে। ই ৱিকিপিডিয়াৰ অতি প্ৰয়োজনীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ অৱস্থা অনুসৰণ কৰিবলৈ [[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:Vital articles|কেন্দ্ৰীভূত চোৱাচিতা তালিকা]] হিচাপে কাম কৰে। দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ এঘাৰটা স্তৰ ৪ উপ-তালিকাৰ ভিতৰত এইটো অন্যতম আৰু বৰ্তমান নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে।


এই তালিকাখন ইংৰাজী ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ অনুকূল। সকলো ভাষাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় বুলি বিবেচিত [[m:List of articles every Wikipedia should have/Expanded|দহ হাজাৰ প্ৰবন্ধৰ তালিকা]]ও আছে।

এই তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ যোগ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে অধিক তথ্যৰ বাবে, অনুগ্ৰহ কৰি সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন (FAQ) পৃষ্ঠা চাওক।

{{TOC limit|4}}

&lt;!-- update summary table: The text between update comments will be automatically overwritten by the bot. --&gt;
সৰ্বমুঠ ১,৯৬৭ টা প্ৰবন্ধ আছে।
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Class !! #Articles
|-
| {{Icon|FA}} [[:Category:FA-Class vital articles|FA]] || ১৭৩
|-
| {{Icon|GA}} [[:Category:GA-Class vital articles|GA]] || ২২২
|-
| {{Icon|A}} [[:Category:A-Class vital articles|A]] || ২
|-
| {{Icon|B}} [[:Category:B-Class vital articles|B]] || ৯০৯
|-
| {{Icon|C}} [[:Category:C-Class vital articles|C]] || ৬৫৭
|-
| {{Icon|FFA}} [[:Category:Wikipedia former featured articles|FFA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|DGA}} [[:Category:Delisted good articles|DGA]] || ৮৮
|-
| {{Icon|Start}} [[:Category:Start-Class vital articles|Start]] || ৮
|}
&lt;!-- update end: summary table --&gt;
&lt;/noinclude&gt;

=ব্যক্তি=
==মনোৰঞ্জকসকল==
===অভিনেতা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[তশ্বিৰো মিফিউন]] ([[:en:Toshiro Mifune]])
# {{Icon|C}} [[চেটচুকু হাৰা]] ([[:en:Setsuko Hara]])&lt;!--born June, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[মধুবালা]] ([[:en:Madhubala]])&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|B}} [[অমিতাভ বচ্চন]] ([[:en:Amitabh Bachchan]])&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰজনীকান্ত]] ([[:en:Rajinikanth]])&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জেকী চান]] ([[:en:Jackie Chan]])&lt;!--born 1954--&gt;

====ইউৰোপ====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ ভেলেণ্টিন']] ([[:en:Rudolph Valentino]])&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লিন ডিট্ৰিস]] ([[:en:Marlene Dietrich]]))&lt;!--born December, 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেটা গাৰ্বো]] ([[:en:Greta Garbo]]&lt;!--born September, 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইংগ্ৰিড বাৰ্গমেন]] ([[:en:Ingrid Bergman]])&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্চেলো মাষ্ট্ৰ'য়ানি]] ([[:en:Marcello Mastroianni]])&lt;!--born September 26, 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[ক্লাউছ কিনস্কি]] ([[:en:Klaus Kinski]])&lt;!--born October, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[ছফিয়া লৰেন]] ([[:en:Sophia Loren]])&lt;!--born September 20, 1934--&gt;

=====ফ্ৰান্স=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[চাৰা বাৰ্নহাৰ্ড]] [[:en:Sarah Bernhardt]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন গেবিন]] [[:en:Jean Gabin]]&lt;!--born May, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিন ম'ৰ']] [[:en:Jeanne Moreau]]&lt;!--born January, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[ব্ৰিজিট বাৰ্ডট]] [[:en:Brigitte Bardot]]&lt;!--born September 28, 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেন ডেলন]] [[:en:Alain Delon]]&lt;!--born November, 1935--&gt;

=====ইউনাইটেড কিংডম=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[জন গিলগুড]] [[:en:John Gielgud]]&lt;!--born April, 1904--&gt;
# {{Icon|FA}} [[লৰেন্স অলিভিয়াৰ]] [[:en:Laurence Olivier]]&lt;!--born May 22, 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিভিয়ান লি]] [[:en:Vivien Leigh]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলেক গিনিজ]] [[:en:Alec Guinness]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন]] [[:en:Audrey Hepburn]]&lt;!--born May, 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বেন কনেৰী]] [[:en:Sean Connery]]&lt;!--born August, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ অ'টুল]] [[:en:Peter O'Toole]]&lt;!--born August, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জুলি এণ্ড্ৰুজ]] [[:en:Julie Andrews]]&lt;!--born October, 1935--&gt;

====United States====
{{Vital article count|30}}
# {{Icon|B}} [[মেৰী পিকফৰ্ড]] ([[:en:Mary Pickford]])&lt;!--born 1892 (Canadian by birth but almost entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|C}} [[লিলিয়ান গিছ]] ([[:en:Lillian Gish]])&lt;!--born October, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হামফ্ৰে বগাৰ্ট]] ([[:en:Humphrey Bogart]])&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[স্পেন্সৰ ট্ৰেচি]] ([[:en:Spencer Tracy]])&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লাৰ্ক গেবল]] ([[:en:Clark Gable]])&lt;!--born February, 1901--&gt;
# {{Icon|FA}} [[গেৰী কুপাৰ]] ([[:en:Gary Cooper]])&lt;!--born May, 1901--&gt;
# {{Icon|GA}} [[কেৰী গ্ৰাণ্ট]] ([[:en:Cary Grant]])&lt;!--born January, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জোয়ান ক্ৰফৰ্ড]] ([[:en:Joan Crawford]])&lt;!--born March, 1904 or 1908--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী ফণ্ডা]] ([[:en:Henry Fonda]])&lt;!--born May, 1905--&gt;
# {{Icon|FA}} [[কেথাৰিন হেপবাৰ্ন]] ([[:en:Katharine Hepburn]])&lt;!--born May 12, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন ৱেইন]] ([[:en:John Wayne]])&lt;!--born May 26, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[বাৰ্বাৰা ষ্টেনউইক]] ([[:en:Barbara Stanwyck]])&lt;!--born July, 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[বেট ডেভিছ]] ([[:en:Bette Davis]])&lt;!--born April, 1908--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেমছ ষ্টুৱেৰ্ট]] [[:en:James Stewart]]&lt;!--born May, 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেগৰী পেক]] [[:en:Gregory Peck]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰীতা হেৱৰ্থ]] [[:en:Rita Hayworth]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডৰিছ ডে]] [[:en:Doris Day]]&lt;!--born April, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[জুডি গাৰ্লেণ্ড]] [[:en:Judy Garland]]&lt;!--born June, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো]] [[:en:Marlon Brando]]&lt;!--born April, 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[লৰেন বেকল]] [[:en:Lauren Bacall]]&lt;!--born September 16, 1924--&gt;
# {{Icon|FA}} [[মেৰীলিন মনৰো]] [[:en:Marilyn Monroe]]&lt;!--born June, 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[চিডনী পইটিয়েৰ]] [[:en:Sidney Poitier]]&lt;!--born 1927 (also Bahamian but born in US soil and entirety of career in US)--&gt;
# {{Icon|B}} [[শ্বাৰলী টেম্পল]] [[:en:Shirley Temple]]&lt;!--born April, 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গ্ৰেচ কেলি]] [[:en:Grace Kelly]]&lt;!--born November, 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ক্লিণ্ট ইষ্টউড]] [[:en:Clint Eastwood]]&lt;!--born May, 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[এলিজাবেথ টেইলৰ]] [[:en:Elizabeth Taylor]]&lt;!--born February, 1932--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেক নিকোলছন]] [[:en:Jack Nicholson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰবাৰ্ট ডি নিৰো]] [[:en:Robert De Niro]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মেৰিল ষ্ট্ৰিপ]] [[:en:Meryl Streep]]&lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[টম হেংকছ]] [[:en:Tom Hanks]]&lt;!--born 1956--&gt;
{{Div col end}}

===নৃত্যশিল্পী আৰু নৃত্য পৰিচালক===
{{Div col|colwidth=15em}}
====বেলেট====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[মাৰিউছ পেটিপা]] [[:en:Marius Petipa]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[আন্না পাভলোভা]] [[:en:Anna Pavlova]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[ভাছলাভ নিজিনস্কি]] [[:en:Vaslav Nijinsky]]&lt;!--born 1889 or 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ বালানচিন]] [[:en:George Balanchine]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[মাৰ্গট ফণ্টেইন]] [[:en:Margot Fonteyn]]&lt;!--born 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰুডলফ নুৰেয়েভ]] [[:en:Rudolf Nureyev]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[মিখাইল বাৰিছনিকোভ]] [[:en:Mikhail Baryshnikov]]&lt;!--born 1948--&gt;

====অন্য নৃত্য====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[ইজুমো ন' ওকুণি]] [[:en:Izumo no Okuni]]&lt;!--born c 1578--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইছাডোৰা ডানকান]] [[:en:Isadora Duncan]]&lt;!--born 1877 or 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাৰ্থা গ্ৰেহাম]] [[:en:Martha Graham]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেড এষ্টেয়াৰ]] [[:en:Fred Astaire]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফিন বেকাৰ]] [[:en:Josephine Baker]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[জিঞ্জাৰ ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Ginger Rogers]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন কেলি]] [[:en:Gene Kelly]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[বব ফছে]] [[:en:Bob Fosse]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===কমেডিয়ান===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক্স ব্ৰাদাৰ্ছ]] [[:en:Marx Brothers]]&lt;!--main members born 1887-1890--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[লৰেল আৰু হাৰ্ডি]] [[:en:Laurel and Hardy]]&lt;!--born 1890 and 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[ম্যে ৱেষ্ট]] [[:en:Mae West]]&lt;!--born August, 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[লুচিল বল]] [[:en:Lucille Ball]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুইচ ডি ফুনেছ]] [[:en:Louis de Funès]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেৰল বাৰ্নেট]] [[:en:Carol Burnett]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ কাৰ্লিন]] [[:en:George Carlin]]&lt;!--born May, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[বিল কচবি]] [[:en:Bill Cosby]]&lt;!--born July, 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰিচাৰ্ড প্ৰায়ৰ]] [[:en:Richard Pryor]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[মণ্টি পাইথন]] [[:en:Monty Python]]&lt;!--born 1939-1943--&gt;
{{Div col end}}

===আয়োজক আৰু পৰিৱেশক===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[পি টি বাৰ্নাম]] [[:en:P. T. Barnum]]&lt;!--born 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেৰী হাউডিনি]] [[:en:Harry Houdini]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল মাৰ্চেউ]] [[:en:Marcel Marceau]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[জনী কাৰ্ছন]] [[:en:Johnny Carson]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ফ্ৰেড ৰজাৰ্ছ]] [[:en:Fred Rogers]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[অপ্ৰা উইনফ্ৰে]] [[:en:Oprah Winfrey]]&lt;!--born 1954--&gt;
{{Div col end}}

==দৃশ্য শিল্পী==

===পশ্চিমীয়া চিত্ৰশিল্পী আৰু চিত্ৰকৰ===
{{Div col|colwidth=15em}}
====প্ৰাক-ৰেনেছাঁ====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[জিঅ’ট্টো]] [[:en:Giotto]]

====ৰেনেছাঁৰপৰা আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে====
{{Vital article count|22}}
# {{Icon|B}} [[জান ভান আইক]] [[:en:Jan van Eyck]]&lt;!--born in 1380s or early 1390s--&gt;
# {{Icon|C}} [[মাছাচিও]] [[:en:Masaccio]]&lt;!--born 1401--&gt;
# {{Icon|B}} [[চেণ্ড্ৰ' বটিচেলি]] [[:en:Sandro Botticelli]]&lt;!--born c 1445--&gt;
# {{Icon|B}} [[হাইৰ'নিমাছ বছ]] [[:en:Hieronymus Bosch]]&lt;!--born c 1450--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[লিঅ'নাৰ্ড' দা ভিন্সি]] '''[[:en:Leonardo da Vinci]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলব্ৰেক্ট ডুৰেৰ]] [[:en:Albrecht Dürer]]&lt;!--born 1471--&gt;
# {{Icon|B}} [[টাইটিয়ান]] [[:en:Titian]]&lt;!--born in 1470s or 1480s--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰাফেল]] [[:en:Raphael]] &lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[হান্স হোলবেইন দ্য ইয়াংগাৰ]] [[:en:Hans Holbein the Younger]]&lt;!--born c 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিটাৰ ব্ৰুগেল দ্য এলডাৰ]] [[:en:Pieter Bruegel the Elder]]&lt;!--born in late 1520--&gt;
# {{Icon|FA}} [[এল গ্ৰেকো]] [[:en:El Greco]]&lt;!--born 1541--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[কাৰাভাজিঅ']] [[:en:Caravaggio]]&lt;!--born 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[পিটাৰ পল ৰুবেন্স]] [[:en:Peter Paul Rubens]]&lt;!--born 1577--&gt;
# {{Icon|B}} [[আৰ্টেমিচিয়া জেণ্টিলেস্কি]] [[:en:Artemisia Gentileschi]]&lt;!--born 1593--&gt;
# {{Icon|B}} [[নিকোলাছ পৌচিন]] [[:en:Nicolas Poussin]]&lt;!--born 1594--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[ডিয়েগো ভেলাস্কেজ]] [[:en:Diego Velázquez]]&lt;!--born 1599--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[ৰে'ম্ব্ৰেণ্ট]] '''[[:en:Rembrandt]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোহানেছ ভাৰ্মিৰ]] [[:en:Johannes Vermeer]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[এণ্টোৱান ৱাট']] [[:en:Antoine Watteau]]&lt;!--born 1684--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইলিয়াম হোগাৰ্থ]] [[:en:William Hogarth]]&lt;!--born 1697--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্সিস্কো গয়া]] [[:en:Francisco Goya]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[জেক-লুইচ ডেভিদ]] [[:en:Jacques-Louis David]]&lt;!--born 1748--&gt;

====আধুনিক যুগ====
{{Vital article count|40}}
# {{Icon|FA}} [[কেছপাৰ ডেভিদ ফ্ৰেড্ৰিচ]] [[:en:Caspar David Friedrich]]&lt;!--born 1774--&gt;
# {{Icon|C}} [[জে এম ডব্লিউ টাৰ্নাৰ]] [[:en:J. M. W. Turner]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন কনিষ্টবল]] [[:en:John Constable]]&lt;!--born 1776--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিন-অগাষ্ট-ডমিনিক ইংগ্ৰেছ]] [[:en:Jean-Auguste-Dominique Ingres]]&lt;!--born 1780--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইউজেন ডেলাক্ৰ'ইছ]] [[:en:Eugène Delacroix]]&lt;!--born 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[গুস্তাভ ক'ৰবেট]] [[:en:Gustave Courbet]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[কেমিল পিছাৰো]] [[:en:Camille Pissarro]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড মেনেট]] [[:en:Édouard Manet]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেমছ মেকনিল হুইছলাৰ]] [[:en:James McNeill Whistler]]&lt;!--born July 10, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডগাৰ ডেগাছ]] [[:en:Edgar Degas]]&lt;!--born July 19, 1834--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল চেজান]] [[:en:Paul Cézanne]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্লড মনেট]] [[:en:Claude Monet]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[পিয়েৰ-অগষ্ট ৰেন'য়াৰ]] [[:en:Pierre-Auguste Renoir]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[হেনৰী ৰুছ’]] [[:en:Henri Rousseau]]&lt;!--born May, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[ইলিয়া ৰেপিন]] [[:en:Ilya Repin]]&lt;!--born August, 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল গগুইন]] [[:en:Paul Gauguin]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ভিনচেণ্ট ভেন গঘ]] '''[[:en:Vincent van Gogh]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[জন চিংগাৰ চাৰ্জেণ্ট]] [[:en:John Singer Sargent]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[জৰ্জ চেউৰাট]] [[:en:Georges Seurat]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডভাৰ্ড মাঞ্চ]] [[:en:Edvard Munch]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী ডি টুলুজ-লট্ৰেক]] [[:en:Henri de Toulouse-Lautrec]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[ৱাচিলি কেণ্ডিনস্কি]] [[:en:Wassily Kandinsky]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী মেটিছে]] [[:en:Henri Matisse]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[পিট মণ্ড্ৰিয়ান]] [[:en:Piet Mondrian]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[কাজিমিৰ মালেভিচ]] [[:en:Kazimir Malevich]]&lt;!--born February 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[পল ক্লী]] [[:en:Paul Klee]]&lt;!--born December 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্স মাৰ্ক]] [[:en:Franz Marc]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|B}} [[পাব্‌ল' পিকাছ'|পাবলো পিকাচো]] '''[[:en:Pablo Picasso]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড হপাৰ]] [[:en:Edward Hopper]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডিয়েগো ৰিভেৰা]] [[:en:Diego Rivera]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্ক চাগাল]] [[:en:Marc Chagall]]&lt;!--born July, 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[জৰ্জিয়া অ'কিফ]] [[:en:Georgia O'Keeffe]]&lt;!--born November, 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেক্স আৰ্নষ্ট]] [[:en:Max Ernst]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোয়ান মিৰো]] [[:en:Joan Miró]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ৰেনে মেগ্ৰিট]] [[:en:René Magritte]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[চালভাড' ডালি]] [[:en:Salvador Dalí]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰিদা কাল']] [[:en:Frida Kahlo]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেকচন পলক]] [[:en:Jackson Pollock]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[এণ্ডি ৱাৰহল]] [[:en:Andy Warhol]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[গেৰহাৰ্ড ৰিখটাৰ]] [[:en:Gerhard Richter]]&lt;!--born 1932--&gt;

====কমিকছ আৰু মাংগা শিল্পী, প্ৰিণ্ট কাৰ্টুনকাৰ আৰু চিত্ৰকৰ====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|GA}} [[উইন্সৰ মেককে]] [[:en:Winsor McCay]]&lt;!--born in late 1860s or early 1870s--&gt;
# {{Icon|C}} [[অব্ৰি বিয়াৰ্ডছলি]] [[:en:Aubrey Beardsley]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[নৰ্মান ৰকৱেল]] [[:en:Norman Rockwell]]&lt;!--born 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এম চি এশ্বাৰ]] [[:en:M. C. Escher]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[হাৰ্জে]] [[:en:Hergé]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|B}} [[উইল আইছনাৰ]] [[:en:Will Eisner]]&lt;!--born March, 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[জেক কিৰ্বি]] [[:en:Jack Kirby]]&lt;!--born August, 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ওছামু টেজুকা]] [[:en:Osamu Tezuka]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===অন্যান্য দৃশ্য কলা===
{{Div col|colwidth=15em}}
====ভাস্কৰ্য্য শিল্পী====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[ফিডিয়াছ]] [[:en:Phidias]]&lt;!--fifth century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডোনাটেলো]] [[:en:Donatello]]&lt;!--born c 1386--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাইকেলেঞ্জেল'|মাইকেল এঞ্জেলো]] '''[[:en:Michelangelo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1475--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিয়ান লৰেঞ্জো বাৰ্নিনি]] [[:en:Gian Lorenzo Bernini]]&lt;!--born 1598--&gt;
# {{Icon|GA}} [[অগাষ্ট ৰডিন]] [[:en:Auguste Rodin]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[কনষ্টেণ্টিন ব্ৰাংকুচি]] [[:en:Constantin Brâncuși]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|B}} [[মাৰ্চেল ডুচাম্প]] [[:en:Marcel Duchamp]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[হেনৰী মূৰ]] [[:en:Henry Moore]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলবাৰ্টো জিয়াকোমেটি]] [[:en:Alberto Giacometti]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[জোচেফ বেউইছ]] [[:en:Joseph Beuys]]&lt;!--born 1921--&gt;

====স্থপতি====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|C}} [[ইমহোটেপ]] [[:en:Imhotep]]&lt;!--27th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভিট্ৰুভিয়াছ]] [[:en:Vitruvius]]&lt;!--first century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফিলিপো ব্ৰুনেলেস্কি]] [[:en:Filippo Brunelleschi]]&lt;!--born 1377--&gt;
# {{Icon|B}} [[লিঅ'ন বাটিষ্টা আলবাৰ্টি]] [[:en:Leon Battista Alberti]]&lt;!--born 1404--&gt;
# {{Icon|B}} [[মিমাৰ চিনান]] [[:en:Mimar Sinan]]&lt;!--born in late 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|B}} [[আন্দ্ৰেয়া পালাডিঅ']] [[:en:Andrea Palladio]]&lt;!--born 1508--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্ৰিষ্টোফাৰ ৰেন]] [[:en:Christopher Wren]]&lt;!--born 1632--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[এণ্টনি গৌডি]] [[:en:Antoni Gaudí]]&lt;!--born 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[লুই চুলিভান]] [[:en:Louis Sullivan]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক লয়ড ৰাইট]] [[:en:Frank Lloyd Wright]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৱালটাৰ গ্ৰপিয়াছ]] [[:en:Walter Gropius]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুডৱিগ মিছ ভান ডেৰ ৰোহে]] [[:en:Ludwig Mies van der Rohe]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[লী ক'ৰবাজিয়ে|লে কৰ্বিজিয়েৰ]] [[:en:Le Corbusier]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|C}} [[বাকমিনিষ্টাৰ ফুলাৰ]] [[:en:Buckminster Fuller]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|C}} [[আলভাৰ আলটো]] [[:en:Alvar Aalto]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[লুই কান]] [[:en:Louis Kahn]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফিলিপ জনছন]] [[:en:Philip Johnson]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[অস্কাৰ নিমেয়াৰ]] [[:en:Oscar Niemeyer]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|FA}} [[আই এম পেই]] [[:en:I. M. Pei]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেংক গেহৰী]] [[:en:Frank Gehry]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[জাহা হাদিদ]] [[:en:Zaha Hadid]]&lt;!--born 1950--&gt;

====ডিজাইনাৰ====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[কোকো চেনেল]] [[:en:Coco Chanel]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰেমণ্ড ল'ৱি]] [[:en:Raymond Loewy]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইভ চেণ্ট লৰেণ্ট (ডিজাইনাৰ)]] [[:en:Yves Saint Laurent (designer)]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[শ্বিগেৰু মিয়ামোটো]] [[:en:Shigeru Miyamoto]]&lt;!--born 1952--&gt;

====ফটোগ্ৰাফাৰসকল====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[ইডৱাৰ্ড মুইব্ৰিজ]] [[:en:Eadweard Muybridge]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[চাৰ্গেই প্ৰকুডিন-গৰ্স্কি]] [[:en:Sergey Prokudin-Gorsky]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[এডৱাৰ্ড ৱেষ্টন]] [[:en:Edward Weston]]&lt;!--born 1886--&gt;
# {{Icon|B}} [[মেন ৰে]] [[:en:Man Ray]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[এন্সেল এডামছ]] [[:en:Ansel Adams]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেনৰী কাৰ্টিয়েৰ-ব্ৰেছন]] [[:en:Henri Cartier-Bresson]]&lt;!--born 1908--&gt;

====বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[এণ্টনিঅ' ষ্ট্ৰাডিভাৰী]] [[:en:Antonio Stradivari]]&lt;!--born in 1640s--&gt;

====নগৰ পৰিকল্পনাকাৰী আৰু লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[জৰ্জ-ইউজেন হাউছমেন]] [[:en:Georges-Eugène Haussmann]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[ফ্ৰেডেৰিক ল অলমষ্টেড]] [[:en:Frederick Law Olmsted]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰবাৰ্ট মোজেছ]] [[:en:Robert Moses]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[জেন জেকবছ]] [[:en:Jane Jacobs]]&lt;!--born 1916--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art===
{{Vital article count|5}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Wang Xizhi]]&lt;!--fourth century--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sesshū Tōyō]]&lt;!--born c. 1420--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shitao]]&lt;!--born 1642--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Hokusai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1760--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hiroshige]]&lt;!--born 1797--&gt;
{{Div col end}}

==Writers==
===প্ৰাচীন===
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[কু ইউয়ান]] [[:en:Qu Yuan]]&lt;!--4th and 3rd centuries BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[কালিদাস]] [[:en:Kalidasa]]&lt;!--4th and 5th centuries CE--&gt;
# {{Icon|C}} [[তাও ইউয়ানমিং]] [[:en:Tao Yuanming]]&lt;!--born 365--&gt;

====ইউৰোপ====
=====গ্ৰীচ=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[হোমাৰ]] '''[[:en:Homer]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--possibly 8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[হেচিঅ'ড]] [[:en:Hesiod]]&lt;!--8th or 7th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ছাফো]] [[:en:Sappho]]&lt;!--born late 7th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[ইস্কাইলাছ]] [[:en:Aeschylus]]&lt;!--born c. 525 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ছফক্লেছ]] [[:en:Sophocles]]&lt;!--born c. 497 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[ইউৰিপাইডছ]] [[:en:Euripides]]&lt;!--born c. 480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[এৰিষ্টোফেনছ]] [[:en:Aristophanes]]&lt;!--possibly born 446 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[মেনাণ্ডাৰ]] [[:en:Menander]]&lt;!--born c. 342 BC--&gt;

=====প্ৰাচীন ৰোম=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[প্লাউটাছ]] [[:en:Plautus]]&lt;!--born c. 254 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[টেৰেন্স]] [[:en:Terence]]&lt;!--born in 190s or 180s BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[কেটুলাছ]] [[:en:Catullus]]&lt;!--born 80s BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[ভাৰ্জিল]] '''[[:en:Virgil]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 70 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[হৰেচ]] [[:en:Horace]]&lt;!--born 65 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[অভিড]] [[:en:Ovid]]&lt;!--born 43 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[লুচিয়ান]] [[:en:Lucian]]&lt;!--possibly born c. 125 CE--&gt;
{{Div col end}}

===পোষ্ট-ক্লাছিকেল===
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====এছিয়া====
{{Vital article count|19}}
=====পূব এছিয়া=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[ৱাং ৱেই]] [[:en:Wang Wei]]&lt;!--born 699--&gt;
# {{Icon|B}} [[লি বাই]] '''[[:en:Li Bai]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 701--&gt;
# {{Icon|FA}} [[ডু ফু]] [[:en:Du Fu]]&lt;!--born 712--&gt;
# {{Icon|C}} [[হান ইউ]] [[:en:Han Yu]]&lt;!--born 768--&gt;
# {{Icon|B}} [[বাই জুয়ি]] [[:en:Bai Juyi]]&lt;!--born 772--&gt;
# {{Icon|FA}} [[মুৰাছাকি শ্বিকিবু]] '''[[:en:Murasaki Shikibu]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 970s--&gt;
# {{Icon|B}} [[অ'ইউইয়াং চিউ]] [[:en:Ouyang Xiu]]&lt;!--born 1007--&gt;
# {{Icon|B}} [[চু শ্বি]] [[:en:Su Shi]]&lt;!--born 1037--&gt;

=====দক্ষিণ এছিয়া=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[আমিৰ খুছৰাউ]] [[:en:Amir Khusrau]]&lt;!--born 1253--&gt;
# {{Icon|B}} [[কবীৰ]] [[:en:Kabir]]&lt;!--15th century--&gt;

=====পশ্চিম এছিয়া=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[আবু নুৱাছ]] [[:en:Abu Nuwas]]&lt;!--born 766-68--&gt;
# {{Icon|GA}} [[ৰুদাকি]] [[:en:Rudaki]]&lt;!--born c. 858--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফেৰ্দৌচি]] [[:en:Ferdowsi]]&lt;!--born 940--&gt;
# {{Icon|C}} [[ওমৰ খায়্যাম]] [[:en:Omar Khayyam]]&lt;!--born 1048--&gt;
# {{Icon|B}} [[নিজামী গাঞ্জাৱী]] [[:en:Nizami Ganjavi]]&lt;!--born c. 1141--&gt;
# {{Icon|B}} [[ৰুমি]] '''[[:en:Rumi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1207--&gt;
# {{Icon|C}} [[সাদি শ্বিৰাজী]] [[:en:Saadi Shirazi]]&lt;!--born 1210--&gt;
# {{Icon|B}} [[হাফেজ]] [[:en:Hafez]]&lt;!--born 1310s--&gt;
# {{Icon|C}} [[জামি]] [[:en:Jami]]&lt;!--born 1414--&gt;

====ইউৰোপ====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[ক্ৰেটিয়েন ডি ট্ৰয়েছ]] [[:en:Chrétien de Troyes]]&lt;!--late 12th century--&gt;
# {{Icon|B}} [[ডাণ্টে এলিগিয়েৰি]] '''[[:en:Dante Alighieri]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1265--&gt;
# {{Icon|C}} [[পেট্ৰাৰ্ক]] [[:en:Petrarch]]&lt;!--born 1304--&gt;
# {{Icon|C}} [[জন বকাচিঅ']] [[:en:Giovanni Boccaccio]]&lt;!--born 1313--&gt;
# {{Icon|B}} [[জিঅ’ফ্ৰে চ’চাৰ]] [[:en:Geoffrey Chaucer]]&lt;!--possibly born 1343--&gt;
# {{Icon|B}} [[ক্ৰীষ্টিন দে পিজান]] [[:en:Christine de Pizan]]&lt;!--born 1364--&gt;
# {{Icon|C}} [[ফ্ৰান্সোৱা ভিলন]] [[:en:François Villon]]&lt;!--born c. 1431--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|37}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Fuzuli (poet)]]&lt;!--born 1483--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mirabai]]&lt;!--born c. 1498--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tulsidas]]&lt;!--born 1511--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tukaram]]&lt;!--born 1598 or 1608--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matsuo Bashō]]&lt;!--born 1644--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mir Taqi Mir]]&lt;!--born 1723--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|31}}
# {{Icon|B}} [[Luís de Camões]]&lt;!--born c. 1525--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Miguel de Cervantes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1547--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lope de Vega]]&lt;!--born 1562--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pedro Calderón de la Barca]]&lt;!--born 1600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Casanova]]&lt;!--born 1725--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johann Wolfgang von Goethe]]&lt;!--born 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Schiller]]&lt;!--born 1759--&gt;
=====France=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[François Rabelais]]&lt;!--born 1480s or 1490s--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Nostradamus]]&lt;!--born 1503--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michel de Montaigne]]&lt;!--born 1533--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Corneille]]&lt;!--born 1606--&gt;
# {{Icon|C}} [[Molière]]&lt;!--born 1622--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Perrault]]&lt;!--born 1628--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean Racine]]&lt;!--born 1639--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Voltaire]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1694--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marquis de Sade]]&lt;!--born 1740--&gt;
=====Great Britain and Ireland=====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|B}} [[Thomas More]]&lt;!--born 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmund Spenser]]&lt;!--born c. 1552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christopher Marlowe]]&lt;!--born February, 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[William Shakespeare]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born April, 1564--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Donne]]&lt;!--born c. 1572--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Jonson]]&lt;!--born June 1572--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Milton]]&lt;!--born 1608--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dryden]]&lt;!--born 1631--&gt;
# {{Icon|B}} [[Daniel Defoe]]&lt;!--born c. 1660--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jonathan Swift]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Pope]]&lt;!--born 1688--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry Fielding]]&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Samuel Johnson]]&lt;!--born 1709--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Blake]]&lt;!--born 1757--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns]]&lt;!--born 1759--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|169}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Naguib Mahfouz]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadine Gordimer]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Chinua Achebe]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wole Soyinka]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ngũgĩ wa Thiong'o]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. M. Coetzee]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ben Okri]]&lt;!--born 1959--&gt;

====Americas====
{{Vital article count|47}}

=====Caribbean=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[V. S. Naipaul]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====US and Canada=====
{{Vital article count|37}}
# {{Icon|GA}} [[Henry Wadsworth Longfellow]]&lt;!--born 1807--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edgar Allan Poe]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Walt Whitman]]&lt;!--born May, 1819--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Herman Melville]]&lt;!--born August, 1819--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emily Dickinson]]&lt;!--born 1830--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Twain]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry James]]&lt;!--born 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edith Wharton]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Frost]]&lt;!--born January, 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Upton Sinclair]]&lt;!--born September, 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack London]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ezra Pound]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Chandler]]&lt;!--born July, 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[T. S. Eliot]]&lt;!--born September, 1888--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[H. P. Lovecraft]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|GA}} [[F. Scott Fitzgerald]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Faulkner]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Hemingway]]&lt;!--born July, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Langston Hughes]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Steinbeck]]&lt;!--born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dr. Seuss]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Robert A. Heinlein]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tennessee Williams]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[Saul Bellow]]&lt;!--born June, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Miller]]&lt;!--born October, 1915--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isaac Asimov]]&lt;!--born January, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Bradbury]]&lt;!--born August, 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jack Kerouac]]&lt;!--born March, 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Kurt Vonnegut]]&lt;!--born November, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stan Lee]]&lt;!--born December, 1922--&gt;
# {{Icon|B}} [[Allen Ginsberg]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maya Angelou]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ursula K. Le Guin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Toni Morrison]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sylvia Plath]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Margaret Atwood]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stephen King]]&lt;!--born 1947--&gt;

=====Latin America=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Machado de Assis]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|B}} [[José Martí]]&lt;!--born 1853--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jorge Luis Borges]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Neruda]]&lt;!--born July, 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alejo Carpentier]]&lt;!--born December, 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jorge Amado]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gabriel García Márquez]]&lt;!--born 1927--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carlos Fuentes]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Mario Vargas Llosa]]&lt;!--born 1936--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|16}}

=====Central Asia=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Chinghiz Aitmatov]]&lt;!--born 1928--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Natsume Sōseki]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lu Xun]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ryūnosuke Akutagawa]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lao She]]&lt;!--born February, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yasunari Kawabata]]&lt;!--born June, 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jin Yong]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yukio Mishima]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kenzaburō Ōe]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Haruki Murakami]]&lt;!--born 1949--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ghalib]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Rabindranath Tagore]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Muhammad Iqbal]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Premchand]]&lt;!--born 1880--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kahlil Gibran]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orhan Pamuk]]&lt;!--born 1952--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|97}}

=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|26}}
# {{Icon|GA}} [[Adam Mickiewicz]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taras Shevchenko]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sándor Petőfi]]&lt;!--born 1823--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Henryk Sienkiewicz]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Conrad]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Constantine P. Cavafy]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tristan Tzara]]&lt;!--born 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Elie Wiesel]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ismail Kadare]]&lt;!--born 1936--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|17}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Alexander Pushkin]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nikolai Gogol]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mikhail Lermontov]]&lt;!--born 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Turgenev]]&lt;!--born 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fyodor Dostoevsky]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Leo Tolstoy]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1828--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Anton Chekhov]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|C}} [[Maxim Gorky]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Bunin]]&lt;!--born 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Akhmatova]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Pasternak]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bulgakov]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Mayakovsky]]&lt;!--born 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir Nabokov]]&lt;!--born April, 1899--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Sholokhov]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aleksandr Solzhenitsyn]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Brodsky]]&lt;!--born 1940--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|71}}
# {{Icon|C}} [[Luigi Pirandello]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Pessoa]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico García Lorca]]&lt;!--born June, 1898--&gt;
# {{Icon|C}} [[José Saramago]]&lt;!--born 1922--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Anne Frank]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umberto Eco]]&lt;!--born 1932--&gt;

======France======
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|C}} [[Stendhal]]&lt;!--born 1783--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Honoré de Balzac]]&lt;!--born 1799--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Victor Hugo]]&lt;!--born February, 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexandre Dumas]]&lt;!--born July, 1802--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Baudelaire]]&lt;!--born April, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Flaubert]]&lt;!--born December, 1821--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jules Verne]]&lt;!--born February, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[Émile Zola]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stéphane Mallarmé]]&lt;!--born 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guy de Maupassant]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rimbaud]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[André Gide]]&lt;!--born 1869--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Proust]]&lt;!--born 1871--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonin Artaud]]&lt;!--born September, 1896--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eugène Ionesco]]&lt;!--born 1909--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Albert Camus]]&lt;!--born 1913--&gt;

======Germany and Austria======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Brothers Grimm]]&lt;!--born 1785-6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heinrich Heine]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Mann]]&lt;!--born June, 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rainer Maria Rilke]]&lt;!--born December, 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Hesse]]&lt;!--born 1877--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Franz Kafka]]&lt;!--born 1883--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bertolt Brecht]]&lt;!--born February, 1898--&gt;

======Nordic countries======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Hans Christian Andersen]]&lt;!--born 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henrik Ibsen]]&lt;!--born March, 1828--&gt;
# {{Icon|C}} [[August Strindberg]]&lt;!--born 1849--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selma Lagerlöf]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Knut Hamsun]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karen Blixen]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Astrid Lindgren]]&lt;!--born 1907--&gt;

======UK and Ireland======
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|C}} [[William Wordsworth]]&lt;!--born 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Scott]]&lt;!--born 1771--&gt;
# {{Icon|C}} [[Samuel Taylor Coleridge]]&lt;!--born 1772--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jane Austen]]&lt;!--born 1775--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Byron]]&lt;!--born 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Percy Bysshe Shelley]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Keats]]&lt;!--born 1795--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary Shelley]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Dickens]]&lt;!--born 1812--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brontë family]]&lt;!--born 1816-20--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Eliot]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lewis Carroll]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Hardy]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Louis Stevenson]]&lt;!--born 1850--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Oscar Wilde]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George Bernard Shaw]]&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Arthur Conan Doyle]]&lt;!--born 1859--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. B. Yeats]]&lt;!--born June, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Rudyard Kipling]]&lt;!--born December, 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[H. G. Wells]]&lt;!--born 1866--&gt;
# {{Icon|B}} [[Virginia Woolf]]&lt;!--born January, 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Joyce]]&lt;!--born February, 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[D. H. Lawrence]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Agatha Christie]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. R. R. Tolkien]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enid Blyton]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[C. S. Lewis]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Orwell]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Samuel Beckett]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Golding]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Dylan Thomas]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roald Dahl]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur C. Clarke]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salman Rushdie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kazuo Ishiguro]]&lt;!--born 1954--&gt;

====Oceania====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Banjo Paterson]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Patrick White]]&lt;!--born 1912--&gt;
{{Div col end}}

==Journalists==
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Horace Greeley]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Pulitzer]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ida Tarbell]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Randolph Hearst]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nellie Bly]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|C}} [[Walter Lippmann]]&lt;!--born 1889--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward R. Murrow]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Walter Cronkite]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|GA}} [[David Attenborough]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hunter S. Thompson]]&lt;!--born 1937--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bob Woodward]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Svetlana Alexievich]]&lt;!--born 1948--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Anna Wintour]]&lt;!--born 1949--&gt;
{{Div col end}}

==Musicians and composers==
{{Vital article count|152}}
===Western art music===
{{Vital article count|72}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Composers====
{{Vital article count|54}}
=====Medieval and Renaissance=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Hildegard of Bingen]]&lt;!--born c. 1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume de Machaut]]&lt;!--born c. 1300--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guillaume Du Fay]]&lt;!--born c. 1397--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josquin des Prez]]&lt;!--born c. 1450--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]&lt;!--born c. 1525--&gt;

=====Baroque=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Claudio Monteverdi]]&lt;!--born 1567--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Purcell]]&lt;!--born c. 1659--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Vivaldi]]&lt;!--born 1678--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Frideric Handel]]&lt;!--born February 1685--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Johann Sebastian Bach]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born March 1685--&gt;

=====Classical=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joseph Haydn]]&lt;!--born 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Wolfgang Amadeus Mozart]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1756--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ludwig van Beethoven]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1770--&gt;

=====Romantic=====
{{Vital article count|18}}
# {{Icon|FA}} [[Gioachino Rossini]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Schubert]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Hector Berlioz]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Felix Mendelssohn]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frédéric Chopin]]&lt;!--born March, 1810--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Schumann]]&lt;!--born June, 1810--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Franz Liszt]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Wagner]]&lt;!--born May, 1813--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Giuseppe Verdi]]&lt;!--born October, 1813--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anton Bruckner]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Johann Strauss II]]&lt;!--born 1825--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Brahms]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|B}} [[Modest Mussorgsky]]&lt;!--born 1839--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]]&lt;!--born 1840--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonín Dvořák]]&lt;!--born 1841--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gilbert and Sullivan]]&lt;!--Sullivan born 1842--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikolai Rimsky-Korsakov]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Elgar]]&lt;!--born 1857--&gt;

=====Post-romantic/early modern=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|FA}} [[Gabriel Fauré]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giacomo Puccini]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Gustav Mahler]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Claude Debussy]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard Strauss]]&lt;!--born 1864--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Jean Sibelius]]&lt;!--born 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Rachmaninoff]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Maurice Ravel]]&lt;!--born 1875--&gt;

=====20th century modern=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|FA}} [[Ralph Vaughan Williams]]&lt;!--born 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arnold Schoenberg]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Béla Bartók]]&lt;!--born 1881--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Igor Stravinsky]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sergei Prokofiev]]&lt;!--born 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Gershwin]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aaron Copland]]&lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Dmitri Shostakovich]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Britten]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Williams]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Avant-garde/postmodern=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[John Cage]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[György Ligeti]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pierre Boulez]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Karlheinz Stockhausen]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip Glass]]&lt;!--born 1937--&gt;

====Pedagogues====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nadia Boulanger]]&lt;!--born 1887--&gt;

====Performers====
{{Vital article count|17}}
=====Cellists=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pablo Casals]]&lt;!--born 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mstislav Rostropovich]]&lt;!--born 1927--&gt;

=====Conductors=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Arturo Toscanini]]&lt;!--born 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert von Karajan]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leonard Bernstein]]&lt;!--born 1918--&gt;

=====Pianists=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|GA}} [[Clara Schumann]]&lt;!--born 1819--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Rubinstein]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Horowitz]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sviatoslav Richter]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Glenn Gould]]&lt;!--born 1932--&gt;

=====Singers=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Enrico Caruso]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Callas]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Fischer-Dieskau]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joan Sutherland]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Luciano Pavarotti]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Plácido Domingo]]&lt;!--born 1941--&gt;

=====Violinists=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Niccolò Paganini]]&lt;!--born 1782--&gt;
{{Div col end}}

===Non-Western art music===
{{Vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Carnatic classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syama Sastri]]&lt;!--born 1762--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tyagaraja]]&lt;!--born 1767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muthuswami Dikshitar]]&lt;!--born 1776--&gt;

====Hindustani classical====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Ravi Shankar]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ali Akbar Khan]]&lt;!--born 1922--&gt;

====Qawwali====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Nusrat Fateh Ali Khan]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Persian traditional====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Mohammad-Reza Shajarian]]&lt;!--born 1940--&gt;
{{Div col end}}

===Jazz===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Scott Joplin]]&lt;!--born 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duke Ellington]]&lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Louis Armstrong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Django Reinhardt]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Billie Holiday]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ella Fitzgerald]]&lt;!--born 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charlie Parker]]&lt;!--born 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Celia Cruz]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Miles Davis]]&lt;!--born May 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Coltrane]]&lt;!--born Sept 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antônio Carlos Jobim]]&lt;!--born 1927--&gt;
{{Div col end}}

===Popular music===
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Popular music: general====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Stephen Foster]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bing Crosby]]&lt;!--born 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Frank Sinatra]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Miriam Makeba]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bob Marley]]&lt;!--born Feb 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[ABBA]]&lt;!--members born Apr 1945, Nov 1945, 1946, 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Madonna]]&lt;!--born 1958 (Aug 16)--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Michael Jackson]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1958 (Aug 29)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Taylor Swift]]&lt;!--born 1989--&gt;

====Non-English language popular music====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Umm Kulthum]]&lt;!--born c. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[Édith Piaf]]&lt;!--born 1915--&gt;
# {{Icon|C}} [[Astor Piazzolla]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Aznavour]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Serge Gainsbourg]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lata Mangeshkar]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Vysotsky]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Julio Iglesias]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paco de Lucía]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa Teng]]&lt;!--born 1953--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Selena]]&lt;!--born 1971--&gt;

====Blues, R&amp;B, soul and funk====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Robert Johnson]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. B. King]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ray Charles]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Brown]]&lt;!--born 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fela Kuti]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Marvin Gaye]]&lt;!--born 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aretha Franklin]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[The Supremes]]&lt;!--core members (Ballard, Wilson, Ross) born 1943, Mar 6 1944, Mar 26 1944--&gt;
# {{Icon|B}} [[Stevie Wonder]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince (musician)]]&lt;!--born 1957--&gt;

====Electronic music====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Kraftwerk]]&lt;!--core members (Hütter, Schneider, Flür, Bartos) born 1946, Apr 1947, Jul 1947, 1952--&gt;
# {{Icon|B}} [[Brian Eno]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Folk and country====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Woody Guthrie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hank Williams]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Johnny Cash]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Joni Mitchell]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dolly Parton]]&lt;!--born 1946--&gt;

====Hip-hop and rap====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Run-DMC]]&lt;!--members born May 1964, Nov 1964, 1965--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tupac Shakur]]&lt;!--born 1971--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Eminem]]&lt;!--born 1972--&gt;

====Musical theatre and film====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Irving Berlin]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rodgers and Hammerstein]]&lt;!--Rodgers born 1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Lloyd Webber]]&lt;!--born 1948--&gt;

====Rock====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|GA}} [[Chuck Berry]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Little Richard]]&lt;!--born 1932--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elvis Presley]]&lt;!--born 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buddy Holly]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[The Beatles]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--core members (Starr, Lennon, McCartney, Harrison) born Jul 1940, Oct 1940, 1942, 1943 (formed 1960)--&gt;
## {{Icon|FA}} [[John Lennon]]&lt;!--born Oct 1940--&gt;
# {{Icon|C}} [[The Beach Boys]]&lt;!--core members + longtime member (Love, B. Wilson, Johnston, Jardine, D. Wilson, C. Wilson) born Mar 1941, Jun 20 1942, Jun 27 1942, Sep 1942, 1944, 1946 (formed 1961)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Bob Dylan]]&lt;!--born May 1941--&gt;
# {{Icon|GA}} [[The Rolling Stones]]&lt;!--core members + longtime member + well-known replacement (Wyman, Watts, Jones, Jagger, Richards, Wood, Taylor) born 1936, Jun 1941, 1942, Jul 1943, Dec 1943, 1947, 1949 (formed 1962)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jimi Hendrix]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Janis Joplin]]&lt;!--born Jan 1943--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pink Floyd]]&lt;!--core members + well-known member (Wright, Waters, Mason, Barrett, Gilmour) born Jul 1943, Sep 1943, 1944, Jan 1946, Mar 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|B}} [[The Doors]]&lt;!--members born 1939, Dec 1943, 1944, 1946 (formed 1965)--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Led Zeppelin]]&lt;!--members born 1944, 1946, 1948, 1948 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[David Bowie]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Black Sabbath]]&lt;!--original members (Iommi, Ward, Osbourne, Butler) born Feb 1948, May 1948, Dec 1948, 17 Jul 1949 (formed 1968)--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Queen (band)]]&lt;!--core members (Mercury, May, Taylor, Deacon) born 1946, 1947, 26 Jul 1949, 1951 (formed in 1970)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Metallica]]&lt;!--core members + long-term replacements (Burton, Hammett, Newsted, Hetfield, Ulrich, Trujillo) born Feb 1962, Nov 1962, Mar 1963, Aug 1963, Dec 1963, 1964 (formed in 1981)--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nirvana (band)]]&lt;!--final lineup (Novoselic, Cobain, Grohl born 1965, 1967, 1969 (formed in 1987)--&gt;
{{Div col end}}

==Directors, producers and screenwriters==
{{Vital article count|60}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Animators and puppeteers===
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} '''[[Walt Disney]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Jim Henson]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hayao Miyazaki]] &lt;!--b. 1941--&gt;

===Directors===
{{Vital article count|53}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Ousmane Sembène]] &lt;!--b. 1923--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Yasujirō Ozu]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Akira Kurosawa]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Satyajit Ray]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raj Kapoor]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|C}} [[Guru Dutt]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Abbas Kiarostami]] &lt;!--b. 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ang Lee]] &lt;!--b. 1954 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wong Kar-wai]] &lt;!--b. 1958--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|24}}
# {{Icon|C}} [[Carl Theodor Dreyer]] &lt;!--b. 1889 Feb.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Lang]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sergei Eisenstein]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charlie Chaplin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alfred Hitchcock]] &lt;!--b. Aug 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Luis Buñuel]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vittorio De Sica]] &lt;!--b. 1901 July--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leni Riefenstahl]] &lt;!--b. 1902 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lean]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michelangelo Antonioni]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ingmar Bergman]] &lt;!--b. 1918 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Federico Fellini]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Miloš Forman]] &lt;!--b. 1932 Feb. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Tarkovsky]] &lt;!--b. 1932 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roman Polanski]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|C}} [[Werner Herzog]] &lt;!--b. 1942 Sep.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Georges Méliès]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|C}} [[Auguste and Louis Lumière]] &lt;!--b. 1862, b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Cocteau]] &lt;!--b. 1889 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Renoir]] &lt;!--b. 1894 Sep.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Bresson]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Agnès Varda]] &lt;!--b. 1928 May--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Luc Godard]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Truffaut]] &lt;!--b. 1932 Feb. 6--&gt;

====US and Canada====
{{Vital article count|20}}
# {{Icon|C}} [[D. W. Griffith]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Cecil B. DeMille]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Ford]] &lt;!--b. 1894 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Buster Keaton]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Howard Hawks]] &lt;!--b. 1896--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frank Capra]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Wyler]] &lt;!--b. 1902 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Billy Wilder]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elia Kazan]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Orson Welles]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ida Lupino]] &lt;!--b. 1918 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stanley Kubrick]] &lt;!--b. 1928 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[Woody Allen]] &lt;!--b. 1935--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Ford Coppola]] &lt;!--b. 1939--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martin Scorsese]] &lt;!--b. 1942 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Lucas]] &lt;!--b. 1944--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFAC}} [[David Lynch]] &lt;!--b. 1946 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steven Spielberg]] &lt;!--b. 1946 Dec.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[James Cameron]] &lt;!--b. 1954 Aug.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Quentin Tarantino]] &lt;!--b. 1963--&gt;

===Producers and executives===
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Samuel Goldwyn]] &lt;!--b. 1879/1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis B. Mayer]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack L. Warner]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Irving Thalberg]] &lt;!--b. 1899--&gt;
{{Div col end}}

==Businesspeople==
{{Vital article count|26}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Marcus Licinius Crassus]]&lt;!--born 115 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jakob Fugger]]&lt;!--born 1459--&gt;
# {{Icon|B}} [[Josiah Wedgwood]]&lt;!--born 1730--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rothschild family]]&lt;!--prominence began with [[Mayer Amschel Rothschild]] (born 1744)--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Jacob Astor]]&lt;!--born 1763--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cornelius Vanderbilt]]&lt;!--born 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leland Stanford]]&lt;!--born 1824--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Andrew Carnegie]]&lt;!--born 1835--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[J. P. Morgan]]&lt;!--born 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jamsetji Tata]]&lt;!--born 1839 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John D. Rockefeller]]&lt;!--born 1839 July--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Westinghouse]]&lt;!--born 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrew Mellon]]&lt;!--born 1855--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Henry Ford]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|B}} [[Howard Hughes]]&lt;!--born 1905--&gt;
# {{Icon|C}} [[Estée Lauder (businesswoman)]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sam Walton]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Ka-shing]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Soros]]&lt;!--born 1930 Aug. 12--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Warren Buffett]]&lt;!--born 1930 Aug. 30--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rupert Murdoch]]&lt;!--born 1931--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ted Turner]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carlos Slim]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Jobs]]&lt;!--born 1955 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bill Gates]]&lt;!--born 1955 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Elon Musk]]&lt;!--born 1971--&gt;
{{Div col end}}

==Explorers==
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}

===Ancient===
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Hanno the Navigator]] &lt;!--fl. 500 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhang Qian]] &lt;!--b. 195 BC--&gt;

===Post-classical===
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Xuanzang]] &lt;!--b. 602--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leif Erikson]] &lt;!--b. 970s--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marco Polo]] &lt;!--b. 1254--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn Battuta]] &lt;!--b. 1304--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Zheng He]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1371--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Christopher Columbus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amerigo Vespucci]] &lt;!--b. 1454--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Vasco da Gama]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1460/1469--&gt;

===Early modern===
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro Álvares Cabral]] &lt;!--b. 1467/1468--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Ponce de León]] &lt;!--b. 1474--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Ferdinand Magellan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1480--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cartier]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernando de Soto]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willem Barentsz]] &lt;!--b. 1550--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abel Tasman]] &lt;!--b. 1603--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vitus Bering]] &lt;!--b. 1681--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[James Cook]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1728--&gt;

===Modern===
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[David Livingstone]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Fridtjof Nansen]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Robert Falcon Scott]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ernest Shackleton]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roald Amundsen]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} [[Amelia Earhart]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lindbergh]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Neil Armstrong]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} [[Yuri Gagarin]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Valentina Tereshkova]] &lt;!--b. 1937--&gt;
{{Div col end}}

==Philosophers, historians, political and social scientists==
{{Vital article count|162}}
===Philosophers===
{{Vital article count|71}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Thales of Miletus]] &lt;!--b. 626/623 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kaṇāda]] &lt;!--c. 6th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Laozi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 571 BC (per zh.wikipedia)--&gt;
# {{Icon|B}} [[Heraclitus]] &lt;!--b. before 547 BC, fl. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Confucius]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 551 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Socrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 470 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Democritus]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Plato]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 428 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diogenes]] &lt;!--b. 413/403 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Shang Yang]] &lt;!--b. 390 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Aristotle]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mencius]] &lt;!--b. 371 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Epicurus]] &lt;!--b. 341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xunzi (philosopher)]] &lt;!--b. 310 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Han Fei]] &lt;!--b. 280 BC, d. 233 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Li Si]] &lt;!--b. 280 BC, d. 208 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Cicero]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lucretius]] &lt;!--b. 99 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Seneca the Younger]] &lt;!--b. 4 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plotinus]] &lt;!--b. 204--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustine of Hippo]] &lt;!--b. 354--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Al-Kindi]] &lt;!--b. 801--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Farabi]] &lt;!--b. 870--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Abelard]] &lt;!--b. 1079--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Averroes]] &lt;!--b. 1126--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhu Xi]] &lt;!--b. 1130--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Aquinas]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1225--&gt;
# {{Icon|B}} [[Duns Scotus]] &lt;!--b. 1265/1266--&gt;
# {{Icon|C}} [[William of Ockham]] &lt;!--b. 1287--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Erasmus]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wang Yangming]] &lt;!--b. 1472--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giordano Bruno]] &lt;!--b. 1548--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Bacon]] &lt;!--b. 1561--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[René Descartes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1596--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baruch Spinoza]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Berkeley]] &lt;!--b. 1685--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hume]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Jacques Rousseau]] &lt;!--b. 1712--&gt;
# {{Icon|C}} [[Denis Diderot]] &lt;!--b. 1713--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Immanuel Kant]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1724--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gotthold Ephraim Lessing]] &lt;!--b. 1729 Jan. 22--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jeremy Bentham]] &lt;!--b. 1748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Gottlieb Fichte]] &lt;!--b. 1762--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|28}}
# {{Icon|GA}} [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Schopenhauer]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Auguste Comte]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ralph Waldo Emerson]]&lt;!--born 1803--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Stuart Mill]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Søren Kierkegaard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry David Thoreau]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Sanders Peirce]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[William James]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Friedrich Nietzsche]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edmund Husserl]] &lt;!--b. 1859 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Bergson]] &lt;!--b. 1859 Oct. 18--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dewey]] &lt;!--b. 1859 Oct. 20--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Alfred North Whitehead]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Bertrand Russell]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Ludwig Wittgenstein]] &lt;!--b. 1889 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Martin Heidegger]] &lt;!--b. 1889 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Karl Popper]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Sartre]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hannah Arendt]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone de Beauvoir]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isaiah Berlin]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marshall McLuhan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Rawls]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frantz Fanon]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Michel Foucault]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jürgen Habermas]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacques Derrida]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Historians and archaeologists===
{{Vital article count|22}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} '''[[Herodotus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 484 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thucydides]] &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xenophon]] &lt;!--b. 430 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sima Qian]] &lt;!--b. 145 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Josephus]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|C}} [[Plutarch]] &lt;!--b. 40--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tacitus]] &lt;!--b. 56--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eusebius]] &lt;!--b. 260/265--&gt;

====Post-classical====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|GA}} [[Bede]] &lt;!--b. 672/673--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Ibn Khaldun]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1332--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Jean Froissart]] &lt;!--b. 1337--&gt;

====Early modern====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Giorgio Vasari]] &lt;!--b. 1511--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Gibbon]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolay Karamzin]] &lt;!--b. 1766--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Leopold von Ranke]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor Mommsen]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Schliemann]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Jackson Turner]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles A. Beard]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernand Braudel]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. J. P. Taylor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eric Hobsbawm]] &lt;!--b. 1917--&gt;
{{Div col end}}

===Political writers===
{{Vital article count|18}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Niccolò Machiavelli]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hugo Grotius]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thomas Hobbes]] &lt;!--b. 1588--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[John Locke]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montesquieu]] &lt;!--b. 1689--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edmund Burke]] &lt;!--b. 1729 Jan. 12--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Paine]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Beccaria]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Mary Wollstonecraft]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1759--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexis de Tocqueville]] &lt;!--b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Joseph Proudhon]] &lt;!--b. 1809 Jan. 15--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Bakunin]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herbert Spencer]] &lt;!--b. 1820 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich Engels]] &lt;!--b. 1820 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Kropotkin]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eduard Bernstein]] &lt;!--b. 1850--&gt;
# {{Icon|B}} [[Antonio Gramsci]] &lt;!--b. 1891 Jan.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edward Said]] &lt;!--b. 1935--&gt;
{{Div col end}}

===Economists===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Adam Smith]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Robert Malthus]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Ricardo]] &lt;!--b. 1772--&gt;
# {{Icon|C}} [[Friedrich List]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Karl Marx]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vilfredo Pareto]] &lt;!--b. 1848--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[John Maynard Keynes]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Hayek]] &lt;!--b. 1899--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Kenneth Galbraith]] &lt;!--b. 1908 Oct.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Milton Friedman]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul Samuelson]] &lt;!--b. 1915--&gt;
{{Div col end}}

===Social scientists===
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|GA}} [[ইমাইল দুৰখেইম]] &lt;!--b. 1858 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Boas]] &lt;!--b. 1858 July--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Max Weber]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maria Montessori]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marcel Mauss]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Bronisław Malinowski]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edward Bernays]] &lt;!--b. 1891 Nov.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Mead]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Talcott Parsons]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodor W. Adorno]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Lévi-Strauss]] &lt;!--b. 1908 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Clifford Geertz]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Bourdieu]] &lt;!--b. 1930--&gt;
{{Div col end}}

===Linguists===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Pāṇini]]
# {{Icon|C}} [[Noah Webster]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sequoyah]] &lt;!--b. 1770--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis Braille]] &lt;!--b. 1809 Jan. 4--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand de Saussure]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Noam Chomsky]] &lt;!--b. 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Psychologists===
{{Vital article count|21}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Francis Galton]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wilhelm Wundt]] &lt;!--b. 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan Pavlov]] &lt;!--b. 1849--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Sigmund Freud]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edward Thorndike]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Jung]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[John B. Watson]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kurt Lewin]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Anna Freud]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean Piaget]] &lt;!--b. 1896 Aug.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lev Vygotsky]] &lt;!--b. 1896 Nov.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gordon Allport]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Carl Rogers]] &lt;!--b. 1902 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erik Erikson]] &lt;!--b. 1902 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[B. F. Skinner]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|C}} [[Raymond Cattell]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abraham Maslow]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert Ellis]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leon Festinger]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|GA}} [[George Armitage Miller]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|C}} [[Albert Bandura]] &lt;!--b. 1925--&gt;
{{Div col end}}

==Religious figures==
{{Vital article count|123}}
:&lt;small&gt;For mythological figures, see: [[Wikipedia:Vital_articles/Level/4/Philosophy_and_religion#Mythology_(109_articles)|Philosophy and religion: Mythology]].&lt;/small&gt;
===Abrahamic religions===
{{Vital article count|86}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Judaism====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Rabbi Akiva]] &lt;!--b. 50--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rashi]] &lt;!--b. 1040--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maimonides]] &lt;!--b. 1138--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judah Loew ben Bezalel]] &lt;!--b. 1512--&gt;
# {{Icon|C}} [[Baal Shem Tov]] &lt;!--b. 1700--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vilna Gaon]] &lt;!--b. 1720--&gt;

====Christianity====
{{Vital article count|60}}
===== New Testament figures=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Mary, mother of Jesus]] &lt;!--b. 18 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Baptist]] &lt;!--b. 6 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Jesus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 6-4 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Peter]] &lt;!--b. 1 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Judas Iscariot]] &lt;!--1st century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul the Apostle]] &lt;!--b. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[John the Apostle]] &lt;!--b. 6--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mary Magdalene]] &lt;!--b. 8--&gt;

=====Pre-Schism=====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|B}} [[Irenaeus]] &lt;!--b. 125--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Clement of Alexandria]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tertullian]] &lt;!--b. 155--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Origen]] &lt;!--b. 185--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arius]] &lt;!--b. 250/256--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint Nicholas]] &lt;!--b. 270--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saint George]] &lt;!--3rd century AD, d. 303--&gt;
# {{Icon|C}} [[Athanasius of Alexandria]] &lt;!--b. 296-298--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Gregory of Nazianzus]] &lt;!--b. 329--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basil of Caesarea]] &lt;!--b. 330--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gregory of Nyssa]] &lt;!--b. 335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ambrose]] &lt;!--b. 339--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jerome]] &lt;!--b. 342-347--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Chrysostom]] &lt;!--b. 347--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyril of Alexandria]] &lt;!--b. 376--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benedict of Nursia]] &lt;!--b. 480--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of Damascus]] &lt;!--b. 675/676--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cyril and Methodius]] &lt;!--b. 815, b. 826--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Clement of Rome]] &lt;!--d. 100--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Leo I]] &lt;!--b. 391--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory I]] &lt;!--b. 540--&gt;

=====Catholic Church=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} [[Anselm of Canterbury]] &lt;!--b. 1033/1034--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis of Assisi]] &lt;!--b. 1181--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bonaventure]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Wycliffe]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Hus]] &lt;!--b. 1369--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tomás de Torquemada]] &lt;!--b. 1420--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignatius of Loyola]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francis Xavier]] &lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|B}} [[Teresa of Ávila]] &lt;!--b. 1515--&gt;
# {{Icon|B}} [[John of the Cross]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mother Teresa]] &lt;!--b. 1910--&gt;

======Popes======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Pope Pius IX]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope John XXIII]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Pope John Paul II]] &lt;!--b. 1920--&gt;

=====Orthodox Church=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Patriarch Nikon of Moscow]] &lt;!--b. 1605--&gt;
# {{Icon|C}} [[Grigori Rasputin]] &lt;!--b. 1869--&gt;

=====Protestantism=====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Martin Luther]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Huldrych Zwingli]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Thomas Cranmer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip Melanchthon]] &lt;!--b. 1497--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Calvin]] &lt;!--b. 1509--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Knox]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jacobus Arminius]] &lt;!--b. 1560--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Wesley]] &lt;!--b. 1703 June--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonathan Edwards (theologian)]] &lt;!--b. 1703 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Barth]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dietrich Bonhoeffer]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Billy Graham]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Desmond Tutu]] &lt;!--b. 1931--&gt;

=====Others=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Joseph Smith]] &lt;!--Latter Day Saint, b. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mary Baker Eddy]] &lt;!--Christian Science, b. 1821--&gt;

====Islam====
{{Vital article count|19}}
=====Early Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Khadija bint Khuwaylid]] &lt;!--b. 554--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Muhammad]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 570--&gt;
# {{Icon|B}} [[Fatima]] &lt;!--b. 605/615--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aisha]] &lt;!--b. 614--&gt;

=====Shia Islam=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} '''[[Ali]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600--&gt;
# {{Icon|B}} [[Husayn ibn Ali]] &lt;!--b. 626--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ja'far al-Sadiq]] &lt;!--b. 702--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mulla Sadra]] &lt;!--b. 1571/1572--&gt;

=====Sunni Islam=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Abu Hanifa]] &lt;!--b. 699--&gt;
# {{Icon|C}} [[Malik ibn Anas]] &lt;!--b. 711--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Shafi'i]] &lt;!--b. 767--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad ibn Hanbal]] &lt;!--b. 780--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad al-Bukhari]] &lt;!--b. 810--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muslim ibn al-Hajjaj]] &lt;!--b. after 815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Ghazali]] &lt;!--b. 1058--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ibn Arabi]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nawawi]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ibn Taymiyya]] &lt;!--b. 1263--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad ibn Abd al-Wahhab]] &lt;!--b. 1703--&gt;

====Baháʼí Faith====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Baháʼu'lláh]] &lt;!--b. 1817--&gt;
{{Div col end}}

===Dharmic religions===
{{Vital article count|35}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Hinduism====
{{Vital article count|17}}
=====Ancient=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Valmiki]]
# {{Icon|C}} [[Vyasa]]
# {{Icon|C}} [[Kapila]] &lt;!--b. 7th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Patanjali]] &lt;!--c. 2nd century BC-5th century AD--&gt;

===== Post-classical=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Gaudapada]] &lt;!--fl. 6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kumārila Bhaṭṭa]] &lt;!--b. 700--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Adi Shankara]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 700/788--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramanuja]] &lt;!--b. 1077--&gt;
# {{Icon|B}} [[Basava]] &lt;!--b. 1131--&gt;
# {{Icon|B}} [[Madhvacharya]] &lt;!--b. 1199--&gt;

=====Modern=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Chaitanya Mahaprabhu]] &lt;!--b. 1486--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramakrishna]] &lt;!--b. 1836--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Swami Vivekananda]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sri Aurobindo]] &lt;!--b. 1872--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ramana Maharshi]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paramahansa Yogananda]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] &lt;!--b. 1896--&gt;

====Buddhism====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|B}} '''[[The Buddha]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 563 BC/480 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nagarjuna]] &lt;!--b. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Padmasambhava]] &lt;!--fl. 8th century AD--&gt;
# {{Icon|B}} [[14th Dalai Lama]] &lt;!--b. 1935--&gt;

=====Chinese Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Kumārajīva]] &lt;!--b. 344--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bodhidharma]] &lt;!--fl. 5th/6th century AD--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhiyi]] &lt;!--b. 538--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huineng]] &lt;!--b. 638--&gt;

=====Indian Buddhism=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Maudgalyayana]]
# {{Icon|GA}} [[Śāriputra]]
# {{Icon|GA}} [[Ānanda]] &lt;!--b. 5th century BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vasubandhu]] &lt;!--b. 4th century AD--&gt;

=====Japanese Buddhism=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Kūkai]] &lt;!--b. 774--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dōgen]] &lt;!--b. 1200--&gt;

====Jainism====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mahavira]] &lt;!--b. 599 BC--&gt;

====Sikhism====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Guru Nanak]] &lt;!--b. 1469--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guru Gobind Singh]] &lt;!--b. 1666--&gt;

====Theosophy====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} [[Helena Blavatsky]] &lt;!--b. 1831--&gt;
{{Div col end}}

===Others===
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Zoroaster]] &lt;!--Zoroastrianism, b. 624-599 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Aleister Crowley]] &lt;!--Thelema, b. 1875--&gt;
{{Div col end}}

==Politicians and leaders==
{{Vital article count|500}}
===Ancient===
{{Vital article count|74}}
====Africa====
{{Vital article count|13}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|Start}} [[Ezana of Axum]] &lt;!--fl. 320s-360--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gaiseric]] &lt;!--b. 389--&gt;

=====Egypt=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Narmer]] &lt;!--fl. 3100 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Thutmose I]] &lt;!--d. 1493 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Hatshepsut]] &lt;!--b. 1505 BC, d. 1458 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Thutmose III]] &lt;!--b. 1479 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Akhenaten]] &lt;!--b. before 1363-1361 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nefertiti]] &lt;!--b. 1370 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tutankhamun]] &lt;!--b. 1341 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Ramesses II]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1303 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramesses III]] &lt;!--b. 1217 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ptolemy I Soter]] &lt;!--b. 367 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Cleopatra]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 70/69 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Cyrus the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 600 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Darius the Great]] &lt;!--b. 550 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Xerxes I]] &lt;!--b. 518 BC--&gt;

=====Eastern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Modu Chanyu]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gwanggaeto the Great]] &lt;!--b. 374--&gt;

======China======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Yu the Great]] &lt;!--fl. 21st century BC per zh.wikipedia--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Qin Shi Huang]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 259 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Gaozu of Han]] &lt;!--b. 256 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Wu of Han]] &lt;!--b. 156 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cao Cao]] &lt;!--b. 155--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Ajatashatru]] &lt;!--d. 460 BC/373 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Chandragupta Maurya]] &lt;!--b. 350-340 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Ashoka]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 304 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Menander I]] &lt;!--b. 180 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kanishka]] &lt;!--d. 150--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samudragupta]] &lt;!--b. 318--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chandragupta II]] &lt;!--b. 345-350--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Sargon of Akkad]] &lt;!--d. 2279 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Puduḫepa]] &lt;!--fl. 13th century BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ashurbanipal]] &lt;!--b. 685 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tigranes the Great]] &lt;!--b. 140 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mithridates VI Eupator]] &lt;!--b. 135 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Herod the Great]] &lt;!--b. 72 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zenobia]] &lt;!--b. 240--&gt;

======Babylon======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} '''[[Hammurabi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1810 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Nebuchadnezzar II]] &lt;!--b. 642 BC--&gt;

======Hellenistic Kingdoms======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Antigonus I Monophthalmus]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Seleucus I Nicator]] &lt;!--b. 358 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antiochus III the Great]] &lt;!--b. 241 BC--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|32}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Decebalus]] &lt;!--d. 106--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Attila]] &lt;!--b. 406--&gt;

======Greece======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Lycurgus]]
# {{Icon|C}} [[Draco (legislator)]] &lt;!--b. before 625 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Solon]] &lt;!--b. 630 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Themistocles]] &lt;!--b. 524 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Pericles]] &lt;!--b. 495 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Alcibiades]] &lt;!--b. 450 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Demosthenes]] &lt;!--b. 384 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip II of Macedon]] &lt;!--b. 382 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alexander the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 356 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pyrrhus of Epirus]] &lt;!--b. 319/318 BC--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Vercingetorix]] &lt;!--b. 80 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Arminius]] &lt;!--b. 18/17 BC--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Boudica]] &lt;!--d. 60/61--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alaric I]] &lt;!--b. 370--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric I]] &lt;!--b. 390/393--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodoric the Great]] &lt;!--b. 454--&gt;

=====Rome=====
{{Vital article count|14}}
# {{Icon|C}} [[Cato the Elder]] &lt;!--b. 234 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gracchi brothers]] &lt;!--fl. 133-121 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Julius Caesar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 100 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Augustus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 63 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Tiberius]] &lt;!--b. 42 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Caligula]] &lt;!--b. 12--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Nero]] &lt;!--b. 37--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Domitian]] &lt;!--b. 51--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Trajan]] &lt;!--b. 53--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hadrian]] &lt;!--b. 76--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marcus Aurelius]] &lt;!--b. 121--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Diocletian]] &lt;!--b. 242/245--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Constantine the Great]] &lt;!--b. 272--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Theodosius I]] &lt;!--b. 347--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|134}}
====Africa====
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Abd Allah al-Mahdi Billah]] &lt;!--b. 874--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Hakim bi-Amr Allah]] &lt;!--b. 985--&gt;
# {{Icon|B}} [[Baybars]] &lt;!--b. 1223/1228--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mansa Musa]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1280--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Nasir Muhammad]] &lt;!--b. 1285, d. 1341--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Amda Seyon I]] &lt;!--d. 1344--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Zara Yaqob]]&lt;!--b. 1399--&gt;
# {{Icon|C}} [[Askia Muhammad I]]&lt;!--b. 1443--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|2}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma I]] &lt;!--b. 1398--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pachacuti]] &lt;!--b. 1403/1418--&gt;
{{Div col end}}

====Asia====
{{Vital article count|47}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|C}} [[Bumin Qaghan]] &lt;!--d. 552--&gt;
# {{Icon|B}} [[Khosrow I]] &lt;!--b. 512-514, d. 579--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mahmud of Ghazni]] &lt;!--b. 971--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tughril I]] &lt;!--b. 993--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nizam al-Mulk]] &lt;!--b. 1018--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad of Ghor]] &lt;!--b. 1144--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Tamar of Georgia]] &lt;!--b. 1160--&gt;
# {{Icon|C}} '''[[Timur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1320s--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ulugh Beg]] &lt;!--b. 1394--&gt;

=====East Asia=====
{{Vital article count|17}}
======China======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Wen of Sui]] &lt;!--b. 541--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizong of Tang]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wu Zetian]] &lt;!--b. 624--&gt;
# {{Icon|B}} [[Emperor Xuanzong of Tang]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emperor Taizu of Song]] &lt;!--b. 927--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hongwu Emperor]] &lt;!--b. 1328--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yongle Emperor]] &lt;!--b. 1360--&gt;

======Korea======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Taejo of Goryeo]] &lt;!--b. 877--&gt;
# {{Icon|C}} [[Taejo of Joseon]] &lt;!--b. 1335--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sejong the Great]] &lt;!--b. 1397--&gt;

======Mongol Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|FA}} '''[[Genghis Khan]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1162--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jochi]] &lt;!--b. 1182--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ögedei Khan]] &lt;!--b. 1186--&gt;
# {{Icon|C}} [[Batu Khan]] &lt;!--b. 1205--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kublai Khan]] &lt;!--b. 1215--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hulegu Khan]] &lt;!--b. 1217--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokhtamysh]] &lt;!--b. 1342--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|B}} [[Anawrahta]] &lt;!--b. 1014--&gt;
# {{Icon|C}} [[Suryavarman II]] &lt;!--b. 1094/1098--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jayavarman VII]] &lt;!--b. 1122/1125--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ramkhamhaeng]] &lt;!--b. 1237/1247--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gajah Mada]] &lt;!--b. 1290--&gt;

======Vietnam======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Trần Thánh Tông]] &lt;!--b. 1240--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Lợi]] &lt;!--b. 1385--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lê Thánh Tông]] &lt;!--b. 1442--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Harsha]] &lt;!--b. 590--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rajaraja I]] &lt;!--b. 947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prithviraj Chauhan]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alauddin Khalji]] &lt;!--b. 1266--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Saladin]] &lt;!--b. 1137--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osman I]] &lt;!--b. 1254/1255--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mehmed II]] &lt;!--b. 1432--&gt;

======Caliphates======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Abu Bakr]] &lt;!--b. 573--&gt;
# {{Icon|B}} [[Uthman]] &lt;!--b. 573/576--&gt;
# {{Icon|B}} [[Umar]] &lt;!--b. 584--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mu'awiya I]] &lt;!--b. 597/603/605--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Abd al-Malik ibn Marwan]] &lt;!--b. 644/647--&gt;
# {{Icon|C}} [[Harun al-Rashid]] &lt;!--b. 763/766--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|77}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|29}}
# {{Icon|B}} [[Svatopluk I of Moravia]] &lt;!--b. 840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Dušan]] &lt;!--b. 1308--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vlad the Impaler]] &lt;!--b. 1428/1431--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen the Great]] &lt;!--b. 1433-1440--&gt;

======Bulgaria======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|Start}} [[Krum]] &lt;!--d. 814--&gt;
# {{Icon|C}} [[Boris I of Bulgaria]] &lt;!--d. 907--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ivan Asen II]] &lt;!--b. 1190s--&gt;

======Byzantine Empire======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Justinian I]] &lt;!--b. 482--&gt;
# {{Icon|C}} [[Theodora (wife of Justinian I)]] &lt;!--b. 490/500--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heraclius]] &lt;!--b. 575--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leo III the Isaurian]] &lt;!--b. 685--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Basil II]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Manuel I Komnenos]] &lt;!--b. 1118--&gt;

======Hungary======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|FA}} [[Stephen I of Hungary]] &lt;!--b. 975--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Béla IV of Hungary]] &lt;!--b. 1206--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Louis I of Hungary]] &lt;!--b. 1326--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Matthias Corvinus]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Mieszko I]] &lt;!--b. 930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bolesław I the Brave]] &lt;!--b. 967--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gediminas]] &lt;!--b. 1275--&gt;
# {{Icon|C}} [[Casimir III the Great]] &lt;!--b. 1310--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vytautas the Great]] &lt;!--b. 1350--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Władysław II Jagiełło]] &lt;!--b. 1352/1362--&gt;

======Russia and Ukraine======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sviatoslav I]] &lt;!--b. 943--&gt;
# {{Icon|C}} [[Vladimir the Great]] &lt;!--b. 958--&gt;
# {{Icon|B}} [[Yaroslav the Wise]] &lt;!--b. 978--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel of Galicia]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Nevsky]] &lt;!--b. 1221--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ivan III of Russia]] &lt;!--b. 1440--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|48}}
======British Isles======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Alfred the Great]] &lt;!--b. 849--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Æthelstan]] &lt;!--b. 894--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William the Conqueror]] &lt;!--b. 1028--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry II of England]] &lt;!--b. 1133--&gt;
# {{Icon|B}} [[Richard I of England]] &lt;!--b. 1157--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John, King of England]] &lt;!--b. 1166--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward I of England]] &lt;!--b. 1239--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert the Bruce]] &lt;!--b. 1274--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Edward III of England]] &lt;!--b. 1312--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry V of England]] &lt;!--b. 1386--&gt;

======France======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Clovis I]] &lt;!--b. 466--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Martel]] &lt;!--b. 688--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Charlemagne]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 748--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis the Pious]] &lt;!--b. 778--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eleanor of Aquitaine]] &lt;!--b. 1124--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip II of France]] &lt;!--b. 1165--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis IX of France]] &lt;!--b. 1214--&gt;
# {{Icon|B}} [[Philip IV of France]] &lt;!--b. 1268--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XI]] &lt;!--b. 1423--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Charles the Fat]] &lt;!--b. 839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry the Lion]] &lt;!--b. 1129/1131--&gt;

======Holy Roman Empire======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Otto the Great]] &lt;!--b. 912--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Henry IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1050--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick Barbarossa]] &lt;!--b. 1122--&gt;
# {{Icon|C}} [[Frederick II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1194--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles IV, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1316--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sigismund, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1368--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilian I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1459--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman I]] &lt;!--b. 731--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abd al-Rahman III]] &lt;!--b. 890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso I of Portugal]] &lt;!--b. 1106/1109/1111--&gt;
# {{Icon|C}} [[Prince Henry the Navigator]] &lt;!--b. 1394--&gt;
# {{Icon|B}} [[Isabella I of Castile]] &lt;!--b. 1451--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand II of Aragon]] &lt;!--b. 1452--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Robert Guiscard]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Roger II of Sicily]] &lt;!--b. 1095--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cosimo de' Medici]] &lt;!--b. 1389--&gt;
# {{Icon|C}} [[Lorenzo de' Medici]] &lt;!--b. 1449--&gt;
# {{Icon|B}} [[Girolamo Savonarola]] &lt;!--b. 1452--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cesare Borgia]] &lt;!--b. 1475--&gt;

======Papal States======
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Pope Gregory VII]] &lt;!--b. 1015--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Urban II]] &lt;!--b. 1035--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Innocent III]] &lt;!--b. 1161--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Boniface VIII]] &lt;!--b. 1230--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Alexander VI]] &lt;!--b. 1431--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pope Julius II]] &lt;!--b. 1443--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Cnut]] &lt;!--b. 990--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret I of Denmark]] &lt;!--b. 1353--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|104}}
====Africa====
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi]]&lt;!--b. 1506--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ahmad al-Mansur]]&lt;!--b. 1549--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nzinga of Ndongo and Matamba]]&lt;!--b. 1583--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Toussaint Louverture]] &lt;!--b. 1743--&gt;

=====Aztec=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Moctezuma II]] &lt;!--b. 1466--&gt;
# {{Icon|C}} [[La Malinche]] &lt;!--b. 1500--&gt;

=====Inca=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Atahualpa]] &lt;!--b. 1502--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} [[Túpac Amaru II]] &lt;!--b. 1742--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Benjamin Franklin]] &lt;!--b. 1706--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[George Washington]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1732--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Thomas Jefferson]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Madison]] &lt;!--b. 1751--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Alexander Hamilton]] &lt;!--b. 1755/1757--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[John Marshall]] &lt;!--b. 1755--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|41}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Ismail I]] &lt;!--b. 1487--&gt;
# {{Icon|B}} [[Abbas the Great]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nader Shah]] &lt;!--b. 1688/1698--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ahmad Shah Durrani]] &lt;!--b. 1720-1722--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|GA}} [[Jiajing Emperor]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nurhaci]] &lt;!--b. 1559--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Wanli Emperor]] &lt;!--b. 1563--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Taiji]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kangxi Emperor]] &lt;!--b. 1654--&gt;
# {{Icon|B}} [[Qianlong Emperor]] &lt;!--b. 1711--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Oda Nobunaga]] &lt;!--b. 1534--&gt;
# {{Icon|C}} [[Toyotomi Hideyoshi]] &lt;!--b. 1537--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tokugawa Ieyasu]] &lt;!--b. 1543--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Seonjo of Joseon]] &lt;!--b. 1552--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jeongjo of Joseon]] &lt;!--b. 1752--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|8}}
# {{Icon|C}} [[Naresuan]] &lt;!--b. 1555/1556--&gt;
# {{Icon|C}} [[Iskandar Muda]] &lt;!--b. 1583--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Sultan Agung of Mataram]] &lt;!--b. 1593--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rama I]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|C}} [[Quang Trung]] &lt;!--b. 1753--&gt;

======Burma======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Bayinnaung]] &lt;!--b. 1516 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Tabinshwehti]] &lt;!--b. 1516 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alaungpaya]] &lt;!--b. 1714--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Krishnadevaraya]] &lt;!--b. 1471--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sher Shah Suri]] &lt;!--b. 1472/1486--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Babur]] &lt;!--b. 1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Humayun]] &lt;!--b. 1508--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Akbar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shah Jahan]] &lt;!--b. 1592--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aurangzeb]] &lt;!--b. 1618--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shivaji]] &lt;!--b. 1630--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hyder Ali]] &lt;!--b. 1720--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Prithvi Narayan Shah]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Clive]] &lt;!--b. 1725--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tipu Sultan]] &lt;!--b. 1751--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Selim I]] &lt;!--b. 1470--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Suleiman the Magnificent]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|B}} [[Roxelana]] &lt;!--b. 1505--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mehmed IV]] &lt;!--b. 1642--&gt;
# {{Icon|C}} [[Selim III]] &lt;!--b. 1761--&gt;

=====Oceania=====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Kamehameha I]] &lt;!--b. 1736-1761--&gt;
{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Eastern Europe=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Bohdan Khmelnytsky]] &lt;!--b. 1595--&gt;

======Poland and Lithuania======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Stephen Báthory]] &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sigismund III Vasa]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} [[John III Sobieski]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|C}} [[Augustus II the Strong]] &lt;!--b. 1670--&gt;

======Russia======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ivan the Terrible]] &lt;!--b. 1530--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexis of Russia]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter the Great]] &lt;!--b. 1672--&gt;
# {{Icon|C}} [[Elizabeth of Russia]] &lt;!--b. 1709--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Catherine the Great]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1729--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|38}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[William the Silent]] &lt;!--b. 1533--&gt;

======France======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Francis I of France]] &lt;!--b. 1494--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Catherine de' Medici]] &lt;!--b. 1519--&gt;
# {{Icon|C}} [[Henry IV of France]] &lt;!--b. 1553--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Cardinal Richelieu]] &lt;!--b. 1585--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cardinal Mazarin]] &lt;!--b. 1602--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Louis XIV]] &lt;!--b. 1638--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis XV]] &lt;!--b. 1710--&gt;
# {{Icon|C}} [[Madame de Pompadour]] &lt;!--b. 1721--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis XVI]] &lt;!--b. 1754--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Antoinette]] &lt;!--b. 1755--&gt;

======Great Britain and United Kingdom======
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Henry VIII]] &lt;!--b. 1491--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Mary I of England]] &lt;!--b. 1516--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Elizabeth I]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1533--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Mary, Queen of Scots]] &lt;!--b. 1542--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James VI and I]] &lt;!--b. 1566--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Oliver Cromwell]] &lt;!--b. 1599--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Charles I of England]] &lt;!--b. 1600--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William III of England]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Walpole]] &lt;!--b. 1676--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Murray, 1st Earl of Mansfield]] &lt;!--b. 1705--&gt;
# {{Icon|GA}} [[William Blackstone]] &lt;!--b. 1723--&gt;
# {{Icon|FA}} [[George III]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Pitt the Younger]] &lt;!--b. 1759--&gt;

======Holy Roman Empire, Austria======
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} [[Charles V, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1500--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1503--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leopold I, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1640--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Maria Theresa]] &lt;!--b. 1717--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1741--&gt;

======Prussia, Germany======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Frederick William I of Prussia]] &lt;!--b. 1688--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Frederick the Great]] &lt;!--b. 1712--&gt;

======Scandinavia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Gustavus Adolphus]] &lt;!--b. 1594--&gt;
# {{Icon|B}} [[Christina, Queen of Sweden]] &lt;!--b. 1626--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles XII of Sweden]] &lt;!--b. 1682--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles XIV John]] &lt;!--b. 1763--&gt;

======Southern Europe======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Philip II of Spain]] &lt;!--b. 1527--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philip V of Spain]] &lt;!--b. 1683--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sebastião José de Carvalho e Melo, 1st Marquis of Pombal]] &lt;!--b. 1699--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|188}}
====Africa====
{{Vital article count|33}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Africa=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Patrice Lumumba]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mobutu Sese Seko]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Biya]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Eastern Africa=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Rainilaiarivony]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jomo Kenyatta]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hastings Banda]] &lt;!--b. 1898--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Julius Nyerere]] &lt;!--b. 1922--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kenneth Kaunda]] &lt;!--b. 1924 Apr.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Idi Amin]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Paul Kagame]] &lt;!--b. 1957--&gt;

======Ethiopia======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Tewodros II]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yohannes IV]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|B}} [[Menelik II]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Haile Selassie]] &lt;!--b. 1892--&gt;

=====Northern Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Emir Abdelkader]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Muhammad Ahmad]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Muammar Gaddafi]] &lt;!--b. 1942--&gt;

======Egypt======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali of Egypt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isma'il Pasha of Egypt]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Gamal Abdel Nasser]] &lt;!--b. 1918 Jan.--&gt;
# {{Icon|C}} [[Anwar Sadat]] &lt;!--b. 1918 Dec.--&gt;

=====Southern Africa=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Shaka]] &lt;!--b. 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cecil Rhodes]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Nelson Mandela]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Mugabe]] &lt;!--b. 1924 Feb.--&gt;
# {{Icon|B}} [[F. W. de Klerk]] &lt;!--b. 1936--&gt;

=====Western Africa=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[Léopold Sédar Senghor]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nnamdi Azikiwe]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kwame Nkrumah]] &lt;!--b. 1909--&gt;
# {{Icon|B}} [[Olusegun Obasanjo]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kofi Annan]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ellen Johnson Sirleaf]] &lt;!--b. 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Sankara]] &lt;!--b. 1949--&gt;
{{Div col end}}

====Americas====
{{Vital article count|39}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====South America=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|GA}} [[José de San Martín]] &lt;!--b. 1778--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Simón Bolívar]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1783--&gt;
# {{Icon|C}} [[Antonio José de Sucre]] &lt;!--b. 1795--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Perón]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Salvador Allende]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfredo Stroessner]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augusto Pinochet]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Hugo Chávez]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Brazil======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|FA}} [[Pedro I of Brazil]] &lt;!--b. 1798--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Pedro II of Brazil]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Getúlio Vargas]] &lt;!--b. 1882--&gt;

=====Central America and the Caribbean=====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Francisco Morazán]] &lt;!--b. 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rafael Trujillo]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|C}} [[François Duvalier]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Fidel Castro]] &lt;!--b. 1926--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Antonio López de Santa Anna]] &lt;!--b. 1794--&gt;
# {{Icon|C}} [[Benito Juárez]] &lt;!--b. 1806--&gt;
# {{Icon|B}} [[Porfirio Díaz]] &lt;!--b. 1830--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|19}}
# {{Icon|FA}} [[Andrew Jackson]] &lt;!--b. 1767--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Tecumseh]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Clay]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|FA}} {{Icon|FFA}} '''[[Abraham Lincoln]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sitting Bull]] &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Woodrow Wilson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Theodore Roosevelt]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Franklin D. Roosevelt]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harry S. Truman]] &lt;!--b. 1884 May--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Eleanor Roosevelt]] &lt;!--b. 1884 Oct.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dwight D. Eisenhower]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[J. Edgar Hoover]] &lt;!--b. 1895--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lyndon B. Johnson]] &lt;!--b. 1908--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ronald Reagan]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Richard Nixon]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[John F. Kennedy]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Trump]] &lt;!--b. 1946 June--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[George W. Bush]] &lt;!--b. 1946 July--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Barack Obama]] &lt;!--b. 1961--&gt;

=====Canada=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[John A. Macdonald]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre Trudeau]] &lt;!--b. 1919--&gt;
{{Div col end}}

====Asia and Oceania====
{{Vital article count|54}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Asia, Iran, Caucasus=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Mohammad Mosaddegh]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ruhollah Khomeini]] &lt;!--b. 1900/1902--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mohammad Zahir Shah]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mohammad Reza Pahlavi]] &lt;!--b. 1919--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eduard Shevardnadze]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====China=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|B}} [[Empress Dowager Cixi]] &lt;!--b. 1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Chiang Kai-shek]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Mao Zedong]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} [[Soong Mei-ling]] &lt;!--b. 1898 Mar. 4--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zhou Enlai]] &lt;!--b. 1898 Mar. 5--&gt;
# {{Icon|B}} [[Deng Xiaoping]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Puyi]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jiang Qing]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jiang Zemin]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Xi Jinping]] &lt;!--b. 1953--&gt;

=====Japan=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Emperor Meiji]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hideki Tojo]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eisaku Satō]] &lt;!--b. 1901 Mar.--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Hirohito]] &lt;!--b. 1901 Apr.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Shinzo Abe]] &lt;!--b. 1954--&gt;

=====Korea=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Syngman Rhee]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|C}} [[Kim Il Sung]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Park Chung Hee]] &lt;!--b. 1917--&gt;

=====Southeastern Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Chulalongkorn]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ho Chi Minh]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sukarno]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ne Win]] &lt;!--b. 1911--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ferdinand Marcos]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Suharto]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee Kuan Yew]] &lt;!--b. 1923--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pol Pot]] &lt;!--b. 1925 May--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mahathir Mohamad]] &lt;!--b. 1925 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Corazon Aquino]] &lt;!--b. 1933--&gt;

=====Southern Asia=====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|FA}} [[Muhammad Ali Jinnah]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|C}} [[D. S. Senanayake]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sheikh Mujibur Rahman]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benazir Bhutto]] &lt;!--b. 1953--&gt;

======India======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|C}} [[George Curzon, 1st Marquess Curzon of Kedleston]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Vallabhbhai Patel]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jawaharlal Nehru]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Indira Gandhi]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Atal Bihari Vajpayee]] &lt;!--b. 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Manmohan Singh]] &lt;!--b. 1932--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Narendra Modi]] &lt;!--b. 1950--&gt;

=====Western Asia=====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Ibn Saud]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|B}} [[David Ben-Gurion]] &lt;!--b. 1886--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Yasser Arafat]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Saddam Hussein]] &lt;!--b. 1937--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benjamin Netanyahu]] &lt;!--b. 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ali Abdullah Saleh]] &lt;!--b. 1947--&gt;

======Ottoman Empire and Turkey======
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|C}} [[Mahmud II]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Abdul Hamid II]] &lt;!--b. 1842--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mustafa Kemal Atatürk]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Recep Tayyip Erdoğan]] &lt;!--b. 1954--&gt;

{{Div col end}}

====Europe====
{{Vital article count|62}}
{{Div col|colwidth=15em}}
=====Central Europe=====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Francis II, Holy Roman Emperor]] &lt;!--b. 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Klemens von Metternich]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[Franz Joseph I]] &lt;!--b. 1830--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Józef Piłsudski]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Dubček]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Václav Havel]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lech Wałęsa]] &lt;!--b. 1943--&gt;

=====Southeastern Europe=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Ion Antonescu]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ante Pavelić]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Josip Broz Tito]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolae Ceaușescu]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Slobodan Milošević]] &lt;!--b. 1941--&gt;

=====Russia and USSR=====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Alexander I of Russia]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas I of Russia]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander II of Russia]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicholas II]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Vladimir Lenin]] &lt;!--b. 1870--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Joseph Stalin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|B}} [[Leon Trotsky]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Nikita Khrushchev]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Leonid Brezhnev]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Boris Yeltsin]] &lt;!--b. 1931 Feb.--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mikhail Gorbachev]] &lt;!--b. 1931 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Vladimir Putin]] &lt;!--b. 1952--&gt;

=====Scandinavia=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dag Hammarskjöld]] &lt;!--b. 1905--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gro Harlem Brundtland]] &lt;!--b. 1939--&gt;

=====Western Europe=====
{{Vital article count|35}}
# {{Icon|B}} [[Leopold II of Belgium]] &lt;!--b. 1835--&gt;

======France======
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} {{Icon|FFAC}} '''[[Napoleon]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Philippe I]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|B}} [[Adolphe Thiers]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Napoleon III]] &lt;!--b. 1808--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Clemenceau]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles de Gaulle]] &lt;!--b. 1890--&gt;
# {{Icon|B}} [[François Mitterrand]] &lt;!--b. 1916--&gt;

======Germany======
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Wilhelm I]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|B}} [[Otto von Bismarck]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm II]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Adenauer]] &lt;!--b. 1876--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Adolf Hitler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Joseph Goebbels]] &lt;!--b. 1897--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erich Honecker]] &lt;!--b. 1912--&gt;
# {{Icon|B}} [[Willy Brandt]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helmut Kohl]] &lt;!--b. 1930--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Angela Merkel]] &lt;!--b. 1954--&gt;

======Iberia======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[António de Oliveira Salazar]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Franco]] &lt;!--b. 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Juan Carlos I]] &lt;!--b. 1938--&gt;

======Ireland======
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Charles Stewart Parnell]] &lt;!--b. 1846--&gt;
# {{Icon|B}} [[Éamon de Valera]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michael Collins (Irish leader)]] &lt;!--b. 1890--&gt;

======Italy======
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Camillo Benso, Count of Cavour]] &lt;!--b. 1810--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benito Mussolini]] &lt;!--b. 1883--&gt;

======United Kingdom======
{{Vital article count|9}}
# {{Icon|B}} [[Robert Peel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Benjamin Disraeli]] &lt;!--b. 1804--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Ewart Gladstone]] &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Queen Victoria]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[David Lloyd George]] &lt;!--b. 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Winston Churchill]] &lt;!--b. 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Clement Attlee]] &lt;!--b. 1883--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|A}} {{Icon|FFA}} [[Margaret Thatcher]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Elizabeth II]] &lt;!--b. 1926--&gt;
{{Div col end}}

==Military leaders and theorists==
{{Vital article count|51}}
===Ancient===
{{Vital article count|9}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Africa====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Hannibal]] &lt;!--b. 247 BC--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Sun Tzu]] &lt;!--b. 544 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Zhuge Liang]] &lt;!--b. 181--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|B}} [[Leonidas I]] &lt;!--b. 540 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Scipio Africanus]] &lt;!--b. 236/235 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sulla]] &lt;!--b. 138 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pompey]] &lt;!--b. 106 BC--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Mark Antony]] &lt;!--b. 83 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Flavius Aetius]] &lt;!--b. 390--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|11}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Khalid ibn al-Walid]] &lt;!--d. 642--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Amr ibn al-As]] &lt;!--b. 573, d. 664--&gt;
# {{Icon|B}} [[El Cid]] &lt;!--b. 1043--&gt;
# {{Icon|C}} [[Godfrey of Bouillon]] &lt;!--b. 1060--&gt;
# {{Icon|C}} [[Subutai]] &lt;!--b. 1175--&gt;
# {{Icon|C}} [[Trần Hưng Đạo]] &lt;!--b. 1228--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jan Žižka]] &lt;!--b. 1360--&gt;
# {{Icon|C}} [[Skanderbeg]] &lt;!--b. 1405--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Hunyadi]] &lt;!--b. 1406--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Joan of Arc]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1412--&gt;
# {{Icon|C}} [[Afonso de Albuquerque]] &lt;!--b. 1453--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Asia====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Yi Sun-sin]] &lt;!--b. 1545--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Miyamoto Musashi]] &lt;!--b. 1584--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|10}}
# {{Icon|C}} [[Hayreddin Barbarossa]] &lt;!--b. 1466/1483--&gt;
# {{Icon|C}} [[Francisco Pizarro]] &lt;!--b. 1478--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hernán Cortés]] &lt;!--b. 1485--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fernando Álvarez de Toledo, 3rd Duke of Alba]] &lt;!--b. 1507--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Drake]] &lt;!--b. 1540--&gt;
# {{Icon|B}} [[Michiel de Ruyter]] &lt;!--b. 1607--&gt;
# {{Icon|FA}} [[John Churchill, 1st Duke of Marlborough]] &lt;!--b. 1650--&gt;
# {{Icon|B}} [[Prince Eugene of Savoy]] &lt;!--b. 1663--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alexander Suvorov]] &lt;!--b. 1729/1730--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Horatio Nelson, 1st Viscount Nelson]] &lt;!--b. 1758--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|19}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[Robert E. Lee]] &lt;!--b. 1807 Jan.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Ulysses S. Grant]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Douglas MacArthur]] &lt;!--b. 1880 Jan.--&gt;
# {{Icon|B}} [[George C. Marshall]] &lt;!--b. 1880 Dec.--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enver Pasha]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|C}} [[Isoroku Yamamoto]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|C}} [[Võ Nguyên Giáp]] &lt;!--b. 1911--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl von Clausewitz]] &lt;!--b. 1780--&gt;
# {{Icon|C}} [[Helmuth von Moltke the Elder]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Giuseppe Garibaldi]] &lt;!--b. 1807 July--&gt;
# {{Icon|C}} [[Paul von Hindenburg]] &lt;!--b. 1847--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Robert Baden-Powell, 1st Baron Baden-Powell]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Erich Ludendorff]] &lt;!--b. 1865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bernard Montgomery]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[T. E. Lawrence]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Erwin Rommel]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hermann Göring]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georgy Zhukov]] &lt;!--b. 1896--&gt;
{{Div col end}}

==Rebels, revolutionaries and activists==
{{Vital article count|52}}
===Ancient===
{{Vital article count|1}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Spartacus]] &lt;!--b. 103 BC--&gt;
{{Div col end}}

===Post-classical===
{{Vital article count|3}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|C}} [[Abu Muslim]] &lt;!--b. 718-727--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babak Khorramdin]] &lt;!--b. 795/798--&gt;
# {{Icon|C}} [[Huang Chao]] &lt;!--b. 835--&gt;
{{Div col end}}

===Early modern===
{{Vital article count|8}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern: General====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bartolomé de las Casas]] &lt;!--b. 1484--&gt;
# {{Icon|B}} [[Miguel Hidalgo y Costilla]] &lt;!--b. 1753--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Müntzer]] &lt;!--b. 1489--&gt;
# {{Icon|C}} [[Yemelyan Pugachev]] &lt;!--b. 1742--&gt;
# {{Icon|FA}} [[William Wilberforce]] &lt;!--b. 1759 Aug.--&gt;

=====France=====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Jean-Paul Marat]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Maximilien Robespierre]] &lt;!--b. 1758--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Danton]] &lt;!--b. 1759 Oct.--&gt;
{{Div col end}}

===Modern===
{{Vital article count|40}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Americas====
{{Vital article count|21}}
# {{Icon|FA}} [[Louis Riel]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marcus Garvey]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Che Guevara]] &lt;!--b. 1928--&gt;

=====Mexico=====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Pancho Villa]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emiliano Zapata]] &lt;!--b. 1879--&gt;

=====United States=====
{{Vital article count|16}}
# {{Icon|B}} [[Sojourner Truth]] &lt;!--b. 1797--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Elizabeth Cady Stanton]] &lt;!--b. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Douglass]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} [[Susan B. Anthony]] &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harriet Tubman]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Muir]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Booker T. Washington]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Addams]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[W. E. B. Du Bois]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Margaret Sanger]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Helen Keller]] &lt;!--b. 1880--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rosa Parks]] &lt;!--b. 1913--&gt;
# {{Icon|B}} [[Betty Friedan]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Malcolm X]] &lt;!--b. 1925--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Martin Luther King Jr.]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Harvey Milk]] &lt;!--b. 1930--&gt;

====Africa====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Sayyid Qutb]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ken Saro-Wiwa]] &lt;!--b. 1941--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Steve Biko]] &lt;!--b. 1946--&gt;

====Asia====
{{Vital article count|11}}
# {{Icon|C}} [[Diponegoro]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hong Xiuquan]] &lt;!--b. 1814--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[José Rizal]] &lt;!--b. 1861--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Sun Yat-sen]] &lt;!--b. 1866--&gt;
# {{Icon|C}} [[Aung San]] &lt;!--b. 1915--&gt;
# {{Icon|B}} [[Aung San Suu Kyi]] &lt;!--b. 1945--&gt;

=====India=====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|FA}} [[Rani of Jhansi]] &lt;!--b. 1828/1835--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bal Gangadhar Tilak]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Mahatma Gandhi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[B. R. Ambedkar]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Subhas Chandra Bose]] &lt;!--b. 1897--&gt;

====Europe====
{{Vital article count|5}}
# {{Icon|C}} [[Henry Dunant]] &lt;!--b. 1828--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emmeline Pankhurst]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|B}} [[Theodor Herzl]] &lt;!--b. 1860--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Emma Goldman]] &lt;!--b. 1869--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosa Luxemburg]] &lt;!--b. 1871--&gt;
{{Div col end}}

==Scientists, inventors and mathematicians==
{{Vital article count|256}}
===Pre-modern figures===
{{Vital article count|28}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Ancient history====
{{Vital article count|15}}
# {{Icon|GA}} [[Pythagoras]] &lt;!--b. 570 BC--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Hippocrates]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 460 BC--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Euclid]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--fl. 300 BC--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Archimedes]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 287 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Eratosthenes]] &lt;!--b. 276 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Apollonius of Perga]] &lt;!--b. 240 BC--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hipparchus]] &lt;!--b. 190 BC--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pliny the Elder]] &lt;!--b. 23/24--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Cai Lun]]&lt;!--b. 50-62--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hero of Alexandria]] &lt;!--possibly fl. 62 --&gt;
# {{Icon|FA}} [[Zhang Heng]] &lt;!--b. 78--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ptolemy]] &lt;!--b. 100--&gt;
# {{Icon|B}} [[Galen]] &lt;!--b. 129--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diophantus]] &lt;!--fl. 250--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hypatia]] &lt;!--b. 350-370--&gt;

====Post-classical history====
{{Vital article count|13}}
# {{Icon|C}} [[Aryabhata]] &lt;!--b. 476--&gt;
# {{Icon|C}} [[Brahmagupta]] &lt;!--b. 598--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jabir ibn Hayyan]] &lt;!--d. 806-816--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Al-Khwarizmi]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 780, d. 850--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Abu Bakr al-Razi]] &lt;!--b. 864/865--&gt;
# {{Icon|B}} [[Al-Zahrawi]] &lt;!--b. 936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Ibn al-Haytham]] &lt;!--b. 865--&gt;
# {{Icon|C}} [[Al-Biruni]] &lt;!--b. 973--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Avicenna]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 980--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Shen Kuo]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1031--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fibonacci]] &lt;!--b. 1170--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nasir al-Din al-Tusi]] &lt;!--b. 1201--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Johannes Gutenberg]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born c. 1393-1406--&gt;
{{Div col end}}

===Physics===
{{Vital article count|56}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|C}} [[William Gilbert (physicist)]] &lt;!--b. 1544--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Christiaan Huygens]] &lt;!--b. 1629--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Robert Hooke]] &lt;!--b. 1635--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Isaac Newton]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1643--&gt;
# {{Icon|C}} [[Mikhail Lomonosov]] &lt;!--b. 1711--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henry Cavendish]] &lt;!--b. 1731--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|44}}
# {{Icon|C}} [[Thomas Young (scientist)]] &lt;!--b. 1773--&gt;
# {{Icon|C}} [[André-Marie Ampère]] &lt;!--b. 1775--&gt;
# {{Icon|C}} [[Amedeo Avogadro]] &lt;!--b. 1776--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Christian Ørsted]] &lt;!--b. 1777--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Augustin-Jean Fresnel]] &lt;!--b. 1788--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georg Ohm]] &lt;!--b. 1789--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Michael Faraday]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nicolas Léonard Sadi Carnot]] &lt;!--b. 1796--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Prescott Joule]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|C}} [[Léon Foucault]] &lt;!--b. 1819--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann von Helmholtz]] &lt;!--b. 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gustav Kirchhoff]] &lt;!--b. 1824 Mar.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lord Kelvin]] &lt;!--b. 1824 June--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[James Clerk Maxwell]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1831--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johannes Diderik van der Waals]] &lt;!--b. 1837--&gt;
# {{Icon|C}} [[Ernst Mach]] &lt;!--b. 1838--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ludwig Boltzmann]] &lt;!--b. 1844--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilhelm Röntgen]] &lt;!--b. 1845--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Becquerel]] &lt;!--b. 1852 Dec. 15--&gt;
# {{Icon|B}} [[Albert A. Michelson]] &lt;!--b. 1852 Dec. 19--&gt;
# {{Icon|B}} [[Hendrik Lorentz]] &lt;!--b. 1853--&gt;
# {{Icon|B}} [[J. J. Thomson]] &lt;!--b. 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Heinrich Hertz]] &lt;!--b. 1857--&gt;
# {{Icon|C}} [[Max Planck]] &lt;!--b. 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre Curie]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Henry Bragg]] &lt;!--b. 1862--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Marie Curie]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1867--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Millikan]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernest Rutherford]] &lt;!--b. 1871--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Lise Meitner]] &lt;!--b. 1878--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Albert Einstein]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Max Born]] &lt;!--b. 1882--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Niels Bohr]] &lt;!--b. 1885--&gt;
# {{Icon|B}} [[Erwin Schrödinger]] &lt;!--b. 1887--&gt;
# {{Icon|GA}} [[C. V. Raman]] &lt;!--b. 1888--&gt;
# {{Icon|FA}} [[James Chadwick]] &lt;!--b. 1891--&gt;
# {{Icon|B}} [[Wolfgang Pauli]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Ernest Lawrence]] &lt;!--b. 1901 Aug.--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Enrico Fermi]] &lt;!--b. 1901 Sep.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Werner Heisenberg]] &lt;!--b. 1901 Dec.--&gt;
# {{Icon|B}} [[Paul Dirac]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|FA}} [[J. Robert Oppenheimer]] &lt;!--b. 1904--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Hans Bethe]] &lt;!--b. 1906--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Edward Teller]] &lt;!--b. 1908--&gt;

====Contemporary====
{{Vital article count|6}}
# {{Icon|FA}} [[Richard Feynman]] &lt;!--b. 1918--&gt;
# {{Icon|B}} [[Andrei Sakharov]] &lt;!--b. 1921--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tsung-Dao Lee]] &lt;!--b. 1926--&gt;
# {{Icon|C}} [[Murray Gell-Mann]] &lt;!--b. 1929--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles K. Kao]] &lt;!--b. 1933--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Stephen Hawking]] &lt;!--b. 1942--&gt;
{{Div col end}}

===Astronomy===
{{Vital article count|10}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} '''[[Nicolaus Copernicus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1473--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tycho Brahe]] &lt;!--b. 1546--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} '''[[Galileo Galilei]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1564--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Johannes Kepler]] &lt;!--b. 1571--&gt;
# {{Icon|C}} [[Edmond Halley]] &lt;!--b. 1656--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Herschel]] &lt;!--b. 1738--&gt;
# {{Icon|B}} [[Caroline Herschel]] &lt;!--b. 1750--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edwin Hubble]] &lt;!--b. 1889--&gt;
# {{Icon|C}} [[Georges Lemaître]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Carl Sagan]] &lt;!--b. 1934--&gt;
{{Div col end}}

===Chemistry===
{{Vital article count|23}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Robert Boyle]] &lt;!--b. 1627--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Joseph Priestley]] &lt;!--b. 1733--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Antoine Lavoisier]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Dalton]] &lt;!--b. 1766--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Louis Gay-Lussac]] &lt;!--b. 1778 Dec. 6--&gt;
# {{Icon|B}} [[Humphry Davy]] &lt;!--b. 1778 Dec. 17--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jöns Jacob Berzelius]] &lt;!--b. 1779--&gt;
# {{Icon|B}} [[Friedrich Wöhler]] &lt;!--b. 1800--&gt;
# {{Icon|B}} [[Justus von Liebig]] &lt;!--b. 1803--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Dmitri Mendeleev]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Josiah Willard Gibbs]] &lt;!--b. 1839--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|C}} [[Svante Arrhenius]] &lt;!--b. 1859--&gt;
# {{Icon|C}} [[Fritz Haber]] &lt;!--b. 1868--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gilbert N. Lewis]] &lt;!--b. 1875--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Otto Hahn]] &lt;!--b. 1879--&gt;
# {{Icon|B}} [[Irving Langmuir]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Peter Debye]] &lt;!--b. 1884--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Harold Urey]] &lt;!--b. 1893--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Linus Pauling]] &lt;!--b. 1901--&gt;
# {{Icon|B}} [[Dorothy Hodgkin]] &lt;!--b. 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert Burns Woodward]] &lt;!--b. 1917--&gt;
# {{Icon|B}} [[Frederick Sanger]] &lt;!--b. 1918--&gt;
{{Div col end}}

===Biology===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Antonie van Leeuwenhoek]] &lt;!--b. 1632--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Carl Linnaeus]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Joseph Banks]] &lt;!--b. 1743--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jean-Baptiste Lamarck]] &lt;!--b. 1744--&gt;
# {{Icon|B}} [[Georges Cuvier]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[John James Audubon]] &lt;!--b. 1785--&gt;
# {{Icon|B}} [[Louis Agassiz]] &lt;!--b. 1807--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Charles Darwin]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Dalton Hooker]] &lt;!--b. 1817--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gregor Mendel]] &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Alfred Russel Wallace]] &lt;!--b. 1823--&gt;
# {{Icon|B}} [[Thomas Henry Huxley]] &lt;!--b. 1825--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ernst Haeckel]] &lt;!--b. 1834--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Edward Drinker Cope]] &lt;!--b. 1840--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eugenius Warming]] &lt;!--b. 1841--&gt;
# {{Icon|C}} [[Santiago Ramón y Cajal]] &lt;!--b. 1852--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Washington Carver]] &lt;!--b. 1864--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alfred Kinsey]] &lt;!--b. 1894--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hans Krebs (biochemist)]] &lt;!--b. 1900--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Barbara McClintock]] &lt;!--b. 1902--&gt;
# {{Icon|C}} [[Konrad Lorenz]] &lt;!--b. 1903--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Rachel Carson]] &lt;!--b. 1907--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Norman Borlaug]] &lt;!--b. 1914--&gt;
# {{Icon|B}} [[Francis Crick]] &lt;!--b. 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Rosalind Franklin]] &lt;!--b. 1920--&gt;
# {{Icon|B}} [[James Watson]] &lt;!--b. 1928--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jane Goodall]] &lt;!--b. 1934--&gt;
# {{Icon|C}} [[W. D. Hamilton]] &lt;!--b. 1936--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Stephen Jay Gould]] &lt;!--b. 1941--&gt;
{{div col end}}

===Medicine===
{{Vital article count|14}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Paracelsus]] &lt;!--b. 1493--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andreas Vesalius]] &lt;!--b. 1514--&gt;
# {{Icon|B}} [[Li Shizhen]] &lt;!--b. 1518--&gt;
# {{Icon|C}} [[William Harvey]] &lt;!--b. 1578--&gt;
# {{Icon|Start}} [[Luigi Galvani]] &lt;!--b. 1737--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Edward Jenner]] &lt;!--b. 1749--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Bernard]] &lt;!--b. 1813--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ignaz Semmelweis]] &lt;!--b. 1818--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Florence Nightingale]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1820--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Louis Pasteur]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]]) &lt;!--b. 1822--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph Lister]] &lt;!--b. 1827--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Koch]] &lt;!--b. 1843--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Fleming]] &lt;!--b. 1881--&gt;
# {{Icon|B}} [[Jonas Salk]] &lt;!--b. 1914--&gt;
{{Div col end}}

===Earth science and physical geography===
{{Vital article count|6}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Hutton]]&lt;!--born 1726--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander von Humboldt]] &lt;!--b. 1769--&gt;
# {{Icon|B}} [[Charles Lyell]]&lt;!--born 1797--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Wegener]]&lt;!--born 1880--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacques Cousteau]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} [[Marie Tharp]]&lt;!--born 1920--&gt;
{{Div col end}}

===Inventors and engineers===
{{Vital article count|34}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[James Watt]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Montgolfier brothers]]&lt;!--born 1740 and 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alessandro Volta]]&lt;!--born 1745--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicéphore Niépce]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Robert Fulton]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[Eli Whitney]]&lt;!--born 1765--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Stephenson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|C}} [[Louis Daguerre]]&lt;!--born 1787--&gt;
# {{Icon|B}} [[Samuel Morse]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Isambard Kingdom Brunel]]&lt;!--born 1806--&gt;
# {{Icon|C}} [[Cyrus McCormick]]&lt;!--born 1809--&gt;
# {{Icon|B}} [[Gustave Eiffel]]&lt;!--born 1832--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Nobel]]&lt;!--born 1833--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Benz]]&lt;!--born 1844--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} '''[[Thomas Edison]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Graham Bell]]&lt;!--born 1847--&gt;
# {{Icon|C}} [[Emile Berliner]]&lt;!--born 1851--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Algernon Parsons]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|C}} [[George Eastman]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Nikola Tesla]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1856--&gt;
# {{Icon|C}} [[Rudolf Diesel]]&lt;!--born 1858--&gt;
# {{Icon|C}} [[Leo Baekeland]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Wright brothers]]&lt;!--born 1871 and 1867--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lee de Forest]]&lt;!--born 1873--&gt;
# {{Icon|B}} [[Guglielmo Marconi]]&lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|B}} [[Robert H. Goddard]]&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|B}} [[John Logie Baird]]&lt;!--born 1888--&gt;
# {{Icon|C}} [[Philo Farnsworth]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergei Korolev]]&lt;!--born 1907--&gt;
# {{Icon|C}} [[John Bardeen]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Shockley]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Wernher von Braun]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jack Kilby]]&lt;!--born 1923--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nicolaus Otto]] &lt;!--born 1832--&gt;
{{Div col end}}

===Mathematicians===
{{Vital article count|44}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Early modern====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Gerolamo Cardano]]&lt;!--born 1501--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pierre de Fermat]]&lt;!--born 1601--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|FFA}} [[Blaise Pascal]]&lt;!--born 1623--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottfried Wilhelm Leibniz]]&lt;!--born 1646--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jacob Bernoulli]]&lt;!--born 1655--&gt;
# {{Icon|C}} [[Johann Bernoulli]]&lt;!--born 1667--&gt;
# {{Icon|C}} [[Daniel Bernoulli]]&lt;!--born 1700--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Leonhard Euler]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1707--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jean le Rond d'Alembert]]&lt;!--born 1717--&gt;
# {{Icon|B}} [[Joseph-Louis Lagrange]]&lt;!--born 1736--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gaspard Monge]]&lt;!--born 1746--&gt;
# {{Icon|B}} [[Pierre-Simon Laplace]]&lt;!--born 1749--&gt;

====Modern====
{{Vital article count|32}}
# {{Icon|C}} [[Joseph Fourier]]&lt;!--born 1768--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} '''[[Carl Friedrich Gauss]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1777--&gt;
# {{Icon|B}} [[Siméon Denis Poisson]]&lt;!--born 1781--&gt;
# {{Icon|B}} [[Augustin-Louis Cauchy]]&lt;!--born 1789--&gt;
# {{Icon|C}} [[Nikolai Lobachevsky]]&lt;!--born 1792--&gt;
# {{Icon|C}} [[Niels Henrik Abel]]&lt;!--born 1802--&gt;
# {{Icon|C}} [[Carl Gustav Jacob Jacobi]]&lt;!--born 1804--&gt;
# {{Icon|C}} [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]]&lt;!--born Feb. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[William Rowan Hamilton]]&lt;!--born Aug. 1805--&gt;
# {{Icon|B}} [[Évariste Galois]]&lt;!--born 1811--&gt;
# {{Icon|C}} [[Karl Weierstrass]]&lt;!--born Oct. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[George Boole]]&lt;!--born Nov. 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Arthur Cayley]]&lt;!--born 1821--&gt;
# {{Icon|C}} [[Charles Hermite]]&lt;!--born 1822--&gt;
# {{Icon|C}} [[Bernhard Riemann]]&lt;!--born 1826--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Georg Cantor]]&lt;!--born 1845--&gt;
# {{Icon|C}} [[Gottlob Frege]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|B}} [[Henri Poincaré]]&lt;!--born 1854--&gt;
# {{Icon|B}} [[Karl Pearson]]&lt;!--born 1857--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[David Hilbert]]&lt;!--born 1862--&gt;
# {{Icon|FA}} '''[[Emmy Noether]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1882--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hermann Weyl]]&lt;!--born 1885--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Srinivasa Ramanujan]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronald Fisher]]&lt;!--born 1890--&gt;
# {{Icon|C}} [[Stefan Banach]]&lt;!--born 1892--&gt;
# {{Icon|C}} [[Alfred Tarski]]&lt;!--born 1901--&gt;
# {{Icon|C}} [[Andrey Kolmogorov]]&lt;!--born Apr. 1903--&gt;
# {{Icon|GA}} [[John von Neumann]]&lt;!--born Dec. 1903--&gt;
# {{Icon|B}} '''[[Kurt Gödel]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|C}} [[Claude Shannon]]&lt;!--born 1916--&gt;
# {{Icon|B}} [[Benoit Mandelbrot]]&lt;!--born 1924--&gt;
# {{Icon|B}} [[Alexander Grothendieck]]&lt;!--born 1928--&gt;
{{Div col end}}

===Computer scientists===
{{Vital article count|12}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|B}} [[Charles Babbage]]&lt;!--born 1791--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ada Lovelace]]&lt;!--born 1815--&gt;
# {{Icon|B}} [[Grace Hopper]]&lt;!--born 1906--&gt;
# {{Icon|B}} [[Konrad Zuse]]&lt;!--born 1910--&gt;
# {{Icon|GA}} '''[[Alan Turing]]''' ([[ৱিকিপিডিয়া:অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা|তৃতীয় স্তৰ]])&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Douglas Engelbart]]&lt;!--born 1925--&gt;
# {{Icon|B}} [[Edsger W. Dijkstra]]&lt;!--born 1930--&gt;
# {{Icon|B}} [[Donald Knuth]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|C}} [[Dennis Ritchie]]&lt;!--born 1941--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steve Wozniak]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|C}} [[Tim Berners-Lee]]&lt;!--born 1955--&gt;
# {{Icon|B}} [[Linus Torvalds]]&lt;!--born 1969--&gt;
{{Div col end}}

==Sports figures==
{{Vital article count|77}}
===Individual sports===
{{Vital article count|48}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====Athletics==== 
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|C}} [[Pierre de Coubertin]]&lt;!--born 1863--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Paavo Nurmi]]&lt;!--born 1897--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jesse Owens]]&lt;!--born 1913--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|FFA}} [[Fanny Blankers-Koen]]&lt;!--born 1918--&gt;
# {{Icon|C}} [[Wilma Rudolph]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Florence Griffith Joyner]]&lt;!--born 1959--&gt;
# {{Icon|C}} {{Icon|DGA}} [[Carl Lewis]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|C}} [[Jackie Joyner-Kersee]]&lt;!--born 1962--&gt;
# {{Icon|C}} [[Sergey Bubka]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|C}} [[Haile Gebrselassie]]&lt;!--born 1973--&gt;
# {{Icon|C}} [[Hicham El Guerrouj]]&lt;!--born 1974--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Usain Bolt]]&lt;!--born 1986--&gt;

====Auto racing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Enzo Ferrari]]&lt;!--born 1898--&gt;
# {{Icon|B}} [[Juan Manuel Fangio]]&lt;!--born 1911--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Schumacher]]&lt;!--born 1969--&gt;

====Boxing====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Joe Louis]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Sugar Ray Robinson]]&lt;!--born 1921--&gt;
# {{Icon|B}} [[Muhammad Ali]]&lt;!--born 1942--&gt;

====Chess====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Bobby Fischer]]&lt;!--born 1943--&gt;
# {{Icon|GA}} {{Icon|FFA}} [[Garry Kasparov]]&lt;!--born 1963--&gt;

====Climbing and mountaineering====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Tenzing Norgay]]&lt;!--born 1914--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Edmund Hillary]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Cycling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|GA}} [[Eddy Merckx]]&lt;!--born 1945--&gt;

====Figure skating====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Sonja Henie]]&lt;!--born 1912--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Yuzuru Hanyu]]&lt;!--born 1994--&gt;

====Golf====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jack Nicklaus]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tiger Woods]]&lt;!--born 1975--&gt;

====Gymnastics====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|C}} [[Larisa Latynina]]&lt;!--born 1934--&gt;
# {{Icon|B}} [[Nadia Comăneci]]&lt;!--born 1961--&gt;
# {{Icon|B}} [[Simone Biles]]&lt;!--born 1997--&gt;

====Martial arts====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|GA}} [[Kanō Jigorō]]&lt;!--born 1860--&gt;
# {{Icon|B}} [[Bruce Lee]]&lt;!--born 1940--&gt;

====Skiing====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|C}} [[Ingemar Stenmark]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|C}} [[Marit Bjørgen]]&lt;!--born 1980--&gt;

====Speed skating====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Eric Heiden]]&lt;!--born 1958--&gt;

====Swimming====
{{Vital article count|3}}
# {{Icon|B}} [[Johnny Weissmuller]]&lt;!--born 1904--&gt;
# {{Icon|B}} [[Mark Spitz]]&lt;!--born 1950--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Michael Phelps]]&lt;!--born 1985--&gt;

====Tennis====
{{Vital article count|7}}
# {{Icon|B}} [[Rod Laver]]&lt;!--born 1938--&gt;
# {{Icon|B}} [[Margaret Court]]&lt;!--born 1942--&gt;
# {{Icon|B}} [[Martina Navratilova]]&lt;!--born 1956--&gt;
# {{Icon|B}} [[Steffi Graf]]&lt;!--born 1969--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Roger Federer]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Serena Williams]]&lt;!--born 1981--&gt;
# {{Icon|B}} [[Novak Djokovic]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Wrestling====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Aleksandr Karelin]]&lt;!--born 1967--&gt;

====Multiple sports====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Jim Thorpe]]&lt;!--born 1887--&gt;
# {{Icon|B}} [[Babe Didrikson Zaharias]]&lt;!--born 1911--&gt;
{{Div col end}}

===Team sports===
{{Vital article count|29}}
{{Div col|colwidth=15em}}
====American football====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Jim Brown]] &lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Tom Brady]] &lt;!--born 1977--&gt;

====Association football====
{{Vital article count|12}}
# {{Icon|B}} [[Alfredo Di Stéfano]]&lt;!--born 1926--&gt;
# {{Icon|B}} [[Lev Yashin]]&lt;!--born 1929--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Pelé]]&lt;!--born 1940--&gt;
# {{Icon|B}} [[Franz Beckenbauer]]&lt;!--born 1945--&gt;
# {{Icon|B}} [[Johan Cruyff]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|B}} [[Diego Maradona]]&lt;!--born 1960--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Mia Hamm]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Zinedine Zidane]]&lt;!--born 1972--&gt;
# {{Icon|B}} [[Ronaldo (Brazilian footballer)]]&lt;!--born 1976--&gt;
# {{Icon|B}} [[Cristiano Ronaldo]]&lt;!--born 1985--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Marta (footballer)]]&lt;!--born 1986--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Lionel Messi]]&lt;!--born 1987--&gt;

====Baseball====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|FA}} [[Babe Ruth]]&lt;!--born 1895--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jackie Robinson]]&lt;!--born 1919--&gt;

====Basketball====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|GA}} [[Wilt Chamberlain]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Kareem Abdul-Jabbar]]&lt;!--born 1947--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Michael Jordan]]&lt;!--born 1963--&gt;
# {{Icon|GA}} [[LeBron James]]&lt;!--born 1984--&gt;

====Cricket====
{{Vital article count|4}}
# {{Icon|B}} [[W. G. Grace]]&lt;!--born 1848--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Don Bradman]]&lt;!--born 1908--&gt;
# {{Icon|C}} [[Garfield Sobers]]&lt;!--born 1936--&gt;
# {{Icon|B}} [[Sachin Tendulkar]]&lt;!--born 1973--&gt;

====Field hockey====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Dhyan Chand]]&lt;!--born 1905--&gt;

====Ice hockey====
{{Vital article count|2}}
# {{Icon|B}} [[Gordie Howe]]&lt;!--born 1928--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Wayne Gretzky]]&lt;!--born 1961--&gt;

====Rowing====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|C}} [[Steve Redgrave]]&lt;!--born 1962--&gt;

====Rugby union====
{{Vital article count|1}}
# {{Icon|B}} {{Icon|DGA}} [[Jonah Lomu]]&lt;!--born 1975--&gt;
{{Div col end}}

==Criminals==
{{vital article count|7}}
{{Div col|colwidth=15em}}
# {{Icon|FA}} [[Blackbeard]] &lt;!--born 1680--&gt;
# {{Icon|FA}} [[Jack the Ripper]] &lt;!--fl. 19th century--&gt;
# {{Icon|B}} [[Talaat Pasha]] &lt;!--born 1874--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Al Capone]] &lt;!--born 1899--&gt;
# {{Icon|GA}} [[Heinrich Himmler]] &lt;!--born 1900--&gt;
# {{Icon|C}} [[Pablo Escobar]] &lt;!--born 1949--&gt;
# {{Icon|B}} [[Osama bin Laden]] &lt;!--born 1957--&gt;
{{div col end}}
&lt;noinclude&gt;
{{Core topics}}
&lt;/noinclude&gt;

[[Category:Wikipedia article lists|All languages should have]]
[[Category:Wikipedia core topics|Vital articles]]
[[Category:Wikipedia vital articles| ]]</text>
      <sha1>0z196bugtiezctliit3alvu6l5mi4qj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137705</id>
    <revision>
      <id>615085</id>
      <parentid>615016</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>615085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2528" sha1="p144uz08jcan4tbx6pzhalvg1bz5zwj" xml:space="preserve">{{ৱিকিপত্ৰিকা মূলপৃষ্ঠা
| ৱিকিউৎস = &lt;!--yes--&gt;
| সংখ্যা = &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt; পঞ্চদশ বৰ্ষ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; জুন &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ২০২৬ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ষষ্ঠ
| ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/সদ্য প্ৰয়াত ব্যক্তি বিশেষ
| সম্পাদকীয় = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা
| ভাল প্ৰবন্ধ = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/ভাল প্ৰবন্ধ
| সক্ৰিয় সদস্যসমূহ = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/সক্ৰিয় সদস্যসমূহ
| যোৱা মাহ = জুন-২০২৬
| পৰৱৰ্তী মাহ = আগষ্ট-২০২৬
| সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (মধ্য) = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ
| বিশেষ অভিলেখ = 
| নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ
| নিৰ্বাচিত চিত্ৰ = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/নিৰ্বাচিত চিত্ৰ
| পদক = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/পদক
| উল্লেখনীয় কাম = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/উল্লেখনীয় কাম
| উল্লেখনীয় ৱিকিমিডিয়ান = 
| নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি
}}
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া প্ৰচাৰপত্ৰিকা]]</text>
      <sha1>p144uz08jcan4tbx6pzhalvg1bz5zwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615088</id>
      <parentid>615085</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>615088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2521" sha1="131beonadlgzqxce4k7rtugaaki4j4m" xml:space="preserve">{{ৱিকিপত্ৰিকা মূলপৃষ্ঠা
| ৱিকিউৎস = yes
| সংখ্যা = &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt; পঞ্চদশ বৰ্ষ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; জুন &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ২০২৬ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ষষ্ঠ
| ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/সদ্য প্ৰয়াত ব্যক্তি বিশেষ
| সম্পাদকীয় = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা
| ভাল প্ৰবন্ধ = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/ভাল প্ৰবন্ধ
| সক্ৰিয় সদস্যসমূহ = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/সক্ৰিয় সদস্যসমূহ
| যোৱা মাহ = জুন-২০২৬
| পৰৱৰ্তী মাহ = আগষ্ট-২০২৬
| সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ (মধ্য) = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ
| বিশেষ অভিলেখ = 
| নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ
| নিৰ্বাচিত চিত্ৰ = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/নিৰ্বাচিত চিত্ৰ
| পদক = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/পদক
| উল্লেখনীয় কাম = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/উল্লেখনীয় কাম
| উল্লেখনীয় ৱিকিমিডিয়ান = 
| নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি = ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/নিৰ্বাচিত উদ্ধৃতি
}}
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া প্ৰচাৰপত্ৰিকা]]</text>
      <sha1>131beonadlgzqxce4k7rtugaaki4j4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>টু লীভচ এণ্ড এ বাড (উপন্যাস)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137709</id>
    <revision>
      <id>615069</id>
      <timestamp>2026-06-30T13:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Infobox book | name          = Two Leaves and a Bud | title_orig    =  | translator    =  | image         = File:TwoLeavesAndABud.jpg | caption = 1954 edition (publ. Liberty Press) | author        = [[Mulk Raj Anand]] | illustrator   =  | cover_artist  =  | country       = [[India]] | language      = [[English language|English]] | series        =  | genre         = Nove...</comment>
      <origin>615069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8799" sha1="qwqnq44dcyyiridapo4ull61l6getbj" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Use dmy dates|date=August 2019}}
{{Infobox book
| name          = Two Leaves and a Bud
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = 1954 edition (publ. Liberty Press)
| author        = [[Mulk Raj Anand]]
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      = [[English language|English]]
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = 
| release_date  = 1937
| english_release_date =
| media_type    = Print
| pages         = 
| isbn          = 
| oclc          = 4096686
| preceded_by   = [[Coolie (book)|Coolie]]
| followed_by   = [[The Village (Anand novel)|The Village]]
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰ পৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt;  কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহ বাগিচাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক দেৱ আনন্দৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt;  গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ&quot;।&lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিচাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল।

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিচাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিচাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিচাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰ পৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল।

ৰেগি হান্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল।
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}</text>
      <sha1>qwqnq44dcyyiridapo4ull61l6getbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615070</id>
      <parentid>615069</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:04:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8793" sha1="g5t53h1la4tdd4m1a4y85s33fuess45" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name          = টু লীভচ এণ্ড এ বাড।
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = 1954 edition (publ. Liberty Press)
| author        = [[Mulk Raj Anand]]
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      = [[English language|English]]
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = 
| release_date  = 1937
| english_release_date =
| media_type    = Print
| pages         = 
| isbn          = 
| oclc          = 4096686
| preceded_by   = [[Coolie (book)|Coolie]]
| followed_by   = [[The Village (Anand novel)|The Village]]
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰ পৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt;  কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহ বাগিচাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক দেৱ আনন্দৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt;  গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ&quot;।&lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিচাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল।

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিচাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিচাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিচাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰ পৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল।

ৰেগি হান্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল।
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}</text>
      <sha1>g5t53h1la4tdd4m1a4y85s33fuess45</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615071</id>
      <parentid>615070</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8874" sha1="3ea79xjafsosfdnhtiqit3nyv8h1ws5" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name          = টু লীভচ এণ্ড এ বাড।
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = 1954 edition (publ. Liberty Press)
| author        = [[Mulk Raj Anand]]
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      = [[English language|English]]
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = 
| release_date  = 1937
| english_release_date =
| media_type    = Print
| pages         = 
| isbn          = 
| oclc          = 4096686
| preceded_by   = [[Coolie (book)|Coolie]]
| followed_by   = [[The Village (Anand novel)|The Village]]
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰ পৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt;  কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহ বাগিচাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক দেৱ আনন্দৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt;  গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ&quot;।&lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিচাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল।

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিচাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিচাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিচাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰ পৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল।

ৰেগি হান্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল।
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]</text>
      <sha1>3ea79xjafsosfdnhtiqit3nyv8h1ws5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615072</id>
      <parentid>615071</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9016" sha1="rblhziig9z636290sj0waqgcgnia21s" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name          = টু লীভচ এণ্ড এ বাড।
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = ১৯৫৪ চনৰ সংস্কৰণ (প্ৰকাশিত লিবাৰ্টি প্ৰেছ)
| author        = মুলুকৰাজ আনন্দ
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = [[ভাৰত]]
| language      = [[English language|ইংৰাজী]]
| series        = 
| genre         = [[উপন্যাস]]
| publisher     = 
| release_date  = ১৯৩৭
| english_release_date =
| media_type    = Print
| pages         = 
| isbn          = 
| oclc          = 4096686
| preceded_by   = [[Coolie (book)|Coolie]]
| followed_by   = [[The Village (Anand novel)|The Village]]
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰ পৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt;  কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহ বাগিচাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক দেৱ আনন্দৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt;  গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ&quot;।&lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিচাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল।

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিচাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিচাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিচাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰ পৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল।

ৰেগি হান্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল।
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]</text>
      <sha1>rblhziig9z636290sj0waqgcgnia21s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615073</id>
      <parentid>615072</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9020" sha1="gnz74x3acb9t153phdt3tk68y2hrrcp" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name          = টু লীভচ এণ্ড এ বাড।
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = ১৯৫৪ চনৰ সংস্কৰণ (প্ৰকাশিত লিবাৰ্টি প্ৰেছ)
| author        = মুলুকৰাজ আনন্দ
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = [[ভাৰত]]
| language      = [[English language|ইংৰাজী]]
| series        = 
| genre         = [[উপন্যাস]]
| publisher     = 
| release_date  = ১৯৩৭
| english_release_date =
| media_type    = Print
| pages         = 
| isbn          = 
| oclc          = 4096686
| preceded_by   = [[Coolie (book)|Coolie]]
| followed_by   = [[The Village (Anand novel)|The Village]]
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰ পৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt;  কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহ বাগিচাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক [[দেৱ আনন্দ]]ৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt;  গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ&quot;।&lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিচাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল।

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিচাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিচাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিচাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰ পৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল।

ৰেগি হান্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল।
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]</text>
      <sha1>gnz74x3acb9t153phdt3tk68y2hrrcp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615074</id>
      <parentid>615073</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9016" sha1="j1ae85t1icao3gdc417vapjw1ga3jpv" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name          = টু লীভচ এণ্ড এ বাড।
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = ১৯৫৪ চনৰ সংস্কৰণ (প্ৰকাশিত লিবাৰ্টি প্ৰেছ)
| author        = মুলুকৰাজ আনন্দ
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = [[ভাৰত]]
| language      = [[English language|ইংৰাজী]]
| series        = 
| genre         = [[উপন্যাস]]
| publisher     = 
| release_date  = ১৯৩৭
| english_release_date =
| media_type    = Print
| pages         = 
| isbn          = 
| oclc          = 4096686
| preceded_by   = কুলী
| followed_by   = দ্য ভিলেজ (উপন্যাস)
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰ পৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt;  কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহ বাগিচাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক [[দেৱ আনন্দ]]ৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt;  গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ&quot;।&lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিচাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল।

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিচাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিচাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিচাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰ পৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল।

ৰেগি হান্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল।
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]</text>
      <sha1>j1ae85t1icao3gdc417vapjw1ga3jpv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615075</id>
      <parentid>615074</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>615075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8919" sha1="q3nkvuibwah76iri8bkkeemdo77aza9" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name = টু লীভচ এণ্ড এ বাড। 
| title_orig = 
| translator = 
| image = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = ১৯৫৪ চনৰ সংস্কৰণ (প্ৰকাশিত লিবাৰ্টি প্ৰেছ)
| author = মুলুকৰাজ আনন্দ
| illustrator = 
| cover_artist = 
| country = [[ভাৰত]]
| language = [[English language|ইংৰাজী]]
| series = 
| genre = [[উপন্যাস]]
| publisher = 
| release_date = ১৯৩৭
| english_release_date =
| media_type = Print
| pages = 
| isbn = 
| oclc = 4096686
| preceded_by = কুলী
| followed_by = দ্য ভিলেজ (উপন্যাস)
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰপৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt; কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহবাগিছাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক [[দেৱ আনন্দ]]ৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt; গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ।&quot; &lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিছাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল। 

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিছাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিছাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিছাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰপৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল। 

ৰেগি হাণ্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল। 
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]</text>
      <sha1>q3nkvuibwah76iri8bkkeemdo77aza9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615076</id>
      <parentid>615075</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8923" sha1="ietuypd8fnwv0ecmimfl10ndzmmrmao" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name = টু লীভচ এণ্ড এ বাড। 
| title_orig = 
| translator = 
| image = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = ১৯৫৪ চনৰ সংস্কৰণ (প্ৰকাশিত লিবাৰ্টি প্ৰেছ)
| author = মুলুকৰাজ আনন্দ
| illustrator = 
| cover_artist = 
| country = [[ভাৰত]]
| language = [[English language|ইংৰাজী]]
| series = 
| genre = [[উপন্যাস]]
| publisher = 
| release_date = ১৯৩৭
| english_release_date =
| media_type = ছপা
| pages = 
| isbn = 
| oclc = 4096686
| preceded_by = কুলী
| followed_by = দ্য ভিলেজ (উপন্যাস)
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰপৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt; কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহবাগিছাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক [[দেৱ আনন্দ]]ৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt; গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ।&quot; &lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিছাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল। 

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিছাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিছাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিছাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰপৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল। 

ৰেগি হাণ্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল। 
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]</text>
      <sha1>ietuypd8fnwv0ecmimfl10ndzmmrmao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615077</id>
      <parentid>615076</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8952" sha1="hvdg1aq32q1v0kevig70du2lj1rkyct" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name = টু লীভচ এণ্ড এ বাড। 
| title_orig = 
| translator = 
| image = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = ১৯৫৪ চনৰ সংস্কৰণ (প্ৰকাশিত লিবাৰ্টি প্ৰেছ)
| author = মুলুকৰাজ আনন্দ
| illustrator = 
| cover_artist = 
| country = [[ভাৰত]]
| language = [[English language|ইংৰাজী]]
| series = 
| genre = [[উপন্যাস]]
| publisher = 
| release_date = ১৯৩৭
| english_release_date =
| media_type = ছপা বা প্ৰিণ্ট
| pages = 
| isbn = 
| oclc = 4096686
| preceded_by = কুলী
| followed_by = দ্য ভিলেজ (উপন্যাস)
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰপৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt; কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহবাগিছাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক [[দেৱ আনন্দ]]ৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt; গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ।&quot; &lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিছাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল। 

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিছাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিছাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিছাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰপৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল। 

ৰেগি হাণ্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল। 
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]</text>
      <sha1>hvdg1aq32q1v0kevig70du2lj1rkyct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615078</id>
      <parentid>615077</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T13:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:উপন্যাস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8997" sha1="7szja5f99s05wqbacm0trtrvuwvw4ku" xml:space="preserve">{{short description|1937 novel by Mulk Raj Anand}}
{{Infobox book
| name = টু লীভচ এণ্ড এ বাড। 
| title_orig = 
| translator = 
| image = File:TwoLeavesAndABud.jpg
| caption = ১৯৫৪ চনৰ সংস্কৰণ (প্ৰকাশিত লিবাৰ্টি প্ৰেছ)
| author = মুলুকৰাজ আনন্দ
| illustrator = 
| cover_artist = 
| country = [[ভাৰত]]
| language = [[English language|ইংৰাজী]]
| series = 
| genre = [[উপন্যাস]]
| publisher = 
| release_date = ১৯৩৭
| english_release_date =
| media_type = ছপা বা প্ৰিণ্ট
| pages = 
| isbn = 
| oclc = 4096686
| preceded_by = কুলী
| followed_by = দ্য ভিলেজ (উপন্যাস)
}}
 
'''টু লিভছ এণ্ড এ বাড ({{lang-en|Two Leaves and a Bud}})''' হ'ল মুলুকৰাজ আনন্দৰ এখন উপন্যাস। উপন্যাসখন প্ৰথম প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৩৭ চনত। &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024142857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-12-11/pune/27205329_1_mulk-raj-anand-anand-seats-dagdi|url-status=dead|archive-date=October 24, 2012|title=Mulk Raj Anand draws closer to 100|date=December 11, 2003|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ আন উপন্যাসৰ দৰেই ইয়াতো দুখীয়াৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াত এজন কৃষকে নিজৰ কন্যাক ব্ৰিটিছ সৈনিকৰপৰা বচাবলৈ চেষ্টা কৰা কাহিনী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1472853/Mulk-Raj-Anand.html|title=Mulk Raj Anand|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2009-08-31 | location=London | date=2004-09-29}}&lt;/ref&gt; কাহিনীটো [[অসম]]ৰ চাহবাগিছাৰ পটভূমিত লিখা। পিছলৈ এই গ্ৰন্থখনক [[দেৱ আনন্দ]]ৰ ''ৰাহি'' নামৰ হিন্দী ছবিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু একেলগে [[ইংৰাজী]] ভাষাত ''দ্য ৱেইফেয়াৰ'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20041229155513/http://www.telegraphindia.com/1041212/asp/look/story_4106971.asp|url-status=dead|archive-date=29 December 2004|title=All the world's a Bollywood stage|publisher=[[The Telegraph (Kolkata)]]|accessdate=2009-08-31|location=Calcutta, India|first=Amit|last=Roy|date=2004-12-12}}&lt;/ref&gt; গ্ৰন্থখনত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ ধাৰণা আৰু ইটোৱে সিটোৰ শোষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=George|first=C. J|title=Mulk Raj Anand, his art and concerns: a study of his non-autobiographical novels|publisher=Atlantic Publishers|year=1994|pages=51|isbn=978-81-7156-445-3|url=https://books.google.com/books?id=M7LSHdlvRtcC&amp;q=%22Two+Leaves+and+a+Bud%22+%22Mulk+Raj+Anand%22&amp;pg=PA51|accessdate=2009-08-31}}&lt;/ref&gt;

ই এক নাটকীয় উপন্যাস যাৰ শেষত &quot;স্বাৰ্থ আৰু ভাগ্যৰ এক কৰুণ সংঘৰ্ষ।&quot; &lt;ref name=&quot;Ravi Kumar&quot;&gt;{{cite book|last=Ravi Kumar|first=N. P.|title=Two Leaves and a Bud: A Proletariat Nove|year=2007|pages=112–117|publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |url=https://books.google.com/books?id=rkLrzGUU9vUC&amp;pg=PA95|isbn=978-81-269-0399-3}}&lt;/ref&gt;

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

পত্নী সাজনী, কন্যা লাইলা আৰু পুত্ৰ বুধুৰ সৈতে হোছিয়াৰপুৰত বাস কৰা আদবয়সীয়া কৃষক গংগু। বাকী থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ নিজৰ মাটি হেৰুৱাইছিল আৰু ফলস্বৰূপে ভাল দৰমহা পোৱা বাগিছাৰ চাকৰি এটা লৈ নিজৰ মাটিৰ মালিক হ’বলৈ অসমলৈ যাবলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। কিন্তু তাত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে গাংগুৱে উপলব্ধি কৰিলে যে এই সকলোবোৰ এটা নকল আৰু কামটো আচলতে দাস শ্ৰম। তেওঁলোকৰ মজুৰি খাদ্য কিনিবলৈও যথেষ্ট নাছিল আৰু বহু ব্যৱসায়ীয়ে তেওঁলোকক ইমান বেছি সুতৰ হাৰত ঋণ দিছিল যে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছিল। গংগু আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চৰম দৰিদ্ৰতাত জীয়াই থাকিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু সকলো ধৰণৰ নিৰ্যাতন আৰু অপমান সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰত সাজনী আৰু লাইলাক ধৰ্ষণ আৰু অন্যান্য যৌন নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল। 

এই সাধাৰণ দুৰ্ব্যৱহাৰ আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিয়ে বাগিছাৰ চিকিৎসক জন ডি লা হাৰ্ভক চিন্তিত কৰি তুলিছিল, বিশেষকৈ যেতিয়া বাগিছাখনৰ ওপৰত কলেৰাৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁ বাগিছাৰ মালিক ক্ৰফ্ট-কুকক শ্ৰমিকসকলৰ অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (যাক কুলি বুলি কোৱা হয়), কিন্তু কোনো লাভ নহ’ল, কিয়নো ক্ৰফ্ট-কুকে বিশ্বাস কৰিছিল যে কুলি মানুহ নহয় আৰু ই মানুহৰ সামান্যতম বিবেচনাৰ যোগ্য নহয়। ইয়াৰ ফলত বাৰীত কলেৰা বিয়পি পৰে আৰু এই ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ সাজনীৰ মৃত্যু হয়। যিহেতু তেওঁ অতি দুখীয়া আছিল আৰু প্ৰয়োজনীয় অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল, গতিকে গাংগুৱে ক্ৰফ্ট-কুকৰপৰা ধন ধাৰলৈ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁক কলেৰাৰ বাহক বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে তেওঁক ঘূৰাই দিয়া হৈছিল। 

ৰেগি হাণ্ট নামৰ এজন ব্ৰিটিছ বিষয়াই লাইলাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে খেদি খেদি যোৱাৰ লগে লগে কথাবোৰ বেয়ালৈ গতি কৰিলে। গাংগুৱে তেওঁক ৰখাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও তাৰ পৰিৱৰ্তে হাণ্টে তেওঁক গুলীয়াই হত্যা কৰে। বিষয়াগৰাকীৰ বিৰুদ্ধে গাংগুৰ হত্যাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল যদিও মূলতঃ ইংৰাজ লোকেৰে গঠিত বিচাৰত তেওঁক দোষমুক্ত কৰা হৈছিল। 
==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Two Leaves And A Bud}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]
[[শ্ৰেণী:উপন্যাস]]</text>
      <sha1>7szja5f99s05wqbacm0trtrvuwvw4ku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137710</id>
    <revision>
      <id>615082</id>
      <timestamp>2026-06-30T14:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: __NOTOC__ &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|171}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt; {{Rule|}} {{columns-list|2| # [[টু লীভচ এণ্ড এ বাড (উপন্যাস)]] # [[কিচকালন্যা]] # এ পেছেজ টু ইণ...</comment>
      <origin>615082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11926" sha1="s95ojtpe39224lvoou8fmrpagfgnumk" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|171}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|2|
# [[টু লীভচ এণ্ড এ বাড (উপন্যাস)]]
# [[কিচকালন্যা]]
# [[এ পেছেজ টু ইণ্ডিয়া (উপন্যাস)]]
# [[ডেভিদ কপাৰফিল্ড]]
# [[মানস সৰোবৰ]]
# [[কালিদাস বঁটা]]
# [[মাৰ্চিদিজ বৰচা]]
# [[২০২৬ চনৰ মহিলা টি-২০ বিশ্বকাপ]]
# [[মহিলা টি-২০ বিশ্বকাপ]]
# [[পহুগড়]]
# [[মৃণাল দলে]]
# [[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ৰেণ্ডী ভ্যানৱাৰ্মাৰ]]
# [[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ছিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[টংলা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ওদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কালিনাথ পাংগিং]]
# [[মিচিং জনগোষ্ঠীৰ উপাধিসমূহ]]
# [[মিচিং আলোচনী]]
# [[দকচিৰি]]
# [[বন্যপ্ৰাণীৰ চোৰাং ব্যৱসায়]]
# [[ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগম]]
# [[ৰাজু বৰুৱা]]
# [[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মানাহ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[টিহু বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[গুৱাহাটী চেণ্ট্ৰেল বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[নামনি অসম সংমণ্ডল]]
# [[সৃষ্টি ৰাণী টাইড]]
# [[নিউ গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কমলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কৈলাশ মানস সৰোবৰ যাত্ৰা]]
# [[বাইডাক]]
# [[চৈকা]]
# [[হাজো-শুৱালকুছি বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[অৰবিন্দ আদিগা]]
# [[পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মিলি]]
# [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰাপত্তা পৰিষদ]]
# [[অষ্টাদশ লোক সভা]]
# [[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ছমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[বিশ্ব মানচিত্ৰ]]
# [[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[চেঙা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ক্লেজত্ৰুপ হ্ৰদত বিশ্বৰ মানচিত্ৰ]]
# [[ভৱনীপুৰ–সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[সংসদ সদস্য, লোকসভা]]
# [[চেল্‌ভিয়া মিচেলা]]
# [[দিব্যেন্দু ভট্টাচাৰ্য]]
# [[গীতাঞ্জলি কুলকাৰ্ণী]]
# [[কালি লিনাক্স]]
# [[মীনা কন্দস্বামী]]
# [[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[চিদলী-চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ঈমান, ঐক্য, অনুশাসন]]
# [[গোৱালপাৰা পূব বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ঐতিহাসিক বস্তুবাদ]]
# [[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[গোলাপী জামু]]
# [[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়]]
# [[গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]]
# [[কেলগেৰী]]
# [[কানাডা দিৱস]]
# [[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ভাত ভজা]]
# [[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[প্ৰধানমন্ত্ৰী কিষাণ সন্মান নিধি]]
# [[হেৰিয়েট মাৰ্টিনো]]
# [[নেন্সি গ্ৰেচ ৰোমান স্পেচ টেলিস্কোপ]]
# [[দতমা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[সামাজিক গণতন্ত্ৰ]]
# [[পশ্চিমবংগ দিৱস]]
# [[গোসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]]
# [[ইমাইল দুৰখেইম]]
# [[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ]]
# [[ড° যোগেশ দেউৰী]]
# [[হৰিচৰণ শইকীয়া]]
# [[মিচিং বৰ্ণমালা]]
# [[ভাৰতৰ আধিপত্য]]
# [[নন্দী বঁটা]]
# [[হৰ কী দূন]]
# [[বৰ্ষা দেশপাণ্ডে]]
# [[যজ্ঞ বেজবৰুৱা]]
# [[কেঁচি ধাম]]
# [[মোহনা]]
# [[জোনাছ মাছেট্টি‌]]
# [[অগাষ্ট ক'ট]]
# [[সেউজ ৰাজনীতি]]
# [[ললিত কুমাৰ মংগোত্ৰ]]
# [[ছোনিয়া নিত্যানন্দ]]
# [[আইচলেণ্ডৰ মহিলাৰ বন্ধৰ দিন]]
# [[বিছে (বতাহ)]]
# [[বায়ামো (বতাহ)]]
# [[আম-লা-খী দেওশাল]]
# [[জন ষ্টুৱাৰ্ট মিল]]
# [[লিটিল মাৰ্মেইড (মূৰ্তি)]]
# [[কচুপথাৰ গাওঁ]]
# [[স্কিল ইণ্ডিয়া]]
# [[ষ্টিফেন ব্লুমবাৰ্গ]]
# [[য়ানুং জামোহ লেগো]]
# [[ষ্টনৱাল বিদ্ৰোহ]]
# [[জিম কৰবেট]]
# [[খবৰ লহৰিয়া]]
# [[জিঞ্জি দুৰ্গ]]
# [[মহেইশ গিৰি]]
# [[সন্দীপ দীক্ষিত]]
# [[দেৱানী আইন]]
# [[প্ৰভাত গোস্বামী]]
# [[ভাৰতৰ প্ৰেছ কাউন্সিল]]
# [[মন্টেস্কু]]
# [[থমাচ হবছ]]
# [[বিল ক্লিনটন]]
# [[উইলহেল্ম ৱণ্ডট]]
# [[ললিতা মহল]]
# [[ৱান হাণ্ড্ৰেড্ ইয়াৰ্ছ অৱ্ চলিটিউড্]]
# [[১৯৪৬ চনৰ ভাৰতীয় নৌসেনা বিদ্ৰোহ]]
# [[আব্ৰাহাম মাছলো]]
# [[উইলিয়াম পেন]]
# [[মহীশূৰ প্ৰাসাদ]]
# [[এ ডি লোগানাথন]]
# [[ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ]]
# [[গানছ্ এন ৰজেছ]]
# [[ডেভিড হিউম]]
# [[উপযোগিতাবাদ]]
# [[যুক্তিবাদ]]
# [[অভিজ্ঞতাবাদ]]
# [[অস্তিত্ববাদ]]
# [[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দীপপুঞ্জৰ ইতিহাস]]
# [[ষ্টোইকবাদ]]
# [[পূৰ্ব মীমাংসা দৰ্শন]]
# [[বৈশেষিক দৰ্শন]]
# [[মিকিৰ পাহাৰ]]
# [[ৱিকিৱিকিৱেব]]
# [[কম্পিউটাৰ আৰু ইণ্টাৰনেট প্ৰট’কল ঠিকনা পৰীক্ষক]]
# [[ফেডাৰেল কম্পিউটাৰ উইক]]
# [[জৈন দৰ্শন]]
# [[পৰেশ চৌধুৰী]]
# [[ন্যায় দৰ্শন]]
# [[অতুল চন্দ্ৰ শইকীয়া]]
# [[কটেজিং]]
# [[দ্বিতীয় আফিং যুদ্ধ]]
# [[ব্যুৰোপিডিয়া]]
# [[ডিপ্ল’পিডিয়া]]
# [[প্ৰথম আফিং যুদ্ধ]]
# [[বেলটপিডিয়া]]
# [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]
# [[মেক্সিকো বিপ্লৱ]]
# [[ছাকজেজ]]
# [[ধূসৰতাত সংহতি শ্ৰৱণ]]
# [[ইউথেলিয়া জুবিনগাৰ্গী]]
# [[পুৰাতত্ত্ব]]
# [[ৰূপামণি গড়]]
}}

&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিউদ্ধৃতিত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|18}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|2|
# [[:q:বান|বান]]
# [[:q:অন দ্য অৰিজিন অৱ স্পিচিজ|অন দ্য অৰিজিন অৱ স্পিচিজ]]
# [[:q:ৰাজীৱ গান্ধী|ৰাজীৱ গান্ধী]]
# [[:q:ভগিনী নিবেদিতা|ভগিনী নিবেদিতা]]
# [[:q:গংগা|গংগা]]
# [[:q:ইলাভেনিল মীনা কন্দস্বামী|ইলাভেনিল মীনা কন্দস্বামী]]
# [[:q:সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জী|সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জী]]
# [[:q:স্বাতী মালিৱাল|স্বাতী মালিৱাল]]
# [[:q:বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিত|বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিত]]
# [[:q:মাহছা আমিনি|মাহছা আমিনি]]
# [[:q:মাৰ্কণ্ডেয় কাট্জু|মাৰ্কণ্ডেয় কাট্জু]]
# [[:q:লল্লেশ্বৰী|লল্লেশ্বৰী]]
# [[:q:দিথ প্ৰাণ|দিথ প্ৰাণ]]
# [[:q:এমিলী পাইন|এমিলী পাইন]]
# [[:q:হৃদয়নাথ মংগেশকাৰ|হৃদয়নাথ মংগেশকাৰ]]
# [[:q:হৰিহৰণ|হৰিহৰণ]]
# [[:q:সুব্ৰমণিয়ম চন্দ্ৰশেখৰ|সুব্ৰমণিয়ম চন্দ্ৰশেখৰ]]
# [[:q:ডেভিদ গ্ৰছমেন|ডেভিদ গ্ৰছমেন]]
}}</text>
      <sha1>s95ojtpe39224lvoou8fmrpagfgnumk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615083</id>
      <parentid>615082</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>615083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11926" sha1="l8q8998eueyrg1pn79ch9rwv3wq1bv2" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|171}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|3|
# [[টু লীভচ এণ্ড এ বাড (উপন্যাস)]]
# [[কিচকালন্যা]]
# [[এ পেছেজ টু ইণ্ডিয়া (উপন্যাস)]]
# [[ডেভিদ কপাৰফিল্ড]]
# [[মানস সৰোবৰ]]
# [[কালিদাস বঁটা]]
# [[মাৰ্চিদিজ বৰচা]]
# [[২০২৬ চনৰ মহিলা টি-২০ বিশ্বকাপ]]
# [[মহিলা টি-২০ বিশ্বকাপ]]
# [[পহুগড়]]
# [[মৃণাল দলে]]
# [[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ৰেণ্ডী ভ্যানৱাৰ্মাৰ]]
# [[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ছিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[টংলা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ওদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কালিনাথ পাংগিং]]
# [[মিচিং জনগোষ্ঠীৰ উপাধিসমূহ]]
# [[মিচিং আলোচনী]]
# [[দকচিৰি]]
# [[বন্যপ্ৰাণীৰ চোৰাং ব্যৱসায়]]
# [[ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগম]]
# [[ৰাজু বৰুৱা]]
# [[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মানাহ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[টিহু বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[গুৱাহাটী চেণ্ট্ৰেল বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[নামনি অসম সংমণ্ডল]]
# [[সৃষ্টি ৰাণী টাইড]]
# [[নিউ গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কমলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কৈলাশ মানস সৰোবৰ যাত্ৰা]]
# [[বাইডাক]]
# [[চৈকা]]
# [[হাজো-শুৱালকুছি বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[অৰবিন্দ আদিগা]]
# [[পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মিলি]]
# [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰাপত্তা পৰিষদ]]
# [[অষ্টাদশ লোক সভা]]
# [[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ছমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[বিশ্ব মানচিত্ৰ]]
# [[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[চেঙা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ক্লেজত্ৰুপ হ্ৰদত বিশ্বৰ মানচিত্ৰ]]
# [[ভৱনীপুৰ–সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[সংসদ সদস্য, লোকসভা]]
# [[চেল্‌ভিয়া মিচেলা]]
# [[দিব্যেন্দু ভট্টাচাৰ্য]]
# [[গীতাঞ্জলি কুলকাৰ্ণী]]
# [[কালি লিনাক্স]]
# [[মীনা কন্দস্বামী]]
# [[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[চিদলী-চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ঈমান, ঐক্য, অনুশাসন]]
# [[গোৱালপাৰা পূব বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ঐতিহাসিক বস্তুবাদ]]
# [[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[গোলাপী জামু]]
# [[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[নন্দনাথ শইকীয়া মহাবিদ্যালয়]]
# [[গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]]
# [[কেলগেৰী]]
# [[কানাডা দিৱস]]
# [[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[ভাত ভজা]]
# [[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[প্ৰধানমন্ত্ৰী কিষাণ সন্মান নিধি]]
# [[হেৰিয়েট মাৰ্টিনো]]
# [[নেন্সি গ্ৰেচ ৰোমান স্পেচ টেলিস্কোপ]]
# [[দতমা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[সামাজিক গণতন্ত্ৰ]]
# [[পশ্চিমবংগ দিৱস]]
# [[গোসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]]
# [[ইমাইল দুৰখেইম]]
# [[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[কবীন্দ্ৰ পুৰকায়স্থ]]
# [[ড° যোগেশ দেউৰী]]
# [[হৰিচৰণ শইকীয়া]]
# [[মিচিং বৰ্ণমালা]]
# [[ভাৰতৰ আধিপত্য]]
# [[নন্দী বঁটা]]
# [[হৰ কী দূন]]
# [[বৰ্ষা দেশপাণ্ডে]]
# [[যজ্ঞ বেজবৰুৱা]]
# [[কেঁচি ধাম]]
# [[মোহনা]]
# [[জোনাছ মাছেট্টি‌]]
# [[অগাষ্ট ক'ট]]
# [[সেউজ ৰাজনীতি]]
# [[ললিত কুমাৰ মংগোত্ৰ]]
# [[ছোনিয়া নিত্যানন্দ]]
# [[আইচলেণ্ডৰ মহিলাৰ বন্ধৰ দিন]]
# [[বিছে (বতাহ)]]
# [[বায়ামো (বতাহ)]]
# [[আম-লা-খী দেওশাল]]
# [[জন ষ্টুৱাৰ্ট মিল]]
# [[লিটিল মাৰ্মেইড (মূৰ্তি)]]
# [[কচুপথাৰ গাওঁ]]
# [[স্কিল ইণ্ডিয়া]]
# [[ষ্টিফেন ব্লুমবাৰ্গ]]
# [[য়ানুং জামোহ লেগো]]
# [[ষ্টনৱাল বিদ্ৰোহ]]
# [[জিম কৰবেট]]
# [[খবৰ লহৰিয়া]]
# [[জিঞ্জি দুৰ্গ]]
# [[মহেইশ গিৰি]]
# [[সন্দীপ দীক্ষিত]]
# [[দেৱানী আইন]]
# [[প্ৰভাত গোস্বামী]]
# [[ভাৰতৰ প্ৰেছ কাউন্সিল]]
# [[মন্টেস্কু]]
# [[থমাচ হবছ]]
# [[বিল ক্লিনটন]]
# [[উইলহেল্ম ৱণ্ডট]]
# [[ললিতা মহল]]
# [[ৱান হাণ্ড্ৰেড্ ইয়াৰ্ছ অৱ্ চলিটিউড্]]
# [[১৯৪৬ চনৰ ভাৰতীয় নৌসেনা বিদ্ৰোহ]]
# [[আব্ৰাহাম মাছলো]]
# [[উইলিয়াম পেন]]
# [[মহীশূৰ প্ৰাসাদ]]
# [[এ ডি লোগানাথন]]
# [[ইদাৰ বীৰা ভেংকটা সত্যনাৰায়ণ]]
# [[গানছ্ এন ৰজেছ]]
# [[ডেভিড হিউম]]
# [[উপযোগিতাবাদ]]
# [[যুক্তিবাদ]]
# [[অভিজ্ঞতাবাদ]]
# [[অস্তিত্ববাদ]]
# [[আন্দামান আৰু নিকোবৰ দীপপুঞ্জৰ ইতিহাস]]
# [[ষ্টোইকবাদ]]
# [[পূৰ্ব মীমাংসা দৰ্শন]]
# [[বৈশেষিক দৰ্শন]]
# [[মিকিৰ পাহাৰ]]
# [[ৱিকিৱিকিৱেব]]
# [[কম্পিউটাৰ আৰু ইণ্টাৰনেট প্ৰট’কল ঠিকনা পৰীক্ষক]]
# [[ফেডাৰেল কম্পিউটাৰ উইক]]
# [[জৈন দৰ্শন]]
# [[পৰেশ চৌধুৰী]]
# [[ন্যায় দৰ্শন]]
# [[অতুল চন্দ্ৰ শইকীয়া]]
# [[কটেজিং]]
# [[দ্বিতীয় আফিং যুদ্ধ]]
# [[ব্যুৰোপিডিয়া]]
# [[ডিপ্ল’পিডিয়া]]
# [[প্ৰথম আফিং যুদ্ধ]]
# [[বেলটপিডিয়া]]
# [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]
# [[মেক্সিকো বিপ্লৱ]]
# [[ছাকজেজ]]
# [[ধূসৰতাত সংহতি শ্ৰৱণ]]
# [[ইউথেলিয়া জুবিনগাৰ্গী]]
# [[পুৰাতত্ত্ব]]
# [[ৰূপামণি গড়]]
}}

&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিউদ্ধৃতিত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|18}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|3|
# [[:q:বান|বান]]
# [[:q:অন দ্য অৰিজিন অৱ স্পিচিজ|অন দ্য অৰিজিন অৱ স্পিচিজ]]
# [[:q:ৰাজীৱ গান্ধী|ৰাজীৱ গান্ধী]]
# [[:q:ভগিনী নিবেদিতা|ভগিনী নিবেদিতা]]
# [[:q:গংগা|গংগা]]
# [[:q:ইলাভেনিল মীনা কন্দস্বামী|ইলাভেনিল মীনা কন্দস্বামী]]
# [[:q:সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জী|সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জী]]
# [[:q:স্বাতী মালিৱাল|স্বাতী মালিৱাল]]
# [[:q:বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিত|বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিত]]
# [[:q:মাহছা আমিনি|মাহছা আমিনি]]
# [[:q:মাৰ্কণ্ডেয় কাট্জু|মাৰ্কণ্ডেয় কাট্জু]]
# [[:q:লল্লেশ্বৰী|লল্লেশ্বৰী]]
# [[:q:দিথ প্ৰাণ|দিথ প্ৰাণ]]
# [[:q:এমিলী পাইন|এমিলী পাইন]]
# [[:q:হৃদয়নাথ মংগেশকাৰ|হৃদয়নাথ মংগেশকাৰ]]
# [[:q:হৰিহৰণ|হৰিহৰণ]]
# [[:q:সুব্ৰমণিয়ম চন্দ্ৰশেখৰ|সুব্ৰমণিয়ম চন্দ্ৰশেখৰ]]
# [[:q:ডেভিদ গ্ৰছমেন|ডেভিদ গ্ৰছমেন]]
}}</text>
      <sha1>l8q8998eueyrg1pn79ch9rwv3wq1bv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/সক্ৰিয় সদস্যসমূহ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137711</id>
    <revision>
      <id>615084</id>
      <timestamp>2026-06-30T14:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{সক্ৰিয়সদস্যসমূহ নতুন |Ananya Taye|Ananya Taye|২৩৮|০|০|১৪৩|২ |ৰঞ্জন ভূঞা|ৰঞ্জন ভূঞা|২২২|০|০|১|১৪ |Mg. Hemchandra Mili|Mg. Hemchandra Mili|১০৮|০|০|১৩|১৬ |ManjurKhan|ManjurKhan|১৯৮|০|০|০|১২৩ |Cabayi|Cabayi|১|০|০|২০৬|৮ |KhiLanTzi|KhiLanTzi|৩৩১|০|০|৪|৭ |Dipankar Das|Dipankar Das|১৪১|...</comment>
      <origin>615084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1024" sha1="od6djd7lw9xulqhp0hs54cmb8x06d6e" xml:space="preserve">{{সক্ৰিয়সদস্যসমূহ নতুন
|Ananya Taye|Ananya Taye|২৩৮|০|০|১৪৩|২
|ৰঞ্জন ভূঞা|ৰঞ্জন ভূঞা|২২২|০|০|১|১৪
|Mg. Hemchandra Mili|Mg. Hemchandra Mili|১০৮|০|০|১৩|১৬
|ManjurKhan|ManjurKhan|১৯৮|০|০|০|১২৩
|Cabayi|Cabayi|১|০|০|২০৬|৮
|KhiLanTzi|KhiLanTzi|৩৩১|০|০|৪|৭
|Dipankar Das|Dipankar Das|১৪১|০|০|০|৯২
|JyotiPN|JyotiPN|৫৭|৪৫৪|০|৩৪৩|৬৫
|Jyoti Chiring|Jyoti Chiring|০|২২১|০|১০১|০
|Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol|২৫৭|২|০|০|২৫
|Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary|২৯৪|১১৮|২৩৪|০|৭১
|দিব্য দত্ত|দিব্য দত্ত|১২১|৭|০|১|১০
|দিম্পল দাস|দিম্পল দাস|১৭৬|১০|০|০|৯
|নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা|৫৩৩|৭০৩|৭৯|৪|৫২
}}</text>
      <sha1>od6djd7lw9xulqhp0hs54cmb8x06d6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137712</id>
    <revision>
      <id>615086</id>
      <timestamp>2026-06-30T14:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Multiple image| perrow  | align = left   | direction = horizontal  |total_width= 350  | image3 = মোৰ জীৱন-সোঁৱৰণ বেজবৰুৱা.djvu  | caption3 = ''[[:s:মোৰ জীৱন-সোঁৱৰণ|মোৰ জীৱন-সোঁৱৰণ]]'' (লেখক: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, ১৯৯২)   | image9 =   | caption9 =  }}</comment>
      <origin>615086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="398" sha1="l4jqn8ehegz0uaalgsjazodum0icrs3" xml:space="preserve">{{Multiple image| perrow
 | align = left 
 | direction = horizontal
 |total_width= 350
 | image3 = মোৰ জীৱন-সোঁৱৰণ বেজবৰুৱা.djvu
 | caption3 = ''[[:s:মোৰ জীৱন-সোঁৱৰণ|মোৰ জীৱন-সোঁৱৰণ]]'' (লেখক: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, ১৯৯২) 
 | image9 = 
 | caption9 = 
}}</text>
      <sha1>l4jqn8ehegz0uaalgsjazodum0icrs3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615090</id>
      <parentid>615086</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>615090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="fwh10o4da7kw0pvvxkhj2uw5m2bvgfw" xml:space="preserve">{{Multiple image| perrow
 | align = left 
 | direction = horizontal
 |total_width= 350
 | image3 = সুৰ বিচাৰি বাৰ বছৰ.pdf
 | caption3 = ''[[:s:সুৰ বিচাৰি বাৰ বছৰ.pdf|সুৰ বিচাৰি বাৰ বছৰ]]'' (লেখক: উমৈশ বৈশ্য; সম্পাদনা: ড০ শেখৰ জ্যোতি বৈশ্য, নীলোৎপল শৰ্মা, ২০১৫) 
 | image9 = 
 | caption9 = 
}}</text>
      <sha1>fwh10o4da7kw0pvvxkhj2uw5m2bvgfw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615091</id>
      <parentid>615090</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>615091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="487" sha1="nyeblmc2v3nltwuicv8u3udj7i1177v" xml:space="preserve">{{Multiple image| perrow
 | align = left 
 | direction = horizontal
 |total_width= 350
 | image3 = সুৰ বিচাৰি বাৰ বছৰ.pdf
 | caption3 = ''[[:s:সুৰ বিচাৰি বাৰ বছৰ|সুৰ বিচাৰি বাৰ বছৰ]]'' (লেখক: উমৈশ বৈশ্য; সম্পাদনা: ড০ শেখৰ জ্যোতি বৈশ্য, নীলোৎপল শৰ্মা, ২০১৫) 
 | image9 = 
 | caption9 = 
}}</text>
      <sha1>nyeblmc2v3nltwuicv8u3udj7i1177v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৬/উল্লেখনীয় কাম</title>
    <ns>4</ns>
    <id>137713</id>
    <revision>
      <id>615089</id>
      <timestamp>2026-06-30T14:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: * অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত লেখাৰ সংখ্যা '''[[বিশেষ:পৰিসংখ্যা|২৪,৫৪৪]]''' টালৈ বৃদ্ধি পালে। * অসমীয়া ৱিকিউৎসত উপলভ্য গ্ৰন্থৰ সংখ্যা '''[[:s:as:শ্ৰেণী:সূচী|৮৬১]]''' খনলৈ বৃদ্ধি পালে। * অসমীয়া ৱি...</comment>
      <origin>615089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="646" sha1="t9ig33nsam3fcbzeqf2ri5hlkldrkkf" xml:space="preserve">* অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত লেখাৰ সংখ্যা '''[[বিশেষ:পৰিসংখ্যা|২৪,৫৪৪]]''' টালৈ বৃদ্ধি পালে।
* অসমীয়া ৱিকিউৎসত উপলভ্য গ্ৰন্থৰ সংখ্যা '''[[:s:as:শ্ৰেণী:সূচী|৮৬১]]''' খনলৈ বৃদ্ধি পালে।
* অসমীয়া ৱিকিউদ্ধৃতিত লেখাৰ সংখ্যা '''[[:q:as:বিশেষ:পৰিসংখ্যা|১৩৩৯]]''' টালৈ বৃদ্ধি পালে।</text>
      <sha1>t9ig33nsam3fcbzeqf2ri5hlkldrkkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বক্কুৰা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137714</id>
    <revision>
      <id>615092</id>
      <timestamp>2026-06-30T14:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>615092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1177" sha1="39q7i87sob6dogul85ff21nn4rqmakp" xml:space="preserve">'''বক্কুৰা''' সাধাৰণতে মালদ্বীপত ব্যৱহাৰ কৰা অতি সৰু এক প্ৰকাৰৰ নাও। ইয়াৰ [[ধোনি]]ৰ সৈতে সামান্য সাদৃশ্য আছে যদিও ইয়াৰ আকাৰ সৰু, ইয়াত মাত্ৰ দুজন বা তিনিজন ব্যক্তি থাকিব পাৰে,[1] আৰু ই [[লেটিন]] পাল নথকা। বক্কুৰা চলাবলৈ সাধাৰণতে [[বঠা]]ৰ গোট থাকে আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে ৰিফৰ ওচৰত মাছ ধৰাৰ বাবে বা পাৰ পাবলৈ আৰু লংগৰ পেলোৱা মাছ ধৰা বা ব্যাৱসায়িক জাহাজৰ মাজত অহা-যোৱা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল[2] বিশেষকৈ মালদ্বীপত কোনো [[জেটি]] থকাৰ আগতে ব্যৱহৃত হৈছিল।[3]
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>39q7i87sob6dogul85ff21nn4rqmakp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615093</id>
      <parentid>615092</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:নাৱৰ প্ৰকাৰ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="jvi8ox713pevje8pzsjjpn21i6oevnr" xml:space="preserve">'''বক্কুৰা''' সাধাৰণতে মালদ্বীপত ব্যৱহাৰ কৰা অতি সৰু এক প্ৰকাৰৰ নাও। ইয়াৰ [[ধোনি]]ৰ সৈতে সামান্য সাদৃশ্য আছে যদিও ইয়াৰ আকাৰ সৰু, ইয়াত মাত্ৰ দুজন বা তিনিজন ব্যক্তি থাকিব পাৰে,[1] আৰু ই [[লেটিন]] পাল নথকা। বক্কুৰা চলাবলৈ সাধাৰণতে [[বঠা]]ৰ গোট থাকে আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে ৰিফৰ ওচৰত মাছ ধৰাৰ বাবে বা পাৰ পাবলৈ আৰু লংগৰ পেলোৱা মাছ ধৰা বা ব্যাৱসায়িক জাহাজৰ মাজত অহা-যোৱা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল[2] বিশেষকৈ মালদ্বীপত কোনো [[জেটি]] থকাৰ আগতে ব্যৱহৃত হৈছিল।[3]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>jvi8ox713pevje8pzsjjpn21i6oevnr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615094</id>
      <parentid>615093</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>615094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1244" sha1="g33r9uechmw9lc0k53b7prr9rqhml3n" xml:space="preserve">'''বক্কুৰা''' সাধাৰণতে মালদ্বীপত ব্যৱহাৰ কৰা অতি সৰু এক প্ৰকাৰৰ নাও। ইয়াৰ [[ধোনি]]ৰ সৈতে সামান্য সাদৃশ্য আছে যদিও ইয়াৰ আকাৰ সৰু, ইয়াত মাত্ৰ দুজন বা তিনিজন ব্যক্তি থাকিব পাৰে,[1] আৰু ই [[লেটিন(পাল)]] পাল নথকা। বক্কুৰা চলাবলৈ সাধাৰণতে [[বঠা]]ৰ গোট থাকে আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে ৰিফৰ ওচৰত মাছ ধৰাৰ বাবে বা পাৰ পাবলৈ আৰু লংগৰ পেলোৱা মাছ ধৰা বা ব্যাৱসায়িক জাহাজৰ মাজত অহা-যোৱা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল[2] বিশেষকৈ মালদ্বীপত কোনো [[জেটি]] থকাৰ আগতে ব্যৱহৃত হৈছিল।[3]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>g33r9uechmw9lc0k53b7prr9rqhml3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615095</id>
      <parentid>615094</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>615095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="lxap55dm0sghpbnxbdhl0jvdi5y813w" xml:space="preserve">[[File:Bokkura-Fua Mulaku.jpg|thumb|Children playing on a bokkura, [[Fuvahmulah|Fua Mulaku]]]]
'''বক্কুৰা''' সাধাৰণতে মালদ্বীপত ব্যৱহাৰ কৰা অতি সৰু এক প্ৰকাৰৰ নাও। ইয়াৰ [[ধোনি]]ৰ সৈতে সামান্য সাদৃশ্য আছে যদিও ইয়াৰ আকাৰ সৰু, ইয়াত মাত্ৰ দুজন বা তিনিজন ব্যক্তি থাকিব পাৰে,[1] আৰু ই [[লেটিন(পাল)]] পাল নথকা। বক্কুৰা চলাবলৈ সাধাৰণতে [[বঠা]]ৰ গোট থাকে আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে ৰিফৰ ওচৰত মাছ ধৰাৰ বাবে বা পাৰ পাবলৈ আৰু লংগৰ পেলোৱা মাছ ধৰা বা ব্যাৱসায়িক জাহাজৰ মাজত অহা-যোৱা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল[2] বিশেষকৈ মালদ্বীপত কোনো [[জেটি]] থকাৰ আগতে ব্যৱহৃত হৈছিল।[3]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>lxap55dm0sghpbnxbdhl0jvdi5y813w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615096</id>
      <parentid>615095</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>615096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="nxmmtlt77hnxlzgqw8dg10726q1ow0w" xml:space="preserve">[[File:Bokkura-Fua Mulaku.jpg|thumb|বক্কুৰা, ফুয়া মুলাকুত খেলি থকা ল’ৰা-ছোৱালী]]
'''বক্কুৰা''' সাধাৰণতে মালদ্বীপত ব্যৱহাৰ কৰা অতি সৰু এক প্ৰকাৰৰ নাও। ইয়াৰ [[ধোনি]]ৰ সৈতে সামান্য সাদৃশ্য আছে যদিও ইয়াৰ আকাৰ সৰু, ইয়াত মাত্ৰ দুজন বা তিনিজন ব্যক্তি থাকিব পাৰে,[1] আৰু ই [[লেটিন(পাল)]] পাল নথকা। বক্কুৰা চলাবলৈ সাধাৰণতে [[বঠা]]ৰ গোট থাকে আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে ৰিফৰ ওচৰত মাছ ধৰাৰ বাবে বা পাৰ পাবলৈ আৰু লংগৰ পেলোৱা মাছ ধৰা বা ব্যাৱসায়িক জাহাজৰ মাজত অহা-যোৱা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল[2] বিশেষকৈ মালদ্বীপত কোনো [[জেটি]] থকাৰ আগতে ব্যৱহৃত হৈছিল।[3]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>nxmmtlt77hnxlzgqw8dg10726q1ow0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615097</id>
      <parentid>615096</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>615097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2015" sha1="6foumnq3yhsa2gn5xl4b0nfpoekfp3m" xml:space="preserve">[[File:Bokkura-Fua Mulaku.jpg|thumb|বক্কুৰা লৈ ফুয়া মুলাকুত খেলি থকা ল’ৰা-ছোৱালী]]
'''বক্কুৰা''' সাধাৰণতে মালদ্বীপত ব্যৱহাৰ কৰা অতি সৰু এক প্ৰকাৰৰ নাও। ইয়াৰ [[ধোনি]]ৰ সৈতে সামান্য সাদৃশ্য আছে যদিও ইয়াৰ আকাৰ সৰু, ইয়াত মাত্ৰ দুজন বা তিনিজন ব্যক্তি থাকিব পাৰে,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fao.org/docrep/x5623e/x5623e0m.htm|title=Exploitation of Reef Resources|publisher=[[Food and Agriculture Organization]]|access-date=12 March 2010}}&lt;/ref&gt; আৰু ই [[লেটিন(পাল)]] পাল নথকা। বক্কুৰা চলাবলৈ সাধাৰণতে [[বঠা]]ৰ গোট থাকে আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে ৰিফৰ ওচৰত মাছ ধৰাৰ বাবে বা পাৰ পাবলৈ আৰু লংগৰ পেলোৱা মাছ ধৰা বা ব্যাৱসায়িক জাহাজৰ মাজত অহা-যোৱা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল&lt;ref&gt;[[Xavier Romero-Frias]], ''The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom''. p. 55&lt;/ref&gt; বিশেষকৈ মালদ্বীপত কোনো [[জেটি]] থকাৰ আগতে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|author=visittomaldives |url=http://visittomaldives.wordpress.com/2012/06/10/bokkura-small-traditional-vessel-of-maldives/ |title=Bokkura (small traditional vessel of Maldives) &amp;#124; Visit to Maldives |date=10 June 2012 |publisher=Visittomaldives.wordpress.com |access-date=2013-08-21}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>6foumnq3yhsa2gn5xl4b0nfpoekfp3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লেটিন (পাল)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137715</id>
    <revision>
      <id>615098</id>
      <timestamp>2026-06-30T15:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>615098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1891" sha1="fcvrn4ulr1kigze2mkaedwtqt2y64ql" xml:space="preserve">'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),[1] যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।[2]

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।[2]</text>
      <sha1>fcvrn4ulr1kigze2mkaedwtqt2y64ql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615099</id>
      <parentid>615098</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>615099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3260" sha1="pun9wk83zc60mrlqv9kd8hkegfy7yr8" xml:space="preserve">'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),[1] যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।[2]

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।[2]

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।[2]

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।[2]</text>
      <sha1>pun9wk83zc60mrlqv9kd8hkegfy7yr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615102</id>
      <parentid>615099</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T16:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>615102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3331" sha1="irygxqn3nj1lsmx10iu7ei2w65xcx81" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),[1] যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।[2]

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।[2]

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।[2]

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।[2]</text>
      <sha1>irygxqn3nj1lsmx10iu7ei2w65xcx81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615103</id>
      <parentid>615102</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T16:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>615103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3513" sha1="syxz35q735eo5fipur6a9h6yidb4ryc" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>syxz35q735eo5fipur6a9h6yidb4ryc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615104</id>
      <parentid>615103</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T16:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>615104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3604" sha1="s5dvybx4blzuq1sm522alm044jblmvh" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>s5dvybx4blzuq1sm522alm044jblmvh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615105</id>
      <parentid>615104</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>615105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9406" sha1="br2k9l5y1acsfe20exhgbelsse1028k" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।[2]

লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।[4] প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।[5] কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে)[6][7] আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।[7]

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।[8] ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[9][10] মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী[3] আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।[11] দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।[12]

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।[13]
ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।[14]
লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।[15][15] একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।[15]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>br2k9l5y1acsfe20exhgbelsse1028k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615106</id>
      <parentid>615105</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি */</comment>
      <origin>615106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9623" sha1="791aiyx0sg3cyvv10tj3w9xi8i6p1j7" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|[[Byzantine Empire|Byzantine]] ship rigged with settee sail (miniature from c.&amp;nbsp;880){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।[4] প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।[5] কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে)[6][7] আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।[7]

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।[8] ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[9][10] মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী[3] আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।[11] দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।[12]

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।[13]
ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।[14]
লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।[15][15] একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।[15]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>791aiyx0sg3cyvv10tj3w9xi8i6p1j7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615107</id>
      <parentid>615106</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি */</comment>
      <origin>615107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9703" sha1="n6gwamse53leu21wtm1d89r4svj2e3h" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।[4] প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।[5] কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে)[6][7] আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।[7]

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।[8] ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[9][10] মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী[3] আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।[11] দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।[12]

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।[13]
ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।[14]
লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।[15][15] একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।[15]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>n6gwamse53leu21wtm1d89r4svj2e3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615108</id>
      <parentid>615107</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি */</comment>
      <origin>615108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9905" sha1="ib1qmsvwyvuyuppsd7d1brgupzgk7qv" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।[8] ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[9][10] মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী[3] আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।[11] দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।[12]

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।[13]
ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।[14]
লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।[15][15] একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।[15]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>ib1qmsvwyvuyuppsd7d1brgupzgk7qv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615109</id>
      <parentid>615108</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি */</comment>
      <origin>615109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10172" sha1="d5exnejfg9oivaxa6sd67hdx0ctz8a4" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।[13]
ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।[14]
লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।[15][15] একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।[15]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>d5exnejfg9oivaxa6sd67hdx0ctz8a4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615110</id>
      <parentid>615109</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি */</comment>
      <origin>615110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10300" sha1="cgct3c1pkadex6u6n030agkaequrgm4" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>cgct3c1pkadex6u6n030agkaequrgm4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615111</id>
      <parentid>615110</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি */</comment>
      <origin>615111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10943" sha1="6tk495hhhhk51v31p04zzkkwir3v2fa" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>6tk495hhhhk51v31p04zzkkwir3v2fa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615112</id>
      <parentid>615111</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* নীল নদী */</comment>
      <origin>615112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11012" sha1="1s7popuqmsk04mdsdw483jwetmayjlo" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>1s7popuqmsk04mdsdw483jwetmayjlo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615113</id>
      <parentid>615112</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ */</comment>
      <origin>615113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12573" sha1="nalfqmksn4xr4d27erxjqpwzlzqm0ob" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।[17][18]

প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।[19] যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>nalfqmksn4xr4d27erxjqpwzlzqm0ob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615114</id>
      <parentid>615113</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ */</comment>
      <origin>615114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12716" sha1="3ylzezlipydndqkz0s95bpm1jzv0cq1" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[Dhow]] with lateen sail in &quot;bad tack&quot; with the sail pressing against the mast, in [[Mozambique]]]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।[17][18]

প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।[19] যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>3ylzezlipydndqkz0s95bpm1jzv0cq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615117</id>
      <parentid>615114</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ */</comment>
      <origin>615117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12785" sha1="4j7d71e7ggvxk1dmkffx6kp5zlr5m1l" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[Dhow]] with lateen sail in &quot;bad tack&quot; with the sail pressing against the mast, in [[Mozambique]]]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}

প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>4j7d71e7ggvxk1dmkffx6kp5zlr5m1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615118</id>
      <parentid>615117</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ */</comment>
      <origin>615118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12927" sha1="p8j4i87ic87thiwl9ed1z8rxxdqc05e" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}

প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>p8j4i87ic87thiwl9ed1z8rxxdqc05e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615120</id>
      <parentid>615118</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ */</comment>
      <origin>615120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13105" sha1="r2a2ukt2q8sb42r0so69qrr98s3bi1u" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>r2a2ukt2q8sb42r0so69qrr98s3bi1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615121</id>
      <parentid>615120</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:নাৱৰ প্ৰকাৰ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13161" sha1="k6dgatoeie5fwecxum9vge77hpkmdy6" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>k6dgatoeie5fwecxum9vge77hpkmdy6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615122</id>
      <parentid>615121</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ */</comment>
      <origin>615122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13203" sha1="p1e3a3v6l41zmq8qj9ea3vw7s403ko0" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
==পৰৱৰ্তী বিকাশ==

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>p1e3a3v6l41zmq8qj9ea3vw7s403ko0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615123</id>
      <parentid>615122</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>615123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17036" sha1="32vdg7m7y7ekf17sjc6ys0utp1ywnfz" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
==পৰৱৰ্তী বিকাশ==
চতুৰ্দশ শতিকালৈকে লেটিন পাল মূলতঃ ভূমধ্য সাগৰৰ ওপৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আনহাতে আটলাণ্টিক আৰু বাল্টিক (আৰু ভাৰত মহাসাগৰ) জাহাজসমূহে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ পালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে উত্তৰ ইউৰোপে লেটিন গ্ৰহণ কৰাত আছিল এক বিশেষ পাল যি জাহাজ নিৰ্মাণৰ অন্যতম প্ৰযুক্তিগত বিকাশ আছিল, যিয়ে জাহাজক অধিক পৰিচালনাযোগ্য কৰি তুলিছিল, এইদৰে ইতিহাসবিদৰ পৰম্পৰাগত অগ্ৰগতিত ব্যৱসায়ীসকলক ভূমধ্যসাগৰৰপৰা ওলাই আটলাণ্টিক মহাসাগৰলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল; কেৰাভেলত সাধাৰণতে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক লেটিন জাপি দিয়া হৈছিল। কিন্তু লেটিন য়াৰ্ডাৰমৰ আকাৰৰ বাবে ধুমুহা বতৰত ডাঙৰ জাহাজ চম্ভালিব পৰাটো কঠিন আৰু বিপজ্জনক হৈ পৰিছিল আৰু [[কেৰেক]]ৰ বিকাশৰ লগে লগে লেটিন মিজেন মাস্তুলত সীমাবদ্ধ হৈ পৰিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় জাহাজত লেটিনৰ ঠাইত [[স্পেংকাৰ|চালক]] বা স্পেংকাৰে লয়। 

স্থানীয় পৰিস্থিতি অনুকূল হোৱা সৰু জাহাজৰ মূল পালৰ বাবে ৰিগিং পছন্দ হিচাপে লেটিন জীয়াই থাকিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বষ্টনৰ উত্তৰত থকা আমেৰিকাৰ সামুদ্ৰিক অঞ্চলত গুণ্ডাল’ নামৰ বাৰ্জৰ দৰে জাহাজবোৰে গোটেই ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লেটিন ৰিগ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল। একেদৰে বাল্টিকত লেটিন পাল ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে জীয়াই আছিল। যিহেতু দণ্ডবোৰ মাস্তুলৰ লগত সংলগ্ন বিন্দুত কেন্দ্ৰিত হয়, গতিকে সমগ্ৰ পালখন দ্ৰুতগতিত মেলি দিব পাৰি। অঞ্চলটোৰ [[জোৱাৰ-ভাটা]]ৰ নদীপথত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত এইটো এটা সুবিধা আছিল, যিবোৰৰ বাবে প্ৰায়ে দলঙৰ তলেৰে পাৰ হ’বলগীয়া হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ ভূমধ্যসাগৰীয় উপকূল আৰু মাছ ধৰা নাও বেলেঞ্চেলেতো মাত্ৰ এখন লেটিন পাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>32vdg7m7y7ekf17sjc6ys0utp1ywnfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615124</id>
      <parentid>615123</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* পৰৱৰ্তী বিকাশ */</comment>
      <origin>615124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17337" sha1="rpo9srkzj6ct54z5g2dw33ckx2tt56t" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
==পৰৱৰ্তী বিকাশ==
[[File:Bracera traditional sailboat Croatia.jpg|thumb|The bracera: a traditional lateen-rigged sailboat of the Mediterranean]]
[[File:Bermuda rig - 17th Century woodcut.jpg|thumb|right|A 17th-century woodcut of a triangular-sailed Bermudian vessel. Its raked masts were a development of the lateen.]]
চতুৰ্দশ শতিকালৈকে লেটিন পাল মূলতঃ ভূমধ্য সাগৰৰ ওপৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আনহাতে আটলাণ্টিক আৰু বাল্টিক (আৰু ভাৰত মহাসাগৰ) জাহাজসমূহে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ পালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে উত্তৰ ইউৰোপে লেটিন গ্ৰহণ কৰাত আছিল এক বিশেষ পাল যি জাহাজ নিৰ্মাণৰ অন্যতম প্ৰযুক্তিগত বিকাশ আছিল, যিয়ে জাহাজক অধিক পৰিচালনাযোগ্য কৰি তুলিছিল, এইদৰে ইতিহাসবিদৰ পৰম্পৰাগত অগ্ৰগতিত ব্যৱসায়ীসকলক ভূমধ্যসাগৰৰপৰা ওলাই আটলাণ্টিক মহাসাগৰলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল; কেৰাভেলত সাধাৰণতে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক লেটিন জাপি দিয়া হৈছিল। কিন্তু লেটিন য়াৰ্ডাৰমৰ আকাৰৰ বাবে ধুমুহা বতৰত ডাঙৰ জাহাজ চম্ভালিব পৰাটো কঠিন আৰু বিপজ্জনক হৈ পৰিছিল আৰু [[কেৰেক]]ৰ বিকাশৰ লগে লগে লেটিন মিজেন মাস্তুলত সীমাবদ্ধ হৈ পৰিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় জাহাজত লেটিনৰ ঠাইত [[স্পেংকাৰ|চালক]] বা স্পেংকাৰে লয়। 

স্থানীয় পৰিস্থিতি অনুকূল হোৱা সৰু জাহাজৰ মূল পালৰ বাবে ৰিগিং পছন্দ হিচাপে লেটিন জীয়াই থাকিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বষ্টনৰ উত্তৰত থকা আমেৰিকাৰ সামুদ্ৰিক অঞ্চলত গুণ্ডাল’ নামৰ বাৰ্জৰ দৰে জাহাজবোৰে গোটেই ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লেটিন ৰিগ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল। একেদৰে বাল্টিকত লেটিন পাল ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে জীয়াই আছিল। যিহেতু দণ্ডবোৰ মাস্তুলৰ লগত সংলগ্ন বিন্দুত কেন্দ্ৰিত হয়, গতিকে সমগ্ৰ পালখন দ্ৰুতগতিত মেলি দিব পাৰি। অঞ্চলটোৰ [[জোৱাৰ-ভাটা]]ৰ নদীপথত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত এইটো এটা সুবিধা আছিল, যিবোৰৰ বাবে প্ৰায়ে দলঙৰ তলেৰে পাৰ হ’বলগীয়া হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ ভূমধ্যসাগৰীয় উপকূল আৰু মাছ ধৰা নাও বেলেঞ্চেলেতো মাত্ৰ এখন লেটিন পাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>rpo9srkzj6ct54z5g2dw33ckx2tt56t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615125</id>
      <parentid>615124</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* পৰৱৰ্তী বিকাশ */</comment>
      <origin>615125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17629" sha1="5xipefz77r35is4bgv65iqvxa5okzu5" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
==পৰৱৰ্তী বিকাশ==
[[File:Bracera traditional sailboat Croatia.jpg|thumb|ব্ৰেচেৰা: ভূমধ্যসাগৰীয় এখন পৰম্পৰাগত লেটিন-ৰিগযুক্ত পালতোলা নাও]]
[[File:Bermuda rig - 17th Century woodcut.jpg|thumb|right|১৭ শতিকাৰ কাঠৰ খোদিত ত্ৰিকোণীয় পালযুক্ত বাৰ্মুডিয়ান জাহাজ। ইয়াৰ ৰেকযুক্ত মাস্তুলবোৰ আছিল লেটিনৰ এটা বিকাশ।]]
চতুৰ্দশ শতিকালৈকে লেটিন পাল মূলতঃ ভূমধ্য সাগৰৰ ওপৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আনহাতে আটলাণ্টিক আৰু বাল্টিক (আৰু ভাৰত মহাসাগৰ) জাহাজসমূহে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ পালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে উত্তৰ ইউৰোপে লেটিন গ্ৰহণ কৰাত আছিল এক বিশেষ পাল যি জাহাজ নিৰ্মাণৰ অন্যতম প্ৰযুক্তিগত বিকাশ আছিল, যিয়ে জাহাজক অধিক পৰিচালনাযোগ্য কৰি তুলিছিল, এইদৰে ইতিহাসবিদৰ পৰম্পৰাগত অগ্ৰগতিত ব্যৱসায়ীসকলক ভূমধ্যসাগৰৰপৰা ওলাই আটলাণ্টিক মহাসাগৰলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল; কেৰাভেলত সাধাৰণতে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক লেটিন জাপি দিয়া হৈছিল। কিন্তু লেটিন য়াৰ্ডাৰমৰ আকাৰৰ বাবে ধুমুহা বতৰত ডাঙৰ জাহাজ চম্ভালিব পৰাটো কঠিন আৰু বিপজ্জনক হৈ পৰিছিল আৰু [[কেৰেক]]ৰ বিকাশৰ লগে লগে লেটিন মিজেন মাস্তুলত সীমাবদ্ধ হৈ পৰিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় জাহাজত লেটিনৰ ঠাইত [[স্পেংকাৰ|চালক]] বা স্পেংকাৰে লয়। 

স্থানীয় পৰিস্থিতি অনুকূল হোৱা সৰু জাহাজৰ মূল পালৰ বাবে ৰিগিং পছন্দ হিচাপে লেটিন জীয়াই থাকিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বষ্টনৰ উত্তৰত থকা আমেৰিকাৰ সামুদ্ৰিক অঞ্চলত গুণ্ডাল’ নামৰ বাৰ্জৰ দৰে জাহাজবোৰে গোটেই ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লেটিন ৰিগ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল। একেদৰে বাল্টিকত লেটিন পাল ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে জীয়াই আছিল। যিহেতু দণ্ডবোৰ মাস্তুলৰ লগত সংলগ্ন বিন্দুত কেন্দ্ৰিত হয়, গতিকে সমগ্ৰ পালখন দ্ৰুতগতিত মেলি দিব পাৰি। অঞ্চলটোৰ [[জোৱাৰ-ভাটা]]ৰ নদীপথত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত এইটো এটা সুবিধা আছিল, যিবোৰৰ বাবে প্ৰায়ে দলঙৰ তলেৰে পাৰ হ’বলগীয়া হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ ভূমধ্যসাগৰীয় উপকূল আৰু মাছ ধৰা নাও বেলেঞ্চেলেতো মাত্ৰ এখন লেটিন পাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>5xipefz77r35is4bgv65iqvxa5okzu5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615126</id>
      <parentid>615125</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* পৰৱৰ্তী বিকাশ */</comment>
      <origin>615126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22200" sha1="549i48nd4p4cq3vz23w3gr7mi5yjsy7" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
==পৰৱৰ্তী বিকাশ==
[[File:Bracera traditional sailboat Croatia.jpg|thumb|ব্ৰেচেৰা: ভূমধ্যসাগৰীয় এখন পৰম্পৰাগত লেটিন-ৰিগযুক্ত পালতোলা নাও]]
[[File:Bermuda rig - 17th Century woodcut.jpg|thumb|right|১৭ শতিকাৰ কাঠৰ খোদিত ত্ৰিকোণীয় পালযুক্ত বাৰ্মুডিয়ান জাহাজ। ইয়াৰ ৰেকযুক্ত মাস্তুলবোৰ আছিল লেটিনৰ এটা বিকাশ।]]
চতুৰ্দশ শতিকালৈকে লেটিন পাল মূলতঃ ভূমধ্য সাগৰৰ ওপৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আনহাতে আটলাণ্টিক আৰু বাল্টিক (আৰু ভাৰত মহাসাগৰ) জাহাজসমূহে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ পালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে উত্তৰ ইউৰোপে লেটিন গ্ৰহণ কৰাত আছিল এক বিশেষ পাল যি জাহাজ নিৰ্মাণৰ অন্যতম প্ৰযুক্তিগত বিকাশ আছিল, যিয়ে জাহাজক অধিক পৰিচালনাযোগ্য কৰি তুলিছিল, এইদৰে ইতিহাসবিদৰ পৰম্পৰাগত অগ্ৰগতিত ব্যৱসায়ীসকলক ভূমধ্যসাগৰৰপৰা ওলাই আটলাণ্টিক মহাসাগৰলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল; কেৰাভেলত সাধাৰণতে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক লেটিন জাপি দিয়া হৈছিল। কিন্তু লেটিন য়াৰ্ডাৰমৰ আকাৰৰ বাবে ধুমুহা বতৰত ডাঙৰ জাহাজ চম্ভালিব পৰাটো কঠিন আৰু বিপজ্জনক হৈ পৰিছিল আৰু [[কেৰেক]]ৰ বিকাশৰ লগে লগে লেটিন মিজেন মাস্তুলত সীমাবদ্ধ হৈ পৰিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় জাহাজত লেটিনৰ ঠাইত [[স্পেংকাৰ|চালক]] বা স্পেংকাৰে লয়। 

স্থানীয় পৰিস্থিতি অনুকূল হোৱা সৰু জাহাজৰ মূল পালৰ বাবে ৰিগিং পছন্দ হিচাপে লেটিন জীয়াই থাকিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বষ্টনৰ উত্তৰত থকা আমেৰিকাৰ সামুদ্ৰিক অঞ্চলত গুণ্ডাল’ নামৰ বাৰ্জৰ দৰে জাহাজবোৰে গোটেই ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লেটিন ৰিগ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল। একেদৰে বাল্টিকত লেটিন পাল ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে জীয়াই আছিল। যিহেতু দণ্ডবোৰ মাস্তুলৰ লগত সংলগ্ন বিন্দুত কেন্দ্ৰিত হয়, গতিকে সমগ্ৰ পালখন দ্ৰুতগতিত মেলি দিব পাৰি। অঞ্চলটোৰ [[জোৱাৰ-ভাটা]]ৰ নদীপথত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত এইটো এটা সুবিধা আছিল, যিবোৰৰ বাবে প্ৰায়ে দলঙৰ তলেৰে পাৰ হ’বলগীয়া হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ ভূমধ্যসাগৰীয় উপকূল আৰু মাছ ধৰা নাও বেলেঞ্চেলেতো মাত্ৰ এখন লেটিন পাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==সমস্যাবহুল গতি==
তলত বৰ্ণনা কৰা আধুনিক ৰূপত লেটিনৰ এটা অসুবিধা হ’ল ইয়াৰ এটা গতি সমস্যাবহুল গতিতকৈ যথেষ্ট কম সুবিধাজনক। যিহেতু পালখন মাস্তুলৰ কাষত থাকে, এটা গতিত, মাস্তুলটোৱে বতাহৰ ফালে থকা পালৰ ওপৰত পোনে পোনে হেঁচা দিয়ে, য’ত ই পালৰ ওপৰেৰে বায়ু প্ৰবাহত যথেষ্ট বাধা দিব পাৰে। এইটোৱেই সমস্যাবহুল গতি। আনটো গতিত পালখন মাস্তুলৰ পৰা আঁতৰাই হেঁচি দিয়া হয়, যাৰ ফলত হস্তক্ষেপ বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পায়। আধুনিক লেটিনত, সাধাৰণতে অগভীৰ কোণৰ সৈতে, ইয়াৰ ফলত পালৰ বৃহৎ অঞ্চলত বায়ু প্ৰবাহত ব্যাঘাত জন্মে, যাৰ ফলত গতিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে।{{cn}}

কিন্তু লেটিন ৰিগৰ ৰূপ আছে, যেনে ভেলা লেটিনা কেনেৰিয়াত, য’ত টেকিং কৰাৰ সময়ত স্পাৰটো এফালৰ পৰা আনটো ফাললৈ সলনি কৰা হয়। এইদৰে ৰিগটোৱে মাষ্টৰ ওপৰত ঠেলি দিয়া পালৰ পৰা অহা এই বায়ু প্ৰবাহৰ বিঘিনিৰ সম্মুখীন নহয়।[20]

লেটিন পালখন মাস্তুলৰ ওপৰৰ ব্ৰেচটো ঢিলা কৰি, চোতালখন উলম্ব অৱস্থাত নপৰালৈকে তলৰ ব্ৰেচটো টান কৰি আৰু মাস্তুলৰ সিটো মূৰে থকা অংশটো সংলগ্ন কৰি গতি কৰিব পাৰি। লেটিন পালৰ সহায়ত গতি কৰাৰ আন এটা উপায় হ’ল ব্ৰেচবোৰ ঢিলা কৰি মাস্তুলৰ দণ্ড উলম্বভাৱে তুলি লোৱা, শ্বীট আৰু গতিটো আঁতৰাই দিয়া আৰু মাস্তুলৰ সিটো পাৰে পালখন মাস্তুলৰ সন্মুখত ঘূৰাই দিয়া আৰু শ্বীট আৰু টেকটো পুনৰ সংলগ্ন কৰা। এই পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিয়ৰ্ন লেণ্ডষ্ট্ৰমৰ দ্য শ্বিপত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{cn}}

লেটিন ৰিগটোও বাৰ্মুডা ৰিগৰ পূৰ্বপুৰুষ আছিল, ডাচ বেজান ৰিগৰ যোগেদি। ষোড়শ শতিকাত যেতিয়া স্পেইনে নেদাৰলেণ্ডত শাসন কৰিছিল, তেতিয়া ডাচ নাও নিৰ্মাতাসকলে লেটিন ৰিগসমূহৰ প্ৰচলন কৰিছিল, যিসকলে অতি সোনকালেই মাস্তুলটো বাদ দি দণ্ডৰ তলৰ মূৰটো পোনে পোনে ডেকত বান্ধি ডিজাইনটো সলনি কৰিছিল, অংশটো ৰেকযুক্ত মাস্তুলত পৰিণত হৈছিল আৰু পিছফালে সম্পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ, ত্ৰিকোণীয় (লেগ-অফ-মাটন) মূল পাল এটা আছিল। ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাৰ্মুডাত প্ৰৱৰ্তন কৰা এই ৰিগ বাৰ্মুডা ৰিগলৈ বিকশিত হয়, যিটো ২০ শতিকাত সৰু পালতোলা জাহাজৰ বাবে প্ৰায় সাৰ্বজনীনভাৱে গ্ৰহণ কৰা হয়।{{cn}}

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>549i48nd4p4cq3vz23w3gr7mi5yjsy7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615127</id>
      <parentid>615126</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* সমস্যাবহুল গতি */</comment>
      <origin>615127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26879" sha1="hxur4vk74h2icrckfp45r2onn3150yg" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
==পৰৱৰ্তী বিকাশ==
[[File:Bracera traditional sailboat Croatia.jpg|thumb|ব্ৰেচেৰা: ভূমধ্যসাগৰীয় এখন পৰম্পৰাগত লেটিন-ৰিগযুক্ত পালতোলা নাও]]
[[File:Bermuda rig - 17th Century woodcut.jpg|thumb|right|১৭ শতিকাৰ কাঠৰ খোদিত ত্ৰিকোণীয় পালযুক্ত বাৰ্মুডিয়ান জাহাজ। ইয়াৰ ৰেকযুক্ত মাস্তুলবোৰ আছিল লেটিনৰ এটা বিকাশ।]]
চতুৰ্দশ শতিকালৈকে লেটিন পাল মূলতঃ ভূমধ্য সাগৰৰ ওপৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আনহাতে আটলাণ্টিক আৰু বাল্টিক (আৰু ভাৰত মহাসাগৰ) জাহাজসমূহে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ পালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে উত্তৰ ইউৰোপে লেটিন গ্ৰহণ কৰাত আছিল এক বিশেষ পাল যি জাহাজ নিৰ্মাণৰ অন্যতম প্ৰযুক্তিগত বিকাশ আছিল, যিয়ে জাহাজক অধিক পৰিচালনাযোগ্য কৰি তুলিছিল, এইদৰে ইতিহাসবিদৰ পৰম্পৰাগত অগ্ৰগতিত ব্যৱসায়ীসকলক ভূমধ্যসাগৰৰপৰা ওলাই আটলাণ্টিক মহাসাগৰলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল; কেৰাভেলত সাধাৰণতে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক লেটিন জাপি দিয়া হৈছিল। কিন্তু লেটিন য়াৰ্ডাৰমৰ আকাৰৰ বাবে ধুমুহা বতৰত ডাঙৰ জাহাজ চম্ভালিব পৰাটো কঠিন আৰু বিপজ্জনক হৈ পৰিছিল আৰু [[কেৰেক]]ৰ বিকাশৰ লগে লগে লেটিন মিজেন মাস্তুলত সীমাবদ্ধ হৈ পৰিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় জাহাজত লেটিনৰ ঠাইত [[স্পেংকাৰ|চালক]] বা স্পেংকাৰে লয়। 

স্থানীয় পৰিস্থিতি অনুকূল হোৱা সৰু জাহাজৰ মূল পালৰ বাবে ৰিগিং পছন্দ হিচাপে লেটিন জীয়াই থাকিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বষ্টনৰ উত্তৰত থকা আমেৰিকাৰ সামুদ্ৰিক অঞ্চলত গুণ্ডাল’ নামৰ বাৰ্জৰ দৰে জাহাজবোৰে গোটেই ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লেটিন ৰিগ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল। একেদৰে বাল্টিকত লেটিন পাল ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে জীয়াই আছিল। যিহেতু দণ্ডবোৰ মাস্তুলৰ লগত সংলগ্ন বিন্দুত কেন্দ্ৰিত হয়, গতিকে সমগ্ৰ পালখন দ্ৰুতগতিত মেলি দিব পাৰি। অঞ্চলটোৰ [[জোৱাৰ-ভাটা]]ৰ নদীপথত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত এইটো এটা সুবিধা আছিল, যিবোৰৰ বাবে প্ৰায়ে দলঙৰ তলেৰে পাৰ হ’বলগীয়া হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ ভূমধ্যসাগৰীয় উপকূল আৰু মাছ ধৰা নাও বেলেঞ্চেলেতো মাত্ৰ এখন লেটিন পাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==সমস্যাবহুল গতি==
তলত বৰ্ণনা কৰা আধুনিক ৰূপত লেটিনৰ এটা অসুবিধা হ’ল ইয়াৰ এটা গতি সমস্যাবহুল গতিতকৈ যথেষ্ট কম সুবিধাজনক। যিহেতু পালখন মাস্তুলৰ কাষত থাকে, এটা গতিত, মাস্তুলটোৱে বতাহৰ ফালে থকা পালৰ ওপৰত পোনে পোনে হেঁচা দিয়ে, য’ত ই পালৰ ওপৰেৰে বায়ু প্ৰবাহত যথেষ্ট বাধা দিব পাৰে। এইটোৱেই সমস্যাবহুল গতি। আনটো গতিত পালখন মাস্তুলৰ পৰা আঁতৰাই হেঁচি দিয়া হয়, যাৰ ফলত হস্তক্ষেপ বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পায়। আধুনিক লেটিনত, সাধাৰণতে অগভীৰ কোণৰ সৈতে, ইয়াৰ ফলত পালৰ বৃহৎ অঞ্চলত বায়ু প্ৰবাহত ব্যাঘাত জন্মে, যাৰ ফলত গতিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে।{{cn}}

কিন্তু লেটিন ৰিগৰ ৰূপ আছে, যেনে ভেলা লেটিনা কেনেৰিয়াত, য’ত টেকিং কৰাৰ সময়ত স্পাৰটো এফালৰ পৰা আনটো ফাললৈ সলনি কৰা হয়। এইদৰে ৰিগটোৱে মাষ্টৰ ওপৰত ঠেলি দিয়া পালৰ পৰা অহা এই বায়ু প্ৰবাহৰ বিঘিনিৰ সম্মুখীন নহয়।[20]

লেটিন পালখন মাস্তুলৰ ওপৰৰ ব্ৰেচটো ঢিলা কৰি, চোতালখন উলম্ব অৱস্থাত নপৰালৈকে তলৰ ব্ৰেচটো টান কৰি আৰু মাস্তুলৰ সিটো মূৰে থকা অংশটো সংলগ্ন কৰি গতি কৰিব পাৰি। লেটিন পালৰ সহায়ত গতি কৰাৰ আন এটা উপায় হ’ল ব্ৰেচবোৰ ঢিলা কৰি মাস্তুলৰ দণ্ড উলম্বভাৱে তুলি লোৱা, শ্বীট আৰু গতিটো আঁতৰাই দিয়া আৰু মাস্তুলৰ সিটো পাৰে পালখন মাস্তুলৰ সন্মুখত ঘূৰাই দিয়া আৰু শ্বীট আৰু টেকটো পুনৰ সংলগ্ন কৰা। এই পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিয়ৰ্ন লেণ্ডষ্ট্ৰমৰ দ্য শ্বিপত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{cn}}

লেটিন ৰিগটোও বাৰ্মুডা ৰিগৰ পূৰ্বপুৰুষ আছিল, ডাচ বেজান ৰিগৰ যোগেদি। ষোড়শ শতিকাত যেতিয়া স্পেইনে নেদাৰলেণ্ডত শাসন কৰিছিল, তেতিয়া ডাচ নাও নিৰ্মাতাসকলে লেটিন ৰিগসমূহৰ প্ৰচলন কৰিছিল, যিসকলে অতি সোনকালেই মাস্তুলটো বাদ দি দণ্ডৰ তলৰ মূৰটো পোনে পোনে ডেকত বান্ধি ডিজাইনটো সলনি কৰিছিল, অংশটো ৰেকযুক্ত মাস্তুলত পৰিণত হৈছিল আৰু পিছফালে সম্পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ, ত্ৰিকোণীয় (লেগ-অফ-মাটন) মূল পাল এটা আছিল। ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাৰ্মুডাত প্ৰৱৰ্তন কৰা এই ৰিগ বাৰ্মুডা ৰিগলৈ বিকশিত হয়, যিটো ২০ শতিকাত সৰু পালতোলা জাহাজৰ বাবে প্ৰায় সাৰ্বজনীনভাৱে গ্ৰহণ কৰা হয়।{{cn}}

==বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ লেটিন পৰিৱৰ্তন==
বতাহৰ দিশত উন্নত প্ৰদৰ্শন আৰু অধিক কৌশলগততাৰ বাবে লেটিন ৰিগে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ ঠাই লোৱাটো এটা ব্যাপক ভুল ধাৰণা। দুয়োটাৰে আপেক্ষিক ফলপ্ৰসূতাৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত দেখা যায় যে তেওঁলোকৰ প্ৰদৰ্শন আচলতে বহুত মিল আছিল। বতাহৰ ফালে কাম কৰাৰ সময়ত আৰু বতাহৰ তললৈ জাহাজ চলোৱাৰ সময়ত এই ফলাফলসমূহ প্ৰযোজ্য। (তদুপৰি, ৰিগৰ প্ৰকাৰৰ দৰেই হালৰ আকৃতিৰ পৰাও কাৰ্য্যক্ষমতাৰ পাৰ্থক্য আহৰণ কৰা হয়।) এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ পৰা লেটিনলৈ উন্নত পালতোলা প্ৰদৰ্শনৰ পৰিৱৰ্তন হোৱা কোনো বিৱৰ্তনশীল প্ৰযুক্তিগত বিকাশ হোৱা নাছিল আৰু বতাহৰ ফালে থকা কাৰ্য্যক্ষমতাৰ বাহিৰেও আন কাৰকে এই পৰিৱৰ্তনক নিৰ্দেশ দিছিল।[21]

ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ সৰলীকৰণ খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাত হয়, য'ত উপাদানৰ সংখ্যা হ্ৰাস পায়। আটাইতকৈ স্পষ্ট কথাটো হ’ল, প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত ইয়াৰ ভিতৰত ব্ৰেইলৰ অনুপস্থিতি (আৰু এই ৰছীবোৰক লৈ যোৱা স্বতন্ত্ৰ সীহৰ আঙঠি)ও আছিল। এই পৰিৱৰ্তন খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে, নতুন নিৰ্মাণৰ খৰচ আৰু চলি থকা ৰক্ষণাবেক্ষণ দুয়োটাৰে খৰচ হ্ৰাস কৰা। ইয়াৰ ফলত এই ধৰণৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ কাৰ্য্যক্ষমতাৰ কিছু অৱনতি হ’লহেঁতেন। ইতিমধ্যে বিকল্প হিচাপে লেটিন উপলব্ধ আছিল আৰু কম উপাদান অংশ থকাৰ বাবে খৰচৰ ওপৰত প্ৰতিযোগিতা কৰিব পাৰিছিল যদিও মূল ভূমধ্যসাগৰীয় স্কোৱাৰ ৰিগৰ কাৰ্য্যক্ষমতা বজাই ৰাখিছিল। এইটো হাল নিৰ্মাণ পদ্ধতিৰ উদ্ভাৱনৰ সৈতে মিলি গৈছিল কাৰণ পেগ কৰা টেননৰ সৈতে হাল প্লেংকিঙৰ প্ৰান্তৰ পৰা প্ৰান্তলৈ সংযোগ (এটা &quot;শ্বেল প্ৰথম&quot; নিৰ্মাণ কৌশল) &quot;ফ্ৰেম প্ৰথম&quot; কাৰ্ভেল নিৰ্মাণৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰ্তনৰ পৰ্যায়সমূহৰ সৈতে সলনি হ'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও খৰচৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হোৱাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। সেয়েহে ৫ম শতিকাত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ পৰা লেটিনলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো নিৰ্মাণ আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ খৰচৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বুলি ধৰা হয়, পালতোলাৰ কাৰ্য্যক্ষমতাৰ কোনো বিশেষ পাৰ্থক্যৰ বাবে নহয়।[22]

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>hxur4vk74h2icrckfp45r2onn3150yg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615128</id>
      <parentid>615127</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ লেটিন পৰিৱৰ্তন */</comment>
      <origin>615128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27162" sha1="181osunfxl806zjyk9afcn1t2fkdup7" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
==পৰৱৰ্তী বিকাশ==
[[File:Bracera traditional sailboat Croatia.jpg|thumb|ব্ৰেচেৰা: ভূমধ্যসাগৰীয় এখন পৰম্পৰাগত লেটিন-ৰিগযুক্ত পালতোলা নাও]]
[[File:Bermuda rig - 17th Century woodcut.jpg|thumb|right|১৭ শতিকাৰ কাঠৰ খোদিত ত্ৰিকোণীয় পালযুক্ত বাৰ্মুডিয়ান জাহাজ। ইয়াৰ ৰেকযুক্ত মাস্তুলবোৰ আছিল লেটিনৰ এটা বিকাশ।]]
চতুৰ্দশ শতিকালৈকে লেটিন পাল মূলতঃ ভূমধ্য সাগৰৰ ওপৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আনহাতে আটলাণ্টিক আৰু বাল্টিক (আৰু ভাৰত মহাসাগৰ) জাহাজসমূহে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ পালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে উত্তৰ ইউৰোপে লেটিন গ্ৰহণ কৰাত আছিল এক বিশেষ পাল যি জাহাজ নিৰ্মাণৰ অন্যতম প্ৰযুক্তিগত বিকাশ আছিল, যিয়ে জাহাজক অধিক পৰিচালনাযোগ্য কৰি তুলিছিল, এইদৰে ইতিহাসবিদৰ পৰম্পৰাগত অগ্ৰগতিত ব্যৱসায়ীসকলক ভূমধ্যসাগৰৰপৰা ওলাই আটলাণ্টিক মহাসাগৰলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল; কেৰাভেলত সাধাৰণতে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক লেটিন জাপি দিয়া হৈছিল। কিন্তু লেটিন য়াৰ্ডাৰমৰ আকাৰৰ বাবে ধুমুহা বতৰত ডাঙৰ জাহাজ চম্ভালিব পৰাটো কঠিন আৰু বিপজ্জনক হৈ পৰিছিল আৰু [[কেৰেক]]ৰ বিকাশৰ লগে লগে লেটিন মিজেন মাস্তুলত সীমাবদ্ধ হৈ পৰিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় জাহাজত লেটিনৰ ঠাইত [[স্পেংকাৰ|চালক]] বা স্পেংকাৰে লয়। 

স্থানীয় পৰিস্থিতি অনুকূল হোৱা সৰু জাহাজৰ মূল পালৰ বাবে ৰিগিং পছন্দ হিচাপে লেটিন জীয়াই থাকিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বষ্টনৰ উত্তৰত থকা আমেৰিকাৰ সামুদ্ৰিক অঞ্চলত গুণ্ডাল’ নামৰ বাৰ্জৰ দৰে জাহাজবোৰে গোটেই ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লেটিন ৰিগ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল। একেদৰে বাল্টিকত লেটিন পাল ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে জীয়াই আছিল। যিহেতু দণ্ডবোৰ মাস্তুলৰ লগত সংলগ্ন বিন্দুত কেন্দ্ৰিত হয়, গতিকে সমগ্ৰ পালখন দ্ৰুতগতিত মেলি দিব পাৰি। অঞ্চলটোৰ [[জোৱাৰ-ভাটা]]ৰ নদীপথত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত এইটো এটা সুবিধা আছিল, যিবোৰৰ বাবে প্ৰায়ে দলঙৰ তলেৰে পাৰ হ’বলগীয়া হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ ভূমধ্যসাগৰীয় উপকূল আৰু মাছ ধৰা নাও বেলেঞ্চেলেতো মাত্ৰ এখন লেটিন পাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==সমস্যাবহুল গতি==
তলত বৰ্ণনা কৰা আধুনিক ৰূপত লেটিনৰ এটা অসুবিধা হ’ল ইয়াৰ এটা গতি সমস্যাবহুল গতিতকৈ যথেষ্ট কম সুবিধাজনক। যিহেতু পালখন মাস্তুলৰ কাষত থাকে, এটা গতিত, মাস্তুলটোৱে বতাহৰ ফালে থকা পালৰ ওপৰত পোনে পোনে হেঁচা দিয়ে, য’ত ই পালৰ ওপৰেৰে বায়ু প্ৰবাহত যথেষ্ট বাধা দিব পাৰে। এইটোৱেই সমস্যাবহুল গতি। আনটো গতিত পালখন মাস্তুলৰ পৰা আঁতৰাই হেঁচি দিয়া হয়, যাৰ ফলত হস্তক্ষেপ বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পায়। আধুনিক লেটিনত, সাধাৰণতে অগভীৰ কোণৰ সৈতে, ইয়াৰ ফলত পালৰ বৃহৎ অঞ্চলত বায়ু প্ৰবাহত ব্যাঘাত জন্মে, যাৰ ফলত গতিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে।{{cn}}

কিন্তু লেটিন ৰিগৰ ৰূপ আছে, যেনে ভেলা লেটিনা কেনেৰিয়াত, য’ত টেকিং কৰাৰ সময়ত স্পাৰটো এফালৰ পৰা আনটো ফাললৈ সলনি কৰা হয়। এইদৰে ৰিগটোৱে মাষ্টৰ ওপৰত ঠেলি দিয়া পালৰ পৰা অহা এই বায়ু প্ৰবাহৰ বিঘিনিৰ সম্মুখীন নহয়।[20]

লেটিন পালখন মাস্তুলৰ ওপৰৰ ব্ৰেচটো ঢিলা কৰি, চোতালখন উলম্ব অৱস্থাত নপৰালৈকে তলৰ ব্ৰেচটো টান কৰি আৰু মাস্তুলৰ সিটো মূৰে থকা অংশটো সংলগ্ন কৰি গতি কৰিব পাৰি। লেটিন পালৰ সহায়ত গতি কৰাৰ আন এটা উপায় হ’ল ব্ৰেচবোৰ ঢিলা কৰি মাস্তুলৰ দণ্ড উলম্বভাৱে তুলি লোৱা, শ্বীট আৰু গতিটো আঁতৰাই দিয়া আৰু মাস্তুলৰ সিটো পাৰে পালখন মাস্তুলৰ সন্মুখত ঘূৰাই দিয়া আৰু শ্বীট আৰু টেকটো পুনৰ সংলগ্ন কৰা। এই পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিয়ৰ্ন লেণ্ডষ্ট্ৰমৰ দ্য শ্বিপত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{cn}}

লেটিন ৰিগটোও বাৰ্মুডা ৰিগৰ পূৰ্বপুৰুষ আছিল, ডাচ বেজান ৰিগৰ যোগেদি। ষোড়শ শতিকাত যেতিয়া স্পেইনে নেদাৰলেণ্ডত শাসন কৰিছিল, তেতিয়া ডাচ নাও নিৰ্মাতাসকলে লেটিন ৰিগসমূহৰ প্ৰচলন কৰিছিল, যিসকলে অতি সোনকালেই মাস্তুলটো বাদ দি দণ্ডৰ তলৰ মূৰটো পোনে পোনে ডেকত বান্ধি ডিজাইনটো সলনি কৰিছিল, অংশটো ৰেকযুক্ত মাস্তুলত পৰিণত হৈছিল আৰু পিছফালে সম্পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ, ত্ৰিকোণীয় (লেগ-অফ-মাটন) মূল পাল এটা আছিল। ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাৰ্মুডাত প্ৰৱৰ্তন কৰা এই ৰিগ বাৰ্মুডা ৰিগলৈ বিকশিত হয়, যিটো ২০ শতিকাত সৰু পালতোলা জাহাজৰ বাবে প্ৰায় সাৰ্বজনীনভাৱে গ্ৰহণ কৰা হয়।{{cn}}

==বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ লেটিন পৰিৱৰ্তন==
বতাহৰ দিশত উন্নত প্ৰদৰ্শন আৰু অধিক কৌশলগততাৰ বাবে লেটিন ৰিগে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ ঠাই লোৱাটো এটা ব্যাপক ভুল ধাৰণা। দুয়োটাৰে আপেক্ষিক ফলপ্ৰসূতাৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত দেখা যায় যে তেওঁলোকৰ প্ৰদৰ্শন আচলতে বহুত মিল আছিল। বতাহৰ ফালে কাম কৰাৰ সময়ত আৰু বতাহৰ তললৈ জাহাজ চলোৱাৰ সময়ত এই ফলাফলসমূহ প্ৰযোজ্য। (তদুপৰি, ৰিগৰ প্ৰকাৰৰ দৰেই হালৰ আকৃতিৰ পৰাও কাৰ্য্যক্ষমতাৰ পাৰ্থক্য আহৰণ কৰা হয়।) এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ পৰা লেটিনলৈ উন্নত পালতোলা প্ৰদৰ্শনৰ পৰিৱৰ্তন হোৱা কোনো বিৱৰ্তনশীল প্ৰযুক্তিগত বিকাশ হোৱা নাছিল আৰু বতাহৰ ফালে থকা কাৰ্য্যক্ষমতাৰ বাহিৰেও আন কাৰকে এই পৰিৱৰ্তনক নিৰ্দেশ দিছিল।{{sfn|Whitewright|2011}} 

ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ সৰলীকৰণ খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাত হয়, য'ত উপাদানৰ সংখ্যা হ্ৰাস পায়। আটাইতকৈ স্পষ্ট কথাটো হ’ল, প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত ইয়াৰ ভিতৰত ব্ৰেইলৰ অনুপস্থিতি (আৰু এই ৰছীবোৰক লৈ যোৱা স্বতন্ত্ৰ সীহৰ আঙঠি)ও আছিল। এই পৰিৱৰ্তন খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে, নতুন নিৰ্মাণৰ খৰচ আৰু চলি থকা ৰক্ষণাবেক্ষণ দুয়োটাৰে খৰচ হ্ৰাস কৰা। ইয়াৰ ফলত এই ধৰণৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা কিছু অৱনতি হ’লহেঁতেন। ইতিমধ্যে বিকল্প হিচাপে লেটিন উপলব্ধ আছিল আৰু কম উপাদান অংশ থকাৰ বাবে খৰচৰ ওপৰত প্ৰতিযোগিতা কৰিব পাৰিছিল যদিও মূল ভূমধ্যসাগৰীয় স্কোৱাৰ ৰিগৰ কাৰ্য্যক্ষমতা বজাই ৰাখিছিল। এইটো হাল নিৰ্মাণ পদ্ধতিৰ উদ্ভাৱনৰ সৈতে মিলি গৈছিল কাৰণ পেগ কৰা টেননৰ সৈতে হাল প্লেংকিঙৰ প্ৰান্তৰ পৰা প্ৰান্তলৈ সংযোগ (এটা &quot;শ্বেল প্ৰথম&quot; নিৰ্মাণ কৌশল) &quot;ফ্ৰেম প্ৰথম&quot; কাৰ্ভেল নিৰ্মাণৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰ্তনৰ পৰ্যায়সমূহৰ সৈতে সলনি হ'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও খৰচৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হোৱাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। সেয়েহে ৫ম শতিকাত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ পৰা লেটিনলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো নিৰ্মাণ আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ খৰচৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বুলি ধৰা হয়, পালতোলাৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ কোনো বিশেষ পাৰ্থক্যৰ বাবে নহয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Whitewright |first1=Julian |title=Technological Continuity and Change: The Lateen Sail of the Medieval Mediterranean |journal=Al-Masāq |date=April 2012 |volume=24 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.1080/09503110.2012.655580|s2cid=161464823 }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>181osunfxl806zjyk9afcn1t2fkdup7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615147</id>
      <parentid>615128</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gitartha.bordoloi</username>
        <id>2441</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[লেটিন(পাল)]]ৰ পৰা [[লেটিন (পাল)]]লৈ Gitartha.bordoloiয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: space correction</comment>
      <origin>615128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27162" sha1="181osunfxl806zjyk9afcn1t2fkdup7" xml:space="preserve">[[File:Rigging-lateen-sail.svg|thumb|right|লেটিন পাল]]
'''লেটিন''' (ফৰাচী লেটিন 'লেটিন'ৰ পৰা),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|lateen |access-date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt; যাক লেটিন-ৰিগ বুলিও কোৱা হয়, [[মাস্তুল]]ৰ ওপৰত কোণত লগোৱা দীঘলীয়া ইয়াৰ্ডত স্থাপন কৰা ত্ৰিকোণীয় [[পাল]], আৰু আগফাল-পিছ দিশত চলি থাকে। [[চেট্টি]]ক একেটা সামগ্ৰিক শ্ৰেণীৰ পালৰ এটা সংশ্লিষ্ট প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।{{sfn|Whitewright|2012a}}

খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ৰোমান যুগত ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত লেটিনৰ উৎপত্তি হৈছিল আৰু ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই তাত সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। এই সময়ত লেটিন ৰিগৰ বহল প্ৰৱৰ্তন ধ্ৰুপদী যুগৰ ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে কমি গৈছিল। যিহেতু এই দুটা ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা বহুলাংশে একে, গতিকে এটাৰপৰা আনটোলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, কিয়নো লেটিন ৰিগত কম উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ই ক্ষয় হ’লে সলনি কৰিবলগীয়া কৰ্ডেজ কম আছিল।{{sfn|Whitewright|2012a}}

আৰবৰ নাৱিকসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত লেটিন ৰিগ গ্ৰহণ কৰে – খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত ভাৰত মহাসাগৰত লেটিন ৰিগৰ কিছু সীমিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ আৰু ষোড়শ শতিকাৰ মূৰ্তিবিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।{{sfn|Whitewright|2012a}}

ষোড়শ শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় আৰু উত্তৰ ইউৰোপীয় জাহাজ নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা একত্ৰিত হোৱাৰ লগে লগে সামুদ্ৰিক প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তনত লেটিন পালেই বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছিল, কিছুসময়ৰ বাবে সেই সময়ৰ [[সম্পূৰ্ণ ৰিগযুক্ত জাহাজ]]সমূহত লেটিন মিজেনক সৰ্বজনীনভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল – যদিও পিছলৈ এই ভূমিকাত [[গফ ৰিগ|গফ ৰিগে]] ইয়াৰ ঠাই লয়।{{sfn|Whitewright|2012a}}
==ইতিহাস==
===ভূমধ্যসাগৰীয় উৎপত্তি===
ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই, ৰোমান যুগত লেটিনৰ বিকাশ ঘটিছিল। ৫ম শতিকাৰ ভিতৰত ই সাধাৰণ হৈ পৰে।{{sfn|Whitewright|2012a}}
[[File:Meister der Predigten des Heiligen Gregor von Nazianz 001.jpg|thumb|বাইজেন্টাইন জাহাজ চেট্টি পাল (আনুমানিক ৮৮০ৰ ক্ষুদ্ৰচিত্ৰৰ পৰা){{sfn|Whitewright|2009|p=100}}]]
লেটিনৰ এটা উপপ্ৰকাৰ হিচাপে আছে: [[চেট্টি]]। ত্ৰিকোণীয় পাল হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত এটা চুটি উলম্ব দণ্ড থাকে – সম্মুখৰ চুকটো কাটি ত্ৰিকোণীয় লেটিনৰ দৰে দেখা যায়। দুয়োবিধ লেটিন সম্ভৱতঃ আৰম্ভণিৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ এটা কবৰশিলত চতুৰ্ভুজ লেটিন পাল (চেট্টি বুলিও জনা যায়) চিত্ৰিত কৰা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থ শতিকাৰ মোজাইকত ত্ৰিকোণীয় পাল দেখুওৱা হৈছে, যিটো সমগ্ৰ মধ্যযুগজুৰি মানক ৰিগ হ'বলগীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;Casson 1995, 243–245&quot;&gt;{{harvnb|Casson|1995|pp=243–245}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে খনন কৰা আটাইতকৈ প্ৰাচীন জাহাজখন লেটিন ৰিগেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দ (দ্বিতীয় ইয়াছি আদা), আৰবসকলে ভূমধ্যসাগৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে আৰু চাৰিটা প্ৰমাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=352}}&lt;/ref&gt; কেলেণ্ডেৰিছ জাহাজৰ মোজাইক (৫ম শতিকাৰ শেষৰপৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে){{sfn|Pomey|2006|}}{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}} আৰু সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ কেলিয়া জাহাজৰ গ্ৰেফিটোৱে ছবিখনৰ পৰিপূৰক।{{sfn|Whitewright|2009|p=98f}}

ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত সমগ্ৰ ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ পালৰ ঠাই বহুলাংশে লেটিন পালে ল’লে, ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ভূমধ্যসাগৰীয় আইকনগ্ৰাফীৰপৰা পিছৰটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ গ’ল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Castro|Fonseca|Vacas|Ciciliot|2008|p=2}}&lt;/ref&gt; ই বাইজেণ্টাইন ড্ৰমন [[গেলি|যুদ্ধ গেলি]]ৰ মানক ৰিগ হৈ পৰিছিল আৰু সম্ভৱতঃ ৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাণ্ডাল ৰাজ্য আক্ৰমণত বেলিছাৰিয়াছৰ ফ্লেগশ্বিপেও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Basch 2001, 63&quot;&gt;{{harvnb|Basch|2001|p=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Casson|1995|p=245, fn. 82}}&lt;/ref&gt; মধ্য বাইজেণ্টাইন যুগতো সম্পূৰ্ণ ত্ৰিকোণীয় লেটিন আৰু চেট্টিৰ সহাৱস্থান অব্যাহত আছিল, যাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টান আইকনগ্ৰাফী{{sfn|Whitewright|2009|p=100}} আৰু লগতে শেহতীয়াকৈ য়েনিকাপিৰ খননত গ্ৰেফিটোৰ সন্ধান পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|Günsenin|Rieth|2012|p=157}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাত ৰিগিঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া হুক আকৃতিৰ মাষ্টহেডে বেৰেলৰ দৰে কাউৰীৰ বাহৰ সৈতে অধিক মিল থকা ব্যৱস্থা এটাৰ ঠাই লয়।&lt;ref&gt;{{harvnb|Whitewright|2009|p=101}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবসকলে কপটিক জনসাধাৰণৰদ্বাৰা লেটিন পাল গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে বৰ্তমানৰ ভূমধ্যসাগৰীয় সামুদ্ৰিক পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ আৰু আগন্তুক শতিকাজুৰি মুছলমান নেতৃত্বাধীন বন্দৰৰ বাবে গেলিৰ দলৰ ডাঙৰ অংশ যোগান ধৰি থাকিল।&lt;ref&gt;{{harvnb|Campbell|1995|pp=9–10}}&lt;/ref&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় আৰবসকলৰ মাজত লেটিনৰ পৰিভাষাটোৱেও ইয়াৰ ইংগিত দিয়ে, যিটো গ্ৰীক-ৰোমান নামকৰণৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref&gt;{{harvnb|White|1978|pp=256f.}}&lt;/ref&gt; লেটিনৰ প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে অধিক বিশদ গৱেষণাত বাধাৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰাথমিক ইছলামিক শিল্পত পালতোলা ৰিগৰ নিঃসংকোচ চিত্ৰণৰ স্পষ্ট অভাৱ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}} একাদশ শতিকাৰ চাৰাচেনিক ডেনিয়াৰ এটা গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পৰ খাদ্য বৰ্তমান ভূমধ্যসাগৰত পোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন নিৰাপদে চিনাক্তকৰণযোগ্য উদাহৰণ।{{sfn|Whitewright|2012b|p=589}}
===নীল নদী===
ভূমধ্যসাগৰৰ পৰা লেটিন পাল ইজিপ্তৰ নীল নদীলৈ বিয়পি পৰে আৰু লেটিন ৰিগযুক্ত [[ফেলুকা]] গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref name=&quot;Bisson 2020&quot;&gt;{{cite book |last=Bisson |first=Wilfred J. |editor-last=Burns |editor-first=William E. |title=Science and Technology in World History, Volume 1 |date=2020 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-440-87116-0 |page=226 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h9zQDwAAQBAJ&amp;q=nile+%22lateen+sail%22 |chapter=Introduction: Travel Technology}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰত মহাসাগৰলৈ প্ৰসাৰণ===
[[File:Inhambane-dhow.JPG|right|thumbnail|[[মোজাম্বিক]]ত [[ধৌ]]ৱে লেটিন পালৰ সৈতে কঠিন পথত পালেৰে মাস্তুলৰ ওপৰত হেঁচা মাৰি ধৰি আগবাঢ়িছে]]
শেহতীয়া দশকবোৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰত লেটিন পালৰ বিকাশ আৰু বিস্তাৰৰ নতুন প্ৰমাণৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰত মহাসাগৰত আৰব নাৱিক যাত্ৰাৰ ভূমিকা পুনৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত এই পালত প্ৰাচ্যৰ উৎপত্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছে।{{sfn|Whitewright|2009|p=98}}{{sfn|Casson|1954|pp=214f.}}
[[File:Sd11-boom.JPG|thumb|left|দুখন [[চেট্টি]] পাল ৰিগ আৰু এখন মুখ্য পাল থকা এখন ডাঙৰ ধৌ।]]
প্ৰায় ১৫০০ চনলৈকে ভাৰত মহাসাগৰত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগ প্ৰধান আছিল। তাৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন দ্ৰুতগতিত হয়, প্ৰায় সকলো জাহাজতে এতিয়া লেটিন ৰিগ কৰা হৈছে।{{sfn|White|1978|p=258}} যিহেতু ভূমধ্যসাগৰীয় হালৰ ডিজাইন আৰু নিৰ্মাণ পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত পূবৰ মুছলমান জাহাজ নিৰ্মাতাসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি জনা যায়, গতিকে ধাৰণা কৰা হয় যে এই প্ৰক্ৰিয়াত নতুন [[কেৰাভেল]]ৰ লেটিন ৰিগিংও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
==পৰৱৰ্তী বিকাশ==
[[File:Bracera traditional sailboat Croatia.jpg|thumb|ব্ৰেচেৰা: ভূমধ্যসাগৰীয় এখন পৰম্পৰাগত লেটিন-ৰিগযুক্ত পালতোলা নাও]]
[[File:Bermuda rig - 17th Century woodcut.jpg|thumb|right|১৭ শতিকাৰ কাঠৰ খোদিত ত্ৰিকোণীয় পালযুক্ত বাৰ্মুডিয়ান জাহাজ। ইয়াৰ ৰেকযুক্ত মাস্তুলবোৰ আছিল লেটিনৰ এটা বিকাশ।]]
চতুৰ্দশ শতিকালৈকে লেটিন পাল মূলতঃ ভূমধ্য সাগৰৰ ওপৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আনহাতে আটলাণ্টিক আৰু বাল্টিক (আৰু ভাৰত মহাসাগৰ) জাহাজসমূহে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ পালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে উত্তৰ ইউৰোপে লেটিন গ্ৰহণ কৰাত আছিল এক বিশেষ পাল যি জাহাজ নিৰ্মাণৰ অন্যতম প্ৰযুক্তিগত বিকাশ আছিল, যিয়ে জাহাজক অধিক পৰিচালনাযোগ্য কৰি তুলিছিল, এইদৰে ইতিহাসবিদৰ পৰম্পৰাগত অগ্ৰগতিত ব্যৱসায়ীসকলক ভূমধ্যসাগৰৰপৰা ওলাই আটলাণ্টিক মহাসাগৰলৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল; কেৰাভেলত সাধাৰণতে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক লেটিন জাপি দিয়া হৈছিল। কিন্তু লেটিন য়াৰ্ডাৰমৰ আকাৰৰ বাবে ধুমুহা বতৰত ডাঙৰ জাহাজ চম্ভালিব পৰাটো কঠিন আৰু বিপজ্জনক হৈ পৰিছিল আৰু [[কেৰেক]]ৰ বিকাশৰ লগে লগে লেটিন মিজেন মাস্তুলত সীমাবদ্ধ হৈ পৰিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় জাহাজত লেটিনৰ ঠাইত [[স্পেংকাৰ|চালক]] বা স্পেংকাৰে লয়। 

স্থানীয় পৰিস্থিতি অনুকূল হোৱা সৰু জাহাজৰ মূল পালৰ বাবে ৰিগিং পছন্দ হিচাপে লেটিন জীয়াই থাকিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বষ্টনৰ উত্তৰত থকা আমেৰিকাৰ সামুদ্ৰিক অঞ্চলত গুণ্ডাল’ নামৰ বাৰ্জৰ দৰে জাহাজবোৰে গোটেই ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লেটিন ৰিগ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল। একেদৰে বাল্টিকত লেটিন পাল ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে জীয়াই আছিল। যিহেতু দণ্ডবোৰ মাস্তুলৰ লগত সংলগ্ন বিন্দুত কেন্দ্ৰিত হয়, গতিকে সমগ্ৰ পালখন দ্ৰুতগতিত মেলি দিব পাৰি। অঞ্চলটোৰ [[জোৱাৰ-ভাটা]]ৰ নদীপথত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত এইটো এটা সুবিধা আছিল, যিবোৰৰ বাবে প্ৰায়ে দলঙৰ তলেৰে পাৰ হ’বলগীয়া হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ ভূমধ্যসাগৰীয় উপকূল আৰু মাছ ধৰা নাও বেলেঞ্চেলেতো মাত্ৰ এখন লেটিন পাল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
==সমস্যাবহুল গতি==
তলত বৰ্ণনা কৰা আধুনিক ৰূপত লেটিনৰ এটা অসুবিধা হ’ল ইয়াৰ এটা গতি সমস্যাবহুল গতিতকৈ যথেষ্ট কম সুবিধাজনক। যিহেতু পালখন মাস্তুলৰ কাষত থাকে, এটা গতিত, মাস্তুলটোৱে বতাহৰ ফালে থকা পালৰ ওপৰত পোনে পোনে হেঁচা দিয়ে, য’ত ই পালৰ ওপৰেৰে বায়ু প্ৰবাহত যথেষ্ট বাধা দিব পাৰে। এইটোৱেই সমস্যাবহুল গতি। আনটো গতিত পালখন মাস্তুলৰ পৰা আঁতৰাই হেঁচি দিয়া হয়, যাৰ ফলত হস্তক্ষেপ বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পায়। আধুনিক লেটিনত, সাধাৰণতে অগভীৰ কোণৰ সৈতে, ইয়াৰ ফলত পালৰ বৃহৎ অঞ্চলত বায়ু প্ৰবাহত ব্যাঘাত জন্মে, যাৰ ফলত গতিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে।{{cn}}

কিন্তু লেটিন ৰিগৰ ৰূপ আছে, যেনে ভেলা লেটিনা কেনেৰিয়াত, য’ত টেকিং কৰাৰ সময়ত স্পাৰটো এফালৰ পৰা আনটো ফাললৈ সলনি কৰা হয়। এইদৰে ৰিগটোৱে মাষ্টৰ ওপৰত ঠেলি দিয়া পালৰ পৰা অহা এই বায়ু প্ৰবাহৰ বিঘিনিৰ সম্মুখীন নহয়।[20]

লেটিন পালখন মাস্তুলৰ ওপৰৰ ব্ৰেচটো ঢিলা কৰি, চোতালখন উলম্ব অৱস্থাত নপৰালৈকে তলৰ ব্ৰেচটো টান কৰি আৰু মাস্তুলৰ সিটো মূৰে থকা অংশটো সংলগ্ন কৰি গতি কৰিব পাৰি। লেটিন পালৰ সহায়ত গতি কৰাৰ আন এটা উপায় হ’ল ব্ৰেচবোৰ ঢিলা কৰি মাস্তুলৰ দণ্ড উলম্বভাৱে তুলি লোৱা, শ্বীট আৰু গতিটো আঁতৰাই দিয়া আৰু মাস্তুলৰ সিটো পাৰে পালখন মাস্তুলৰ সন্মুখত ঘূৰাই দিয়া আৰু শ্বীট আৰু টেকটো পুনৰ সংলগ্ন কৰা। এই পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিয়ৰ্ন লেণ্ডষ্ট্ৰমৰ দ্য শ্বিপত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।{{cn}}

লেটিন ৰিগটোও বাৰ্মুডা ৰিগৰ পূৰ্বপুৰুষ আছিল, ডাচ বেজান ৰিগৰ যোগেদি। ষোড়শ শতিকাত যেতিয়া স্পেইনে নেদাৰলেণ্ডত শাসন কৰিছিল, তেতিয়া ডাচ নাও নিৰ্মাতাসকলে লেটিন ৰিগসমূহৰ প্ৰচলন কৰিছিল, যিসকলে অতি সোনকালেই মাস্তুলটো বাদ দি দণ্ডৰ তলৰ মূৰটো পোনে পোনে ডেকত বান্ধি ডিজাইনটো সলনি কৰিছিল, অংশটো ৰেকযুক্ত মাস্তুলত পৰিণত হৈছিল আৰু পিছফালে সম্পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ, ত্ৰিকোণীয় (লেগ-অফ-মাটন) মূল পাল এটা আছিল। ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাৰ্মুডাত প্ৰৱৰ্তন কৰা এই ৰিগ বাৰ্মুডা ৰিগলৈ বিকশিত হয়, যিটো ২০ শতিকাত সৰু পালতোলা জাহাজৰ বাবে প্ৰায় সাৰ্বজনীনভাৱে গ্ৰহণ কৰা হয়।{{cn}}

==বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ লেটিন পৰিৱৰ্তন==
বতাহৰ দিশত উন্নত প্ৰদৰ্শন আৰু অধিক কৌশলগততাৰ বাবে লেটিন ৰিগে বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ ঠাই লোৱাটো এটা ব্যাপক ভুল ধাৰণা। দুয়োটাৰে আপেক্ষিক ফলপ্ৰসূতাৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত দেখা যায় যে তেওঁলোকৰ প্ৰদৰ্শন আচলতে বহুত মিল আছিল। বতাহৰ ফালে কাম কৰাৰ সময়ত আৰু বতাহৰ তললৈ জাহাজ চলোৱাৰ সময়ত এই ফলাফলসমূহ প্ৰযোজ্য। (তদুপৰি, ৰিগৰ প্ৰকাৰৰ দৰেই হালৰ আকৃতিৰ পৰাও কাৰ্য্যক্ষমতাৰ পাৰ্থক্য আহৰণ কৰা হয়।) এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাত ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ পৰা লেটিনলৈ উন্নত পালতোলা প্ৰদৰ্শনৰ পৰিৱৰ্তন হোৱা কোনো বিৱৰ্তনশীল প্ৰযুক্তিগত বিকাশ হোৱা নাছিল আৰু বতাহৰ ফালে থকা কাৰ্য্যক্ষমতাৰ বাহিৰেও আন কাৰকে এই পৰিৱৰ্তনক নিৰ্দেশ দিছিল।{{sfn|Whitewright|2011}} 

ভূমধ্যসাগৰীয় বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ সৰলীকৰণ খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাত হয়, য'ত উপাদানৰ সংখ্যা হ্ৰাস পায়। আটাইতকৈ স্পষ্ট কথাটো হ’ল, প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত ইয়াৰ ভিতৰত ব্ৰেইলৰ অনুপস্থিতি (আৰু এই ৰছীবোৰক লৈ যোৱা স্বতন্ত্ৰ সীহৰ আঙঠি)ও আছিল। এই পৰিৱৰ্তন খৰচৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে, নতুন নিৰ্মাণৰ খৰচ আৰু চলি থকা ৰক্ষণাবেক্ষণ দুয়োটাৰে খৰচ হ্ৰাস কৰা। ইয়াৰ ফলত এই ধৰণৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ৰিগৰ কাৰ্যক্ষমতা কিছু অৱনতি হ’লহেঁতেন। ইতিমধ্যে বিকল্প হিচাপে লেটিন উপলব্ধ আছিল আৰু কম উপাদান অংশ থকাৰ বাবে খৰচৰ ওপৰত প্ৰতিযোগিতা কৰিব পাৰিছিল যদিও মূল ভূমধ্যসাগৰীয় স্কোৱাৰ ৰিগৰ কাৰ্য্যক্ষমতা বজাই ৰাখিছিল। এইটো হাল নিৰ্মাণ পদ্ধতিৰ উদ্ভাৱনৰ সৈতে মিলি গৈছিল কাৰণ পেগ কৰা টেননৰ সৈতে হাল প্লেংকিঙৰ প্ৰান্তৰ পৰা প্ৰান্তলৈ সংযোগ (এটা &quot;শ্বেল প্ৰথম&quot; নিৰ্মাণ কৌশল) &quot;ফ্ৰেম প্ৰথম&quot; কাৰ্ভেল নিৰ্মাণৰ প্ৰাৰম্ভিক বিৱৰ্তনৰ পৰ্যায়সমূহৰ সৈতে সলনি হ'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও খৰচৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হোৱাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। সেয়েহে ৫ম শতিকাত বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ ৰিগৰ পৰা লেটিনলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাটো নিৰ্মাণ আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ খৰচৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বুলি ধৰা হয়, পালতোলাৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ কোনো বিশেষ পাৰ্থক্যৰ বাবে নহয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Whitewright |first1=Julian |title=Technological Continuity and Change: The Lateen Sail of the Medieval Mediterranean |journal=Al-Masāq |date=April 2012 |volume=24 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.1080/09503110.2012.655580|s2cid=161464823 }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৱৰ প্ৰকাৰ]]</text>
      <sha1>181osunfxl806zjyk9afcn1t2fkdup7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ (উপন্যাস)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137717</id>
    <revision>
      <id>615130</id>
      <timestamp>2026-07-01T05:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{short description|2006 book by Kiran Desai}} {{Infobox book | name          = The Inheritance of Loss | title_orig    =  | translator    =  | image         =  Inheritance of loss cover.jpg | caption       = First US edition | author        = [[Kiran Desai]] | cover_artist  =  | country       = [[India]] | language      =  English  | series        =  | genre         = [[Novel]] | publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | Hamish...</comment>
      <origin>615130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10886" sha1="s2n2dxpjeb7soo85jvavt1q3xezgfva" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = The Inheritance of Loss
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = First US edition
| author        = [[Kiran Desai]]
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      =  English 
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | [[Hamish Hamilton]] (UK) }}
| release_date  = 31 August 2006
| media_type    = Print ([[Hardcover|hardback]] &amp; [[paperback]])
| pages         = 336 (hardback edition)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = [[Hullabaloo in the Guava Orchard]]
| followed_by   = [[The Loneliness of Sonia and Sunny]]
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা কিৰণ দেশাইৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে আমেৰিকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ দাদাৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ’' উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।
==Reception==
[[Natasha Walter]] found it a &quot;grim&quot; novel, highlighting &quot;how individuals are always failing to communicate&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; ''The Observer'' found some excellent comic set-pieces amid the grimness.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Hughes|first1=Sarah|title=Uncle Potty and other guides to the truth|url=https://www.theguardian.com/books/2006/sep/03/fiction.features1|newspaper=The Observer|date=3 September 2006}}&lt;/ref&gt; [[Pankaj Mishra]] writing in ''[[The New York Times]]'' claimed Desai &quot;manages to explore, with intimacy and insight, just about every contemporary international issue: globalization, multiculturalism, [[economic inequality]], fundamentalism and terrorist violence.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.html|first= Pankaj|last=Mishra|newspaper=The New York Times|date=12 February 2006}}&lt;/ref&gt;

In 2020, Emma Lee-Potter of ''[[The Independent]]'' listed it as one of the 12 best Indian novels.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}</text>
      <sha1>s2n2dxpjeb7soo85jvavt1q3xezgfva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615132</id>
      <parentid>615130</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10890" sha1="buz35uk507dp2kmhxnm7w0wd1n18qvw" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = The Inheritance of Loss
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = First US edition
| author        = [[Kiran Desai]]
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      =  English 
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | [[Hamish Hamilton]] (UK) }}
| release_date  = 31 August 2006
| media_type    = Print ([[Hardcover|hardback]] &amp; [[paperback]])
| pages         = 336 (hardback edition)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = [[Hullabaloo in the Guava Orchard]]
| followed_by   = [[The Loneliness of Sonia and Sunny]]
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে আমেৰিকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ দাদাৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ’' উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।
==Reception==
[[Natasha Walter]] found it a &quot;grim&quot; novel, highlighting &quot;how individuals are always failing to communicate&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; ''The Observer'' found some excellent comic set-pieces amid the grimness.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Hughes|first1=Sarah|title=Uncle Potty and other guides to the truth|url=https://www.theguardian.com/books/2006/sep/03/fiction.features1|newspaper=The Observer|date=3 September 2006}}&lt;/ref&gt; [[Pankaj Mishra]] writing in ''[[The New York Times]]'' claimed Desai &quot;manages to explore, with intimacy and insight, just about every contemporary international issue: globalization, multiculturalism, [[economic inequality]], fundamentalism and terrorist violence.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.html|first= Pankaj|last=Mishra|newspaper=The New York Times|date=12 February 2006}}&lt;/ref&gt;

In 2020, Emma Lee-Potter of ''[[The Independent]]'' listed it as one of the 12 best Indian novels.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}</text>
      <sha1>buz35uk507dp2kmhxnm7w0wd1n18qvw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615133</id>
      <parentid>615132</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* Reception */</comment>
      <origin>615133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12215" sha1="izxz33gzebimtaix8waoegy0onftpqe" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = The Inheritance of Loss
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = First US edition
| author        = [[Kiran Desai]]
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      =  English 
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | [[Hamish Hamilton]] (UK) }}
| release_date  = 31 August 2006
| media_type    = Print ([[Hardcover|hardback]] &amp; [[paperback]])
| pages         = 336 (hardback edition)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = [[Hullabaloo in the Guava Orchard]]
| followed_by   = [[The Loneliness of Sonia and Sunny]]
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে আমেৰিকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ দাদাৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ’' উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক  &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;  পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২ খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}</text>
      <sha1>izxz33gzebimtaix8waoegy0onftpqe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615134</id>
      <parentid>615133</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিষয়বস্তু */</comment>
      <origin>615134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12213" sha1="fsqdihcqf3xbri7k476zcrgnivqsvbs" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = The Inheritance of Loss
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = First US edition
| author        = [[Kiran Desai]]
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      =  English 
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | [[Hamish Hamilton]] (UK) }}
| release_date  = 31 August 2006
| media_type    = Print ([[Hardcover|hardback]] &amp; [[paperback]])
| pages         = 336 (hardback edition)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = [[Hullabaloo in the Guava Orchard]]
| followed_by   = [[The Loneliness of Sonia and Sunny]]
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে আমেৰিকাত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ দাদাৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ''  উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক  &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;  পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২ খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}</text>
      <sha1>fsqdihcqf3xbri7k476zcrgnivqsvbs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615135</id>
      <parentid>615134</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12229" sha1="d5vh2kucyr5gm5jvxq76i019dvjv5w0" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = The Inheritance of Loss
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = First US edition
| author        = [[Kiran Desai]]
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      =  English 
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | [[Hamish Hamilton]] (UK) }}
| release_date  = 31 August 2006
| media_type    = Print ([[Hardcover|hardback]] &amp; [[paperback]])
| pages         = 336 (hardback edition)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = [[Hullabaloo in the Guava Orchard]]
| followed_by   = [[The Loneliness of Sonia and Sunny]]
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss}}) ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে [[আমেৰিকা]]ত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ ককেউতাকৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ''  উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক  &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;  পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২ খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}</text>
      <sha1>d5vh2kucyr5gm5jvxq76i019dvjv5w0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615136</id>
      <parentid>615135</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12310" sha1="cuu8a6rpq2aptjiqpkkihmk7f618ia9" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = The Inheritance of Loss
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = First US edition
| author        = [[Kiran Desai]]
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      =  English 
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | [[Hamish Hamilton]] (UK) }}
| release_date  = 31 August 2006
| media_type    = Print ([[Hardcover|hardback]] &amp; [[paperback]])
| pages         = 336 (hardback edition)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = [[Hullabaloo in the Guava Orchard]]
| followed_by   = [[The Loneliness of Sonia and Sunny]]
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss}}) ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে [[আমেৰিকা]]ত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ ককেউতাকৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ''  উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক  &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;  পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২ খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]</text>
      <sha1>cuu8a6rpq2aptjiqpkkihmk7f618ia9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615137</id>
      <parentid>615136</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:বুকাৰ বঁটা বিজয়ী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12381" sha1="n61ldnbp10z4kmtvgo88w16z1wzxmqd" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = The Inheritance of Loss
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = First US edition
| author        = [[Kiran Desai]]
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      =  English 
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | [[Hamish Hamilton]] (UK) }}
| release_date  = 31 August 2006
| media_type    = Print ([[Hardcover|hardback]] &amp; [[paperback]])
| pages         = 336 (hardback edition)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = [[Hullabaloo in the Guava Orchard]]
| followed_by   = [[The Loneliness of Sonia and Sunny]]
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss}}) ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে [[আমেৰিকা]]ত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ ককেউতাকৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ''  উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক  &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;  পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২ খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]
[[শ্ৰেণী:বুকাৰ বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>n61ldnbp10z4kmtvgo88w16z1wzxmqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615138</id>
      <parentid>615137</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:উপন্যাস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>615138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12426" sha1="hxrb29iky8tvu6iepv8ed31n51p2acr" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = The Inheritance of Loss
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = First US edition
| author        = [[Kiran Desai]]
| cover_artist  = 
| country       = [[India]]
| language      =  English 
| series        = 
| genre         = [[Novel]]
| publisher     = {{unbulleted list | [[Atlantic Monthly Press]] (US) | [[Hamish Hamilton]] (UK) }}
| release_date  = 31 August 2006
| media_type    = Print ([[Hardcover|hardback]] &amp; [[paperback]])
| pages         = 336 (hardback edition)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = [[Hullabaloo in the Guava Orchard]]
| followed_by   = [[The Loneliness of Sonia and Sunny]]
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss}}) ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে [[আমেৰিকা]]ত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ ককেউতাকৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ''  উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক  &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;  পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২ খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]
[[শ্ৰেণী:বুকাৰ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:উপন্যাস]]</text>
      <sha1>hxrb29iky8tvu6iepv8ed31n51p2acr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615139</id>
      <parentid>615138</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T06:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>615139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12898" sha1="nub9tpjdom7vslx73sa1l4q1bck9r8y" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name          = দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =  Inheritance of loss cover.jpg
| caption       = প্ৰথম আমেৰিকাৰ সংস্কৰণ
| author        = কিৰণ দেশাই
| cover_artist  = 
| country       = [[ভাৰত]]
| language      =  ইংৰাজী 
| series        = 
| genre         = [[উপন্যাস]]
| publisher     = {{unbulleted list | আটলাণ্টিক মান্থলী প্ৰেছ (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ) | হামিছ হেমিল্টন (যুক্তৰাজ্য) }}
| release_date  = ৩১ আগষ্ট ২০০৬
| media_type    = প্ৰিন্ট (হাৰ্ডবেক আৰু পেপাৰবেক)
| pages         = ৩৩৬ (হাৰ্ডবেক সংস্কৰণ)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc          = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by   = ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড''
| followed_by   ='' দ্য লনলাইনেছ অৱ ছানিয়া এণ্ড ছনি''
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss}}) ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt;  আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা।''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে [[আমেৰিকা]]ত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ ককেউতাকৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে । উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ।

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাৱিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱনশৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশাইয়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাৱিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে।

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি  চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপিও পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ''  উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱনশৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়।

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন।

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক  &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;  পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২ খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title =  Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp;13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]
[[শ্ৰেণী:বুকাৰ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:উপন্যাস]]</text>
      <sha1>nub9tpjdom7vslx73sa1l4q1bck9r8y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615140</id>
      <parentid>615139</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T06:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>615140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12798" sha1="1abh88map0b801up7fxjx2i0jj05mlt" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name = দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ
| title_orig = 
| translator = 
| image = Inheritance of loss cover.jpg
| caption = প্ৰথম আমেৰিকাৰ সংস্কৰণ
| author = কিৰণ দেশাই
| cover_artist = 
| country = [[ভাৰত]]
| language = ইংৰাজী 
| series = 
| genre = [[উপন্যাস]]
| publisher = {{unbulleted list | আটলাণ্টিক মান্থলী প্ৰেছ (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ) | হামিছ হেমিল্টন (যুক্তৰাজ্য) }}
| release_date = ৩১ আগষ্ট ২০০৬
| media_type = প্ৰিণ্ট (হাৰ্ডবেক আৰু পেপাৰবেক)
| pages = ৩৩৬ (হাৰ্ডবেক সংস্কৰণ)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by = ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড''
| followed_by ='' দ্য লনলাইনেছ অৱ ছানিয়া এণ্ড ছনি''
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss}}) ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt; আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা। ''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়-বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক। 

==উপন্যাসৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে [[আমেৰিকা]]ত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ ককেউতাকৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰফালৰপৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে। উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ। 

আনটো চৰিত্ৰ বিজু আমেৰিকাত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভাৰতত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাবিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ অভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱন-শৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ দাদা, এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশায়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাবিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে। 

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপি পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰদ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়। 

==বিষয়-বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ'' উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়-বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱন-শৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়। 

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন। 

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt; পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot; &lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title = Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp; 13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]
[[শ্ৰেণী:বুকাৰ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:উপন্যাস]]</text>
      <sha1>1abh88map0b801up7fxjx2i0jj05mlt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615141</id>
      <parentid>615140</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T06:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* উপন্যাসৰ সাৰাংশ */</comment>
      <origin>615141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12828" sha1="a467dq7qo79phvq9t0m7jk7qto79p9w" xml:space="preserve">{{short description|2006 book by Kiran Desai}}
{{Infobox book
| name = দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ
| title_orig = 
| translator = 
| image = Inheritance of loss cover.jpg
| caption = প্ৰথম আমেৰিকাৰ সংস্কৰণ
| author = কিৰণ দেশাই
| cover_artist = 
| country = [[ভাৰত]]
| language = ইংৰাজী 
| series = 
| genre = [[উপন্যাস]]
| publisher = {{unbulleted list | আটলাণ্টিক মান্থলী প্ৰেছ (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ) | হামিছ হেমিল্টন (যুক্তৰাজ্য) }}
| release_date = ৩১ আগষ্ট ২০০৬
| media_type = প্ৰিণ্ট (হাৰ্ডবেক আৰু পেপাৰবেক)
| pages = ৩৩৬ (হাৰ্ডবেক সংস্কৰণ)
| isbn = 0-241-14348-9
| isbn_note = (hardback)
|dewey=823.92
| oclc = 65764578
|congress=PS3554.E82 I54 
| preceded_by = ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড''
| followed_by ='' দ্য লনলাইনেছ অৱ ছানিয়া এণ্ড ছনি''
|set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986
}}


'''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss}}) ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,&lt;ref name=&quot;national-win&quot; /&gt; আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা। ''

তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;booker-win&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot; /&gt; ইয়াৰ মূল বিষয়-বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক। 

==উপন্যাসখনৰ সাৰাংশ==

কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে [[আমেৰিকা]]ত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ ককেউতাকৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰফালৰপৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে। উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ। 

আনটো চৰিত্ৰ বিজু [[আমেৰিকা]]ত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে [[ভাৰত]]ত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাবিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ অভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱন-শৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ ককাদেউতাকক এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশায়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাবিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে। 

অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপি পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰদ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়।

==বিষয়-বস্তু==

''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ'' উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়-বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱন-শৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়। 

উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন। 

==প্ৰতিক্ৰিয়া==
নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক &quot;বিষাদময়&quot;(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে &quot;ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়&quot; বুলি আলোকপাত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}&lt;/ref&gt; বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt; পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই &quot;সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।&quot; &lt;ref&gt;{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm

২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যৰ উৎস ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;national-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2
| publisher = Bookcritics.org
| url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2
| url-status = dead
| archive-date = 25 February 2009
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;booker-win&quot;&gt;
{{cite press release
| title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai
| publisher = Booker Prize Foundation
| url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2
| access-date = 2011-07-06
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jabberwock&quot;&gt;
{{cite web
| title = Kiran Desai interview
| work = Jabberwock (blog)
| date = 2006-01-20
| url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html
| access-date = 2011-06-14
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News]
* [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com]
* [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book]
* [[Roy, Pinaki]]. &quot;''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading&quot;. ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&amp;nbsp; 13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}}

[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]]
[[শ্ৰেণী:বুকাৰ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:উপন্যাস]]</text>
      <sha1>a467dq7qo79phvq9t0m7jk7qto79p9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লেটিন(পাল)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137718</id>
    <redirect title="লেটিন (পাল)" />
    <revision>
      <id>615148</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gitartha.bordoloi</username>
        <id>2441</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[লেটিন(পাল)]]ৰ পৰা [[লেটিন (পাল)]]লৈ Gitartha.bordoloiয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: space correction</comment>
      <origin>615148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="8rnouow3q0wxcj38w5iy3xsbj2e09hb" xml:space="preserve">#REDIRECT [[লেটিন (পাল)]]</text>
      <sha1>8rnouow3q0wxcj38w5iy3xsbj2e09hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডব্লিউ. ই. বি. ডু বয়েজ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137719</id>
    <revision>
      <id>615149</id>
      <timestamp>2026-07-01T11:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1360177975|W. E. B. Du Bois]]&quot; পৃষ্ঠাৰ অনুবাদেৰে সৃষ্টি কৰা হৈছে</comment>
      <origin>615149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43815" sha1="qygwwiww7brnn0bl1e9oejcux6cyhs4" xml:space="preserve">
{{Infobox scientist|image=W.E.B. Du Bois by James E. Purdy, 1907 (3x4).jpg|alt=Carte-de-visite of Du Bois, with beard and mustache, around 39 years old|caption=Du Bois in 1907|birth_name=William Edward Burghardt Du&amp;nbsp;Bois|birth_date={{Birth date|1868|2|23}}|birth_place=[[Great Barrington, Massachusetts]], U.S.|citizenship={{Unbulleted list|United States &lt;!-- (1868–1963) --&gt;|[[Ghana]] (from 1961)}}|death_date={{Death date and age|1963|8|27|1868|2|23}}|death_place=[[Accra]], Ghana|fields={{hlist|Sociology|history}}|workplaces={{Unbulleted list|[[Atlanta University]]|[[NAACP]]}}|thesis_url=https://archive.org/details/suppressionofafr01dubouoft|doctoral_advisor=[[Albert Bushnell Hart]]|known_for={{Unbulleted list|''[[The Souls of Black Folk]]'' (1903)|''[[Black Reconstruction in America]]'' (1935)|''[[The Crisis]]''}}|awards=[[Spingarn Medal]] (1920)
&lt;br&gt;[[Lenin Peace Prize]] (1959)|children=2, including [[Yolande Du Bois|Yolande]]|signature=W.E.B. DuBois Signature.svg|footnotes=}}'''উইলিয়াম এডৱাৰ্ড বাৰ্ঘাৰ্ড ডু বয়েজ''' ( {{IPAc-en|d|uː|ˈ|b|ɔɪ|s}} {{Respell|doo|BOYSS|'}} ;  {{Efn|According to biographer Lewis: &quot;[Du Bois] would unfailingly insist upon the 'correct' pronunciation of his surname. 'The pronunciation of my name is ''Due Boyss'', with the accent on the last syllable,' he would patiently explain to the uninformed.&quot;&lt;ref name=DLL11/&gt;}} ২৩ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৮৬৮ – ২৭ আগষ্ট, ১৯৬৩) এগৰাকী আমেৰিকান সমাজতত্ত্ববিদ, লেখক, ইতিহাসবিদ আৰু পান-আফ্ৰিকান নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী আছিল। মেছাচুচেটছৰ গ্ৰেট বেৰিংটনত জন্মগ্ৰহণ কৰা ডু বয়েজ এটি তুলনামূলকভাৱে সহনশীল আৰু সংহত সম্প্ৰদায়ৰ মাজত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁ হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল, য'ত তেওঁ ডক্টৰেট ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰা প্ৰথমগৰাকী আফ্ৰিকান আমেৰিকান হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। তেওঁ আটলান্টা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আছিল আৰু সমগ্ৰ জীৱনকালত বহুতো কিতাপ আৰু প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ জীৱনৰ শেষৰ বছৰবোৰ ঘানাত অতিবাহিত কৰিছিল আৰু ১৯৬৩ চনৰ ২৭ আগষ্টত আক্ৰাত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।

ডু বয়েজ 'নিয়াগ্ৰা মুভমেণ্ট'ৰ (Niagara Movement) এজন নেতা হিচাপে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল, যি আছিল সমান অধিকাৰ বিচৰা কৃষ্ণাংগ নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মীসকলৰ এক গোট। ডু বয়েজ আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে 'আটলান্টা কম্প্ৰমাইজ'ৰ (Atlanta Compromise) বিৰোধিতা কৰিছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, ডু বয়েজে সম্পূৰ্ণ নাগৰিক অধিকাৰ আৰু বৰ্ধিত ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিত্বৰ ওপৰত জোৰ দিছিল, যিটো তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে আফ্ৰিকান-আমেৰিকান বৌদ্ধিক শ্ৰেণীৰ জৰিয়তে সম্ভৱ হ'ব। তেওঁ এই গোটটোক 'টেলেন্টেড টেন্থ' (talented tenth) বুলি অভিহিত কৰিছিল, যিটো বৰ্ণগত উত্থানৰ অন্তৰ্গত এক ধাৰণা আছিল, আৰু বিশ্বাস কৰিছিল যে আফ্ৰিকান আমেৰিকানসকলক তেওঁলোকৰ নেতৃত্ব বিকাশৰ বাবে উচ্চ শিক্ষাৰ সুযোগৰ প্ৰয়োজন। ১৯০৯ চনত 'নেচনেল এছোচিয়েশ্যন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ কালাৰড পিপল'ৰ (National Association for the Advancement of Colored People বা NAACP) প্ৰতিষ্ঠাপকসকলৰ ভিতৰত ডু বয়েজ অন্যতম আছিল। ডু বয়েজে বৰ্ণবাদী ঘটনাসমূহৰ প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ এন.এ.এ.চি.পি.-ত (NAACP) থকা তেওঁৰ পদবীটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

তেওঁ পান-আফ্ৰিকানবাদৰ সমৰ্থক আছিল আৰু ইউৰোপীয় শক্তিসমূহৰ পৰা আফ্ৰিকান উপনিবেশসমূহৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিবলৈ পান-আফ্ৰিকান কংগ্ৰেছৰ কেইবাখনো বৈঠক আয়োজন কৰাত সহায় কৰিছিল। ডু বয়েজে ইউৰোপ, আফ্ৰিকা আৰু এছিয়ালৈ কেইবাবাৰো ভ্ৰমণ কৰিছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত তেওঁ পান-আফ্ৰিকান কংগ্ৰেছসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, সমাজবাদক আঁকোৱালি লৈছিল আৰু আটলান্টা বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত, তেওঁ শান্তি আন্দোলনত জড়িত হৈ পৰিছিল আৰু ফেডাৰেল ব্যুৰো অৱ ইনভেষ্টিগেশ্যনৰ (Federal Bureau of Investigation) লক্ষ্যত পৰিছিল। ডু বয়েজে বিশ্বাস কৰিছিল যে পুঁজিবাদেই আছিল বৰ্ণবাদৰ এটা প্ৰাথমিক কাৰণ, আৰু তেওঁ সমাজবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল আছিল।

ডু বয়েজ এগৰাকী বিপুল সৃষ্টিশীল লেখক আছিল। তেওঁৰ লেখাসমূহত মূলতঃ বৰ্ণবাদক লক্ষ্য কৰি লোৱা হৈছিল, যিয়ে লিঞ্চিং (lynching/গণপ্ৰহাৰ), জিম ক্ৰ' আইন (Jim Crow laws) আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহত হোৱা বৰ্ণগত বৈষম্যৰ তীব্ৰ প্ৰতিবাদ কৰিছিল। তেওঁৰ সংগ্ৰামৰ মাজত পৃথিৱীৰ সৰ্বত্ৰে থকা বৰ্ণিল লোকসকল (people of color), বিশেষকৈ উপনিবেশসমূহত থকা আফ্ৰিকান আৰু এছিয়ানসকল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। তেওঁৰ প্ৰবন্ধ সংকলন 'দ্য ছ'লছ অৱ ব্লেক ফ'ক' (The Souls of Black Folk) আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্যৰ এখন যুগান্তকাৰী গ্ৰন্থ; আৰু ১৯৩৫ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কৃতি (magnum opus) 'ব্লেক ৰিকনষ্ট্ৰাকশ্যন ইন আমেৰিকা'ই (Black Reconstruction in America) সেই সময়ত প্ৰচলিত ৰক্ষণশীল ধাৰণাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল যে পুনৰ্নিৰ্মাণ যুগৰ (Reconstruction era) ব্যৰ্থতাৰ বাবে কৃষ্ণাংগসকল দায়ী আছিল। ফ্ৰেডেৰিক ডগলাছৰ পৰা এটি বাক্যাংশ ধাৰলৈ লৈ, তেওঁ আমেৰিকান সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক জীৱনত প্ৰচলিত 'পৃথক কিন্তু সমান' (separate but equal) মতবাদৰ অন্যায়ক প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ 'কালাৰ লাইন' (color line/বৰ্ণৰেখা) শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল। ১৯৪০ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ আত্মজীৱনী 'ডাস্ক অৱ ডন'ক (Dusk of Dawn) আংশিকভাৱে আমেৰিকান সমাজতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰখনত অন্যতম প্ৰথম বৈজ্ঞানিক নিৱন্ধ বা গ্ৰন্থ (scientific treatises) হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এন.এ.এ.চি.পি.-ৰ (NAACP) মুখপত্ৰ 'দ্য ক্ৰাইচিছ'ৰ (The Crisis) সম্পাদক হিচাপে তেওঁ বহুতো প্ৰভাৱশালী লেখা প্ৰকাশ কৰিছিল।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==

=== পৰিয়াল আৰু শৈশৱ ===
১৮৬৮ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত মেছাচুচেটছৰ গ্ৰেট বেৰিংটনত আলফ্ৰেড আৰু মেৰী চিলভিনা বাৰ্ঘহাৰ্ড ডু বয়েজৰ ঘৰত ডু বয়েজৰ জন্ম হৈছিল। মেৰী চিলভিনা বাৰ্ঘহাৰ্ডৰ পৰিয়ালটো গ্ৰেট বেৰিংটনৰ অতি কম সংখ্যক স্বাধীন কৃষ্ণাংগ লোকৰ অংশ আছিল আৰু ৰাজ্যখনত তেওঁলোকৰ বহুদিনৰ পৰাই নিজস্ব মাটি-বাৰী আছিল। তেওঁ ডাচ (ওলন্দাজ), আফ্ৰিকান আৰু ইংৰাজ পূৰ্বপুৰুষৰ বংশধৰ আছিল। উইলিয়াম ডু বয়েজৰ মাতৃৰ ফালৰ আজো-আজোককাক (great-great-grandfather) আছিল টম বাৰ্ঘহাৰ্ড, এজন ক্ৰীতদাস (১৭৩০ চনৰ আশে-পাশে পশ্চিম আফ্ৰিকাত জন্মগ্ৰহণ কৰা) যাক ওলন্দাজ উপনিৱেশকাৰী কনৰেড বাৰ্ঘহাৰ্ডে দাস হিচাপে নিজৰ অধীনত ৰাখিছিল। আমেৰিকাৰ বিপ্লৱী যুদ্ধৰ (American Revolutionary War) সময়ত টমে কন্টিনেণ্টেল আৰ্মীত (Continental Army) কিছু সময়ৰ বাবে সেৱা আগবঢ়াইছিল, যাৰ বাবেই হয়তো ১৮ শতিকাৰ শেষৰ ফালে তেওঁ স্বাধীনতা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ জেক বাৰ্ঘহাৰ্ড আছিল অথেলো বাৰ্ঘহাৰ্ডৰ পিতৃ, আৰু এই অথেলো বাৰ্ঘহাৰ্ড আকৌ মেৰী চিলভিনা বাৰ্ঘহাৰ্ডৰ পিতৃ আছিল।  {{Efn|William Du Bois claimed [[Elizabeth Freeman]] as his relative; he wrote that she had married his great-grandfather Jack Burghardt.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Dusk of Dawn|first=W. E. B.|last=Du Bois|publisher=Transaction Publishers|location=Piscataway NJ|orig-year=1940|year=1984|page=11}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lewis|1994|page=14}} But Freeman was 20 years older than Burghardt, and no record of such a marriage has been found. It may have been Freeman's daughter, Betsy Humphrey, who married Burghardt after her first husband, Jonah Humphrey, left the area &quot;around 1811&quot;, and after Burghardt's first wife died ({{circa}} 1810). If so, Freeman would have been William Du Bois's step-great-great-grandmother. Anecdotal evidence supports Humphrey's marrying Burghardt; a close relationship of some form is likely.&lt;ref&gt;{{cite book|title=One Minute a Free Woman: Elizabeth Freeman and the Struggle for Freedom|first1=Emilie|last1=Piper|first2=David|last2=Levinson|publisher=Upper Housatonic Valley National Heritage Area|location=Salisbury CT|year=2010|isbn=978-0-9845492-0-7}}&lt;/ref&gt;}}
[[চিত্ৰ:WEB_Du_Bois_as_infant.png|alt=A photograph of Du Bois as an infant being held by his mother|left|thumb|কেঁচুৱা অৱস্থাত ডু বয়ছ মাকৰ সৈতে]]
উইলিয়াম ডু বয়ছৰ পিতৃৰ ফালৰ পৰা প্ৰাক্তন পিতৃ-মাতৃ আছিল নিউয়ৰ্কৰ প'কিপচিৰ জেমছ ডু বয়ছ, হুগুয়েনট মূলৰ এজন জনগোষ্ঠীয় ফৰাচী-আমেৰিকান যিয়ে দাসত্বত ৰখা মহিলাৰ সৈতে কেইবাটাও সন্তান জন্ম দিছিল।  জেমছৰ মিশ্ৰ জাতিৰ এজন পুত্ৰ আছিল আলেকজেণ্ডাৰ, যি ১৮০৩ চনত বাহামাৰ লং কেত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল; ১৮১০ চনত তেওঁ পিতৃৰ সৈতে আমেৰিকালৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite book|first1=Nahum Dimitri|last=Chandler|title=X: The Problem of the Negro as a Problem for Thought|year=2014|publisher=Fordham University Press|place=New York|isbn=978-0-8232-5407-1|pages=100–103|url=https://books.google.com/books?id=n0pGCgAAQBAJ&amp;pg=PT118}}&lt;/ref&gt; আলেকজেণ্ডাৰ ডু বয়ছে হাইটি ভ্ৰমণ কৰি কাম কৰে আৰু তেওঁৰ এগৰাকী মিষ্ট্ৰেছৰ সৈতে আলফ্ৰেড নামৰ এজন পুত্ৰৰ জন্ম হয়। আলফ্ৰেডক মাকৰ সৈতে হাইটিত এৰি আলেকজেণ্ডাৰ কানেকটিকাটলৈ উভতি যায়। 

১৮৬০ চনৰ কিছু সময়ৰ আগতে আলফ্ৰেড ডু বয়ছে আমেৰিকালৈ প্ৰব্ৰজন কৰি মেছাচুচেটছত বসতি স্থাপন কৰে। ১৮৬৭ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত গ্ৰেট বেৰিংটনৰ এখন গাঁও হাউছাটনিকত মেৰী ছিলভিনা বাৰ্ঘাৰ্ডৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয়।  তেওঁলোকৰ পুত্ৰ উইলিয়ামৰ জন্মৰ দুবছৰৰ পিছত ১৮৭০ চনত আলফ্ৰেডে মেৰীক এৰি থৈ যায়।  মেৰী ডু বয়ছে পুত্ৰৰ সৈতে গ্ৰেট বেৰিংটনত থকা পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি যায় আৰু তেওঁৰ পাঁচ বছৰ বয়সলৈকে তেওঁলোকে তাতেই থাকে। ১৮৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে [[ষ্ট্ৰ'ক|ষ্ট্ৰোক]] নোহোৱালৈকে তাই পৰিয়াল পোহপাল দিবলৈ কাম কৰিছিল (ভাইক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ পৰা কিছু সহায় লাভ কৰিছিল)। ১৮৮৫ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Rabaka|first1=Reiland|year=2007|title=W. E. B. Du Bois and the Problems of the Twenty-first Century: An Essay on Africana Critical Theory|publisher=Lexington Books|page=165}}&lt;/ref&gt; 

গ্ৰেট বেৰিংটনত ইউৰোপীয় আমেৰিকান সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা আছিল, যিয়ে সাধাৰণতে ডু বয়ছৰ সৈতে ভাল ব্যৱহাৰ কৰিছিল। স্থানীয় সংহত পাব্লিক স্কুলত পঢ়িছিল আৰু বগা ৰঙৰ স্কুলীয়া সহপাঠীৰ সৈতে খেলিছিল। তেওঁৰ শিক্ষকসকলে তেওঁৰ ক্ষমতাক চিনি পাইছিল আৰু তেওঁৰ বৌদ্ধিক সাধনাক উৎসাহিত কৰিছিল আৰু শৈক্ষিক অধ্যয়নৰ সৈতে তেওঁৰ পুৰস্কাৰজনক অভিজ্ঞতাই তেওঁক বিশ্বাস কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল যে তেওঁ নিজৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি আফ্ৰিকান আমেৰিকানসকলক শক্তিশালী কৰিব পাৰে।  ১৮৮৪ চনত গ্ৰেট বেৰিংটন হাইস্কুলৰ পৰা সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Miller|first=Melissa|title=The Du Bois Center at Great Barrington: W.E.B. Du Bois's Long Road Back to Great Barrington|url=https://duboiscentergb.org/w-e-b-du-boiss-long-road-back-to-great-barrington/|work=Franklin Library Special Collections and Archives : W.E.B. Du Bois Collection|accessdate=July 16, 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Layden|first=Diona E.|title=John Hope and Aurelia E. Franklin Library: Franklin Library Special Collections and Archives : W.E.B. Du Bois Collection|url=https://fisk.libguides.com/c.php?g=1057119&amp;p=7712197|work=fisk.libguides.com|accessdate=July 16, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Great Barrington High School Diploma, 1884|url=https://credo.library.umass.edu/view/full/mums312-x01-i072|publisher=UMass Amherst|accessdate=July 16, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315031202/https://credo.library.umass.edu/view/full/mums312-x01-i072|archivedate=March 15, 2024}}&lt;/ref&gt; যেতিয়া তেওঁ কলেজত পঢ়িবলৈ সিদ্ধান্ত লয়, তেতিয়া তেওঁৰ শৈশৱৰ গীৰ্জাৰ মণ্ডলী, গ্ৰেট বেৰিংটনৰ ফাৰ্ষ্ট কংগ্ৰেগেচনেল চাৰ্চে তেওঁৰ টিউচনৰ বাবে ধন সংগ্ৰহ কৰে।  

=== বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষা ===
[[চিত্ৰ:W._E._B._Du_Bois_Suppression_of_the_African_slave_trade_in_the_United_States_(cropped).jpg|thumb|ডু বয়েজৰ হাৰ্ভাৰ্ড ডিচাৰ্টেচনৰ শিৰোনাম পৃষ্ঠা, ''চাপ্ৰেচন অৱ দ্য আফ্ৰিকান স্লেভ ট্ৰেড ইন দ্য ইউনাইটেড ষ্টেটছ অৱ আমেৰিকা: ১৬৩৮–১৮৭১'']]
চুবুৰীয়াসকলে বৰঙণি হিচাপে আগবঢ়োৱা এই ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি, ডু বয়েজে ১৮৮৫ চনৰ পৰা ১৮৮৮ চনলৈকে টেনিছীৰ নেছভিলত অৱস্থিত এখন ঐতিহাসিক কৃষ্ণাংগ শিক্ষানুষ্ঠান 'ফিষ্ক বিশ্ববিদ্যালয়'ত (Fisk University) অধ্যয়ন কৰিছিল।  &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Fultz|first1=Michael|title=Determination and Persistence: Building the African American Teacher Corps Through Summer and Intermittent Teaching, 1860s–1890s|journal=History of Education Quarterly|date=February 2021|volume=61|issue=1|pages=4–34|doi=10.1017/heq.2020.65}}&lt;/ref&gt; যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ দক্ষিণাঞ্চললৈ কৰা যাত্ৰা আৰু তাত বসবাস কৰাটোৱেই আছিল দক্ষিণৰ বৰ্ণবাদৰ সৈতে ডু বয়েজৰ প্ৰথম অভিজ্ঞতা, যাৰ মাজত সেই সময়ত জিম ক্ৰ' আইন (Jim Crow laws), বৰ্ণবিদ্বেষ, কৃষ্ণাংগসকলৰ ভোটাধিকাৰ দমন বা খৰ্ব কৰা প্ৰৱণতা, আৰু লিঞ্চিং (lynchings/গণপ্ৰহাৰ) আদি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল; ইয়াৰ একেবাৰে শেষৰটোৱে (অৰ্থাৎ লিঞ্চিং) পৰৱৰ্তী দশকত এক চূড়ান্ত পৰ্যায় বা শিখৰত উপনীত হৈছিলগৈ।

ফিস্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত ডু বয়ছে ১৮৮৮ চনৰ পৰা ১৮৯০ চনলৈকে হাৰ্ভাৰ্ড কলেজত (যিখনে ফিস্কৰ পৰা পাঠ্যক্ৰমৰ ক্ৰেডিট গ্ৰহণ কৰা নাছিল) পঢ়িছিল আৰু ইয়াৰ ইতিহাসত ষষ্ঠজন নামভৰ্তি কৰা আফ্ৰিকান আমেৰিকান হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; আমেৰিকান দৰ্শনৰ বিশিষ্ট অধ্যাপক [[উইলিয়াম জেম্‌ছ|উইলিয়াম জেমছৰ]] তেওঁৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ পৰিছিল। গ্ৰীষ্মকালীন বন্ধৰ সময়ত কৰা কাম, উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে পোৱা ধন, জলপানী আৰু বন্ধুবৰ্গৰ পৰা লোৱা ধাৰৰ টকাৰে ডু বয়েজে হাৰ্ভাৰ্ডত নিজৰ তিনি বছৰীয়া শিক্ষাৰ ব্যয় বহন কৰিছিল। ১৮৯০ চনত, হাৰ্ভাৰ্ডে ডু বয়েজক 'কুম লাউডে' (cum laude বা সন্মানসহকাৰে) তেওঁৰ দ্বিতীয়টো স্নাতক ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰিছিল। ১৮৯১ চনত ডু বয়েজে হাৰ্ভাৰ্ডৰ সমাজতত্ত্বৰ গ্ৰেজুৱেট স্কুলত (স্নাতকোত্তৰ শাখাত) অধ্যয়ন কৰিবলৈ জলপানী লাভ কৰিছিল আৰু তাৰপৰাই কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web|title=W. E. B. Du Bois {{!}} The Hutchins Center for African &amp; African American Research|url=https://hutchinscenter.fas.harvard.edu/web-dubois|archiveurl=http://web.archive.org/web/20260316220656/https://hutchinscenter.fas.harvard.edu/web-dubois|archivedate=March 16, 2026|accessdate=April 3, 2026|work=hutchinscenter.fas.harvard.edu|language=en}}&lt;/ref&gt;

== এন.এ.এ.চি.পি.ৰ যুগ ==
[[চিত্ৰ:Motto_web_dubois_original.jpg|alt=An African American man, sitting for a posed portrait|thumb|ডু বয়ছ, {{Circa|1911}}]]
এন এ এ চি পিৰ নেতাসকলে ডু বয়েজক প্ৰচাৰ আৰু গৱেষণাৰ সঞ্চালকৰ পদৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে।  তেওঁ ১৯১০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত এই চাকৰিটো গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু আটলান্টা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পদত্যাগ কৰি নিউয়ৰ্কলৈ গুচি গৈছিল। তেওঁৰ প্ৰধান দায়িত্ব আছিল এন.এ.এ.চি.পি.-ৰ (NAACP) মাহেকীয়া আলোচনীখন সম্পাদনা কৰা, যাৰ নাম তেওঁ 'দ্য ক্ৰাইচিছ' (The Crisis) ৰাখিছিল।  ১৯১০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ প্ৰথমটো সংখ্যা প্ৰকাশ পাইছিল, আৰু ডু বয়েজে লিখিছিল যে ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল &quot;সেই তথ্য আৰু যুক্তিসমূহ দাঙি ধৰা যিয়ে বৰ্ণ-বিদ্বেষৰ ভয়াবহতা প্ৰদৰ্শন কৰে, বিশেষকৈ আজিৰ সময়ত 'কালাৰড' (colored) লোকসকলৰ প্ৰতি ই যিদৰে প্ৰকাশ পাইছে&quot;।  সফল হয় আৰু ১৯২০ চনত ইয়াৰ প্ৰচলন এক লাখ হয়।  প্ৰাচীন ইজিপ্তৰ প্ৰতি ডু বয়ছৰ আফ্ৰিকান কেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীয়ে তেওঁৰ দিনৰ বহু ইজিপ্তবিজ্ঞানীৰ প্ৰত্যক্ষ বিৰোধিতা কৰিছিল, য'ত ডু বয়ছে এখন সন্মিলনত লগ পোৱা ফ্লিণ্ডাৰছ পেট্ৰিও আছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Davies|first1=Vanessa|title=W. E. B. Du Bois, A New Voice in Egyptology's Disciplinary History|journal=ANKH|date=2019–2020|volume=28/29|pages=18–29}}&lt;/ref&gt;

১৯১১ চনত প্ৰকাশিত ডু বয়েজৰ এটা সম্পাদকীয়ই যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰক লিঞ্চিং বা গণপ্ৰহাৰ বেআইনী বুলি ঘোষণা কৰিবলৈ বাধ্য কৰোৱাৰ উদ্দেশ্যে দেশজুৰি এক প্ৰচেষ্টা গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল। পেনচিলভেনিয়াত সংঘটিত এনে এক গণপ্ৰহাৰৰ ঘটনাক লৈ ডু বয়েজে তেওঁৰ চিৰাচৰিত ব্যংগাত্মক শৈলীৰে মন্তব্য কৰিছিল: &quot;আচল কথাটো হ'ল তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ লোক আছিল। কৃষ্ণাংগ হোৱাৰ শাস্তি তেওঁ পাবই লাগিব। কৃষ্ণাংগ হোৱাটোৱেই হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ অপৰাধ... সেয়েহে, সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰতিগৰাকী শ্বেতাংগ দুৰ্বৃত্তই জনাৰ দৰেই, এই মহা-অপৰাধৰ শাস্তি দিয়াৰ কোনো সুযোগেই আমি হাতছাড়া কৰা অনুচিত। অৱশ্যে সম্ভৱ হ'লে, ইয়াৰ আঁৰৰ অজুহাতটো ডাঙৰ আৰু প্ৰবল হ'ব লাগে – কোনোবা ভয়ংকৰ অপৰাধ, যাক সাংবাদিকসকলৰ কল্পনাই আৰু অধিক ভয়াবহ কৰি তোলে। যদি সেয়া সম্ভৱ নহয়, তেন্তে সাধাৰণ হত্যা, অগ্নিসংযোগ, ভঁৰালত জুই লগোৱা বা কেৱল ঔদ্ধত্য প্ৰকাশেই ইয়াৰ বাবে যথেষ্ট হ'ব পাৰে।&quot; 
[[চিত্ৰ:The_crisis_nov1910.jpg|left|thumb|''দ্য ক্ৰাইচিছৰ'' প্ৰথম সংখ্যা, নৱেম্বৰ ১৯১০]]

=== বৰ্ণবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া ===
ডু বয়েজে এন.এ.এ.চি.পি.-ত (NAACP) থকা তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী পদৱীটোৰ জৰিয়তে বিভিন্ন বৰ্ণবাদী ঘটনাৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ১৯১৫ চনত যেতিয়া 'দ্য বাৰ্থ অৱ এ নেচন' (The Birth of a Nation) নামৰ নিৰ্বাক (silent) চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুক্তি পাইছিল, তেতিয়া ডু বয়েজ আৰু এন.এ.এ.চি.পি.-য়ে ছবিখন নিষিদ্ধ কৰাৰ দাবীত এক আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দিছিল। কাৰণ ছবিখনত কৃষ্ণাংগসকলক নিষ্ঠুৰ আৰু কামুক হিচাপে অতি বৰ্ণবাদী দৃষ্টিভংগীৰে উপস্থাপন কৰা হৈছিল।অৱশ্যে তেওঁলোকৰ এই প্ৰচেষ্টা সফল হোৱা নাছিল, আৰু ই ওলোটাই ছবিখনৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিতহে সহায় কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কিন্তু এই বিৰোধিতাৰ ফলত যি ব্যাপক চৰ্চা হৈছিল, তাৰ জৰিয়তে এন.এ.এ.চি.পি.-য়ে বহুতো নতুন সমৰ্থক লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 

বৰ্ণবাদৰ প্ৰভাৱ কেৱল ব্যক্তিগত খণ্ডতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ৰাষ্ট্ৰপতি উইলছনৰ শাসনকালত চৰকাৰী চাকৰিত কৰ্মৰত আফ্ৰিকান আমেৰিকানসকলৰ অৱস্থাও অতি শোচনীয় হৈ পৰিছিল। সেই সময়ত বহুতো ফেডাৰেল (যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়) সংস্থাই কেৱল শ্বেতাংগ লোককহে নিয়োগ কৰাৰ নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল। আনকি সেনাবাহিনীতো কৃষ্ণাংগসকলক বিষয়া পদৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ লগতে প্ৰব্ৰজন বিভাগেও আফ্ৰিকান বংশোদ্ভৱ লোকসকলৰ আমেৰিকালৈ হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল।  ১৯১৪ চনত ডু বয়েজে ফেডাৰেল (যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়) চৰকাৰী পদসমূহৰ পৰা কৃষ্ণাংগসকলক বৰ্খাস্ত কৰা কাৰ্যৰ তীব্ৰ নিন্দা কৰি এটা সম্পাদকীয় লিখিছিল। তদুপৰি, নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ সময়ত কৃষ্ণাংগসকলক ন্যায় প্ৰদান কৰিব বুলি দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতি ৰাষ্ট্ৰপতি উইলছনে পূৰণ কৰাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবে যেতিয়া উইলিয়াম মনৰো ট্ৰটাৰে তেওঁক কঠোৰভাৱে জবাবদিহি কৰিছিল, তেতিয়া ডু বয়েজে ট্ৰটাৰৰ সেই কাৰ্যক পূৰ্ণ সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল।
[[চিত্ৰ:Jesse_Washington_hanging.jpg|thumb|জেছি ৱাশ্বিংটনৰ লিঞ্চিঙৰ এখন ফটো]]
'দ্য ক্ৰাইচিছ' আলোচনীখনে লিঞ্চিং বা গণপ্ৰহাৰৰ বিৰুদ্ধে ধাৰাবাহিকভাৱে নিজৰ অভিযান অব্যাহত ৰাখিছিল। ১৯১৫ চনত আলোচনীখনত ১৮৮৪ চনৰ পৰা ১৯১৪ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত হোৱা ২,৭৩২ টা গণপ্ৰহাৰৰ ঘটনাৰ বছৰভিত্তিক পৰিসংখ্যা দাঙি ধৰি এক প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সময়ত, ১৯১৬ চনৰ এপ্ৰিল সংখ্যাটোত জৰ্জিয়াৰ লী কাউণ্টিত ছগৰাকী আফ্ৰিকান আমেৰিকানক দলবদ্ধভাৱে কৰা গণপ্ৰহাৰৰ ঘটনাটো সামৰি লোৱা হয়। পিছলৈ ১৯১৬ চনৰ জুন মাহৰ সংখ্যাটোত প্ৰকাশিত 'ৱাকো হৰৰ' নামৰ প্ৰবন্ধটোত জেছী ৱাশ্বিংটন নামৰ এগৰাকী ১৭ বছৰীয়া মানসিকভাৱে বিশেষভাৱে সক্ষম আফ্ৰিকান আমেৰিকান কিশোৰৰ গণপ্ৰহাৰৰ মৰ্মান্তিক ঘটনাটো বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ডু বয়েজে প্ৰবন্ধটোৰ সৈতে সেই জঘন্য ঘটনাটোৰ আলোকচিত্ৰও সংযোগ কৰিছিল। টেক্সাছৰ ৱাকো অঞ্চলৰ স্থানীয় শ্বেতাংগসকলৰ নিষ্ঠুৰ কাৰ্যকলাপ উদঙাই দিবলৈ এই প্ৰবন্ধটোত গোপন বা আণ্ডাৰকভাৰ ৰিপৰ্টিঙৰ সহায় লোৱা হৈছিল, যিয়ে সেই সময়ৰ সাংবাদিকতাত এক নতুন পথৰ সূচনা কৰিছিল।

বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমভাগ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ দক্ষিণাঞ্চলৰ পৰা উত্তৰ-পূব, মধ্য-পশ্চিম আৰু পশ্চিমাঞ্চললৈ কৃষ্ণাংগসকলৰ 'মহা প্ৰব্ৰজন'ৰ (Great Migration) যুগ। ডু বয়েজে এই প্ৰব্ৰজনক সমৰ্থন জনাই এখন সম্পাদকীয় লিখিছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এই প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে কৃষ্ণাংগসকলে দক্ষিণাঞ্চলৰ ভয়ংকৰ বৰ্ণবাদৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাব, নতুন অৰ্থনৈতিক সুযোগ লাভ কৰিব আৰু সামগ্ৰিকভাৱে আমেৰিকান সমাজৰ সৈতে মূলসুঁতিত চামিল হ'বলৈ সক্ষম হ'ব। 

১১৯১০-ৰ দশকটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত 'ইউজেনিক্স' (Eugenics বা সুপ্ৰজননবিদ্যা) আন্দোলন ইয়াৰ একেবাৰে প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত আছিল। এই আন্দোলনৰ বহুতো আগশাৰীৰ সমৰ্থক মুকলিকৈয়ে বৰ্ণবাদী আছিল, যিসকলে কৃষ্ণাংগসকলক &quot;নিম্ন শ্ৰেণীৰ জাতি&quot; বুলি গণ্য কৰিছিল। ডু বয়েজে তেওঁলোকৰ এই ধাৰণাক এক 'অবৈজ্ঞানিক ভ্ৰান্তি' বুলি অভিহিত কৰি ইয়াৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। অৱশ্যে, তেওঁ ইউজেনিক্সৰ মূল নীতিটোক মানি চলিছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰ মাজত কিছুমান পৃথক জন্মগত বৈশিষ্ট্য থাকে, যিয়ে তেওঁলোকক নিৰ্দিষ্ট কিছুমান কামৰ বাবে কম বা বেছি উপযোগী কৰি তোলে। লগতে তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে সকলো জাতিৰে আটাইতকৈ প্ৰতিভাৱান লোকসকলক বংশবৃদ্ধিৰ বাবে উৎসাহিত কৰিব পাৰিলে সমগ্ৰ মানৱ জাতিৰেই অধিক উন্নতি সাধন হ'ব। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lombardo|first1=Paul A.|year=2011|title=A Century of Eugenics in America: From the Indiana Experiment to the Human Genome Era|pages=74–75}}&lt;/ref&gt; 

== নিৰ্বাচিত ৰচনা ==

** ''[[:en:The_Study_of_the_Negro_Problems|The Study of the Negro Problems]]'' (1898)
** ''[[:en:The_Philadelphia_Negro|The Philadelphia Negro]]'' (1899)
** ''The Negro in Business'' (1899)
** ''[[:en:The_Souls_of_Black_Folk|The Souls of Black Folk]]'' (1903)
** &quot;The Talented Tenth&quot;, second chapter of ''The Negro Problem'', a collection of articles by African Americans (September 1903)
** ''Voice of the Negro II'' (September 1905)
** ''[[:en:John_Brown_(biography)|John Brown]]'' (1909)
** ''Efforts for Social Betterment among Negro Americans'' (1909)
** ''Atlanta University's Studies of the Negro Problem'' (1897–1910)
** ''[[:en:The_Negro|The Negro]]'' (1915)
** ''[[wikisource:The Gift of Black Folk: The Negroes in the Making of America|The Gift of Black Folk: The Negroes in the Making of America]]'' (1924)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bois|first=W. E. B.|title=The Gift of Black Folk The Negroes in the Making of America|publisher=Open Road Media|location=Newburyport|year=2020|isbn=9781504064200|access-date=October 15, 2020|url=https://books.google.com/books?id=3mnyDwAAQBAJ|oclc=1178648633}}&lt;/ref&gt;
** ''Africa, Its Geography, People and Products'' (1930)
** ''Africa: Its Place in Modern History'' (1930)
** ''[[:en:Black_Reconstruction_in_America|Black Reconstruction in America]]'' (1935)
** ''What the Negro Has Done for the United States and Texas'' (1936)
** ''Black Folk, Then and Now'' (1939)
** ''Color and Democracy: Colonies and Peace'' (1945)
** ''The Encyclopedia of the Negro'' (1946)
** ''The World and Africa'' (1946)
** ''The World and Africa, an Inquiry into the Part Which Africa Has Played in World History'' (1947)
** ''Peace Is Dangerous'' (1951)
** ''I Take My Stand for Peace'' (1951)
** ''In Battle for Peace'' (1952)
** ''Africa in Battle Against Colonialism, Racialism, Imperialism'' (1960)

=== প্ৰবন্ধ ===

* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. Burghardt|title=The Study of the Negro Problems|journal=The Annals of the American Academy of Political and Social Science|date=1898|volume=11|pages=1–23|jstor=1009474}}
* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. Burghardt|title=An Essay Toward a History of the Black Man in the Great War|url=https://archive.org/details/EssayTowardAHistoryOfTheBlackManInTheGreatWar|journal=The Crisis|volume=18|issue=2|date=June 1919|pages=63–87}}
* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. Burghardt|title=Liberia, The League and the United States|journal=Foreign Affairs|date=1933|volume=11|issue=4|pages=682–695|doi=10.2307/20030546|jstor=20030546}}
* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. B.|title=Inter-Racial Implications of the Ethiopian Crisis: A Negro View|journal=Foreign Affairs|date=1935|volume=14|issue=1|pages=82–92|doi=10.2307/20030704|jstor=20030704}}
* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. B.|title=Black Africa Tomorrow|journal=Foreign Affairs|date=1938|volume=17|issue=1|pages=100–110|doi=10.2307/20028906|jstor=20028906}}

=== আত্মজীৱনী ===

** ''[[:en:Darkwater:_Voices_from_Within_the_Veil|Darkwater: Voices from Within the Veil]]'' ([[:en:1920_in_literature|1920]])
** [[:en:Dusk_of_Dawn|''Dusk of Dawn: An Essay Toward an Autobiography of a Race Concept'']] ([[:en:1940_in_literature|1940]])
** ''The Autobiography of W. E. Burghardt Du Bois'' ([[:en:1968_in_literature|1968]])

=== উপন্যাস ===

*** ''The Quest of the Silver Fleece'' ([[:en:1911_in_literature|1911]])
*** ''[[:en:Dark_Princess|Dark Princess: A Romance]]'' ([[:en:1928_in_literature|1928]])
*** The Black Flame Trilogy:
**** ''The Ordeal of Mansart'' ([[:en:1957_in_literature|1957]])
**** ''Mansart Builds a School'' ([[:en:1959_in_literature|1959]])
**** ''Worlds of Color'' ([[:en:1961_in_literature|1961]])

* 

=== ডিচাৰ্টেচন ===

* ''[http://www.gutenberg.org/ebooks/17700 The Suppression of the African Slave Trade to the United States of America: 1638–1870]'' (Ph.D. dissertation), Harvard Historical Studies, Longmans, Green, and Co. (1896)

=== ভাষণ ===

* {{Cite book|editor-last=Foner|editor-first=Philip S.|editor-link=Philip S. Foner|year=1970|title=W. E. B. Du Bois Speaks: Speeches and Addresses, 1890–1919|place=New York|publisher=Pathfinder Press|isbn=978-0-87348-181-6}}
* {{Cite book|editor-last=Foner|editor-first=Philip S.|editor-link=Philip S. Foner|year=1970|title=W. E. B. Du Bois Speaks: Speeches and Addresses, 1920–1963|place=New York|publisher=Pathfinder Press|isbn=978-0-87348-182-3}}
[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>qygwwiww7brnn0bl1e9oejcux6cyhs4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>615150</id>
      <parentid>615149</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ৰঞ্জন ভূঞা</username>
        <id>9637</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>615150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43850" sha1="5vveg3ou2u1c69nkye61asklddbfifx" xml:space="preserve">
{{Infobox scientist|image=W.E.B. Du Bois by James E. Purdy, 1907 (3x4).jpg|alt=Carte-de-visite of Du Bois, with beard and mustache, around 39 years old|caption=Du Bois in 1907|birth_name=William Edward Burghardt Du&amp;nbsp;Bois|birth_date={{Birth date|1868|2|23}}|birth_place=[[Great Barrington, Massachusetts]], U.S.|citizenship={{Unbulleted list|United States &lt;!-- (1868–1963) --&gt;|[[Ghana]] (from 1961)}}|death_date={{Death date and age|1963|8|27|1868|2|23}}|death_place=[[Accra]], Ghana|fields={{hlist|Sociology|history}}|workplaces={{Unbulleted list|[[Atlanta University]]|[[NAACP]]}}|thesis_url=https://archive.org/details/suppressionofafr01dubouoft|doctoral_advisor=[[Albert Bushnell Hart]]|known_for={{Unbulleted list|''[[The Souls of Black Folk]]'' (1903)|''[[Black Reconstruction in America]]'' (1935)|''[[The Crisis]]''}}|awards=[[Spingarn Medal]] (1920)
&lt;br&gt;[[Lenin Peace Prize]] (1959)|children=2, including [[Yolande Du Bois|Yolande]]|signature=W.E.B. DuBois Signature.svg|footnotes=}}'''উইলিয়াম এডৱাৰ্ড বাৰ্ঘাৰ্ড ডু বয়েজ''' ( {{IPAc-en|d|uː|ˈ|b|ɔɪ|s}} {{Respell|doo|BOYSS|'}} ;  {{Efn|According to biographer Lewis: &quot;[Du Bois] would unfailingly insist upon the 'correct' pronunciation of his surname. 'The pronunciation of my name is ''Due Boyss'', with the accent on the last syllable,' he would patiently explain to the uninformed.&quot;&lt;ref name=DLL11/&gt;}} ২৩ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৮৬৮ – ২৭ আগষ্ট, ১৯৬৩) এগৰাকী আমেৰিকান সমাজতত্ত্ববিদ, লেখক, ইতিহাসবিদ আৰু পান-আফ্ৰিকান নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী আছিল। মেছাচুচেটছৰ গ্ৰেট বেৰিংটনত জন্মগ্ৰহণ কৰা ডু বয়েজ এটি তুলনামূলকভাৱে সহনশীল আৰু সংহত সম্প্ৰদায়ৰ মাজত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁ হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল, য'ত তেওঁ ডক্টৰেট ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰা প্ৰথমগৰাকী আফ্ৰিকান আমেৰিকান হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। তেওঁ আটলান্টা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আছিল আৰু সমগ্ৰ জীৱনকালত বহুতো কিতাপ আৰু প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ জীৱনৰ শেষৰ বছৰবোৰ ঘানাত অতিবাহিত কৰিছিল আৰু ১৯৬৩ চনৰ ২৭ আগষ্টত আক্ৰাত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।

ডু বয়েজ 'নিয়াগ্ৰা মুভমেণ্ট'ৰ (Niagara Movement) এজন নেতা হিচাপে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল, যি আছিল সমান অধিকাৰ বিচৰা কৃষ্ণাংগ নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মীসকলৰ এক গোট। ডু বয়েজ আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে 'আটলান্টা কম্প্ৰমাইজ'ৰ (Atlanta Compromise) বিৰোধিতা কৰিছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, ডু বয়েজে সম্পূৰ্ণ নাগৰিক অধিকাৰ আৰু বৰ্ধিত ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিত্বৰ ওপৰত জোৰ দিছিল, যিটো তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে আফ্ৰিকান-আমেৰিকান বৌদ্ধিক শ্ৰেণীৰ জৰিয়তে সম্ভৱ হ'ব। তেওঁ এই গোটটোক 'টেলেন্টেড টেন্থ' (talented tenth) বুলি অভিহিত কৰিছিল, যিটো বৰ্ণগত উত্থানৰ অন্তৰ্গত এক ধাৰণা আছিল, আৰু বিশ্বাস কৰিছিল যে আফ্ৰিকান আমেৰিকানসকলক তেওঁলোকৰ নেতৃত্ব বিকাশৰ বাবে উচ্চ শিক্ষাৰ সুযোগৰ প্ৰয়োজন। ১৯০৯ চনত 'নেচনেল এছোচিয়েশ্যন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ কালাৰড পিপল'ৰ (National Association for the Advancement of Colored People বা NAACP) প্ৰতিষ্ঠাপকসকলৰ ভিতৰত ডু বয়েজ অন্যতম আছিল। ডু বয়েজে বৰ্ণবাদী ঘটনাসমূহৰ প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ এন.এ.এ.চি.পি.-ত (NAACP) থকা তেওঁৰ পদবীটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

তেওঁ পান-আফ্ৰিকানবাদৰ সমৰ্থক আছিল আৰু ইউৰোপীয় শক্তিসমূহৰ পৰা আফ্ৰিকান উপনিবেশসমূহৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিবলৈ পান-আফ্ৰিকান কংগ্ৰেছৰ কেইবাখনো বৈঠক আয়োজন কৰাত সহায় কৰিছিল। ডু বয়েজে ইউৰোপ, আফ্ৰিকা আৰু এছিয়ালৈ কেইবাবাৰো ভ্ৰমণ কৰিছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত তেওঁ পান-আফ্ৰিকান কংগ্ৰেছসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, সমাজবাদক আঁকোৱালি লৈছিল আৰু আটলান্টা বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত, তেওঁ শান্তি আন্দোলনত জড়িত হৈ পৰিছিল আৰু ফেডাৰেল ব্যুৰো অৱ ইনভেষ্টিগেশ্যনৰ (Federal Bureau of Investigation) লক্ষ্যত পৰিছিল। ডু বয়েজে বিশ্বাস কৰিছিল যে পুঁজিবাদেই আছিল বৰ্ণবাদৰ এটা প্ৰাথমিক কাৰণ, আৰু তেওঁ সমাজবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল আছিল।

ডু বয়েজ এগৰাকী বিপুল সৃষ্টিশীল লেখক আছিল। তেওঁৰ লেখাসমূহত মূলতঃ বৰ্ণবাদক লক্ষ্য কৰি লোৱা হৈছিল, যিয়ে লিঞ্চিং (lynching/গণপ্ৰহাৰ), জিম ক্ৰ' আইন (Jim Crow laws) আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহত হোৱা বৰ্ণগত বৈষম্যৰ তীব্ৰ প্ৰতিবাদ কৰিছিল। তেওঁৰ সংগ্ৰামৰ মাজত পৃথিৱীৰ সৰ্বত্ৰে থকা বৰ্ণিল লোকসকল (people of color), বিশেষকৈ উপনিবেশসমূহত থকা আফ্ৰিকান আৰু এছিয়ানসকল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। তেওঁৰ প্ৰবন্ধ সংকলন 'দ্য ছ'লছ অৱ ব্লেক ফ'ক' (The Souls of Black Folk) আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্যৰ এখন যুগান্তকাৰী গ্ৰন্থ; আৰু ১৯৩৫ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কৃতি (magnum opus) 'ব্লেক ৰিকনষ্ট্ৰাকশ্যন ইন আমেৰিকা'ই (Black Reconstruction in America) সেই সময়ত প্ৰচলিত ৰক্ষণশীল ধাৰণাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল যে পুনৰ্নিৰ্মাণ যুগৰ (Reconstruction era) ব্যৰ্থতাৰ বাবে কৃষ্ণাংগসকল দায়ী আছিল। ফ্ৰেডেৰিক ডগলাছৰ পৰা এটি বাক্যাংশ ধাৰলৈ লৈ, তেওঁ আমেৰিকান সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক জীৱনত প্ৰচলিত 'পৃথক কিন্তু সমান' (separate but equal) মতবাদৰ অন্যায়ক প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ 'কালাৰ লাইন' (color line/বৰ্ণৰেখা) শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল। ১৯৪০ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ আত্মজীৱনী 'ডাস্ক অৱ ডন'ক (Dusk of Dawn) আংশিকভাৱে আমেৰিকান সমাজতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰখনত অন্যতম প্ৰথম বৈজ্ঞানিক নিৱন্ধ বা গ্ৰন্থ (scientific treatises) হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এন.এ.এ.চি.পি.-ৰ (NAACP) মুখপত্ৰ 'দ্য ক্ৰাইচিছ'ৰ (The Crisis) সম্পাদক হিচাপে তেওঁ বহুতো প্ৰভাৱশালী লেখা প্ৰকাশ কৰিছিল।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==

=== পৰিয়াল আৰু শৈশৱ ===
১৮৬৮ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত মেছাচুচেটছৰ গ্ৰেট বেৰিংটনত আলফ্ৰেড আৰু মেৰী চিলভিনা বাৰ্ঘহাৰ্ড ডু বয়েজৰ ঘৰত ডু বয়েজৰ জন্ম হৈছিল। মেৰী চিলভিনা বাৰ্ঘহাৰ্ডৰ পৰিয়ালটো গ্ৰেট বেৰিংটনৰ অতি কম সংখ্যক স্বাধীন কৃষ্ণাংগ লোকৰ অংশ আছিল আৰু ৰাজ্যখনত তেওঁলোকৰ বহুদিনৰ পৰাই নিজস্ব মাটি-বাৰী আছিল। তেওঁ ডাচ (ওলন্দাজ), আফ্ৰিকান আৰু ইংৰাজ পূৰ্বপুৰুষৰ বংশধৰ আছিল। উইলিয়াম ডু বয়েজৰ মাতৃৰ ফালৰ আজো-আজোককাক (great-great-grandfather) আছিল টম বাৰ্ঘহাৰ্ড, এজন ক্ৰীতদাস (১৭৩০ চনৰ আশে-পাশে পশ্চিম আফ্ৰিকাত জন্মগ্ৰহণ কৰা) যাক ওলন্দাজ উপনিৱেশকাৰী কনৰেড বাৰ্ঘহাৰ্ডে দাস হিচাপে নিজৰ অধীনত ৰাখিছিল। আমেৰিকাৰ বিপ্লৱী যুদ্ধৰ (American Revolutionary War) সময়ত টমে কন্টিনেণ্টেল আৰ্মীত (Continental Army) কিছু সময়ৰ বাবে সেৱা আগবঢ়াইছিল, যাৰ বাবেই হয়তো ১৮ শতিকাৰ শেষৰ ফালে তেওঁ স্বাধীনতা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ জেক বাৰ্ঘহাৰ্ড আছিল অথেলো বাৰ্ঘহাৰ্ডৰ পিতৃ, আৰু এই অথেলো বাৰ্ঘহাৰ্ড আকৌ মেৰী চিলভিনা বাৰ্ঘহাৰ্ডৰ পিতৃ আছিল।  {{Efn|William Du Bois claimed [[Elizabeth Freeman]] as his relative; he wrote that she had married his great-grandfather Jack Burghardt.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Dusk of Dawn|first=W. E. B.|last=Du Bois|publisher=Transaction Publishers|location=Piscataway NJ|orig-year=1940|year=1984|page=11}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Lewis|1994|page=14}} But Freeman was 20 years older than Burghardt, and no record of such a marriage has been found. It may have been Freeman's daughter, Betsy Humphrey, who married Burghardt after her first husband, Jonah Humphrey, left the area &quot;around 1811&quot;, and after Burghardt's first wife died ({{circa}} 1810). If so, Freeman would have been William Du Bois's step-great-great-grandmother. Anecdotal evidence supports Humphrey's marrying Burghardt; a close relationship of some form is likely.&lt;ref&gt;{{cite book|title=One Minute a Free Woman: Elizabeth Freeman and the Struggle for Freedom|first1=Emilie|last1=Piper|first2=David|last2=Levinson|publisher=Upper Housatonic Valley National Heritage Area|location=Salisbury CT|year=2010|isbn=978-0-9845492-0-7}}&lt;/ref&gt;}}
[[চিত্ৰ:WEB_Du_Bois_as_infant.png|alt=A photograph of Du Bois as an infant being held by his mother|left|thumb|কেঁচুৱা অৱস্থাত ডু বয়ছ মাকৰ সৈতে]]
উইলিয়াম ডু বয়ছৰ পিতৃৰ ফালৰ পৰা প্ৰাক্তন পিতৃ-মাতৃ আছিল নিউয়ৰ্কৰ প'কিপচিৰ জেমছ ডু বয়ছ, হুগুয়েনট মূলৰ এজন জনগোষ্ঠীয় ফৰাচী-আমেৰিকান যিয়ে দাসত্বত ৰখা মহিলাৰ সৈতে কেইবাটাও সন্তান জন্ম দিছিল।  জেমছৰ মিশ্ৰ জাতিৰ এজন পুত্ৰ আছিল আলেকজেণ্ডাৰ, যি ১৮০৩ চনত বাহামাৰ লং কেত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল; ১৮১০ চনত তেওঁ পিতৃৰ সৈতে আমেৰিকালৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite book|first1=Nahum Dimitri|last=Chandler|title=X: The Problem of the Negro as a Problem for Thought|year=2014|publisher=Fordham University Press|place=New York|isbn=978-0-8232-5407-1|pages=100–103|url=https://books.google.com/books?id=n0pGCgAAQBAJ&amp;pg=PT118}}&lt;/ref&gt; আলেকজেণ্ডাৰ ডু বয়ছে হাইটি ভ্ৰমণ কৰি কাম কৰে আৰু তেওঁৰ এগৰাকী মিষ্ট্ৰেছৰ সৈতে আলফ্ৰেড নামৰ এজন পুত্ৰৰ জন্ম হয়। আলফ্ৰেডক মাকৰ সৈতে হাইটিত এৰি আলেকজেণ্ডাৰ কানেকটিকাটলৈ উভতি যায়। 

১৮৬০ চনৰ কিছু সময়ৰ আগতে আলফ্ৰেড ডু বয়ছে আমেৰিকালৈ প্ৰব্ৰজন কৰি মেছাচুচেটছত বসতি স্থাপন কৰে। ১৮৬৭ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত গ্ৰেট বেৰিংটনৰ এখন গাঁও হাউছাটনিকত মেৰী ছিলভিনা বাৰ্ঘাৰ্ডৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয়।  তেওঁলোকৰ পুত্ৰ উইলিয়ামৰ জন্মৰ দুবছৰৰ পিছত ১৮৭০ চনত আলফ্ৰেডে মেৰীক এৰি থৈ যায়।  মেৰী ডু বয়ছে পুত্ৰৰ সৈতে গ্ৰেট বেৰিংটনত থকা পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি যায় আৰু তেওঁৰ পাঁচ বছৰ বয়সলৈকে তেওঁলোকে তাতেই থাকে। ১৮৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে [[ষ্ট্ৰ'ক|ষ্ট্ৰোক]] নোহোৱালৈকে তাই পৰিয়াল পোহপাল দিবলৈ কাম কৰিছিল (ভাইক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ পৰা কিছু সহায় লাভ কৰিছিল)। ১৮৮৫ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Rabaka|first1=Reiland|year=2007|title=W. E. B. Du Bois and the Problems of the Twenty-first Century: An Essay on Africana Critical Theory|publisher=Lexington Books|page=165}}&lt;/ref&gt; 

গ্ৰেট বেৰিংটনত ইউৰোপীয় আমেৰিকান সম্প্ৰদায়ৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা আছিল, যিয়ে সাধাৰণতে ডু বয়ছৰ সৈতে ভাল ব্যৱহাৰ কৰিছিল। স্থানীয় সংহত পাব্লিক স্কুলত পঢ়িছিল আৰু বগা ৰঙৰ স্কুলীয়া সহপাঠীৰ সৈতে খেলিছিল। তেওঁৰ শিক্ষকসকলে তেওঁৰ ক্ষমতাক চিনি পাইছিল আৰু তেওঁৰ বৌদ্ধিক সাধনাক উৎসাহিত কৰিছিল আৰু শৈক্ষিক অধ্যয়নৰ সৈতে তেওঁৰ পুৰস্কাৰজনক অভিজ্ঞতাই তেওঁক বিশ্বাস কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল যে তেওঁ নিজৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি আফ্ৰিকান আমেৰিকানসকলক শক্তিশালী কৰিব পাৰে।  ১৮৮৪ চনত গ্ৰেট বেৰিংটন হাইস্কুলৰ পৰা সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Miller|first=Melissa|title=The Du Bois Center at Great Barrington: W.E.B. Du Bois's Long Road Back to Great Barrington|url=https://duboiscentergb.org/w-e-b-du-boiss-long-road-back-to-great-barrington/|work=Franklin Library Special Collections and Archives : W.E.B. Du Bois Collection|accessdate=July 16, 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Layden|first=Diona E.|title=John Hope and Aurelia E. Franklin Library: Franklin Library Special Collections and Archives : W.E.B. Du Bois Collection|url=https://fisk.libguides.com/c.php?g=1057119&amp;p=7712197|work=fisk.libguides.com|accessdate=July 16, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Great Barrington High School Diploma, 1884|url=https://credo.library.umass.edu/view/full/mums312-x01-i072|publisher=UMass Amherst|accessdate=July 16, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315031202/https://credo.library.umass.edu/view/full/mums312-x01-i072|archivedate=March 15, 2024}}&lt;/ref&gt; যেতিয়া তেওঁ কলেজত পঢ়িবলৈ সিদ্ধান্ত লয়, তেতিয়া তেওঁৰ শৈশৱৰ গীৰ্জাৰ মণ্ডলী, গ্ৰেট বেৰিংটনৰ ফাৰ্ষ্ট কংগ্ৰেগেচনেল চাৰ্চে তেওঁৰ টিউচনৰ বাবে ধন সংগ্ৰহ কৰে।  

=== বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষা ===
[[চিত্ৰ:W._E._B._Du_Bois_Suppression_of_the_African_slave_trade_in_the_United_States_(cropped).jpg|thumb|ডু বয়েজৰ হাৰ্ভাৰ্ড ডিচাৰ্টেচনৰ শিৰোনাম পৃষ্ঠা, ''চাপ্ৰেচন অৱ দ্য আফ্ৰিকান স্লেভ ট্ৰেড ইন দ্য ইউনাইটেড ষ্টেটছ অৱ আমেৰিকা: ১৬৩৮–১৮৭১'']]
চুবুৰীয়াসকলে বৰঙণি হিচাপে আগবঢ়োৱা এই ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি, ডু বয়েজে ১৮৮৫ চনৰ পৰা ১৮৮৮ চনলৈকে টেনিছীৰ নেছভিলত অৱস্থিত এখন ঐতিহাসিক কৃষ্ণাংগ শিক্ষানুষ্ঠান 'ফিষ্ক বিশ্ববিদ্যালয়'ত (Fisk University) অধ্যয়ন কৰিছিল।  &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Fultz|first1=Michael|title=Determination and Persistence: Building the African American Teacher Corps Through Summer and Intermittent Teaching, 1860s–1890s|journal=History of Education Quarterly|date=February 2021|volume=61|issue=1|pages=4–34|doi=10.1017/heq.2020.65}}&lt;/ref&gt; যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ দক্ষিণাঞ্চললৈ কৰা যাত্ৰা আৰু তাত বসবাস কৰাটোৱেই আছিল দক্ষিণৰ বৰ্ণবাদৰ সৈতে ডু বয়েজৰ প্ৰথম অভিজ্ঞতা, যাৰ মাজত সেই সময়ত জিম ক্ৰ' আইন (Jim Crow laws), বৰ্ণবিদ্বেষ, কৃষ্ণাংগসকলৰ ভোটাধিকাৰ দমন বা খৰ্ব কৰা প্ৰৱণতা, আৰু লিঞ্চিং (lynchings/গণপ্ৰহাৰ) আদি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল; ইয়াৰ একেবাৰে শেষৰটোৱে (অৰ্থাৎ লিঞ্চিং) পৰৱৰ্তী দশকত এক চূড়ান্ত পৰ্যায় বা শিখৰত উপনীত হৈছিলগৈ।

ফিস্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত ডু বয়ছে ১৮৮৮ চনৰ পৰা ১৮৯০ চনলৈকে হাৰ্ভাৰ্ড কলেজত (যিখনে ফিস্কৰ পৰা পাঠ্যক্ৰমৰ ক্ৰেডিট গ্ৰহণ কৰা নাছিল) পঢ়িছিল আৰু ইয়াৰ ইতিহাসত ষষ্ঠজন নামভৰ্তি কৰা আফ্ৰিকান আমেৰিকান হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; আমেৰিকান দৰ্শনৰ বিশিষ্ট অধ্যাপক [[উইলিয়াম জেম্‌ছ|উইলিয়াম জেমছৰ]] তেওঁৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ পৰিছিল। গ্ৰীষ্মকালীন বন্ধৰ সময়ত কৰা কাম, উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে পোৱা ধন, জলপানী আৰু বন্ধুবৰ্গৰ পৰা লোৱা ধাৰৰ টকাৰে ডু বয়েজে হাৰ্ভাৰ্ডত নিজৰ তিনি বছৰীয়া শিক্ষাৰ ব্যয় বহন কৰিছিল। ১৮৯০ চনত, হাৰ্ভাৰ্ডে ডু বয়েজক 'কুম লাউডে' (cum laude বা সন্মানসহকাৰে) তেওঁৰ দ্বিতীয়টো স্নাতক ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰিছিল। ১৮৯১ চনত ডু বয়েজে হাৰ্ভাৰ্ডৰ সমাজতত্ত্বৰ গ্ৰেজুৱেট স্কুলত (স্নাতকোত্তৰ শাখাত) অধ্যয়ন কৰিবলৈ জলপানী লাভ কৰিছিল আৰু তাৰপৰাই কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web|title=W. E. B. Du Bois {{!}} The Hutchins Center for African &amp; African American Research|url=https://hutchinscenter.fas.harvard.edu/web-dubois|archiveurl=http://web.archive.org/web/20260316220656/https://hutchinscenter.fas.harvard.edu/web-dubois|archivedate=March 16, 2026|accessdate=April 3, 2026|work=hutchinscenter.fas.harvard.edu|language=en}}&lt;/ref&gt;

== এন.এ.এ.চি.পি.ৰ যুগ ==
[[চিত্ৰ:Motto_web_dubois_original.jpg|alt=An African American man, sitting for a posed portrait|thumb|ডু বয়ছ, {{Circa|1911}}]]
এন এ এ চি পিৰ নেতাসকলে ডু বয়েজক প্ৰচাৰ আৰু গৱেষণাৰ সঞ্চালকৰ পদৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে।  তেওঁ ১৯১০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত এই চাকৰিটো গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু আটলান্টা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পদত্যাগ কৰি নিউয়ৰ্কলৈ গুচি গৈছিল। তেওঁৰ প্ৰধান দায়িত্ব আছিল এন.এ.এ.চি.পি.-ৰ (NAACP) মাহেকীয়া আলোচনীখন সম্পাদনা কৰা, যাৰ নাম তেওঁ 'দ্য ক্ৰাইচিছ' (The Crisis) ৰাখিছিল।  ১৯১০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ প্ৰথমটো সংখ্যা প্ৰকাশ পাইছিল, আৰু ডু বয়েজে লিখিছিল যে ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল &quot;সেই তথ্য আৰু যুক্তিসমূহ দাঙি ধৰা যিয়ে বৰ্ণ-বিদ্বেষৰ ভয়াবহতা প্ৰদৰ্শন কৰে, বিশেষকৈ আজিৰ সময়ত 'কালাৰড' (colored) লোকসকলৰ প্ৰতি ই যিদৰে প্ৰকাশ পাইছে&quot;।  সফল হয় আৰু ১৯২০ চনত ইয়াৰ প্ৰচলন এক লাখ হয়।  প্ৰাচীন ইজিপ্তৰ প্ৰতি ডু বয়ছৰ আফ্ৰিকান কেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীয়ে তেওঁৰ দিনৰ বহু ইজিপ্তবিজ্ঞানীৰ প্ৰত্যক্ষ বিৰোধিতা কৰিছিল, য'ত ডু বয়ছে এখন সন্মিলনত লগ পোৱা ফ্লিণ্ডাৰছ পেট্ৰিও আছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Davies|first1=Vanessa|title=W. E. B. Du Bois, A New Voice in Egyptology's Disciplinary History|journal=ANKH|date=2019–2020|volume=28/29|pages=18–29}}&lt;/ref&gt;

১৯১১ চনত প্ৰকাশিত ডু বয়েজৰ এটা সম্পাদকীয়ই যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰক লিঞ্চিং বা গণপ্ৰহাৰ বেআইনী বুলি ঘোষণা কৰিবলৈ বাধ্য কৰোৱাৰ উদ্দেশ্যে দেশজুৰি এক প্ৰচেষ্টা গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল। পেনচিলভেনিয়াত সংঘটিত এনে এক গণপ্ৰহাৰৰ ঘটনাক লৈ ডু বয়েজে তেওঁৰ চিৰাচৰিত ব্যংগাত্মক শৈলীৰে মন্তব্য কৰিছিল: &quot;আচল কথাটো হ'ল তেওঁ এজন কৃষ্ণাংগ লোক আছিল। কৃষ্ণাংগ হোৱাৰ শাস্তি তেওঁ পাবই লাগিব। কৃষ্ণাংগ হোৱাটোৱেই হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ অপৰাধ... সেয়েহে, সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰতিগৰাকী শ্বেতাংগ দুৰ্বৃত্তই জনাৰ দৰেই, এই মহা-অপৰাধৰ শাস্তি দিয়াৰ কোনো সুযোগেই আমি হাতছাড়া কৰা অনুচিত। অৱশ্যে সম্ভৱ হ'লে, ইয়াৰ আঁৰৰ অজুহাতটো ডাঙৰ আৰু প্ৰবল হ'ব লাগে – কোনোবা ভয়ংকৰ অপৰাধ, যাক সাংবাদিকসকলৰ কল্পনাই আৰু অধিক ভয়াবহ কৰি তোলে। যদি সেয়া সম্ভৱ নহয়, তেন্তে সাধাৰণ হত্যা, অগ্নিসংযোগ, ভঁৰালত জুই লগোৱা বা কেৱল ঔদ্ধত্য প্ৰকাশেই ইয়াৰ বাবে যথেষ্ট হ'ব পাৰে।&quot; 
[[চিত্ৰ:The_crisis_nov1910.jpg|left|thumb|''দ্য ক্ৰাইচিছৰ'' প্ৰথম সংখ্যা, নৱেম্বৰ ১৯১০]]

=== বৰ্ণবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া ===
ডু বয়েজে এন.এ.এ.চি.পি.-ত (NAACP) থকা তেওঁৰ প্ৰভাৱশালী পদৱীটোৰ জৰিয়তে বিভিন্ন বৰ্ণবাদী ঘটনাৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ১৯১৫ চনত যেতিয়া 'দ্য বাৰ্থ অৱ এ নেচন' (The Birth of a Nation) নামৰ নিৰ্বাক (silent) চলচ্চিত্ৰখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুক্তি পাইছিল, তেতিয়া ডু বয়েজ আৰু এন.এ.এ.চি.পি.-য়ে ছবিখন নিষিদ্ধ কৰাৰ দাবীত এক আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দিছিল। কাৰণ ছবিখনত কৃষ্ণাংগসকলক নিষ্ঠুৰ আৰু কামুক হিচাপে অতি বৰ্ণবাদী দৃষ্টিভংগীৰে উপস্থাপন কৰা হৈছিল।অৱশ্যে তেওঁলোকৰ এই প্ৰচেষ্টা সফল হোৱা নাছিল, আৰু ই ওলোটাই ছবিখনৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিতহে সহায় কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কিন্তু এই বিৰোধিতাৰ ফলত যি ব্যাপক চৰ্চা হৈছিল, তাৰ জৰিয়তে এন.এ.এ.চি.পি.-য়ে বহুতো নতুন সমৰ্থক লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। 

বৰ্ণবাদৰ প্ৰভাৱ কেৱল ব্যক্তিগত খণ্ডতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। ৰাষ্ট্ৰপতি উইলছনৰ শাসনকালত চৰকাৰী চাকৰিত কৰ্মৰত আফ্ৰিকান আমেৰিকানসকলৰ অৱস্থাও অতি শোচনীয় হৈ পৰিছিল। সেই সময়ত বহুতো ফেডাৰেল (যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়) সংস্থাই কেৱল শ্বেতাংগ লোককহে নিয়োগ কৰাৰ নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল। আনকি সেনাবাহিনীতো কৃষ্ণাংগসকলক বিষয়া পদৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ লগতে প্ৰব্ৰজন বিভাগেও আফ্ৰিকান বংশোদ্ভৱ লোকসকলৰ আমেৰিকালৈ হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল।  ১৯১৪ চনত ডু বয়েজে ফেডাৰেল (যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়) চৰকাৰী পদসমূহৰ পৰা কৃষ্ণাংগসকলক বৰ্খাস্ত কৰা কাৰ্যৰ তীব্ৰ নিন্দা কৰি এটা সম্পাদকীয় লিখিছিল। তদুপৰি, নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ সময়ত কৃষ্ণাংগসকলক ন্যায় প্ৰদান কৰিব বুলি দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতি ৰাষ্ট্ৰপতি উইলছনে পূৰণ কৰাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবে যেতিয়া উইলিয়াম মনৰো ট্ৰটাৰে তেওঁক কঠোৰভাৱে জবাবদিহি কৰিছিল, তেতিয়া ডু বয়েজে ট্ৰটাৰৰ সেই কাৰ্যক পূৰ্ণ সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল।
[[চিত্ৰ:Jesse_Washington_hanging.jpg|thumb|জেছি ৱাশ্বিংটনৰ লিঞ্চিঙৰ এখন ফটো]]
'দ্য ক্ৰাইচিছ' আলোচনীখনে লিঞ্চিং বা গণপ্ৰহাৰৰ বিৰুদ্ধে ধাৰাবাহিকভাৱে নিজৰ অভিযান অব্যাহত ৰাখিছিল। ১৯১৫ চনত আলোচনীখনত ১৮৮৪ চনৰ পৰা ১৯১৪ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত হোৱা ২,৭৩২ টা গণপ্ৰহাৰৰ ঘটনাৰ বছৰভিত্তিক পৰিসংখ্যা দাঙি ধৰি এক প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সময়ত, ১৯১৬ চনৰ এপ্ৰিল সংখ্যাটোত জৰ্জিয়াৰ লী কাউণ্টিত ছগৰাকী আফ্ৰিকান আমেৰিকানক দলবদ্ধভাৱে কৰা গণপ্ৰহাৰৰ ঘটনাটো সামৰি লোৱা হয়। পিছলৈ ১৯১৬ চনৰ জুন মাহৰ সংখ্যাটোত প্ৰকাশিত 'ৱাকো হৰৰ' নামৰ প্ৰবন্ধটোত জেছী ৱাশ্বিংটন নামৰ এগৰাকী ১৭ বছৰীয়া মানসিকভাৱে বিশেষভাৱে সক্ষম আফ্ৰিকান আমেৰিকান কিশোৰৰ গণপ্ৰহাৰৰ মৰ্মান্তিক ঘটনাটো বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ডু বয়েজে প্ৰবন্ধটোৰ সৈতে সেই জঘন্য ঘটনাটোৰ আলোকচিত্ৰও সংযোগ কৰিছিল। টেক্সাছৰ ৱাকো অঞ্চলৰ স্থানীয় শ্বেতাংগসকলৰ নিষ্ঠুৰ কাৰ্যকলাপ উদঙাই দিবলৈ এই প্ৰবন্ধটোত গোপন বা আণ্ডাৰকভাৰ ৰিপৰ্টিঙৰ সহায় লোৱা হৈছিল, যিয়ে সেই সময়ৰ সাংবাদিকতাত এক নতুন পথৰ সূচনা কৰিছিল।

বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমভাগ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ দক্ষিণাঞ্চলৰ পৰা উত্তৰ-পূব, মধ্য-পশ্চিম আৰু পশ্চিমাঞ্চললৈ কৃষ্ণাংগসকলৰ 'মহা প্ৰব্ৰজন'ৰ (Great Migration) যুগ। ডু বয়েজে এই প্ৰব্ৰজনক সমৰ্থন জনাই এখন সম্পাদকীয় লিখিছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এই প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তে কৃষ্ণাংগসকলে দক্ষিণাঞ্চলৰ ভয়ংকৰ বৰ্ণবাদৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাব, নতুন অৰ্থনৈতিক সুযোগ লাভ কৰিব আৰু সামগ্ৰিকভাৱে আমেৰিকান সমাজৰ সৈতে মূলসুঁতিত চামিল হ'বলৈ সক্ষম হ'ব। 

১১৯১০-ৰ দশকটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত 'ইউজেনিক্স' (Eugenics বা সুপ্ৰজননবিদ্যা) আন্দোলন ইয়াৰ একেবাৰে প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত আছিল। এই আন্দোলনৰ বহুতো আগশাৰীৰ সমৰ্থক মুকলিকৈয়ে বৰ্ণবাদী আছিল, যিসকলে কৃষ্ণাংগসকলক &quot;নিম্ন শ্ৰেণীৰ জাতি&quot; বুলি গণ্য কৰিছিল। ডু বয়েজে তেওঁলোকৰ এই ধাৰণাক এক 'অবৈজ্ঞানিক ভ্ৰান্তি' বুলি অভিহিত কৰি ইয়াৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। অৱশ্যে, তেওঁ ইউজেনিক্সৰ মূল নীতিটোক মানি চলিছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰ মাজত কিছুমান পৃথক জন্মগত বৈশিষ্ট্য থাকে, যিয়ে তেওঁলোকক নিৰ্দিষ্ট কিছুমান কামৰ বাবে কম বা বেছি উপযোগী কৰি তোলে। লগতে তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে সকলো জাতিৰে আটাইতকৈ প্ৰতিভাৱান লোকসকলক বংশবৃদ্ধিৰ বাবে উৎসাহিত কৰিব পাৰিলে সমগ্ৰ মানৱ জাতিৰেই অধিক উন্নতি সাধন হ'ব। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lombardo|first1=Paul A.|year=2011|title=A Century of Eugenics in America: From the Indiana Experiment to the Human Genome Era|pages=74–75}}&lt;/ref&gt; 

== নিৰ্বাচিত ৰচনা ==

** ''[[:en:The_Study_of_the_Negro_Problems|The Study of the Negro Problems]]'' (1898)
** ''[[:en:The_Philadelphia_Negro|The Philadelphia Negro]]'' (1899)
** ''The Negro in Business'' (1899)
** ''[[:en:The_Souls_of_Black_Folk|The Souls of Black Folk]]'' (1903)
** &quot;The Talented Tenth&quot;, second chapter of ''The Negro Problem'', a collection of articles by African Americans (September 1903)
** ''Voice of the Negro II'' (September 1905)
** ''[[:en:John_Brown_(biography)|John Brown]]'' (1909)
** ''Efforts for Social Betterment among Negro Americans'' (1909)
** ''Atlanta University's Studies of the Negro Problem'' (1897–1910)
** ''[[:en:The_Negro|The Negro]]'' (1915)
** ''[[wikisource:The Gift of Black Folk: The Negroes in the Making of America|The Gift of Black Folk: The Negroes in the Making of America]]'' (1924)&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bois|first=W. E. B.|title=The Gift of Black Folk The Negroes in the Making of America|publisher=Open Road Media|location=Newburyport|year=2020|isbn=9781504064200|access-date=October 15, 2020|url=https://books.google.com/books?id=3mnyDwAAQBAJ|oclc=1178648633}}&lt;/ref&gt;
** ''Africa, Its Geography, People and Products'' (1930)
** ''Africa: Its Place in Modern History'' (1930)
** ''[[:en:Black_Reconstruction_in_America|Black Reconstruction in America]]'' (1935)
** ''What the Negro Has Done for the United States and Texas'' (1936)
** ''Black Folk, Then and Now'' (1939)
** ''Color and Democracy: Colonies and Peace'' (1945)
** ''The Encyclopedia of the Negro'' (1946)
** ''The World and Africa'' (1946)
** ''The World and Africa, an Inquiry into the Part Which Africa Has Played in World History'' (1947)
** ''Peace Is Dangerous'' (1951)
** ''I Take My Stand for Peace'' (1951)
** ''In Battle for Peace'' (1952)
** ''Africa in Battle Against Colonialism, Racialism, Imperialism'' (1960)

=== প্ৰবন্ধ ===

* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. Burghardt|title=The Study of the Negro Problems|journal=The Annals of the American Academy of Political and Social Science|date=1898|volume=11|pages=1–23|jstor=1009474}}
* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. Burghardt|title=An Essay Toward a History of the Black Man in the Great War|url=https://archive.org/details/EssayTowardAHistoryOfTheBlackManInTheGreatWar|journal=The Crisis|volume=18|issue=2|date=June 1919|pages=63–87}}
* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. Burghardt|title=Liberia, The League and the United States|journal=Foreign Affairs|date=1933|volume=11|issue=4|pages=682–695|doi=10.2307/20030546|jstor=20030546}}
* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. B.|title=Inter-Racial Implications of the Ethiopian Crisis: A Negro View|journal=Foreign Affairs|date=1935|volume=14|issue=1|pages=82–92|doi=10.2307/20030704|jstor=20030704}}
* {{Cite journal|last=Du Bois|first1=W. E. B.|title=Black Africa Tomorrow|journal=Foreign Affairs|date=1938|volume=17|issue=1|pages=100–110|doi=10.2307/20028906|jstor=20028906}}

=== আত্মজীৱনী ===

** ''[[:en:Darkwater:_Voices_from_Within_the_Veil|Darkwater: Voices from Within the Veil]]'' ([[:en:1920_in_literature|1920]])
** [[:en:Dusk_of_Dawn|''Dusk of Dawn: An Essay Toward an Autobiography of a Race Concept'']] ([[:en:1940_in_literature|1940]])
** ''The Autobiography of W. E. Burghardt Du Bois'' ([[:en:1968_in_literature|1968]])

=== উপন্যাস ===

*** ''The Quest of the Silver Fleece'' ([[:en:1911_in_literature|1911]])
*** ''[[:en:Dark_Princess|Dark Princess: A Romance]]'' ([[:en:1928_in_literature|1928]])
*** The Black Flame Trilogy:
**** ''The Ordeal of Mansart'' ([[:en:1957_in_literature|1957]])
**** ''Mansart Builds a School'' ([[:en:1959_in_literature|1959]])
**** ''Worlds of Color'' ([[:en:1961_in_literature|1961]])

* 

=== ডিচাৰ্টেচন ===

* ''[http://www.gutenberg.org/ebooks/17700 The Suppression of the African Slave Trade to the United States of America: 1638–1870]'' (Ph.D. dissertation), Harvard Historical Studies, Longmans, Green, and Co. (1896)

=== ভাষণ ===

* {{Cite book|editor-last=Foner|editor-first=Philip S.|editor-link=Philip S. Foner|year=1970|title=W. E. B. Du Bois Speaks: Speeches and Addresses, 1890–1919|place=New York|publisher=Pathfinder Press|isbn=978-0-87348-181-6}}
* {{Cite book|editor-last=Foner|editor-first=Philip S.|editor-link=Philip S. Foner|year=1970|title=W. E. B. Du Bois Speaks: Speeches and Addresses, 1920–1963|place=New York|publisher=Pathfinder Press|isbn=978-0-87348-182-3}}

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>5vveg3ou2u1c69nkye61asklddbfifx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>