অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 5146 615315 614733 2026-07-03T02:12:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615315 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে | image = Pratima Pandey Barua statue.jpg | caption = গুৱাহাটীৰ চান্দমাৰীত অৱস্থিত প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডেৰ মূৰ্তি | image_size = 200px | background = | Spouse = গৌৰী শংকৰ পাণ্ডে | birth_name = | alias = | Born = {{Birth date|1934|10|3}}, <br/>[[কলিকতা]] | Died = {{Death date and age|2002|12|27|1934|10|3}} <br/> [[অসম]] | instrument = | genre = [[লোক সংগীত]] আৰু স্থানীয় বোলছবিৰ পাৰ্শ্ব সংগীত | occupation = গায়িকা | years_active = }} '''প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে''' (৩ অক্টোবৰ ১৯৩৪ — ২৭ ডিচেম্বৰ ২০০২) আছিল [[অসম]]ৰ এগৰাকী [[লোকগীত|লোক-সংগীত]]ৰ শিল্পী।<ref name=times>{{cite web | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-12-27/news-interviews/27327003_1_folk-singer-national-award | title=Legendary folk singer Pratima B Pandey dies | author= | work= | publisher=The Times of India, Dec 27, 2002 | accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ, ২০১১ | archivedate=2012-03-15 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120315010603/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2002-12-27/news-interviews/27327003_1_folk-singer-national-award | deadurl=yes }}</ref> তেখেত [[ধুবুৰী]]ৰ [[গৌৰীপুৰ|গৌৰীপুৰীয়া]] ৰাজপৰিয়ালৰ জীয়ৰী আছিল। ১৯৫৬ চনত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ "[[এৰা বাটৰ সুৰ]]" চলচ্চিত্ৰত দুটা গীতত কণ্ঠদানেৰে তেখেতে সংগীতৰ মূল জগতত খোজ পেলায়।<ref name=ena>{{cite web| url=http://enajori.com/musical-minds/| title=Pratima Barua Pandey| author=| work=| publisher=Enajori.com| accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ, ২০১১| archivedate=2013-04-10| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130410035234/http://enajori.com/musical-minds/| deadurl=yes}}</ref> [[গোৱালপৰীয়া লোকগীত]]লৈ অৱদানৰ বাবে তেখেতে [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা আৰু ১৯৮৮ চনত [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] লাভ কৰিছিল।<ref name=times/> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯৩৪ চনৰ ৩ অক্টোবৰত [[কলিকতা]]ৰ বালিগঞ্জৰ চাৰকুলাৰ ৰোডস্থিত নিজা বাসভৱনত প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডেৰ জন্ম হয়। মহালয়াৰ দিনা জন্ম হোৱাৰ বাবে ককাদেউতাক [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই নাতিনীয়েকৰ নাম প্ৰতিমা ৰাখে।। পিতৃ আছিল প্ৰকৃতিশ বৰুৱা আৰু মাতৃ মালতী বৰুৱা। প্ৰকৃতিশচন্দ্ৰ বৰুৱা আছিল বিখ্যাত হাতী চিকাৰী আৰু প্ৰজাগণৰ মাজত লালজী নামেৰে খ্যাত আছিল।'দেৱদাস' খ্যাত [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] আছিল প্ৰতিমা পাণ্ডেৰ খুৰাক। গৌৰীপুৰত ঘৰুৱা শিক্ষক হিচাপে শ্ৰী ভুৱন চন্দ্ৰ বৰুৱা আৰু নিৰ্মল চন্দ্ৰ ৰায়ৰ তত্ত্বাৱধানত প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰে। ১৯৪৮ চনত গৌৰীপুৰ ছোৱালী এম ই স্কুলৰপৰা ষষ্ঠ শ্ৰেণী উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পাছত প্ৰতিমাই [[কলিকতা]]ৰ ''গোখলে মেমোৰিয়েল স্কুল''ত নাম লগাই। <ref name=bipul>{{cite web | url=http://www.bipuljyoti.in/music/pratima_barua_pandey.html | title=A Tribute to Pratima Barua-Pandey | author= | work= | publisher= | accessdate=২৬ ডিচেম্বৰ, ২০১১ | archivedate=2012-10-31 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031061418/http://www.bipuljyoti.in/music/pratima_barua_pandey.html | deadurl=yes }}</ref>তাত তেওঁ ৬০ জনীয়া ছাত্ৰী নিবাসত থাকিবলৈ আৰম কৰে। [[কলিকতা]] প্ৰতিমাৰ বাবে সুপৰিচিত আছিল। কিয়নো তেওঁলোকৰ নিজস্ব ঘৰো কলিকতাত আছিল। প্ৰতিমাই প্ৰতি শনিবাৰে কলিকতাৰ সেই ঘৰলৈ গৈছিল। প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা, মাধুৰীলতা বৰুৱাকে ধৰি পৰিয়ালৰ লোকসকল সেই বাসভৱনটোত বাস কৰিছিল। পৰিয়ালটোত প্ৰায়ে গানৰ আখৰা বহিছিল আৰু পৰিয়ালৰ প্ৰতিগৰাকী সদস্যই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। গোখলে মেমৰিয়েল স্কূুলত পতা সংগীতৰ প্ৰতিযোগিতাবোৰত প্ৰতিমাই সদায় অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু প্ৰথম পুৰস্কাৰ পাবলৈ সক্ষম হৈছিল। বিদ্যালয়ত [[ৰবীন্দ্ৰ সঙ্গীত|ৰবীন্দ্ৰ সংগীত]] শিকাৰ বাহিৰে তেখেতৰ সঙ্গীতত কোনো আনুষ্ঠানিক শিক্ষা নাছিল।<ref name=bipul/> ==শিল্পী জীৱন== ১৯৫৭ চনত [[ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘ]]ৰ অধিবেশনত [[গুৱাহাটী]]ৰ জজ খেলপথাৰত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰতিমা পাণ্ডেই [[ভূপেন হাজৰিকা]], [[হেমাংগ বিশ্বাস]], [[দিলীপ শৰ্মা]] আদিৰ সৈতে একেলগে গীত পৰিবেশন কৰি ৰাজহুৱা সংগীত জীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৬২ চনত তেখেতে পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ'ত "হস্তীৰ কন্যা", "কেনেহে ৰাধিব তোৰ বিৰহ মন" আৰু "একেবাৰ হৰি বোল মন ৰচনা" গীত পৰিবেশন কৰি শ্ৰোতাৰ সমাদৰ লাভ কৰে।<ref name=ena/> ১৯৭৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ উদ্যোগত কলিকতাত প্ৰথমবাৰৰ বাবে গীত বাণীবদ্ধ কৰি প্ৰতিমা পাণ্ডে এগৰাকী লোকশিল্পীৰূপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ বাট সুগম হয়। ১৯৭৬ চনত তেখেতে [[আকাশবাণী]]ৰ শিল্পী হিচাবে স্বীকৃতি লাভ কৰে। ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৬৯ চনত প্ৰতিমা বৰুৱাই উত্তৰ প্ৰদেশৰ পৰা আহি গৌৰীপুৰৰ প্ৰমথেশ বৰুৱা কলেজত ইংৰাজী বিষয়ত প্ৰৱক্তা হিচাপে যোগদান কৰা শ্ৰী গংগাশংকৰ পাণ্ডেৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। ==মৃত্যু== কিংবদন্তি ভাৰতীয় লোকগায়িকা প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে ২০০২ চনৰ ২৭ ডিচেম্বৰত [[অসম]]ৰ [[গুৱাহাটী]]ৰ জিএন আৰ চি চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হয় আৰু একাধিক অংগ বিকলতা আৰু চেপটিচেমিয়াৰ বাবে শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে। <ref>The Times of India https://timesofindia.indiatimes.com Legendary folk singer Pratima B Pandey dies | Hindi Movie News </ref> <ref>Telegraph India https://www.telegraphindia.com Pratima laid to eternal rest </ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== * সংগীত নাটক অকাডেমি বঁটা (১৯৮৯),<ref>AssamInfo.com https://www.assaminfo.com First Assamese Woman to Receive the Sangeet Natak Akademi Award </ref> * পদ্মশ্ৰী (১৯৯১),<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India | date=2015 | access-date=21 July 2015 | archivedate=19 October 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | deadurl=yes }}</ref> * ডি লিট উত্তৰ বংগ বিশ্ববিদ্যালয় (২০০০), * অসম শিল্পী দিৱস বঁটা, * জয়মতী বঁটা, * বিষ্ণুৰাভা বঁটা, * অসম নাট্য সমিতি বঁটা, * ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশস্তি পত্ৰ, * অব্বাছুদ্দিন মেম'ৰিয়েল বঁটা (কলকাতা) ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.xahitya.org/2013/07/14/pratima-pande-baruah/ হস্তীৰ কন্যা- প্ৰখ্যাত লোকগীত শিল্পী প্ৰতিমা পাণ্ডে বৰুৱা বিষয়ে একলম]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://assameseonline.com/Content.php?recordID=8 শিল্পী সত্তাৰ আঁৰৰ প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ৰাজবংশী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ধুবুৰী জিলাৰ ব্যক্তি]] mmpbk246gx79ux2xrr3ah2f8rim59i1 4 5475 615288 615223 2026-07-02T15:40:39Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615288 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডেটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) 73tz6isr0my24swwzfndepfxj0yrj6c 615291 615288 2026-07-02T15:48:21Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615291 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) 8b57vpyxpjcfddfb19lvb5irvqmjqm1 615293 615291 2026-07-02T15:51:59Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ */ উত্তৰ 615293 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাবে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) byunmcmkq8hdo2jgrg3xzgmb7ugncku 615314 615293 2026-07-02T23:33:33Z MS Sakib 25393 /* ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ */ উত্তৰ 615314 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাবে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103;font-family:georgia;font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F;color:#fff">&nbsp;MS Sakib&nbsp;</b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) hs4xxdlwok0bvckl75s1fdei6fwk6kp 615323 615314 2026-07-03T05:29:35Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615323 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) 0u3cgz7eitoxgox2vfpw003svs0j4e5 615325 615323 2026-07-03T05:30:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ */ 615325 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== 9j49bo59ixdpjaylvjsdyy8xd03tmkd 615328 615325 2026-07-03T05:32:10Z Pranamikaadhikary 27435 /* গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা */ 615328 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''“সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা’’'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত সকলোৰে সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰা হ’ল।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) csjj12sqq1ozn25ncgxiymryx9omuhg 615333 615328 2026-07-03T05:34:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা */ 615333 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''“সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা’’'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত সকলোৰে সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===বিৰোধ=== 21nxbq0e21siba667r43pbag2zpqd36 615336 615333 2026-07-03T05:36:17Z Pranamikaadhikary 27435 /* গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা */ 615336 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''“সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা’’'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===বিৰোধ=== hbaz1w2ecqx02o3anquea7iegmhw1op 615338 615336 2026-07-03T05:41:32Z Pranamikaadhikary 27435 /* গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা */ 615338 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== ===বিৰোধ=== 4f2sks70zx3cdzgyqayhux3ml2czdh4 4 5489 615287 223158 2026-07-02T15:40:10Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615287 wikitext text/x-wiki এই পৃষ্ঠাত ৱিকিপিডিয়াৰ ৰাইজৰ চ'ৰাৰ সকলো পৃষ্ঠা একেলগে চাব পাৰিব। শিতানবোৰ আছুতীয়াকৈ চাবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা|ৰাইজৰ চ'ৰা]] পৃষ্ঠালৈ যাওক। {{villagepump}} <!-- ********************************************* Please do not post to this page directly. To post a new comment, see Wikipedia:Village_pump_sections to choose the best section or post in the miscellaneous section at Wikipedia:Village_pump_(miscellaneous) To reply to a comment, click the [edit] link next to that section ********************************************* --> <!-- See Template:Villagepump and Template_talk:Villagepump To edit the boilerplate message (the best edits make the boilerplate shorter) --> __TOC__ ৭ দিনতকৈ পুৰণা আলোচনাবোৰ (অন্তিম মন্তব্যৰ দিনৰ পৰা) প্ৰতিটো অধ্যায়ৰ উপ−পৃষ্ঠালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ((অধ্যায় নাম)/সংৰক্ষণ বুলি কয়)। {{ৰাইজৰ চ'ৰা শিতান|নীতি| {{ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (নীতি)}}}} {{ৰাইজৰ চ'ৰা শিতান|কাৰিকৰী| {{:ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (কাৰিকৰী)}}}} {{ৰাইজৰ চ'ৰা শিতান|প্ৰস্তাৱসমূহ| {{:ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)}}}} {{ৰাইজৰ চ'ৰা শিতান|উদ্ভাৱনশালা| {{:ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (উদ্ভাবনশালা)}}}} {{ৰাইজৰ চ'ৰা শিতান|বিবিধ| {{:ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)}}}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াৰ আলোচনা]] 4rxlprzh5xmn55g0uqdqd6pnsshkyee 0 7179 615373 570692 2026-07-03T06:50:55Z ~2026-38090-18 50657 /* বুৰঞ্জী */ নামৰ শুধৰণি কৰা হৈছে 615373 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction |native_name = নাৰায়ণপুৰ |type = উন্নয়ন খণ্ড |skyline = |skyline_caption = |locator_position = left |latd = 26 |latm = 59 |lats = 47 |longd = 93 |longm = 53 |longs = 49 |state_name=অসম| district=[[লখিমপুৰ জিলা]] | altitude=| population_as_of = ২০০১ | population_total = | population_density = | area_magnitude= | area_total= | area_telephone=(৯১)৩৭৫২| postal_code= ৭৮৪১৬৪ | vehicle_code_range= এ এচ-০৭ | website=| footnotes = | }} '''নাৰায়ণপুৰ''' ({{Lang-en|[[:en:Narayanpur|Narayanpur]]}}) [[ভাৰত]]ৰ উত্তৰ পূৰ্বীয় ৰাজ্য [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ এটা ৰাজহ চক্ৰ। <ref>{{cite web|url=http://wikimapia.org/9180286/narayanpur|title=নাৰায়ণপুৰৰ ভৌগোলিক স্থানাংক}}</ref> এই ৰাজহ চক্ৰৰ কেন্দ্ৰস্থল নাৰায়ণপুৰ নগৰ। নাৰায়ণপুৰ অসমৰ বিহপু্ৰীয়া বিধান সভা সমষ্টি আৰু শোণিতপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। <!-- the information already mentioned in infobox need not be repeated. Moreover, the "lead section" does not follow [[Wikipedia manual ob style]]. ~~~~ --> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== নাৰায়ণপুৰৰ ভৌগোলিক স্থানাংক ২৬°৫৯'৪৭''উ: আৰু ৯৩°৫৩'৪৯''পূ:, ই জিলা সদৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] পৰা প্ৰায় ৫৪ কি: মি: পশ্চিমে অৱস্থিত। নাৰায়ণপুৰৰ পূবে [[বিহপুৰীয়া]], উত্তৰে [[অৰুনাচল প্ৰদেশ]] আৰু পশ্চিমে [[গহপুৰ]], দক্ষিণ দিশত মহাবাহু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]। ==যোগাযোগ== নাৰায়ণপুৰ ইয়াৰ মাজেৰে যোৱা ১৫ নং (পূৰ্ব্বৰ ৫২ নং) [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে]] জিলা সদৰ উত্তৰ লখিমপুৰ (৫৪ কি:মি:), ৰাজ্যিক সদৰ [[গুৱাহাটী]](৩৩৭কি:মি:) আৰু কাষৰীয়া ৰাজ্য [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ (প্ৰায় ৫০ কি:মি:) ৰ লগত সংযুক্ত। উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু গুৱাহাটীৰ লগত ই [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]]ৰেও সংযুক্ত। তাতিবাঁহাৰ ইয়াৰ নিকতৱৰ্তী ৰেল আস্থানযদিও উত্তৰ কাঠনি আৰু টিপলিং নামৰ আৰু দুটা ৰেল আস্থান আছে ৷ নিকতৱৰ্তী বিমানকোঠ হৈছে [[লীলাবাৰী বিমানবন্দৰ|লীলাবাৰী]] (৫৮ কি:মি:)। ==বুৰঞ্জী== নাৰায়ণপুৰক বৰ নাৰায়ণপুৰ হিচাপেও জনা যায়। নাৰায়ণপুৰ [[আহোম]] ৰাজত্ব কালৰ আগৰে পৰা [[অসম]]ৰ এটুকুৰা বুৰঞ্জীপ্ৰসিদ্ধ ঠাই। ই তেতিয়া অবিভক্ত দৰং জিলাৰ কলাবাৰী অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল। বিভিন্ন বুৰঞ্জীবিদে নাৰায়ণপুৰ নামৰ উৎপত্তি ভিন্ন ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিছে। ৰাজ মোহন না(Rajmohan Nath)এ তেওঁৰ গ্ৰন্থ “The background of Assamese Culture” ত নাৰায়ণপুৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সত্যনাৰায়ণৰ অস্থায়ী ৰাজধানী আছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে। আন কিছুমানৰ মতে নাৰায়ণপুৰত কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ সেনা চাউনি আছিল যাৰ বাবে ঠাইখনৰ নাম পাছত নাৰায়ণপুৰ হ’ল। কিন্তু এয়া সম্ভৱ নহয় কাৰণ বুৰঞ্জীত নাৰায়ণপুৰৰ উল্লেখ নৰনাৰায়ণৰ আগমনৰ আগৰ‌ শশ খণ্ড এটাতে পোৱা যায়। ১৮শ শতিকাৰ মাজভাগত টাই খাম্তি সকল(বৃহত্তৰ [[টাই]] গোষ্ঠীৰ এটা ঠাল)ৰ নাৰায়ণপুৰলৈ প্ৰৱজন ঘতে।<ref>{{cite web| url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/index.htm| title=CIC নাৰায়ণপুৰ মুখ্য-পৃষ্টা| access-date=2011-12-13| archivedate=2012-02-13| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120213163135/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/index.htm| deadurl=yes}}</ref> নাৰায়ণপুৰ বৰ অসমৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ আছিল। কিন্তু এই অঞ্চলত আৰ্য সংস্কৃতিৰো প্ৰভাৱ অতীজৰে পৰা দেখা পোৱা গৈছিল। নাৰায়ণপুৰৰ বিভিন্ন স্থানত পুৰণি হিন্দু দেৱ দেৱীৰ প্ৰতিমা, মন্দিৰ আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ ভাস্কৰ্য বিভিন্ন সময়ত আৱিস্কৃত হৈছে, ই অতীজত এই স্থানত কোনো এক সভ্য সংস্কৃতিৰ অৱস্থিতিৰ প্ৰমাণ বহন কৰে। ==ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত ভূমিকা== ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত নাৰায়ণপুৰৰ অৱদান লেখত ল’বলগীয়া। [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ নেতৃত্বৰ ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত নাৰায়ণপুৰৰ বহুকেইজন নেতাই উদগণি যোগাইছিল। লীলা ভূঞা(চৰাইদলনী),থানেশ্বৰ গগৈ([[মেৰমুখ বাৰেচহৰীয়া উন্নয়ন সভা|মেৰমুখ]]), ৰাজখোৱা (ৰাইদঙীয়া), মদন চন্দ্ৰ ভূঞা (চৰাইদলনী), নোমল চন্দ্ৰ ভূঞা(বনপুৰৈ লতাবাৰী)ৰ আছিল এই সকলৰ অন্যতম। ==উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহ== নাৰায়ণপুৰ [[মাধৱদেৱ]], [[শ্ৰী শ্ৰী হৰিদেৱ|হৰিদেৱ]], [[অনিৰুদ্ধদেৱ]], বদলা পদ্ম আতাকে ধৰি বহুকেইজন বৈষ্ণৱ গুৰুৰ জন্মস্থান। নাৰায়ণপুৰৰ উল্লেখযোগ্য স্থান সমূহ হৈছে [[বেলগুৰি সত্ৰ]], [[বদলা সত্ৰ]], [[ফুলনি থান]], বিষ্ণুবালিকুচি, দহঘৰীয়া সত্ৰ, [[বুদ্ধ বাপুচাঙ]], [[মাঘনোৱা দ’ল]], গোঁহাই কমল আলি, ৰাধাপুখুৰি, বুঢ়া বুঢ়ি পুখুৰি, ৰঙতি পুখুৰী, গোঁহাই পুখুৰী আদি। '''মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান''' <br> {{main|মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান}} ১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱ]]ৰ প্ৰিয় শিষ্য বৈষ্ণৱ গুৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাৰায়ণপুৰত জন্ম হৈছিল । নাৰায়ণপুৰ নগৰৰ কেন্দ্ৰস্থলৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কি: মি: উত্তৰ পূবে বৰবালি নামৰ ঠাইৰ সমীপত মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান অৱস্থিত। <ref>{{cite web| url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/ancientmonu.htm| title=Historical overview of Narayanpur| access-date=2011-12-13| archivedate=2009-04-10| archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410122032/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/ancientmonu.htm| deadurl=yes}}</ref> উল্লেখ্য যে ৰঙাজান আৰু লেতেকুপুখুৰীত (প্ৰায় ১ কিল'মিটাৰ দূৰত্বত) দুখন থান অৱস্থিত আৰু দুয়োখন থানে নিজকে গুৰুজনাৰ জন্মস্থান বুলি দাবী কৰি আহিছে। দুয়োখন থানেই বিভিন্ন বৈষ্ণৱ গ্ৰন্থ আৰু পুৰণি হাতে লিখা সাহিত্য সম্ভাৰ আৰু অসমীয়া কলা কৃষ্টিৰ বিভিন্ন সামগ্ৰীৰে চহকী। শেহতীয়াকৈ, ৰঙাজান আৰু কাঁচিকটা নৈৰ মাজত অৱস্থিত লেতেকুপুখুৰীত উজীৰৰ হৰিশিঙা বৰাৰ টোলতেই মাধৱদেৱৰ জন্ম হোৱা বুলি বিশেষজ্ঞ সকলে মানি লৈছে। '''মাঘনোৱা দ’ল'''<br> {{main|মাঘনোৱা দ’ল}} মাঘনোৱা দ’ল ফুলবাৰী গাঁৱত অৱস্থিত, ইয়াক ফুলবাৰী দ’ল নামেও জনা যায়। পিচলা নৈৰ পূৱে মাঘনোৱা বিলৰ পাৰত দ’লতি অৱস্থিত। এসময়ত ই শক্তিৰ অধিস্তাতি দেৱী কালিৰ এটুকুৰা মুখ্য পূজন স্থলী আছিল। আহোম ৰাজত্বত কেইবাজনো স্বৰ্গদেৱে এই ঠাই দৰ্শন কৰাৰ প্ৰমাণ পোৱা য়ায়। মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত দ’লৰ মুখ্য প্ৰতিমা ভাগ লুকুৱাই ৰখা হৈছিল কিন্তু ই দ’ললৈ পুনৰ ঘূৰি নাহিল। দ’লৰ চাৰিওফালে ৫ ফুট ওখ পুৰণি দেৱাল দেখা যায়। মূল দ’লটি প্ৰায় ৭৫ ফুট ওখ। মূল দ’লৰ ভিতৰত বুলনি ঘৰ দেখা পোৱা যায় য’ত এসময়ত মুখ্য প্ৰতিমা ভাগ ৰখা হৈছিল। দ’লৰ ভিতৰত বহুতো ভাষ্কৰ্য দেখিবলৈ পোৱা যায়। অৱশ্যে চৰকাৰ আৰু স্থানীয় মানুহৰ অৱহেলা আৰু অমনোযোগিতাৰ বাবে ইয়াৰে সৰহভাগ প্ৰতিমা আৰু আন ভাষ্কৰ্যৰ চুৰি বা আন উপায়েৰে নষ্ট সাধন হৈছে। '''বৰ-খামতি গাওঁ আৰু বাপুচাঙ'''<br> ১৮৪৩ চনত ব্ৰিটিছে শদিয়াত খামতি আন্দোলন দমন কৰে, সেই সময়ত কিছুসংখ্যক খামতি মানুহ আহি নাৰায়ণপুৰত বসবাস কৰিবলৈ লয়। বৰখামতি গাঁৱত তেওঁলোকে এটি বুদ্ধ মন্দিৰ স্থাপন কৰে। মাত্ৰ কেইহাজাৰ মান মানুহ বাকী থকা খামতি জাতিৰ এটা অংশৰ বৰ্তমান বাসস্থান নাৰায়ণপুৰৰ এই অঞ্চল। তেওঁলোক বৌদ্ধ ধৰ্মালম্বী আৰু চহকী সংস্কৃতিৰ অধিকাৰী। খামতি সকলৰ ধৰ্মীয় উপাসনা গৃহ হৈছে বাপুচাঙ। ই আন বৌদ্ধ ধৰ্মালম্বী লোকৰ বৌদ্ধ মন্দিৰ বা বৌদ্ধ বিহাৰৰ সৈতে একে। সাধাৰণ খামতি ঘৰবোৰতকৈ ই কিছু পৃথক। বাপুচাঙৰ বাহিৰ ভাগ ম্যানমাৰৰ বৌদ্ধ মন্দিৰৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায়। অন্তৰ ভাগত বুদ্ধৰ প্ৰতিমা ৰখা হয় আৰু ইয়াক বৰ পবিত্ৰ থাই হিচাপে গণ্য কৰা হয়। '''দেওতোলা'''<br> মাঘনোৱা দ’লৰ মুখ্য প্ৰতিমা ভাগ মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত এটি পুখুৰীত লুকুৱাই ৰখা হৈছিল। পাছত সেই ভাগ খেৰাজখাত নামৰ ঠাইৰ গাভৰু বিলত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল, তেতিয়া মূৰ্তি ভাগ বৰকালিকা থানত স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু ঠাই খিনিৰ নাম দেওতোলা হৈছিল (দেও-ভগৱান, তোলা- তোলোৱা)। দেওতোলা নাৰায়ণপুৰৰ পৰা ৮ কি:মি: দূৰত। '''পেটুৱা গোসাঁনী থান'''<br> ব্ৰিটিছে অসম দখল কৰাৰ ভালেমান সময়লৈকে লখিমপুৰ অধিকাৰ কৰা নাছিল। এইখন থান কালী গোসানীৰ এখন পুৰণি পূজনস্থলী আছিল, ব্ৰিটিছ সকল লখিমপুৰলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এই থান আৱিষ্কাৰ কৰে। ই ধলপুৰৰ গনকদলনীৰ ওচৰত অৱস্থিত। থানৰ গোসাঁনীক কেঁচাইখাতি গোসাঁনীও বোল হয়। নাৰায়ণপুৰ ১৫২৪ লৈকে চুতীয়া ৰাইজৰ অধীনত আছিল আৰু এই সকল ৰজা শাক্ত ধৰ্মী কেঁচাইখাতিৰ ভক্ত আছিল। সেইবাবে এই থান চুতীয়া ৰজা সকলে নিৰ্মাণ কৰা বুলি জনা যায়। অতীজতে অৰুনাচলৰ দফলা মানুহ সকল ইয়াত পূজাৰ বাবে আহিছিল। এতিয়াও প্ৰতিবছৰে ইয়াত দুৰ্গা পূজা উতযাপন কৰা হয়। '''বেলগুৰি সত্ৰ'''<br> এইখন সত্ৰ পোন প্ৰথমে ১৬১৭ চনত [[মাজুলী]]ত স্থাপন কৰা হৈছিল - য’ত দুই গুৰু [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰ]]-[[মাধৱদেৱ|মাধৱ]]ৰ মিলন হৈছিল। পাছত ইয়াক নাৰায়ণপুৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয় আৰু আৰু অসমৰ বৈষ্ণৱ সমাজৰ মাজত সৰ্বজনবিদিত এই সত্ৰখন ১৮৮৭ চনত জৰাবাৰী গাঁৱত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। অসমৰ সংস্কৃতিৰ এক ঊল্লেখ্যোগ্য অংগ [[চালি নৃত্য]]ৰ চৰ্চা অতীজৰে পৰা সত্ৰখনত চলি আহিছে। '''বদলা পদ্ম আতা সত্ৰ আৰু ফুলনি থান'''<br> {{main|বদলা পদ্ম আতা সত্ৰ}} মহাপুৰুষ মাধৱদেৱৰ শিষ্য বদলা পদ্ম আতাই ১৬৩৬ চনত নাৰায়ণপুৰত বদলা পদ্ম আতা সত্ৰ স্থাপন কৰে। প্ৰবাদ আছে যে বদলা পদ্ম আতাই মাধৱদেৱৰ অধীনত উজনি অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম চোৱা চিতাৰ ভাৰ পাইছিল, তেখেতে জমদগ্নিৰ ভূমিত এই সত্ৰখন স্থাপন কৰিছিল। এসময়ত এই স্থান বৈষ্ণৱ ধৰ্ম চৰ্চাৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰ]]-[[মাধৱদেৱ|মাধৱ]]ৰ মহাপ্ৰয়ানৰ পাছত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰত বদলা পদ্ম আতাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। সত্ৰখন অনেক পুৰণি গ্ৰন্থৰ সংগ্ৰহেৰে সমৃদ্ধ। ফুলনি থানো বদলা পদ্ম আতা দেৱেই ১৫৫৫ শকত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ই এক পুৰণি ধৰ্মীয় স্থান, এতিয়াও প্ৰতি বছৰে বহু সহস্ৰাধিক ভক্তৰ ইয়ালৈ আগমন ঘতে। '''বিষ্ণু বালিকুচি সত্ৰ'''<br> নাৰায়ণপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৮ কিমি নিলগৰ ধলপুৰৰ দকুৱা গাঁৱত এই সত্ৰখন অৱস্থিত। কাল-সংহতিৰ গুৰু ভৱানীপুৰীয়া গোপাল আতাৰ অনুগামী শ্ৰী শ্ৰী [[অনিৰুদ্ধ দেৱ]]ৰ ১৫৫৩ চনত দকুৱা গাঁৱত জন্ম হয়। ভৱানীপুৰীয়া আতাৰ সহযোগত ১৬০১ চনত তেখেতে এই সত্ৰখন স্থাপন কৰে। <ref name="পূৰ্ণানন্দ ভূঞা">{{cite book | title=ভৱানীপুৰীয়া গোপাল আতা | publisher=লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল | author=পূৰ্ণানন্দ ভূঞা | year=২০১৬ | location=গুৱাহাটী}}</ref> তেখেতে বহুতো মৰাণ আৰু মটক লোকক বৈষ্ণৱ ধৰ্মত দীক্ষিত কৰিছিল। অনিৰুদ্ধদেৱৰ মৃত্যু হৈছিল বিহপুৰীয়া নগৰৰ সমীপৰ বাঁহগড়া দেউৰী গাঁৱৰ পশ্চিমে মৰনৈৰ পাৰত অৱস্থিত নাহৰআটী থানত। '''ৰাধা পুখুৰী'''<br> নাৰায়ণপুৰ নগৰৰ সমীপৰ সাউকুচি গাঁৱত ৰাধাপুখুৰী অৱস্থিত। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০০ৰ পৰা ১৫০০ চনৰ ভিতৰত তেওঁৰ পত্নী ৰাধাৰ নামত এই পুখুৰীটো খন্দোৱাইছিল। আন কিছুৰ মতে ৰাণী সৰ্বেশ্বৰীয়ে এই পুখুৰীতো খন্দুৱাইছিল। কিন্তু পুখুৰীৰ কাম আধাতে শেষ হৈছিল সেয়ে তাৰ নাম আধা পুখুৰী হৈছিল, পাছত ইয়েই ৰাধাপুখুৰীৰ নাম পায়। বৰ্তমান এই পুখুৰীতো [[অসম চৰকাৰ]]ৰ মীন পালন বিভাগৰ অধীনত মীন উৎপাদন আৰু প্ৰজননৰ কামত ব্যৱহৃত হয়। '''ভাটৌকুচি থান'''<br> ভাটৌকুচি থান ঢলপুৰৰ সমীপৰ কাঠনি গাঁৱত অৱস্থিত। গুৰু কেশৱচৰণ আতাই এই সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। কথাগুৰুচৰিতৰ মতে তেখেতৰ জন্ম ১৬০৫ চনত আৰু মৃত্যু ১৬৬৫ চনত হৈছিল। সত্ৰখন এতিয়াও বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এখন সক্ৰিয় প্ৰচৰ থলী। '''গোহাঁই-কমল আলি'''<br> ১৬ শতিকাৰ আগভাগত অসমত কোচ ৰাজ্যৰ উত্থান ঘতিছিল। [[কৰতোৱা নদী]]ৰ পৰা বৰনদীলৈকে এই ৰাজ্য বিস্তৃত আছিল। এই সময়চোৱাৰ ভিতৰতে [[আহোম]]ৰ সৈতে হোৱা ৰণৰ সময়ত নাৰায়ণপুৰত এই আলিটো নিৰ্মাণ কৰা হয়। '''আহঁতগুৰি সত্ৰ'''<br> বৰবালি চমুৱা গাঁৱত আহঁতগুৰি সত্ৰ অৱস্থিত। শ্ৰী ৰাম আতাই ১৬৮৩ চনত এইখন স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ সৰহ সংখ্যক অনুগামী [[ব্ৰাহ্মণ]]। ১৯৮৭ চনৰ [[বানপানী|বান]]ত ইয়াত সংৰক্ষিত বহুতো পুৰণি গ্ৰন্থ নোহোৱা হয়। বৰ্তামানে ইয়াত ঠাকুৰ আতা আৰু শ্ৰী ৰাম আতাৰ কিছু গ্ৰন্থ (হাতেলিখা) সংৰক্ষিত হৈ আছে। '''অন্যান্য আকৰ্ষণ সমূহ'''<br> নাৰায়ণপুৰ সৰ্বমুঠ বাৰজন ধৰ্মীয় গুৰুৰ জন্মস্থান, সেয়েহে ইয়াক পবিত্ৰ ঠাই হিচাপে গণ্য কৰা হয়। মাধৱদেৱৰ সময়ত ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰধান চৰ্চাৰ স্থলী আছিল। ধৰ্মীয় দিশৰ উপৰিও নাৰায়ণপুৰ আন আন বিভিন্ন সংস্কৃতিৰেও চহকী। ==অৰ্থনীতি== নাৰায়ণপুৰৰ অৰ্থনীতি কৃষিভিত্তিক। গোটেই বছৰ ধৰি বিভিন্ন খেতি এই অঞ্চলত হোৱা দেখা যায়। বিভিন্ন ধৰণৰ উৎপাদিত শস্য সমূহ হৈছে- [[ধান]], মাতিমাহ, আলু, পিয়াঁজ, আদা, নহৰু, বিলাহী, ফুলকবি, বন্ধাকবি, বেঙেনা আদি। বিভিন্ন ধৰণৰ ফল যেনে কল, আম, নাৰিকল, কঠাল আদিৰ উৎপাদন দেখা যায়। তামোল পান অসমৰ যিকোনো ঠাইৰ দৰে নাৰায়ণপুৰৰো অৰ্থনীতিৰ এটা অংশ। মীন পালনেও অঞ্চলটোৰ অৰ্থনীতিত বৃহৎ ভূমিকা পালন কৰে। অঞ্চলটোত বহুতো মীন পালন কৰা চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত পুখুৰী (ফিচাৰি) দেখিবলৈ পোৱা যায়। দক্ষিণ দিশে বৈ যোৱা [[লুইত]] খনেও এই উদ্যোগত অৰিহণা যোগায়। <ref>{{cite web| url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/fisheries_at_narayanpur.htm| title=নাৰায়ণপুৰৰ ফিচাৰীসমূহ| access-date=2011-12-14| archivedate=2012-02-13| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120213163634/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/fisheries_at_narayanpur.htm| deadurl=yes}}</ref> নাৰায়ণপুৰত অতীজৰে পৰা থলুৱা ভাবে [[মুগা]], [[এৰী]] আৰু [[পাট]] সূতা ৰ উৎপাদন হৈ আহিছে। নাৰায়ণপুৰত অসম চৰকাৰৰ হস্ত তাত আৰু বস্ত্ৰ বিভাগৰ অধীনৰ এখন বৃহৎ মুগা পাম অৱস্থিত। <ref>{{cite web| url=http://indiansilk.kar.nic.in/rti/MSSO_Guwahati/MSSO_Guwahati.pdf| title=ৰেচম আয়োগ, ভাৰত| access-date=2011-12-14| archivedate=2009-04-10| archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20090410010203/http://indiansilk.kar.nic.in/rti/MSSO_Guwahati/MSSO_Guwahati.pdf| deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে বিভাগীয় অমনোযোগিতাৰ বাবে পাম খনৰ অৱস্থা বৰ্তমানে সংকটজনক। নতুনকৈ গঢ় লৈ উঠা নৰায়নপুৰ নগৰক ২০০৮ চনত আনুষ্ঠানিক ভাবে নগৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। বৰ্তমানে নাৰায়ণপুৰ নগৰত লাহে লাহে গঢ়ি উঠা ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান বোৰেও নাৰায়ণপুৰৰ অৰ্থনীতিত প্ৰভাব বিস্তাৰ কৰিছে। ==উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান== {{multicol}} * [[মাধৱদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]] *জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয় * ভিবিৰাম হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * খেৰাজখাত মহাবিদ্যালয় * [[নাৰায়ণপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * ধলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * কমলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * খেৰাজখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * মাধৱদেৱ কলেজিয়েট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ফুলনি খাট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় {{col-break}} * তাতিবাহাৰ মজলীয়া বিদ্যালয় * দুলীয়া পথাৰ মজলীয়া বিদ্যালয় * নাৰয়ণপুৰ বালক মজলীয়া বিদ্যালয় * নামনি সোৱণশিৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় ৷ * হাৰমতী পিচলা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যা লয় {{col-break}} '''(ব্যক্তিগত খণ্ডৰ শিক্ষানুষ্ঠান )''' * শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন, নাৰায়ণপুৰ * শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন, ঢলপুৰ * এক্ৰিত আৰু এক্ৰিত একাডেমি * জিজ্ঞাসা জাতীয় বিদ্যালয় * অসম জাতীয় বিদ্যালয়, মেৰমুখ * জ্ঞানজ্যোতি একাডেমি * পিচলা নেশ্যনেল একাডেমি * চি. ই. চি. নাৰায়ণপুৰ {{col-end}} ==প্ৰধান সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান== {{multicol}} *[[শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]] * দক্ষিণ নাৰায়ণপুৰ কৃষ্টি বিকাশ কেন্দ্ৰ, অশোক * জ্যোতি সংগম * নাৰায়ণপুৰ বৰ নামঘৰ * বাণী সংঘ * [[মেৰমুখ বাৰেচহৰীয়া উন্নয়ন সভা]] * বাসন্তী যুৱক সংঘ {{col-break}} {{col-break}} {{col-end}} ==নাৰায়ণপুৰৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== {{multicol}} * [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]] * [[পূৰ্ণানন্দ দত্ত]] * [[শিৱ শৰ্মা]] {{col-break}} {{col-break}} {{col-end}} ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Birth Place of Sri Sri Madhabdev (Letekupukhuri)- front view of the 'Thaan'.jpg|লেতেকুপুখুৰীস্থিত মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান Sri Sri Madhabdev Kalakshetra-An inside view-1.jpg|শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ কলাক্ষেত্ৰ Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|নাৰায়ণপুৰ নগৰত প্ৰতিস্থাপিত চুকাফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি Entrance of Buddhist Bapusang at Bor-Khamti Gaon, Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|বৰখামতি গাৱঁত অৱস্থিত বাপুচাঙৰ প্ৰৱেশ তোৰণ Golden Pagoda at Gosaibari, Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|বৰপথাৰ গোসাঁইবাৰীস্থিত বৌদ্ধবিহাৰৰ সোণালী পেগ'ডা Statue of Buddhadev at Gosaibari, Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|গোসাঁইবাৰীস্থিত বৌদ্ধবিহাৰত বুদ্ধদেৱৰ মূৰ্ত্তি Birth_place_of_Aniruddhadev_old_than.jpg|১৬০২ চনত অনিৰুদ্ধদেৱৰ দ্বাৰা স্থাপিত বিষ্ণু বালিকুঞ্চি সত্ৰ 'Bodola Satra' - A 'satra' established in 1636 AD by Bodola Padma Aata in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg| ১৬৩৬ চনত বদলা পদ্ম আতাৰ দ্বাৰা স্থাপিত বদলা সত্ৰ Maghnowa_Doul-_Side_view.jpg|নাৰায়ণপুৰৰ ফুলবাৰীত অৱস্থিত ঐতিহাসিক মাঘনোৱা দ'ল </gallery> [[শ্ৰেণী:নাৰায়ণপুৰ]] ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.nilacharai.com/maghnowa-doul-aaru-borkalika-than/লখিমপুৰৰ মাঘনোৱা দ'ল আৰু বৰকালিকা থান, লিখক: বিপুলচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ৱেবছাইট: [[নীলা চৰাই ডট কম]] {{Articles related to Assam}} exrimt0chupqmlsk8qrbk2mc6drrd9o 615374 615373 2026-07-03T06:51:55Z ~2026-38090-18 50657 /* বুৰঞ্জী */ 615374 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction |native_name = নাৰায়ণপুৰ |type = উন্নয়ন খণ্ড |skyline = |skyline_caption = |locator_position = left |latd = 26 |latm = 59 |lats = 47 |longd = 93 |longm = 53 |longs = 49 |state_name=অসম| district=[[লখিমপুৰ জিলা]] | altitude=| population_as_of = ২০০১ | population_total = | population_density = | area_magnitude= | area_total= | area_telephone=(৯১)৩৭৫২| postal_code= ৭৮৪১৬৪ | vehicle_code_range= এ এচ-০৭ | website=| footnotes = | }} '''নাৰায়ণপুৰ''' ({{Lang-en|[[:en:Narayanpur|Narayanpur]]}}) [[ভাৰত]]ৰ উত্তৰ পূৰ্বীয় ৰাজ্য [[অসম]]ৰ [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ এটা ৰাজহ চক্ৰ। <ref>{{cite web|url=http://wikimapia.org/9180286/narayanpur|title=নাৰায়ণপুৰৰ ভৌগোলিক স্থানাংক}}</ref> এই ৰাজহ চক্ৰৰ কেন্দ্ৰস্থল নাৰায়ণপুৰ নগৰ। নাৰায়ণপুৰ অসমৰ বিহপু্ৰীয়া বিধান সভা সমষ্টি আৰু শোণিতপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। <!-- the information already mentioned in infobox need not be repeated. Moreover, the "lead section" does not follow [[Wikipedia manual ob style]]. ~~~~ --> ==ভৌগোলিক অৱস্থান== নাৰায়ণপুৰৰ ভৌগোলিক স্থানাংক ২৬°৫৯'৪৭''উ: আৰু ৯৩°৫৩'৪৯''পূ:, ই জিলা সদৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]] পৰা প্ৰায় ৫৪ কি: মি: পশ্চিমে অৱস্থিত। নাৰায়ণপুৰৰ পূবে [[বিহপুৰীয়া]], উত্তৰে [[অৰুনাচল প্ৰদেশ]] আৰু পশ্চিমে [[গহপুৰ]], দক্ষিণ দিশত মহাবাহু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]। ==যোগাযোগ== নাৰায়ণপুৰ ইয়াৰ মাজেৰে যোৱা ১৫ নং (পূৰ্ব্বৰ ৫২ নং) [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে]] জিলা সদৰ উত্তৰ লখিমপুৰ (৫৪ কি:মি:), ৰাজ্যিক সদৰ [[গুৱাহাটী]](৩৩৭কি:মি:) আৰু কাষৰীয়া ৰাজ্য [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ (প্ৰায় ৫০ কি:মি:) ৰ লগত সংযুক্ত। উত্তৰ লখিমপুৰ আৰু গুৱাহাটীৰ লগত ই [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]]ৰেও সংযুক্ত। তাতিবাঁহাৰ ইয়াৰ নিকতৱৰ্তী ৰেল আস্থানযদিও উত্তৰ কাঠনি আৰু টিপলিং নামৰ আৰু দুটা ৰেল আস্থান আছে ৷ নিকতৱৰ্তী বিমানকোঠ হৈছে [[লীলাবাৰী বিমানবন্দৰ|লীলাবাৰী]] (৫৮ কি:মি:)। ==বুৰঞ্জী== নাৰায়ণপুৰক বৰ নাৰায়ণপুৰ হিচাপেও জনা যায়। নাৰায়ণপুৰ [[আহোম]] ৰাজত্ব কালৰ আগৰে পৰা [[অসম]]ৰ এটুকুৰা বুৰঞ্জীপ্ৰসিদ্ধ ঠাই। ই তেতিয়া অবিভক্ত দৰং জিলাৰ কলাবাৰী অঞ্চললৈকে বিস্তৃত আছিল। বিভিন্ন বুৰঞ্জীবিদে নাৰায়ণপুৰ নামৰ উৎপত্তি ভিন্ন ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিছে। ৰাজ মোহন নাথ (Rajmohan Nath)এ তেওঁৰ গ্ৰন্থ “The background of Assamese Culture” ত নাৰায়ণপুৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰজা]] সত্যনাৰায়ণৰ অস্থায়ী ৰাজধানী আছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে। আন কিছুমানৰ মতে নাৰায়ণপুৰত কোচ ৰজা [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ সেনা চাউনি আছিল যাৰ বাবে ঠাইখনৰ নাম পাছত নাৰায়ণপুৰ হ’ল। কিন্তু এয়া সম্ভৱ নহয় কাৰণ বুৰঞ্জীত নাৰায়ণপুৰৰ উল্লেখ নৰনাৰায়ণৰ আগমনৰ আগৰ‌ শশ খণ্ড এটাতে পোৱা যায়। ১৮শ শতিকাৰ মাজভাগত টাই খাম্তি সকল(বৃহত্তৰ [[টাই]] গোষ্ঠীৰ এটা ঠাল)ৰ নাৰায়ণপুৰলৈ প্ৰৱজন ঘতে।<ref>{{cite web| url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/index.htm| title=CIC নাৰায়ণপুৰ মুখ্য-পৃষ্টা| access-date=2011-12-13| archivedate=2012-02-13| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120213163135/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/index.htm| deadurl=yes}}</ref> নাৰায়ণপুৰ বৰ অসমৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ আছিল। কিন্তু এই অঞ্চলত আৰ্য সংস্কৃতিৰো প্ৰভাৱ অতীজৰে পৰা দেখা পোৱা গৈছিল। নাৰায়ণপুৰৰ বিভিন্ন স্থানত পুৰণি হিন্দু দেৱ দেৱীৰ প্ৰতিমা, মন্দিৰ আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ ভাস্কৰ্য বিভিন্ন সময়ত আৱিস্কৃত হৈছে, ই অতীজত এই স্থানত কোনো এক সভ্য সংস্কৃতিৰ অৱস্থিতিৰ প্ৰমাণ বহন কৰে। ==ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত ভূমিকা== ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত নাৰায়ণপুৰৰ অৱদান লেখত ল’বলগীয়া। [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ নেতৃত্বৰ ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত নাৰায়ণপুৰৰ বহুকেইজন নেতাই উদগণি যোগাইছিল। লীলা ভূঞা(চৰাইদলনী),থানেশ্বৰ গগৈ([[মেৰমুখ বাৰেচহৰীয়া উন্নয়ন সভা|মেৰমুখ]]), ৰাজখোৱা (ৰাইদঙীয়া), মদন চন্দ্ৰ ভূঞা (চৰাইদলনী), নোমল চন্দ্ৰ ভূঞা(বনপুৰৈ লতাবাৰী)ৰ আছিল এই সকলৰ অন্যতম। ==উল্লেখযোগ্য স্থানসমূহ== নাৰায়ণপুৰ [[মাধৱদেৱ]], [[শ্ৰী শ্ৰী হৰিদেৱ|হৰিদেৱ]], [[অনিৰুদ্ধদেৱ]], বদলা পদ্ম আতাকে ধৰি বহুকেইজন বৈষ্ণৱ গুৰুৰ জন্মস্থান। নাৰায়ণপুৰৰ উল্লেখযোগ্য স্থান সমূহ হৈছে [[বেলগুৰি সত্ৰ]], [[বদলা সত্ৰ]], [[ফুলনি থান]], বিষ্ণুবালিকুচি, দহঘৰীয়া সত্ৰ, [[বুদ্ধ বাপুচাঙ]], [[মাঘনোৱা দ’ল]], গোঁহাই কমল আলি, ৰাধাপুখুৰি, বুঢ়া বুঢ়ি পুখুৰি, ৰঙতি পুখুৰী, গোঁহাই পুখুৰী আদি। '''মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান''' <br> {{main|মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান}} ১৪৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱ]]ৰ প্ৰিয় শিষ্য বৈষ্ণৱ গুৰু [[মাধৱদেৱ]]ৰ নাৰায়ণপুৰত জন্ম হৈছিল । নাৰায়ণপুৰ নগৰৰ কেন্দ্ৰস্থলৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কি: মি: উত্তৰ পূবে বৰবালি নামৰ ঠাইৰ সমীপত মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান অৱস্থিত। <ref>{{cite web| url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/ancientmonu.htm| title=Historical overview of Narayanpur| access-date=2011-12-13| archivedate=2009-04-10| archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410122032/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/ancientmonu.htm| deadurl=yes}}</ref> উল্লেখ্য যে ৰঙাজান আৰু লেতেকুপুখুৰীত (প্ৰায় ১ কিল'মিটাৰ দূৰত্বত) দুখন থান অৱস্থিত আৰু দুয়োখন থানে নিজকে গুৰুজনাৰ জন্মস্থান বুলি দাবী কৰি আহিছে। দুয়োখন থানেই বিভিন্ন বৈষ্ণৱ গ্ৰন্থ আৰু পুৰণি হাতে লিখা সাহিত্য সম্ভাৰ আৰু অসমীয়া কলা কৃষ্টিৰ বিভিন্ন সামগ্ৰীৰে চহকী। শেহতীয়াকৈ, ৰঙাজান আৰু কাঁচিকটা নৈৰ মাজত অৱস্থিত লেতেকুপুখুৰীত উজীৰৰ হৰিশিঙা বৰাৰ টোলতেই মাধৱদেৱৰ জন্ম হোৱা বুলি বিশেষজ্ঞ সকলে মানি লৈছে। '''মাঘনোৱা দ’ল'''<br> {{main|মাঘনোৱা দ’ল}} মাঘনোৱা দ’ল ফুলবাৰী গাঁৱত অৱস্থিত, ইয়াক ফুলবাৰী দ’ল নামেও জনা যায়। পিচলা নৈৰ পূৱে মাঘনোৱা বিলৰ পাৰত দ’লতি অৱস্থিত। এসময়ত ই শক্তিৰ অধিস্তাতি দেৱী কালিৰ এটুকুৰা মুখ্য পূজন স্থলী আছিল। আহোম ৰাজত্বত কেইবাজনো স্বৰ্গদেৱে এই ঠাই দৰ্শন কৰাৰ প্ৰমাণ পোৱা য়ায়। মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত দ’লৰ মুখ্য প্ৰতিমা ভাগ লুকুৱাই ৰখা হৈছিল কিন্তু ই দ’ললৈ পুনৰ ঘূৰি নাহিল। দ’লৰ চাৰিওফালে ৫ ফুট ওখ পুৰণি দেৱাল দেখা যায়। মূল দ’লটি প্ৰায় ৭৫ ফুট ওখ। মূল দ’লৰ ভিতৰত বুলনি ঘৰ দেখা পোৱা যায় য’ত এসময়ত মুখ্য প্ৰতিমা ভাগ ৰখা হৈছিল। দ’লৰ ভিতৰত বহুতো ভাষ্কৰ্য দেখিবলৈ পোৱা যায়। অৱশ্যে চৰকাৰ আৰু স্থানীয় মানুহৰ অৱহেলা আৰু অমনোযোগিতাৰ বাবে ইয়াৰে সৰহভাগ প্ৰতিমা আৰু আন ভাষ্কৰ্যৰ চুৰি বা আন উপায়েৰে নষ্ট সাধন হৈছে। '''বৰ-খামতি গাওঁ আৰু বাপুচাঙ'''<br> ১৮৪৩ চনত ব্ৰিটিছে শদিয়াত খামতি আন্দোলন দমন কৰে, সেই সময়ত কিছুসংখ্যক খামতি মানুহ আহি নাৰায়ণপুৰত বসবাস কৰিবলৈ লয়। বৰখামতি গাঁৱত তেওঁলোকে এটি বুদ্ধ মন্দিৰ স্থাপন কৰে। মাত্ৰ কেইহাজাৰ মান মানুহ বাকী থকা খামতি জাতিৰ এটা অংশৰ বৰ্তমান বাসস্থান নাৰায়ণপুৰৰ এই অঞ্চল। তেওঁলোক বৌদ্ধ ধৰ্মালম্বী আৰু চহকী সংস্কৃতিৰ অধিকাৰী। খামতি সকলৰ ধৰ্মীয় উপাসনা গৃহ হৈছে বাপুচাঙ। ই আন বৌদ্ধ ধৰ্মালম্বী লোকৰ বৌদ্ধ মন্দিৰ বা বৌদ্ধ বিহাৰৰ সৈতে একে। সাধাৰণ খামতি ঘৰবোৰতকৈ ই কিছু পৃথক। বাপুচাঙৰ বাহিৰ ভাগ ম্যানমাৰৰ বৌদ্ধ মন্দিৰৰ সৈতে মিল থকা দেখা যায়। অন্তৰ ভাগত বুদ্ধৰ প্ৰতিমা ৰখা হয় আৰু ইয়াক বৰ পবিত্ৰ থাই হিচাপে গণ্য কৰা হয়। '''দেওতোলা'''<br> মাঘনোৱা দ’লৰ মুখ্য প্ৰতিমা ভাগ মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত এটি পুখুৰীত লুকুৱাই ৰখা হৈছিল। পাছত সেই ভাগ খেৰাজখাত নামৰ ঠাইৰ গাভৰু বিলত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল, তেতিয়া মূৰ্তি ভাগ বৰকালিকা থানত স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু ঠাই খিনিৰ নাম দেওতোলা হৈছিল (দেও-ভগৱান, তোলা- তোলোৱা)। দেওতোলা নাৰায়ণপুৰৰ পৰা ৮ কি:মি: দূৰত। '''পেটুৱা গোসাঁনী থান'''<br> ব্ৰিটিছে অসম দখল কৰাৰ ভালেমান সময়লৈকে লখিমপুৰ অধিকাৰ কৰা নাছিল। এইখন থান কালী গোসানীৰ এখন পুৰণি পূজনস্থলী আছিল, ব্ৰিটিছ সকল লখিমপুৰলৈ অহাৰ পাছত প্ৰথমে এই থান আৱিষ্কাৰ কৰে। ই ধলপুৰৰ গনকদলনীৰ ওচৰত অৱস্থিত। থানৰ গোসাঁনীক কেঁচাইখাতি গোসাঁনীও বোল হয়। নাৰায়ণপুৰ ১৫২৪ লৈকে চুতীয়া ৰাইজৰ অধীনত আছিল আৰু এই সকল ৰজা শাক্ত ধৰ্মী কেঁচাইখাতিৰ ভক্ত আছিল। সেইবাবে এই থান চুতীয়া ৰজা সকলে নিৰ্মাণ কৰা বুলি জনা যায়। অতীজতে অৰুনাচলৰ দফলা মানুহ সকল ইয়াত পূজাৰ বাবে আহিছিল। এতিয়াও প্ৰতিবছৰে ইয়াত দুৰ্গা পূজা উতযাপন কৰা হয়। '''বেলগুৰি সত্ৰ'''<br> এইখন সত্ৰ পোন প্ৰথমে ১৬১৭ চনত [[মাজুলী]]ত স্থাপন কৰা হৈছিল - য’ত দুই গুৰু [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰ]]-[[মাধৱদেৱ|মাধৱ]]ৰ মিলন হৈছিল। পাছত ইয়াক নাৰায়ণপুৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয় আৰু আৰু অসমৰ বৈষ্ণৱ সমাজৰ মাজত সৰ্বজনবিদিত এই সত্ৰখন ১৮৮৭ চনত জৰাবাৰী গাঁৱত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। অসমৰ সংস্কৃতিৰ এক ঊল্লেখ্যোগ্য অংগ [[চালি নৃত্য]]ৰ চৰ্চা অতীজৰে পৰা সত্ৰখনত চলি আহিছে। '''বদলা পদ্ম আতা সত্ৰ আৰু ফুলনি থান'''<br> {{main|বদলা পদ্ম আতা সত্ৰ}} মহাপুৰুষ মাধৱদেৱৰ শিষ্য বদলা পদ্ম আতাই ১৬৩৬ চনত নাৰায়ণপুৰত বদলা পদ্ম আতা সত্ৰ স্থাপন কৰে। প্ৰবাদ আছে যে বদলা পদ্ম আতাই মাধৱদেৱৰ অধীনত উজনি অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম চোৱা চিতাৰ ভাৰ পাইছিল, তেখেতে জমদগ্নিৰ ভূমিত এই সত্ৰখন স্থাপন কৰিছিল। এসময়ত এই স্থান বৈষ্ণৱ ধৰ্ম চৰ্চাৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰ]]-[[মাধৱদেৱ|মাধৱ]]ৰ মহাপ্ৰয়ানৰ পাছত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰত বদলা পদ্ম আতাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। সত্ৰখন অনেক পুৰণি গ্ৰন্থৰ সংগ্ৰহেৰে সমৃদ্ধ। ফুলনি থানো বদলা পদ্ম আতা দেৱেই ১৫৫৫ শকত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ই এক পুৰণি ধৰ্মীয় স্থান, এতিয়াও প্ৰতি বছৰে বহু সহস্ৰাধিক ভক্তৰ ইয়ালৈ আগমন ঘতে। '''বিষ্ণু বালিকুচি সত্ৰ'''<br> নাৰায়ণপুৰৰ পৰা প্ৰায় ৮ কিমি নিলগৰ ধলপুৰৰ দকুৱা গাঁৱত এই সত্ৰখন অৱস্থিত। কাল-সংহতিৰ গুৰু ভৱানীপুৰীয়া গোপাল আতাৰ অনুগামী শ্ৰী শ্ৰী [[অনিৰুদ্ধ দেৱ]]ৰ ১৫৫৩ চনত দকুৱা গাঁৱত জন্ম হয়। ভৱানীপুৰীয়া আতাৰ সহযোগত ১৬০১ চনত তেখেতে এই সত্ৰখন স্থাপন কৰে। <ref name="পূৰ্ণানন্দ ভূঞা">{{cite book | title=ভৱানীপুৰীয়া গোপাল আতা | publisher=লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল | author=পূৰ্ণানন্দ ভূঞা | year=২০১৬ | location=গুৱাহাটী}}</ref> তেখেতে বহুতো মৰাণ আৰু মটক লোকক বৈষ্ণৱ ধৰ্মত দীক্ষিত কৰিছিল। অনিৰুদ্ধদেৱৰ মৃত্যু হৈছিল বিহপুৰীয়া নগৰৰ সমীপৰ বাঁহগড়া দেউৰী গাঁৱৰ পশ্চিমে মৰনৈৰ পাৰত অৱস্থিত নাহৰআটী থানত। '''ৰাধা পুখুৰী'''<br> নাৰায়ণপুৰ নগৰৰ সমীপৰ সাউকুচি গাঁৱত ৰাধাপুখুৰী অৱস্থিত। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০০ৰ পৰা ১৫০০ চনৰ ভিতৰত তেওঁৰ পত্নী ৰাধাৰ নামত এই পুখুৰীটো খন্দোৱাইছিল। আন কিছুৰ মতে ৰাণী সৰ্বেশ্বৰীয়ে এই পুখুৰীতো খন্দুৱাইছিল। কিন্তু পুখুৰীৰ কাম আধাতে শেষ হৈছিল সেয়ে তাৰ নাম আধা পুখুৰী হৈছিল, পাছত ইয়েই ৰাধাপুখুৰীৰ নাম পায়। বৰ্তমান এই পুখুৰীতো [[অসম চৰকাৰ]]ৰ মীন পালন বিভাগৰ অধীনত মীন উৎপাদন আৰু প্ৰজননৰ কামত ব্যৱহৃত হয়। '''ভাটৌকুচি থান'''<br> ভাটৌকুচি থান ঢলপুৰৰ সমীপৰ কাঠনি গাঁৱত অৱস্থিত। গুৰু কেশৱচৰণ আতাই এই সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। কথাগুৰুচৰিতৰ মতে তেখেতৰ জন্ম ১৬০৫ চনত আৰু মৃত্যু ১৬৬৫ চনত হৈছিল। সত্ৰখন এতিয়াও বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এখন সক্ৰিয় প্ৰচৰ থলী। '''গোহাঁই-কমল আলি'''<br> ১৬ শতিকাৰ আগভাগত অসমত কোচ ৰাজ্যৰ উত্থান ঘতিছিল। [[কৰতোৱা নদী]]ৰ পৰা বৰনদীলৈকে এই ৰাজ্য বিস্তৃত আছিল। এই সময়চোৱাৰ ভিতৰতে [[আহোম]]ৰ সৈতে হোৱা ৰণৰ সময়ত নাৰায়ণপুৰত এই আলিটো নিৰ্মাণ কৰা হয়। '''আহঁতগুৰি সত্ৰ'''<br> বৰবালি চমুৱা গাঁৱত আহঁতগুৰি সত্ৰ অৱস্থিত। শ্ৰী ৰাম আতাই ১৬৮৩ চনত এইখন স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ সৰহ সংখ্যক অনুগামী [[ব্ৰাহ্মণ]]। ১৯৮৭ চনৰ [[বানপানী|বান]]ত ইয়াত সংৰক্ষিত বহুতো পুৰণি গ্ৰন্থ নোহোৱা হয়। বৰ্তামানে ইয়াত ঠাকুৰ আতা আৰু শ্ৰী ৰাম আতাৰ কিছু গ্ৰন্থ (হাতেলিখা) সংৰক্ষিত হৈ আছে। '''অন্যান্য আকৰ্ষণ সমূহ'''<br> নাৰায়ণপুৰ সৰ্বমুঠ বাৰজন ধৰ্মীয় গুৰুৰ জন্মস্থান, সেয়েহে ইয়াক পবিত্ৰ ঠাই হিচাপে গণ্য কৰা হয়। মাধৱদেৱৰ সময়ত ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰধান চৰ্চাৰ স্থলী আছিল। ধৰ্মীয় দিশৰ উপৰিও নাৰায়ণপুৰ আন আন বিভিন্ন সংস্কৃতিৰেও চহকী। ==অৰ্থনীতি== নাৰায়ণপুৰৰ অৰ্থনীতি কৃষিভিত্তিক। গোটেই বছৰ ধৰি বিভিন্ন খেতি এই অঞ্চলত হোৱা দেখা যায়। বিভিন্ন ধৰণৰ উৎপাদিত শস্য সমূহ হৈছে- [[ধান]], মাতিমাহ, আলু, পিয়াঁজ, আদা, নহৰু, বিলাহী, ফুলকবি, বন্ধাকবি, বেঙেনা আদি। বিভিন্ন ধৰণৰ ফল যেনে কল, আম, নাৰিকল, কঠাল আদিৰ উৎপাদন দেখা যায়। তামোল পান অসমৰ যিকোনো ঠাইৰ দৰে নাৰায়ণপুৰৰো অৰ্থনীতিৰ এটা অংশ। মীন পালনেও অঞ্চলটোৰ অৰ্থনীতিত বৃহৎ ভূমিকা পালন কৰে। অঞ্চলটোত বহুতো মীন পালন কৰা চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত পুখুৰী (ফিচাৰি) দেখিবলৈ পোৱা যায়। দক্ষিণ দিশে বৈ যোৱা [[লুইত]] খনেও এই উদ্যোগত অৰিহণা যোগায়। <ref>{{cite web| url=http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/fisheries_at_narayanpur.htm| title=নাৰায়ণপুৰৰ ফিচাৰীসমূহ| access-date=2011-12-14| archivedate=2012-02-13| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120213163634/http://www.cic.nic.in/cicwebpages/Assam/narayanpur/myweb/fisheries_at_narayanpur.htm| deadurl=yes}}</ref> নাৰায়ণপুৰত অতীজৰে পৰা থলুৱা ভাবে [[মুগা]], [[এৰী]] আৰু [[পাট]] সূতা ৰ উৎপাদন হৈ আহিছে। নাৰায়ণপুৰত অসম চৰকাৰৰ হস্ত তাত আৰু বস্ত্ৰ বিভাগৰ অধীনৰ এখন বৃহৎ মুগা পাম অৱস্থিত। <ref>{{cite web| url=http://indiansilk.kar.nic.in/rti/MSSO_Guwahati/MSSO_Guwahati.pdf| title=ৰেচম আয়োগ, ভাৰত| access-date=2011-12-14| archivedate=2009-04-10| archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20090410010203/http://indiansilk.kar.nic.in/rti/MSSO_Guwahati/MSSO_Guwahati.pdf| deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে বিভাগীয় অমনোযোগিতাৰ বাবে পাম খনৰ অৱস্থা বৰ্তমানে সংকটজনক। নতুনকৈ গঢ় লৈ উঠা নৰায়নপুৰ নগৰক ২০০৮ চনত আনুষ্ঠানিক ভাবে নগৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। বৰ্তমানে নাৰায়ণপুৰ নগৰত লাহে লাহে গঢ়ি উঠা ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান বোৰেও নাৰায়ণপুৰৰ অৰ্থনীতিত প্ৰভাব বিস্তাৰ কৰিছে। ==উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান== {{multicol}} * [[মাধৱদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]] *জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয় * ভিবিৰাম হাজৰিকা মহাবিদ্যালয় * খেৰাজখাত মহাবিদ্যালয় * [[নাৰায়ণপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] * ধলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * কমলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * খেৰাজখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * মাধৱদেৱ কলেজিয়েট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * ফুলনি খাট উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় {{col-break}} * তাতিবাহাৰ মজলীয়া বিদ্যালয় * দুলীয়া পথাৰ মজলীয়া বিদ্যালয় * নাৰয়ণপুৰ বালক মজলীয়া বিদ্যালয় * নামনি সোৱণশিৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় * লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয় ৷ * হাৰমতী পিচলা উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যা লয় {{col-break}} '''(ব্যক্তিগত খণ্ডৰ শিক্ষানুষ্ঠান )''' * শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন, নাৰায়ণপুৰ * শংকৰদেৱ শিশু নিকেতন, ঢলপুৰ * এক্ৰিত আৰু এক্ৰিত একাডেমি * জিজ্ঞাসা জাতীয় বিদ্যালয় * অসম জাতীয় বিদ্যালয়, মেৰমুখ * জ্ঞানজ্যোতি একাডেমি * পিচলা নেশ্যনেল একাডেমি * চি. ই. চি. নাৰায়ণপুৰ {{col-end}} ==প্ৰধান সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান== {{multicol}} *[[শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]] * দক্ষিণ নাৰায়ণপুৰ কৃষ্টি বিকাশ কেন্দ্ৰ, অশোক * জ্যোতি সংগম * নাৰায়ণপুৰ বৰ নামঘৰ * বাণী সংঘ * [[মেৰমুখ বাৰেচহৰীয়া উন্নয়ন সভা]] * বাসন্তী যুৱক সংঘ {{col-break}} {{col-break}} {{col-end}} ==নাৰায়ণপুৰৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি== {{multicol}} * [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]] * [[পূৰ্ণানন্দ দত্ত]] * [[শিৱ শৰ্মা]] {{col-break}} {{col-break}} {{col-end}} ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Birth Place of Sri Sri Madhabdev (Letekupukhuri)- front view of the 'Thaan'.jpg|লেতেকুপুখুৰীস্থিত মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান Sri Sri Madhabdev Kalakshetra-An inside view-1.jpg|শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ কলাক্ষেত্ৰ Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|নাৰায়ণপুৰ নগৰত প্ৰতিস্থাপিত চুকাফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি Entrance of Buddhist Bapusang at Bor-Khamti Gaon, Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|বৰখামতি গাৱঁত অৱস্থিত বাপুচাঙৰ প্ৰৱেশ তোৰণ Golden Pagoda at Gosaibari, Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|বৰপথাৰ গোসাঁইবাৰীস্থিত বৌদ্ধবিহাৰৰ সোণালী পেগ'ডা Statue of Buddhadev at Gosaibari, Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|গোসাঁইবাৰীস্থিত বৌদ্ধবিহাৰত বুদ্ধদেৱৰ মূৰ্ত্তি Birth_place_of_Aniruddhadev_old_than.jpg|১৬০২ চনত অনিৰুদ্ধদেৱৰ দ্বাৰা স্থাপিত বিষ্ণু বালিকুঞ্চি সত্ৰ 'Bodola Satra' - A 'satra' established in 1636 AD by Bodola Padma Aata in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg| ১৬৩৬ চনত বদলা পদ্ম আতাৰ দ্বাৰা স্থাপিত বদলা সত্ৰ Maghnowa_Doul-_Side_view.jpg|নাৰায়ণপুৰৰ ফুলবাৰীত অৱস্থিত ঐতিহাসিক মাঘনোৱা দ'ল </gallery> [[শ্ৰেণী:নাৰায়ণপুৰ]] ==তথ্যসূত্ৰ== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.nilacharai.com/maghnowa-doul-aaru-borkalika-than/লখিমপুৰৰ মাঘনোৱা দ'ল আৰু বৰকালিকা থান, লিখক: বিপুলচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ৱেবছাইট: [[নীলা চৰাই ডট কম]] {{Articles related to Assam}} nqn49bey5opdvsv7hrcxahslt0yvwuu 0 9487 615394 509383 2026-07-03T07:32:25Z ~2026-38127-63 50658 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 615394 wikitext text/x-wiki {{About| সাহিত্যিক নীলমণি ফুকন|বাগ্মীবৰ বা ককা নামেৰে জনাজাত ব্যক্তিজন|নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)}} {{infobox writer | name = নীলমণি ফুকন | image = Phookan.jpg | imagesize = 250px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1933|9|10}} | birth_place = [[দেৰগাঁও]], [[গোলাঘাট জিলা]], [[অসম]] | death_date = {{Death date and age|2023|1|19|1933|9|10}} | death_place = | occupation = কবি, সাহিত্যিক, কলা সমালোচক, অধ্যাপক | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া]] | education = স্নাতকোত্তৰ | alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ]]<br />[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | period = | genre = কবিতা | subject = | movement = | notableworks = সূৰ্য হেনো নামি আহে এই নদীয়েদি, গোলাপী জামুৰ লগ্ন | spouse = দুলুমণি ফুকন | partner = | children = ড° জ্যোতিৰ্ময় ফুকন, <br />অমিতাভ ফুকন, <br />ৰশ্মি ফুকন | relatives = | influences = | influenced = | awards = [[জ্ঞানপীঠ বঁটা|জ্ঞানপীঠ বঁটা (২০২০)]], [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]],<ref>{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/showSearchAwardsResult.jsp?year=&author=&awards=AA&language=ASSAMESE| title=সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী অসমীয়াসকলৰ তথ্য |publisher=সাহিত্য অকাডেমি | accessdate=নৱেম্বৰ ১৬, ২০১২}}</ref> [[পদ্মশ্ৰী]], [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]] | signature = | signature_alt = | website = }} '''নীলমণি ফুকন''' ({{lang-en|Nilmani Phookan}}; ১০ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯৩৩ — ১৯ জানুৱাৰী, ২০২৩) [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] এজন কবি, সাহিত্যিক, কলা-সমালোচক আৰু অধ্যাপক। তেওঁ [[অসমীয়া]] কবিতাত প্ৰতীকবাদ আৰু চিত্ৰকল্পবাদৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰভাৱ পেলায়। নীলমণি ফুকনৰ উল্লেখযোগ্য কৰ্ম হ’ল ‘সূৰ্য হেনো নামি আহে এই নদীয়েদি’, ‘কবিতা’ আৰু ‘গোলাপী জামুৰ লগ্ন’ আদি। ‘কবিতা’ শীৰ্ষক স্ব-নিৰ্বাচিত কাব্যগ্ৰন্থৰ কাৰণে তেওঁক ১৯৮১ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়। ১৯৯০ চনত [[ভাৰত]] চৰকাৰে [[পদ্মশ্ৰী]] সন্মানেৰে সন্মানিত কৰে। ইয়াৰোপৰি ১৯৯১ চনত [[ছগনলাল জৈন বঁটা]], ১৯৯৭ চনত [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]] আৰু ২০০২ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি]]ৰ ফালৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ সাহিত্যিক সন্মান [[সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেল’]] প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite news | title=কাব্যঋষি : ১৯৩৩-২০২৩ | date=২০ জানুৱাৰী, ২০২৩ | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন | accessdate=২২ জানুৱাৰী, ২০২৩ | author=[[মৃদুল হালৈ]] | location=[[গুৱাহাটী]]}}</ref><ref>জানানে, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, ২০০৬</ref> কবি ফুকনক ২০১৯ বৰ্ষৰ ১৯ আগষ্ট তাৰিখে ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ে সন্মানীয় ‘ডি লীট’ উপাধি প্ৰদান কৰে। নতুন দিল্লীস্থিত ভাৰতীয় জ্ঞানপীঠে ২০২১ চনত, নীলমণি ফুকনক সাহিত্যক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা তেওঁৰ অসামান্য অৱদানৰ বাবে ২০২০ বৰ্ষৰ [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] প্ৰদান কৰে।<ref name="thefederal.com">{{cite web | url=https://thefederal.com/news/damodar-mauzo-critic-of-right-wing-terror-nilmani-phookan-win-jnanpith-award/ | title=Damodar Mauzo, critic of ‘right-wing terror’ & Nilmani Phookan win Jnanpith award | publisher=https://thefederal.com/ | date=7 December 2021 | accessdate=7 December 2021}}</ref> এই বঁটা লাভ কৰা তেওঁ তৃতীয় গৰাকী অসমীয়া সাহিত্যিক। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ফুকনৰ জন্ম হয় অসমৰ [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও|দেৰগাঁৱ]]ত। দেউতাক কীৰ্তিনাথ ফুকন আৰু মাতৃ বৰদা ফুকন। ১৯৬০ চনত তেওঁ ইতিহাস বিষয়ত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ ১৯৫০ চনৰ পৰাই কবিতা লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৬৪ চনত তেওঁ [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] আৰ্য বিদ্যাপীঠত শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰিছিল আৰু তিনি বছৰৰ পাছতে আৰ্য্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ত ইতিহাস বিভাগৰ অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে। তেখেত এজন বিদগ্ধ পণ্ডিত আৰু ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ শ্ৰদ্ধাৰ শিক্ষা গুৰু আছিল। সেই খন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা ১৯৯২ চনত তেখেতে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref>[http://india.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=2731] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721052731/http://india.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=2731|date=2011-07-21}} Poems by Nilmani Phookan, তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়- ৩০ জানুৱাৰী ২০১২</ref> ==সংক্ষিপ্ত জীৱনপঞ্জী== *১৯৩৩ : ১০ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে উজনি অসমৰ দেৰগাঁৱত জন্ম। পিতৃ - কীৰ্তিনাথ ফুকন আৰু মাতৃ - বৰদা ফুকন। *১৯৫৩ : দেৰগাঁও হাইস্কুলত স্কুলীয়া শিক্ষা লাভ। প্ৰাইভেট পৰীক্ষাৰ্থী ৰূপে গুৱাহাটীৰপৰা প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ। *১৯৫৭ : [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজৰপৰা]] স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ। *১৯৬০ : [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা]] ইতিহাস বিষয়ত এম এ ডিগ্ৰী লাভ। *১৯৬১ : ছমাহ দেৰগাওঁ হাইস্কুল আৰু দেৰগাওঁ বালিকা বিদ্যালয়ত শিক্ষকতা *১৯৬৩ : প্ৰথমখন কাব্য-সংকলন ‘সূৰ্য হেনো নামি আহে এই নদীয়েদি’ প্ৰকাশ। *১৯৬৪ : গুৱাহাটীৰ আৰ্য বিদ্যাপীঠ স্কুলত বিষয় শিক্ষক হিচাপে যোগদান। তিনি বছৰ এই স্কুলত শিক্ষকতা কৰাৰ পাছত আৰ্য বিদ্যাপীঠ মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ প্ৰবক্তা ৰূপে যোগদান। *১৯৬৬ : ‘মণিদীপ’ নামৰ আলোচনীৰ সম্পাদনা। *১৯৭২ : [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাই]] প্ৰদান কৰা ‘ৰঘুনাথ চৌধাৰী বঁটা’ লাভ। *১৯৭৭ : ‘কাঁইট, গোলাপ আৰু কাঁইট’ নামৰ কবিতা সংকলনৰ বাবে [[অসম প্ৰকাশন পৰিষদ বঁটা]] লাভ। *১৯৮০ : ‘কবিতা’ নামৰ কাব্য সংকলনৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ। *১৯৮২ : একমাত্ৰ ভাৰতীয় প্ৰতিনিধিথিচাপে যুগোশ্লাভিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা ‘ষ্ট্ৰুগা কবিতা সন্মিলন’ত অংশগ্ৰহণ। *১৯৮৮ : লোক কল্প দৃষ্টি গ্ৰন্থৰ বাবে জগদ্ধাত্ৰী-হৰমোহন বঁটা লাভ। *১৯৯০ : ভাৰত চৰকাৰ প্ৰদত্ত [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] লাভ। জীৱনজোৰা সাহিত্য-সাধনাৰ বাবে ‘কমল কুমাৰী বঁটা’ লাভ। *১৯৯১ : নৃত্যৰতা পৃথিৱী কবিতা-সংকলনৰ বাবে অসম সাহিত্য সভাই পোন প্ৰথমবাৰৰ ববে প্ৰৱৰ্তন কৰা ‘ছগনলাল জৈন বঁটা’ লাভ। *১৯৯২ : আৰ্য বিদ্যাপীঠ কলেজৰ ইতিহাস বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে চাকৰি জীৱনৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ। *১৯৯৪ : ‘সাগৰতলিৰ শংখ’ প্ৰকাশ। *১৯৯৭ : জীৱনজোৰা সাহিত্য কৰ্মৰ বাবে মেগৰ শৈক্ষিক ন্যাসৰ [[অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা]] লাভ। *১৯৯৮ : ভাৰত চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক বিভাগৰ দ্বাৰা এবছৰৰ বাবে এমেৰিটাছ ফেল’ নিৰ্বাচিত। *২০০০ : ভাৰতীয় ভাষা পৰিষদৰ পুৰস্কাৰৰ সন্মানিত। *২০০১ : যশ্বোৱা সাহিত্য পুৰস্কাৰ লাভ। *২০০২ : সাহিত্য অকাডেমিৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ফেল'ৰে সন্মানিত। *২০২১ : [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] লাভ। == গ্ৰন্থপঞ্জী<ref>[http://india.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=2731] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721052731/http://india.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=2731|date=2011-07-21}} Poems by Nilmani Phookan, তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়- ৩০ জানুৱাৰী ২০১২</ref> == {{div col|3}} ; কবিতা * সূৰ্য হেনো নামি আহে এই নদীয়েদি, ১৯৬৩ * নিৰ্জনতাৰ শব্দ, ১৯৬৫ * আৰু কি নৈঃশব্দ, ১৯৬৮ * ফুলি থকা সূৰ্যমুখী ফুলটোৰ ফালে, ১৯৭২ * কাঁইট গোলাপ আৰু কাঁইট, ১৯৭৫ * গোলাপী জামুৰ লগ্ন, ১৯৭৭ * কবিতা, ([[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা]] প্ৰাপ্ত ) ১৯৮১ * নৃত্যৰতা পৃথিৱী, ১৯৮৫ * সাগৰতলিৰ শংখ, ([[হীৰেন গোহাঁই]]ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত আৰু সম্পাদিত কবিতাৰ সংগ্ৰহ) ১৯৯৪ * অলপ আগতে আমি কি কথা পাতি আছিলোঁ, ২০০৩ * সম্পূৰ্ণ কবিতা, ২০০৬ ; অনুবাদ কবিতা * জাপানী কবিতা, ১৯৭১ * গাৰ্থিয়া লৰ্কাৰ কবিতা, ১৯৮১ * অৰণ্যৰ গান, ১৯৯৩ * চীনা কবিতা, ১৯৯৬ * অনুসৃষ্টি ; কবিতাৰ সম্পাদনা * কুৰি শতিকাৰ অসমীয়া কবিতা, ১৯৭৭ ; অন্যান্য * [[লোক কল্পদৃষ্টি]] (অসমীয়া কলা-স্থাপত্যৰ পৰিচয়), ১৯৮৭ * ৰূপ বৰ্ণ বাক (কলা আৰু কলাকাৰৰ প্ৰবন্ধ), ১৯৮৮ * শিল্পকলাৰ উপলব্ধি আৰু আনন্দ, ১৯৯৭ * শিল্পকলাৰ দৰ্শন, ১৯৯৮ *পত্ৰগুচ্ছ, ২০২১ (নীলমণি ফুকনলৈ দিয়া চিঠিৰ সংগ্ৰহ, সম্পাদকঃ ৰাজীৱ বৰা) * নীলমণি ফুকন ৰচনা সমগ্ৰ , ২০১৬ ; আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থ * পাতি সোণাৰুৰ ফুল * পাহৰিব নোৱাৰিলোঁ যি, ২০১৮ {{div col end}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * Exploring Life, poems by Nilmani Phookan [http://www.assamtribune.com/apr2409/mosaic1.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427162603/http://www.assamtribune.com/apr2409/mosaic1.html |date=2009-04-27 }} at Assam Tribune {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} {{অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল}} {{অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেলোশ্বিপ প্ৰাপক]] [[শ্ৰেণী:অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:কমল কুমাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:জ্ঞানপীঠ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:গংগাধৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী]] aw9vmclgotdt5wbc9o3mhrbt7k0bwep 0 38932 615279 235714 2026-07-02T13:22:18Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615279 wikitext text/x-wiki [[শক্তি]]ৰ এক অন্যতম প্ৰকাৰ হ'ল [[তাপ শক্তি]]। উষ্ণতা বিভেদৰ ফলস্বৰূপে উচ্চ উষ্ণতা সম্পন্ন অঞ্চলৰ পৰা নিম্ন উষ্ণতাৰ অঞ্চললৈ তাপ শক্তিৰ পৰিবহণকে '''তাপ সঞ্চালন''' বোলা হয়। [[File:Melting icecubes.gif|thumb|গলিব ধৰা বৰফৰ টুকুৰা]] ==তাপ সঞ্চালনৰ পদ্ধতি== তাপ শক্তি তিনিটা পদ্ধতিৰে সঞ্চালন হয় * পৰিবহণ ([[:en:Thermal conduction|Conduction]]) * পৰিচলন ([[:en:Convective heat transfer|Convection]]) * বিকিৰণ ([[:en:Thermal radiation|Radiation]]) ==পৰিবহণ== {{Main|:en:Thermal conduction}} পৰিবহণ তাপ সঞ্চালন প্ৰক্ৰিয়াত কোনো পদাৰ্থৰ অন্তৰ্ভুক্ত উচ্চ উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰ পৰা নিম্ন উষ্ণতাৰ অঞ্চললৈ বা উচ্চ উষ্ণতাৰ কোনো এক পদাৰ্থৰ সংস্পৰ্শত থকা নিম্ন উষ্ণতাৰ পদাৰ্থলৈ অণুবোৰৰ কোনোধৰণৰ স্থান পৰিবৰ্তন নোহোৱাকৈয়ে তাপৰ পৰিবহণ হয়। পৰিবহণ প্ৰক্ৰিয়াৰে তাপ সষ্ণালনৰ বাবে কঠিন মাধ্যমৰ প্ৰয়োজন। এই পদ্ধতিত পদাৰ্থৰ বেছি উষ্ণতাৰ অণুবোৰে তাপ গ্ৰহণ কৰি স্পন্দিত হ’বলৈ ধৰে। এই স্পন্দনৰ জৰিয়তে পদাৰ্থৰ উত্তপ্ত অণুবোৰে তাৰ পাৰ্শ্ববৰ্তী শীতল অণুবোৰক তাপ প্ৰদান কৰে। ধাতৱীয় পদাৰ্থৰ মাজেদি হোৱা তাপ পৰিবহণত মুক্ত ইলেকট্ৰণবোৰে অৰিহণা যোগায়। ধাতুৰ তাপ পৰিবাহী গুণ মুক্ত ইলেকট্ৰণৰ ঘনত্বৰ ওপৰত প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্ভৰশীল। মুক্ত [[ইলেকট্ৰণ]]ৰ সংখ্যা বৃদ্ধি হ’লে ধাতুৰ তাপ পৰিবাহিতাও বৃদ্ধি হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, লোৰ দণ্ড এডালৰ এটা মূৰ জুইত সোমোৱালে আনটো মূৰলৈ পৰিবহণ পদ্ধতিৰে তাপৰ সঞ্চালন হয়। ==পৰিচলণ== {{Main|:en:Convective heat transfer}} এই পদ্ধতিৰে তাপ সঞ্চালনত তৰল পদাৰ্থৰ অণুবোৰৰ চলাচলৰ জৰিয়তে উচ্চ উষ্ণতাৰ অঞ্চলৰ পৰা নিম্ন উষ্ণতাৰ অঞ্চললৈ তাপৰ পৰিচলন হয়। তৰল পদাৰ্থৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি হ’লে ঘনত্ব কমে। সেয়েহে উষ্ণতা বঢ়াৰ লগে লগে কম ঘনত্বৰ তৰল ওপৰলৈ গতি কৰে আৰু ওপৰৰ বেছি ঘনত্বৰ তৰল তললৈ আহিবলৈ ধৰে। এনেদৰে চক্ৰীয় গতিৰে গোটেই তৰল পদাৰ্থখিনিৰ মাজেৰে [[তাপ]]ৰ পৰিচলন হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পাত্ৰত পানী লৈ তাপ প্ৰয়োগ কৰিলে পৰিচলন প্ৰক্ৰিয়াৰে পানীখিনিৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি হয়। ==বিকিৰণ== {{Main|:en:Thermal radiation}} বিকিৰণ পদ্ধতিৰে তাপ সঞ্চালনৰ বাবে কোনো মাধ্যমৰ প্ৰয়োজন নহয়। সকলো উচ্চ উষ্ণতাৰ পদাৰ্থয়ে পাৰ্শ্বৱৰ্তী এলেকালৈ তাপৰ বিকিৰণ ঘটায়। তৰিৎচৌম্বকীয় তৰংৰ জৰিয়তে এই পদ্ধতিত তাপৰ সঞ্চালন হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, সূৰ্য্যৰ পৰা অহা তাপ শক্তি বিকিৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে আমি অনুভৱ কৰোঁ। <ref> R.K.Rajput,Heat and Mass Transfer</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://www.thermalfluidscentral.org/encyclopedia/index.php/Main_Page Thermal-FluidsPedia] - An online thermal fluids encyclopedia. *[http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/thermo/heatra.html Hyperphysics Article on Heat Transfer] - Overview *[http://www.icax.co.uk/thermalbank.html Interseasonal Heat Transfer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923155221/http://icax.co.uk/thermalbank.html |date=2010-09-23 }} - a practical example of how heat transfer is used to heat buildings without burning fossil fuels. *[http://www.msm.cam.ac.uk/phase-trans/2007/HT/heat_transfer.html Aspects of Heat Transfer, Cambridge University] *[https://www.thermalfluidscentral.org/ Thermal-Fluids Central] *[http://energy.concord.org/energy2d/ Energy2D: Interactive Heat Transfer Simulations for Everyone] [[শ্ৰেণী:তাপ সঞ্চালন]] krw6bixct2a21tutb1kberh4zkqrhr9 0 40360 615437 583135 2026-07-03T10:24:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615437 wikitext text/x-wiki [[File:Great Lakes from space crop labeled.jpg|thumb|290px|বৃহৎ হ্ৰদসমূহৰ ছেটেলাইটৰ যোগেদি তোলা চিত্ৰ ]] [[File:GreatLakes.A2005027.1635.250m.jpg|thumb|290px|২০০৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ বৰফাবৃত বৃহৎ হ্ৰদসমূহৰ চিত্ৰ ]] [[File:Overview of the Great Lakes from orbit.jpg|thumb|290px|Photograph of Lakes Ontario, Erie and Huron plus the [[Finger Lakes]] of upstate New York, June 14, 2012, taken aboard the [[International Space Station]], with lake names added]] '''বৃহৎ হ্ৰদসমূহ''' (অন্য নাম- '''Laurentian Great Lakes''',<ref>{{cite journal|last=Waples|first=James T.|title=The Laurentian Great Lakes|journal=North American Continental Margins|year=2008|pages=73–81|url=http://www.glerl.noaa.gov/pubs/fulltext/2008/20080024.pdf|format=PDF|publisher=Great Lakes Environmental Research Laboratory}}</ref> বা '''Third Coast''', বা '''Great Lakes of North America''') [[উত্তৰ আমেৰিকা]]ত [[কানাডা]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ সীমাত অৱস্থিত ভালেসংখ্যক নিৰ্মলপানীৰ হ্ৰদৰ সমষ্টি৷ এই হ্ৰদসমূহ চেইন্ট লৰেঞ্চ নদী (Saint Lawrence River)ৰ যোগেদি আটলান্টিক মহাসাগৰৰ লগত সংযোজিত ৷ ছুপিৰিঅ’ৰ হ্ৰদ (Superior Lake), মিচিগান হ্ৰদ (Michigan Lake), হুৰ’ন হ্ৰদ (Huron Lake), এৰি হ্ৰদ (Erie lake) আৰু অন্টাৰিঅ’ হ্ৰদ (Ontario lake) ৰ এই সমষ্টিয়ে পৃথিৱীৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বৃহৎ নিৰ্মল পানীৰ হ্ৰদৰ সমষ্টি আৰু এই সমষ্টিয়ে বিশ্বৰ প্ৰায় ২১% পানী বহন কৰি আছে৷ <ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/glnpo/basicinfo.html |title=Great Lakes&nbsp;– U.S. EPA |publisher=Epa.gov |date=2006-06-28 |accessdate=2011-02-19}}</ref><ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111122929/http://biology.usgs.gov/luhna/chap6.html |url=http://biology.usgs.gov/luhna/chap6.html |archivedate=2012-01-11 |title=LUHNA Chapter 6: Historical Landcover Changes in the Great Lakes Region |publisher=Biology.usgs.gov |date=2003-11-20 |accessdate=2011-02-19 |deadurl=no }}</ref><ref>{{cite book|first=Fereidoun|last=Ghassemi| year=2007|title=Inter-basin water transfer| publisher=Cambridge, Cambridge University Press|isbn=0-521-86969-2}}</ref> এই হ্ৰদ সমষ্টিৰ মুঠ পৃষ্ঠকালি (total surface) {{Convert|94250|sqmi|0}}, আৰু মুঠ আয়তন {{Convert|5439|cumi|0|lk=on}}৷ <ref name="EPAphysical">{{cite web |url=http://www.epa.gov/glnpo/physfacts.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529233616/http://www.epa.gov/glnpo/physfacts.html |archivedate=May 29, 2012 |title=Great Lakes: Basic Information: Physical Facts |accessdate=November 9, 2011 |date=May 25, 2011 |publisher=United States Environmental Protection Agency (EPA) |deadurl=no }}</ref> এই হ্ৰদসমূহৰ সাগৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য যেনে- সাগৰীয় ঢৌৰ দৰে ঢৌ, বতাহ, তীব্ৰ সোঁত, গভীৰতা, বৃহৎ আকাৰ আদিৰ বাবে এই পাঁচটা হ্ৰদক কেতিয়াবা ’''inland seas’'' বুলিও উল্লেখ কৰা হয় ৷ <ref>{{cite book |url=http://books.google.com/books?id=ydMNAQAAMAAJ&pg=PA7 |last= Williamson |first=James |title=The inland seas of North America: and the natural and industrial productions ... |publisher=John Duff Montreal Hew Ramsay Toronto AH Armour and Co. |year= 2007 | accessdate=January 5, 2014}}</ref> ছুপিৰিঅ’ৰ হ্ৰদ আকাৰৰ ফালৰ পৰা বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহৎ হ্ৰদ আৰু মিচিগান হ্ৰদ কেৱল এখন দেশৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ হ্ৰদসমূহৰ ভিতৰত বৃহত্তম৷ <ref>http://www.infoplease.com/toptens/largelakes.html</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://geography.about.com/od/lists/a/largestlakes.htm |access-date=2015-08-21 |archivedate=2017-02-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170217040540/http://geography.about.com/od/lists/a/largestlakes.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book |last1= Hough |first1= Jack |year= 1970 |orig-year= 1763 |chapter= Great Lakes |title= The Encyclopædia Britannica |format= Hardcover |volume= 10 |edition= Commemorative Edition for Expo'70 |location= Chicago |publisher= William Benton |publication-date= 1970 |page= 774 |isbn= 0852291353 }} </ref><ref>http://www.factmonster.com/ipka/A0001777.html</ref> বৃহৎ হ্ৰদসমূহ প্ৰায় ১০,০০০ বছৰ পূৰ্বে শেষ গ্লেচিয়েল পিৰিয়ডৰ শেষৰ ফালে বিগলিত বৰফ আৎতৰি যাওতে সৃষ্টি হোৱা৷ <ref name="CordellLightfoot2008">{{cite book|author1=Linda S. Cordell|author2=Kent Lightfoot|author3=Francis McManamon|author4=George Milner|title=Archaeology in America: An Encyclopedia: An Encyclopedia|url=http://books.google.com/books?id=arfWRW5OFVgC&pg=RA1-PA25|year=2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-02189-3|page=1}}</ref> এই হ্ৰদসমূহ পৰিবহণ, বাণিজ্য আদিৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈ আহিছে৷ তাৰোপৰি এই হ্ৰদসমূহ জৈব-বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো অতি চহকী৷ ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==লগতে চাওক== {{refbegin}} * {{cite book|author=Peter Annin|title=The Great Lakes Water Wars|url=http://books.google.com/books?id=VzMeZHaLP_gC&pg=PP1|year=2006|publisher=Island Press|isbn=978-1-61091-077-4}} *Beltran, R. et al. ''[http://www.epa.gov/glnpo/atlas/glat-ch2.html The Great Lakes: An Environmental Atlas and Resource Book]''. (United States Environmental Protection Agency and Government of Canada, 1995, ISBN 0-662-23441-3). *Coon, W.F. and R.A. Sheets. ''[http://pubs.usgs.gov/sir/2006/5180/ Estimate of Ground Water in Storage in the Great Lakes Basin]'' [Scientific Investigations Report 2006-5180]. Department of the Interior, U.S. Geological Survey, 2006. *{{cite book|author=Helen Hornbeck Tanner|title=Atlas of Great Lakes Indian History|year=1987|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=978-0-8061-2056-0}} * Riley, John L. ''The Once and Future Great Lakes Country: An Ecological History'' (McGill-Queen's University Press; 2013) 516 pages; traces environmental change in the region since the last ice age. * Holling, Holling Clancy ''Paddle to the Sea'' (ISBN 0-395-15082-5), an illustrated children's book about the Great Lakes and their environment. Beautiful and educational. {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{wikivoyage}} {{Commons category-inline|Great Lakes}} *[http://www.ec.gc.ca/grandslacs-greatlakes/default.asp?lang=En&n=70283230-1 Great Lakes website] of the [[Environment Canada|Canadian Department of the Environment]] *[http://www.epa.gov/glnpo/ Great Lakes website] of the [[United States Environmental Protection Agency]] *[http://www.glerl.noaa.gov/ Great Lakes Environmental Research Laboratory website] (an arm of the American [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]) *[http://www.great-lakes.net/ Great Lakes Information Network], sponsored by the [http://www.glc.org/ Great Lakes Commission], an official American [[interstate compact]] agency. *[http://greatlakesecho.org/ Great Lakes Echo, a publication covering Great Lakes environmental issues] *[http://www.MaritimeHistoryOfTheGreatLakes.ca/ ''Maritime History of the Great Lakes''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050206183038/http://www.hhpl.on.ca/GreatLakes/ |date=2005-02-06 }}, digital library covering Great Lakes history. ;Dynamically updated data *[http://www.coastwatch.msu.edu/ Surface temperatures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511230142/http://www.coastwatch.msu.edu/ |date=2008-05-11 }} *[http://www.glerl.noaa.gov/data/now/wlevels/dbd/ Water levels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150407072749/http://www.glerl.noaa.gov/data/now/wlevels/dbd/ |date=2015-04-07 }} *[http://www.lre.usace.army.mil/Missions/GreatLakesInformation/GreatLakesWaterLevels/WaterLevelForecast/WeeklyGreatLakesWaterLevels.aspx Water level forecast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510130239/http://www.lre.usace.army.mil/Missions/GreatLakesInformation/GreatLakesWaterLevels/WaterLevelForecast/WeeklyGreatLakesWaterLevels.aspx |date=2015-05-10 }} *[http://www.glerl.noaa.gov/res/glcfs/currents/glcfs-currents-avg.html Currents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707093015/https://www.glerl.noaa.gov//res/glcfs/currents/glcfs-currents-avg.html |date=2017-07-07 }} *[http://ais.boatnerd.com/ Ship locations] *[http://www.waterlevels.gc.ca/C&A/NetworkMeans2014.pdf Water levels since 1918] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093823/http://www.waterlevels.gc.ca/C%26A/NetworkMeans2014.pdf |date=2016-03-04 }} [[শ্ৰেণী:হ্ৰদ]] qc962rmymag1bfr15dtid2zoz9o3mad 0 40672 615312 532230 2026-07-02T20:55:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615312 wikitext text/x-wiki {{Assam stub}} {{Infobox newspaper | name = নিয়মীয়া বাৰ্তা | image = [[চিত্ৰ:নিয়মীয়া বাৰ্তা.jpg]] | caption = | type = দৈনিক বাতৰিকাকত | format = [[:en:Broadsheet|ডাঙৰ পৃষ্ঠা]] | foundation = ৪ মাৰ্চ ২০১১ | publisher = প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট প্ৰাইভেট লিমিটেড (আৰ্কাশীষ পাব্লিকেচন প্ৰাইভেট লিমিটেড) | chiefeditor = | editor = নৰেশ কলিতা | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | headquarters = [[গুৱাহাটী]] | website = [https://niyomiyabarta.com/ niyomiyabarta.com] }} '''নিয়মীয়া বাৰ্তা''' এখন অসমীয়া ভাষাৰ দৈনিক [[বাতৰি কাকত]]। ২০১১ চনৰ ৪ মাৰ্চত বাতৰিকাকতখন প্ৰথম প্ৰকাশ পায়<ref>{{cite web|url=https://niyomiyabarta.org/05072018/|title=About|accessdate=৬ মে ২০২০}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। কাকতখনৰ বৰ্তমান সম্পাদক নৰেশ কলিতা আৰু অমল দাস কাৰ্যবাহী সম্পাদক। বাতৰি কাকতখনৰ চাৰিটা সংস্কৰণ [[গুৱাহাটী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]] আৰু [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]]ৰ পৰা একেসময়তে প্ৰকাশ পায়। ==প্ৰকাশ== নিয়মীয়া বাৰ্তাৰ প্ৰকাশক হৈছে প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট প্ৰাইভেট লিমিটেড। এই কাকতখনৰ [[ইণ্টাৰনেট]] সংস্কৰণো উপলব্ধ। ==কাৰ্যালয়== বাতৰি কাকত খনৰ মুখ্য কাৰ্যালয় গুৱাহাটীৰ খ্ৰীষ্টানবস্তিৰ নিউজ লাইভ বিল্ডিঙত অৱস্থিত। ইয়াৰোপৰি দুটা শাখা কাৰ্যালয় [[যোৰহাট]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]]ত আছে। ==লগতে চাওক== *[[অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীসমূহ]] ==তথ্য সূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.niyomiyabarta.org/05072018/index.php নিয়মীয়া বাৰ্তাৰ ইণ্টাৰনেট সংস্কৰণ]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ সংবাদ পত্ৰ]] 6e8yxxz0s766yn4g5vxlor3d0z12czx 0 41834 615282 312201 2026-07-02T15:13:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615282 wikitext text/x-wiki {{Infobox University |name = দক্ষিণ কামৰূপ মহাবিদ্যালয় | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = তমসো মা জ্যোতিৰ্গময় | established = ১৯৬১ | type = মহাবিদ্যালয় | principal = ড° নৱজ্যোতি দাস |provost = |city = মিৰ্জা |state = [[অসম]] |country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}} |faculty = |campus = |mascot = |academic_affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] |nobel_laureates = |website = [http://dkcollegeonline.in dkcollegeonline.in] |endowment = |logo = }} '''দক্ষিণ কামৰূপ মহাবিদ্যালয়''' ([[ইংৰাজী]]: Dakshin Kamrup College) হ'ল [[কামৰূপ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত মিৰ্জাৰ এখন ঐতিহ্যমণ্ডিত শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="college prospectus"/> == ইতিহাস == ১৯৬১ চনত দক্ষিণ কামৰূপ মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছিল। ২০০৫ চনত মহাবিদ্যালয়খন প্ৰাদেশীকৃত হয়।<ref name="college prospectus"/> == অৱস্থিতি == দক্ষিণ কামৰূপ মহাবিদ্যালয় [[কামৰূপ জিলা]]ৰ মিৰ্জাত অৱস্থিত। [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা মাত্ৰ ৬ কিঃমিঃ পশ্চিমে অৱস্থিত [[মালিয়াটা পাহাৰ]]ৰ সমীপত মহাবিদ্যালয়খনৰ অৱস্থিতি।<ref name="college prospectus">{{cite book | title=DK College, Prospectus: 2016-17 | year=2016 | location=Mirza}}</ref> == পাঠ্যক্ৰম == দক্ষিণ কামৰূপ মহাবিদ্যালয়ত নিম্নোক্ত পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="college prospectus"/> * উচ্চতৰ মাধ্যমিক (কলা আৰু বিজ্ঞান) * স্নাতক (কলা আৰু বিজ্ঞান) * স্নাতকোত্তৰ (অসমীয়া) * BMC * B.VOC == বিভাগসমূহ == {{multicol}} <b>কলা:</b> * ইংৰাজী বিভাগ * অসমীয়া বিভাগ * শিক্ষা বিভাগ * অৰ্থনীতি বিভাগ * ইতিহাস বিভাগ * ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিভাগ * দৰ্শন বিভাগ * ভূগোল বিভাগ {{col-break}} <b>বিজ্ঞান:</b> * ৰসায়ণ বিজ্ঞান বিভাগ * পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগ * গণিত বিভাগ * উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ * প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ * কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ {{col-end}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://dkcollegeonline.in মহাবিদ্যালয়খনৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905154035/http://dkcollegeonline.in/ |date=2017-09-05 }} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] 411x7j33d7ua24y29qi2pjr42lk0ml9 0 42049 615289 393114 2026-07-02T15:45:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615289 wikitext text/x-wiki {{more citations needed}} {{Infobox person | name = দিগন্ত হাজৰিকা | image = | image_size = | caption = | birth_name = | native_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1984|09|23}} | birth_place = [[নগাঁও]], [[অসম]], ভাৰত | religion = | death_date = | death_place = | nationality = ভাৰতীয় | ethnicity = [[অসমীয়া]] | other_names = | occupation = অভিনেতা, মডেল | height = | yearsactive = }} ''' দিগন্ত হাজৰিকা''' এজন ভাৰতীয় অভিনেতা তথা মডেল। প্ৰসিদ্ধ হিন্দী ছবি নিৰ্দেশক আশুতোষ গোৱাৰীকেৰৰ [[সিন্ধু সভ্যতা]]ৰ ওপৰত নিৰ্মিত ছবি [[মহেঞ্জোদাৰো (চলচ্চিত্ৰ)]]ৰ জৰিয়তে তেওঁ হিন্দী বোলছবি জগতত প্ৰৱেশ কৰিছে। তেওঁ কেইবাখনো [[অসমীয়া]] আৰু হিন্দী চিনেমাত অভিনয় কৰিছে। ১৯৮৪ চনৰ ২৩ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে [[অসম]]ৰ [[নগাঁও]]ত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। ==কৰ্মজীৱন== দিগন্তয়ে পোন প্ৰথমে অসমীয়া চুটি ছবি "কি নাম দি মাতিম" দ্বাৰা অভিনয় জগতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ অসমীয়া ছবি "[[ৰ’দ্‌ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰ’দ্‌]]" আৰু " [[ ৰিচাং (চলচ্চিত্ৰ)| ৰিচাং]]"ত অভিনয় কৰে। শেহতীয়াকৈ তেওঁ ৰাকেশ শৰ্মাৰ নিৰ্দেশিত অসমীয়া বোলছবি "[[অনুৰাধা (চলচ্চিত্ৰ)|অনুৰাধা]]"তো অভিনয় কৰিছে। লোহাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা মহেঞ্জোদাৰো দিগন্তৰ প্ৰথম হিন্দী ছবি।<ref>{{cite web|url=http://www.magicalassam.com/2015/02/diganta-hazarika-will-seen-hritik-roshan-starrer-film-mahenjo-daro-directed-ashutosh-gowariker.html|title=Diganta Hazarika in Bollywood - Film Mahenjo Daro by Ashutosh Gowariker|first=Hussain|last=Ahmed|date=12 February 2015|publisher=|access-date=2 September 2016|archivedate=22 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150422223336/http://www.magicalassam.com/2015/02/diganta-hazarika-will-seen-hritik-roshan-starrer-film-mahenjo-daro-directed-ashutosh-gowariker.html|deadurl=yes}}</ref> তাৰ আগতে তেওঁ ষ্টাৰ প্লাছৰ আশুতোষ গোৱাৰিয়েকৰ ধাৰাবাহিক "এভাৰেষ্ট"ত অভিনয় কৰিছিল। ==অভিনয়== '''বোলছবি''' * কি নাম দি মাতিম (অসমীয়া) * [[ৰিচাং (চলচ্চিত্ৰ)|ৰিচাং]] (অসমীয়া) * [[ৰ’দ্‌ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰ’দ্‌]] (অসমীয়া)(২০১২) * [[অনুৰাধা (চলচ্চিত্ৰ)|অনুৰাধা]] (অসমীয়া)(২০১৫) * [[মহেঞ্জোদাৰো (চলচ্চিত্ৰ)|মহেঞ্জোদাৰো(চলচ্চিত্ৰ)]](হিন্দী)(২০১৬) * [[দ্য আণ্ডাৰৱ'ৰ্ল্ড]] (অসমীয়া) (২০১৮) '''ধাৰাবাহিক''' *এভাৰেষ্ট ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} {{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}} [[শ্ৰেণী:১৯৮৪-ত জন্ম]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] o6crcyd4or0pm8twl94qkpvdg3xfnvl 0 52531 615462 604827 2026-07-03T11:16:44Z ManjurKhan 18997 615462 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = পাথাৰকান্দি | type = SLA | constituency_no = ১২৫ | map_image = Patharkandi Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = শ্ৰীভূমি জিলাৰ ভিতৰত ১২৫-পাথাৰকান্দি | state = [[অসম]] | division = [[বৰাক উপত্যকা]] | loksabha_cons = [[কৰিমগঞ্জ লোকসভা সমষ্টি|কৰিমগঞ্জ]] | district = [[শ্ৰীভূমি জিলা|শ্ৰীভূমি]] | established = ১৯৫১ | reservation = নাই | mla = কৃষ্ণেন্দু পল | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ১৭৯,০২৬ }} '''পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি ২ হৈছে পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref name="eci1">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|publisher=The Election Commission of India|pages=42, 72}}</ref> পাথাৰকান্দি [[কৰিমগঞ্জ জিলা]]ৰ পাঁচটা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম। ই [[কৰিমগঞ্জ (লোকসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত সাতখন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[কৰিমগঞ্জ (লোকসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন ছয়টা বিধানসভা সমষ্টি হ'ল, কৰিমগঞ্জ জিলাৰ [[ৰাতাবাৰী (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰাতাবাৰী]], [[কৰিমগঞ্জ উত্তৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ উত্তৰ]], [[কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ (বিধানসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ]], [[বদৰপুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|বদৰপুৰ]] আৰু [[হাইলাকান্দি জিলা]]ৰ [[হাইলাকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)|হাইলাকান্দি]], [[কাটলিচেৰা (বিধানসভা সমষ্টি)|কাটলিচেৰা]] আৰু [[আলগাপুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|আলগাপুৰ]]।<ref name="eci1"/> ==বিধায়কসকল== *১৯৫১: গোপেশ নামশূদ্ৰ, [[কমিউনিষ্ট পাৰ্টি অফ ইণ্ডিয়া]] *১৯৫৭: বিশ্বনাথ উপাধ্যায়, নিৰ্দলীয় *১৯৬২: ৰামদেৱ মাল্লাহ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *১৯৬৭: এম.আৰ. কাণ্ড, নিৰ্দলীয় *১৯৭২: বিশ্বনাথ উপাধ্যায়, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *১৯৭৮: ফকৰুল ইছলাম, নিৰ্দলীয় *১৯৮৩: মৈন উদ্দিন, নিৰ্দলীয় *১৯৮৫: মণিলাল গুৱালা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *১৯৯১: মধুসূদন তিৱাৰী, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] *১৯৯৬: সুখেন্দু শেখৰ দত্ত, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] *২০০১: মণিলাল গুৱালা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *২০০৬: কাৰ্তিক সেনা সিনহা, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] *২০১১: মণিলাল গুৱালা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *২০১৬: কৃষ্ণেন্দু পাল, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]<ref>http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/patharkandi/{{dead link|date=March 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==লগতে চাওক== *[[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য উৎস== {{reflist}} {{Assembly constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] mkjp49hlm55hsqz9z2zhclyiuf0t9ep 615463 615462 2026-07-03T11:17:02Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[পাথাৰকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)]]ৰ পৰা [[পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টি]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 615462 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = পাথাৰকান্দি | type = SLA | constituency_no = ১২৫ | map_image = Patharkandi Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = শ্ৰীভূমি জিলাৰ ভিতৰত ১২৫-পাথাৰকান্দি | state = [[অসম]] | division = [[বৰাক উপত্যকা]] | loksabha_cons = [[কৰিমগঞ্জ লোকসভা সমষ্টি|কৰিমগঞ্জ]] | district = [[শ্ৰীভূমি জিলা|শ্ৰীভূমি]] | established = ১৯৫১ | reservation = নাই | mla = কৃষ্ণেন্দু পল | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ১৭৯,০২৬ }} '''পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি ২ হৈছে পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref name="eci1">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|publisher=The Election Commission of India|pages=42, 72}}</ref> পাথাৰকান্দি [[কৰিমগঞ্জ জিলা]]ৰ পাঁচটা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম। ই [[কৰিমগঞ্জ (লোকসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত সাতখন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[কৰিমগঞ্জ (লোকসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন ছয়টা বিধানসভা সমষ্টি হ'ল, কৰিমগঞ্জ জিলাৰ [[ৰাতাবাৰী (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰাতাবাৰী]], [[কৰিমগঞ্জ উত্তৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ উত্তৰ]], [[কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ (বিধানসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ]], [[বদৰপুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|বদৰপুৰ]] আৰু [[হাইলাকান্দি জিলা]]ৰ [[হাইলাকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)|হাইলাকান্দি]], [[কাটলিচেৰা (বিধানসভা সমষ্টি)|কাটলিচেৰা]] আৰু [[আলগাপুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|আলগাপুৰ]]।<ref name="eci1"/> ==বিধায়কসকল== *১৯৫১: গোপেশ নামশূদ্ৰ, [[কমিউনিষ্ট পাৰ্টি অফ ইণ্ডিয়া]] *১৯৫৭: বিশ্বনাথ উপাধ্যায়, নিৰ্দলীয় *১৯৬২: ৰামদেৱ মাল্লাহ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *১৯৬৭: এম.আৰ. কাণ্ড, নিৰ্দলীয় *১৯৭২: বিশ্বনাথ উপাধ্যায়, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *১৯৭৮: ফকৰুল ইছলাম, নিৰ্দলীয় *১৯৮৩: মৈন উদ্দিন, নিৰ্দলীয় *১৯৮৫: মণিলাল গুৱালা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *১৯৯১: মধুসূদন তিৱাৰী, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] *১৯৯৬: সুখেন্দু শেখৰ দত্ত, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] *২০০১: মণিলাল গুৱালা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *২০০৬: কাৰ্তিক সেনা সিনহা, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] *২০১১: মণিলাল গুৱালা, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] *২০১৬: কৃষ্ণেন্দু পাল, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]<ref>http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/patharkandi/{{dead link|date=March 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==লগতে চাওক== *[[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য উৎস== {{reflist}} {{Assembly constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] mkjp49hlm55hsqz9z2zhclyiuf0t9ep 615466 615463 2026-07-03T11:24:29Z ManjurKhan 18997 615466 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = পাথাৰকান্দি | type = SLA | constituency_no = ১২৫ | map_image = Patharkandi Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = শ্ৰীভূমি জিলাৰ ভিতৰত ১২৫-পাথাৰকান্দি | state = [[অসম]] | division = [[বৰাক উপত্যকা]] | loksabha_cons = [[কৰিমগঞ্জ (লোকসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ]] | district = [[শ্ৰীভূমি জিলা|শ্ৰীভূমি]] | established = ১৯৫১ | reservation = নাই | incumbent_image = File:Krishnendu Paul2.jpg | mla = কৃষ্ণেন্দু পল | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ১৭৯,০২৬ }} '''পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টি''' [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ ক্ৰমাংক অনুসৰি ২ হৈছে পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টিৰ ক্ৰমাংক।<ref name="eci1">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|publisher=The Election Commission of India|pages=42, 72}}</ref> পাথাৰকান্দি [[কৰিমগঞ্জ জিলা]]ৰ পাঁচটা বিধানসভা সমষ্টিৰ অন্যতম। ই [[কৰিমগঞ্জ (লোকসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত সাতখন বিধানসভা সমষ্টিৰ এখন। [[কৰিমগঞ্জ (লোকসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ আন ছয়টা বিধানসভা সমষ্টি হ'ল, কৰিমগঞ্জ জিলাৰ [[ৰাতাবাৰী (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰাতাবাৰী]], [[কৰিমগঞ্জ উত্তৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ উত্তৰ]], [[কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ (বিধানসভা সমষ্টি)|কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ]], [[বদৰপুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|বদৰপুৰ]] আৰু [[হাইলাকান্দি জিলা]]ৰ [[হাইলাকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)|হাইলাকান্দি]], [[কাটলিচেৰা (বিধানসভা সমষ্টি)|কাটলিচেৰা]] আৰু [[আলগাপুৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|আলগাপুৰ]]।<ref name="eci1"/> ==বিধায়কসকল== {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |'''নিৰ্বাচন''' !বিধায়ক !'''দলৰ সংযোগ''' |- | style="background-color: {{party color|Communist Party of India}}" | |[[1952 Assam Legislative Assembly election|১৯৫২]] !গোপেশ নমঃশূদ্ৰ ![[Communist Party of India|ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] !বিশ্বনাথ উপাধ্যায় ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] !ৰামদেৱ মালহ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !মতিলাল কানু ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !বিশ্বনাথ উপাধ্যায় ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !মহম্মদ ফখৰুল ইছলাম ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !মইন উদ্দিন ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !মনিলাল গোৱালা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] !মধুসূদন তিৱাৰী ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] !সুখেন্দু শেখৰ দত্ত ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] !মনিলাল গোৱালা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !কাৰ্তিক সেনা সিংহ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !মনিলাল গোৱালা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] ! rowspan="3" |[[কৃষ্ণেন্দু পাল|কৃষ্ণেন্দু পল]] ! rowspan="3" |[[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] |}<ref>http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/patharkandi/{{dead link|date=March 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==লগতে চাওক== *[[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] ==তথ্য উৎস== {{reflist}} {{Assembly constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] fru4rzpyudas2sc6c2ezste5qcx8bj9 0 56815 615317 402174 2026-07-03T03:17:32Z হানিফ আলী 19725 website 615317 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name=জোনাকী জাতীয় বিদ্যালয় |campus= |administrative_staff= |students= |undergrad= |postgrad= |doctoral= |other= |city=[[বৰ কলীয়া নস্কৰা]] |state=[[অসম]], |province= |country=[[ভাৰত]] |coor{{coord|25.9312619|90.0747696|type:edu_region:IN |display=inline,title}}|former_names= |head= |free_label= |free= |colors= |colours= |athletics= |sports= |nickname=জোনাকী |mascot= |affiliations= |website=https://jonakischool.in/ |logo= |academic_staff= |head_label= |native_name= |endowment= |image_name=জোনাকী জাতীয় বিদ্যালয়ৰ প্ৰতিক চিহ্ন, জানুৱাৰী ২০১৭.png|image_size=200px|image_alt= |caption=প্ৰতিক চিহ্ন|latin_name= |motto=''কৰ্ম মোৰ সংস্কৃতি''|mottoeng= |established=২০১৩|closed= |type=ব্যক্তিগত |affiliation= |budget= |director=সহৰ আলী আহমেদ|officer_in_charge= |chairman= |chancellor=জোনাকী ছ’চিঅ ছ’চাইটী|president= |vice-president= |superintendent= |provost= |vice_chancellor= |rector= |principal=হাতেম আলী সেখ, এম এ (২০১৩-২০২০) ইউনুছ আলী আহমেদ, বি.এ. (২০২০-বৰ্তমান)|dean= |footnotes=|map_type=}}[[চিত্ৰ:শ্ৰী সূৰ্য্য পাহাৰ ২০১৮.jpg|thumb|২০১৮ চনৰ [[১৮ ফেব্ৰুৱাৰী]] তাৰিখে জোনাকী জাতীয় বিদ্যালয়ৰ পৰা [[শ্ৰী সূৰ্য পাহাৰ|শ্ৰী সূৰ্য পাহাৰলৈ]] ভ্ৰমণ কৰিব গৈ উঠা একপি ফটো ( ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষকসল )]] '''জোনাকী জাতীয় বিদ্যালয়, শিমুলচালা''' ({{Lang-en|Jonaky Jatiya Bidyalaya, Shimulchala}}) অসম জাতীয় বিদ্যালয় শিক্ষা সংসদৰ নীতি আৰু আদৰ্শৰ ভেটিত প্ৰতিষ্ঠিত এইখন ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়। [[ধুবুৰী জিলা]]ৰ [[দক্ষিণ শালমৰা-মানকাচাৰ জিলা|দক্ষিণ শালমাৰা]] শিক্ষা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত এখন উচ্চ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান।<ref name="Jonaky Jatiya Bidyalaya, Shimulchala">{{cite web | url=https://www.schoolandcollegelistings.com/IN/Dhubri/1745091645719946/Jonaky-Jatiya-Bidyalaya%2C-Shimulchala | title=Jonaky Jatiya Bidyalaya, Shimulchala | accessdate=30 November 2020}}</ref> [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ]] দক্ষিণ পাৰৰ [[বৰ কলীয়া নস্কৰা|বৰ কলীয়া নস্কৰা]] নামৰ গাঁৱৰ শিমূলচালা গাঁৱত অৱস্থিত এই বিদ্যালয় খন। ২০১৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত এই স্কুলখন স্থাপন কৰা হয়<ref>[https://www.schoolandcollegelistings.com/IN/Dhubri/1745091645719946/Jonaky-Jatiya-Bidyalaya%2C-Shimulchala School and College Listing In Jonaky Jatiya Bidyalaya]</ref>। স্কুলখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল '''Jonaky Dev. Socio (N.G.O)''' ই। বিদ্যালয়খন স্থাপন হোৱাৰ পৰা প্ৰধান শিক্ষকৰ দায়িত্ব পালন কৰি আছে “‘''হাতেম আলী সেখ''”’<ref>[https://www.facebook.com/hatemali.sheikh Hatem Ali Sheikh]</ref> চাহাবে। যদিও ইয়াৰে মাজৰ তিনি বছৰ অইন দুজন শিক্ষকেও প্ৰধান শিক্ষকৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল।<ref name="VYMaps.com">{{cite web | url=https://vymaps.com/IN/Jonaky-Jatiya-Bidyalaya-Shimulchala-1880169688878807/ | title=Jonaky Jatiya Bidyalaya, Shimulchala | publisher=VYMaps.com | work=VYMaps.com | accessdate=30 November 2020}}</ref> == বিদ্যালয়ৰ ঠিকনা== গাওঁ - শিমুলচালা, পোঅঃ বৰকলীয়া শেৰশো, থানাঃ ফকিৰগঞ্জ, জিলা ধুবুৰী (অসম) পিন নং ৭৮৩৩৩০<ref>[https://www.google.com/maps/place/Jonaky+Jatiya+Bidyalaya/@25.9312619,90.0747696,15z/data=!4m5!3m4!1s0x0:0x8fcb1f070be45858!8m2!3d25.9312619!4d90.0747696 Address on Google Map]</ref> == বিদ্যালয়ত পঢ়োৱা পাঠসমূহ == [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[গণিত|সাধাৰণ গণিত]], [[বিজ্ঞান|সাধাৰণ বিজ্ঞান]], উচ্চ গণিত, [[সমাজবাদ|সমাজ বিজ্ঞান]] ([[ইতিহাস]], [[অৰ্থনীতি]], [[ভূগোল|ভুগোল]]) [[আৰবী ভাষা|আৰবী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[পৰিৱেশ অধ্যয়ন|পৰিৱেশ]], সাধাৰণ জ্ঞান, অসমীয়া দ্ৰুত পাঠ ([[বুঢ়ী আইৰ সাধু]], [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰ দেৱ]], বুঢ়া আৰু শিয়াল, ঘৰুৱা কাম কৰা মেকুৰী ইত্যাদি) ছবিঅকা, হাতৰ আখৰ (অসমীয়া, আৰবী, ইংৰাজী আদি)।<ref name="blog">{{cite web | url=http://jonakyjatiya.blogspot.com/ | title=http://jonakyjatiya.blogspot.com/ | publisher=Theme images by Michael Elkan | work=Theme images by Michael Elkan | accessdate=30 November 2020}}</ref> == পাঠদান দিয়া শ্ৰেণী সমূহ == প্ৰথম অৱস্থাত অংকুৰণৰ পৰা তৃতীয় শ্ৰেণী লৈকে আছিল যদিও আজি কালি অংকুৰণৰ পৰা দশম শ্ৰেণীলৈ পাঠদান দিয়া হয়। ২০২১ চনত প্ৰথম বাৰৰ বাবে হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষা ([[অসম মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ|মেট্ৰিক]])ত অৱতীৰ্ণ হ'ব ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে। == শিক্ষক-শিক্ষয়য়িত্ৰী == যিহেতু এইখন এটা বেচৰকাৰী বা ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয় সেইবাবে ইয়াৰ শিক্ষক তথা শিক্ষয়িত্ৰী সকলো মাজে সময়ে বদলি হৈ থাকে। == তথ্যউৎস্য == {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিদ্যালয়সমূহ‎]] kmznfm6bkgwgxvjpphki39vkdr47oeg 0 61293 615313 449541 2026-07-02T23:04:20Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615313 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = পদ্ম কৈৰী | image =পদ্মনাথ কৈৰী.jpg | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name =পদ্মনাথ কৈৰী | birth_date = ১৯৫২<ref name="জনমভূমি">{{Cite web|last= |first= |title= প্ৰাক্তন বিধায়ক, অভিনেতা-প্ৰযোজক পদ্মনাথ কৈৰীৰ মৃত্যু|url= https://janambhumi.in/VGxSQmVrMXFSVDA9/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%95%2C-%E0%A6%85%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%9C%E0%A6%95-%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%95%E0%A7%88%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81.html|access-date= 2020-06-12|archivedate= 2020-06-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200612155405/https://janambhumi.in/VGxSQmVrMXFSVDA9/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%95,-%E0%A6%85%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%9C%E0%A6%95-%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%95%E0%A7%88%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81.html|deadurl= yes}}</ref> | birth_place = সাকোমঠা চাহ বাগিচা, [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]], [[শোণিতপুৰ জিলা]] (বৰ্তমান [[বিশ্বনাথ জিলা]]) | death_date = ৮ জুন ২০২০ | death_place = ডাউন টাউন হস্পিটেল, [[গুৱাহাটী]], [[অসম]] | resting_place = | occupation = চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, ৰাজনৈতিক নেতা, সমাজকৰ্মী, অভিনেতা, কণ্ঠশিল্পী | language = | nationality = ভাৰতীয় {{flagicon|IND}} | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | education = | alma_mater =বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয় | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse =লিলি কৈৰী | parents = বালুৱ কৈৰী (পিতৃ)<br>কাঞ্চন কৈৰী (মাতৃ) | children = পুত্ৰ: ৰাজীৱ কৈৰী, সঞ্জীৱ কৈৰী<br>কন্যা: সংগীতা কৈৰী | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''পদ্ম কৈৰী''' ({{lang-en|Padma Koiri}}, ১৯৫২ - ৮ জুন ২০২০) এগৰাকী [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] নিৰ্মাতা, ৰাজনৈতিক নেতা, সমাজকৰ্মী, অভিনেতা তথা কণ্ঠশিল্পী। তেওঁ ১৯৮৫ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত বিশ্বনাথ সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি [[অসম বিধানসভা]]লৈ বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Biswanath Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/biswanath-assam-assembly-constituency |access-date=2023-05-22 |website=resultuniversity.com}}</ref><ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> তেওঁ [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী]]ৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় কণ্ঠশিল্পী আৰু ছবি নিৰ্মাতা আছিল। তেওঁ 'বুধু অৰ্জুন' চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰি চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰথম গৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা">{{cite news| url=https://niyomiyabarta.org/assam/padma-koreai-death/| title=প্ৰাক্তন বিধায়ক–সম আন্দোলনৰ নেতা–পৰিচালক পদ্ম কৈৰীৰ বিয়োগ| work=নিয়মীয়া বাৰ্তা| date=9 June 2020| accessdate=12 June 2020| author=niyomiyabarta.org| archivedate=12 June 2020| archiveurl=https://web.archive.org/web/20200612155309/https://niyomiyabarta.org/assam/padma-koreai-death/| deadurl=yes}}</ref> পৰিচালক তথা অভিনেতা পদ্ম কৈৰীয়ে 'ৰঙানদী', 'ৰতনলাল', 'মায়া', 'মা' আদি চিনেমা নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াৰে কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তদুপৰি জনপ্ৰিয় ধাৰাবাহিক 'শিৰীষ' প্ৰযোজনা, পৰিচালনা কৰাৰ লগতে কেইবাটাও খণ্ডত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="অসমীয়া প্ৰতিদিন">{{Cite web|last= |first= |title= বিশিষ্ট শিল্পী, অভিনেতা, ছবি নিৰ্মাতা, চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰথমগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক তথা বিশ্বনাথৰ প্ৰাক্তন নিৰ্দলীয় বিধায়ক পদ্ম কৈৰীৰ মৃত্যু…|url= https://www.asomiyapratidin.in/padma-kairi-is-no-more/|access-date= 2020-06-12|archivedate= 2020-06-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200612180152/https://www.asomiyapratidin.in/padma-kairi-is-no-more/|deadurl= yes}}</ref> তেওঁ [[অসম আন্দোলন]]ৰ অন্যতম সক্ৰিয় নেতা আছিল। ১৯৭৯ চনত [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[অসম জাতীয়তাবাদী যুৱ ছাত্ৰ পৰিষদ]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য পদ্মনাথ কৈৰী বিশ্বনাথ [[অসম চাহ জনজাতি ছাত্ৰ সন্থা]]ৰ লগতো জড়িত আছিল।<ref name="অসম বুলেটিন"/> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৫২ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ বিশ্বনাথৰ সাকোমঠা চাহ বাগিচাত পদ্মনাথ কৈৰীৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="জনমভূমি"/> তেওঁৰ পিতৃ বালুৱ কৈৰী আৰু মাতৃ কাঞ্চন কৈৰী চাহ বাগিচাৰ শ্ৰমিক আছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> পদ্ম কৈৰী তেওঁলোকৰ তৃতীয় সন্তান আছিল। তেওঁ সাকোমঠা চাহ বাগিচাৰ বিদ্যালয়তে প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। সৰুৰে পৰা তেওঁৰ অভিনয়ৰ প্ৰতি ৰাপ আছিল। হাইস্কুলত পঢ়ি থকা সময়ত বিদ্যালয় সপ্তাহত কেইবাখনো তেওঁ নাটকত অভিনয় কৰিছিল। বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত অধ্যাপক ৰাজেন বৰঠাকুৰৰ তত্ত্বাৱধানত কেইবাখনো জনপ্ৰিয় নাটকত পদ্ম কৈৰীয়ে অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> ১৯৭১ চনত হিন্দী চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ আশাৰে [[মুম্বাই]]লৈ যায় আৰু হিন্দী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা প্ৰেমনাথৰ ঘৰত প্ৰায় ৯ বছৰ লগুৱা হিচাপে থাকে। কিন্তু চলচ্চিত্ৰত অভিনয়ৰ সুযোগ নাপাই তেওঁ অসমলৈ ঘূৰি আহে। ==কৰ্মজীৱন== ১৯৭৯ চনত [[মুম্বাই]]ৰ পৰা ঘূৰি আহি পদ্ম কৈৰীয়ে সদৌ অসম চাহ জনজাতি সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী নামেৰে এক অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰি অসমত নাট্যযাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। পিছলৈ [[অসম আন্দোলন]]ৰ বাবে তেওঁ সেই অনুষ্ঠানটো বন্ধ কৰি আন্দোলনত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ পৰে। তেওঁ অসম আন্দোলনৰ ফলত [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে অসম ত্যাগ কৰিব লাগিব বুলি বাগিচাত চলা অপপ্ৰচাৰ ব্যৰ্থ কৰাত সক্ৰিয় ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ চাহ বাগিচাৰ যুৱক–যুৱতীসকলক অসম আন্দোলনত সহযোগিতা আগবঢ়াবলৈ প্ৰেৰণা আগবঢ়াইছিল। তদুপৰি তেওঁ বাগিচা অঞ্চলৰ উপৰি অন্যান্য ঠাইতো সভা–সমিতি অনুষ্ঠিত কৰি ৰাইজৰ মাজত এগৰাকী যুৱ নেতা হিচাপে পৰিচয় লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। অসম আন্দোলনৰ অন্তত ১৯৮৫ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত তেওঁ বিশ্বনাথ সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে।<ref name="নিউজ ১৮">{{Cite web |last=|first=|title= পদ্ম কৈৰীৰ দেহাৱসান|url=https://assam.news18.com/amp/news/assam/ex-mla-and-noted-artist-of-assam-padma-koiri-passes-away-skd-61465.html}}</ref>তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তাৰ বাবে চৌদিশে [[অসম গণ পৰিষদ]]ৰ জয়জয়–ময়ময় অৱস্থাতো নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত হ'বলৈ সক্ষম হয়। বিধায়ক হিচাপে পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালত তেওঁ চাহ জনজাতিৰ কল্যাণৰ বাবে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> ১৯৭৯ চনত বিশ্বনাথ চাৰিআলিত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[ অসম জাতীয়তাবাদী যুৱ ছাত্ৰ পৰিষদ]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য পদ্মনাথ কৈৰী বিশ্বনাথ আটছাৰ লগতো জড়িত আছিল।<ref name="জনমভূমি"/> তেওঁ চাহ জনগোষ্ঠীয় ধাৰাবাহিক 'শিৰীষ' পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰপিছত পদ্ম কৈৰীয়ে 'বুধু অৰ্জুন' ছবিখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="নিউজ ১৮"/> এই ছবিখন অত্যন্ত জনপ্ৰিয় হৈছিল আৰু সেই সময়ত একো একোটা চিত্ৰগৃহত দুমাহপৰ্যন্ত চলিছিল। তেওঁৰ আন এখন কথাছবি 'মা' একক প্ৰচেষ্টাৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত আন কেইখনমান ছবি হৈছে ক্ৰমে 'ৰঙানদী', 'ৰতনলাল' আৰু 'মায়া'।<ref name="ৰূপালী পৰ্দা">{{Cite web |last=|first=|title= চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰথম গৰাকী পৰিচালক পদ্ম কৈৰীৰ মৃত্যুঃ|url=http://rupaliparda.com/archives/16177}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী দূৰদৰ্শন যোগে প্ৰচাৰিত 'শিৰীষ'ৰ পাছত ক্ৰমে 'দয়াৰাম', 'মন ফুলাৰ মালা', 'চাহ বাগান মোৰ মা' আদি ধাৰাবাহিকৰ প্ৰযোজনা–পৰিচালন কৰাৰ লগতে অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ 'ব'হাগতে চিত', 'ত্ৰিকাল', 'মণ্ডিৰ ৰাধাচূড়া কি ফুল', 'ৰাম চৰণৰ সংসাৰ' আৰু 'লালটেলি' ধাৰাবাহিকত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ 'অভিযান', 'অনুতাপ', 'ৰতনলাল', 'দূৰণিৰ ৰং', 'ঊৰ্ৱশী', 'বুধু অৰ্জুন', 'মা', 'মায়া' আৰু 'দেখৱ–চুনৱ'ত অভিনয় কৰিছিল। তদুপৰি তেওঁ অসমীয়া ভিচিডি ছবি 'চম্পা', 'পেহলা প্যাৰ', 'ঝুমকা', 'চম্পাফুল', 'হাচিনা', 'চামেলীৰ মন', 'হীৰা' আৰু 'চলগ'ৰি' আদিতো অভিনয় কৰিছিল। ১৯৮০ চনৰ পৰা গুৱাহাটী আৰু ডিব্ৰুগড় অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰযোগে তেওঁৰ কেইবাখনো নাটক সম্প্ৰচাৰ হৈছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/><ref name="ৰূপালী পৰ্দা"/> সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা সাধনাৰ বাবেই অসম চৰকাৰৰ চাহ জনজাতি কল্যাণ বিভাগৰ উদ্যোগত অবিভক্ত শোণিতপুৰ জিলা ভিত্তিত অনুষ্ঠিত চাহ জনগোষ্ঠীয় সমাৰোহ 'কাচা সনা–২০২০' শীৰ্ষক অনুষ্ঠানত মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল|সৰ্বানন্দ সোণোৱালে]] তেওঁক চেনিৰাম কুৰ্মী সোঁৱৰণী সাংস্কৃতিক বঁটা প্ৰদান কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> ==ব্যক্তিগত জীৱন== পদ্মনাথ কৈৰীয়ে লিলি কৈৰীৰ লগত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। লিলি কৈৰী এগৰাকী অভিনেত্ৰী। তেওঁলোকৰ দুগৰাকী পুত্ৰ ৰাজীৱ কৈৰী আৰু সঞ্জীৱ কৈৰী আৰু কন্যা সংগীতা কৈৰী। ==মৃত্যু== ২০২০ চনৰ ৮ জুন তাৰিখে ৬৮ বছৰ বয়ত পুৱা গুৱাহাটীৰ ডাউন টাউন হাস্পতালত দেহাৱসান ঘটে।<ref name="অসম বুলেটিন">{{Cite web|last= |first= |title= বিশিষ্ট অভিনেতা, ছবি নিৰ্মাতা, প্ৰাক্তন বিধায়ক পদ্ম কৈৰীৰ বিয়োগ|url= https://www.assambulletin.com/assam/renowned-film-producer-actor-and-former-mla-padma-koiri-dies-at-the-of-70/|access-date= 2020-06-12|archivedate= 2020-06-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200612175752/https://www.assambulletin.com/assam/renowned-film-producer-actor-and-former-mla-padma-koiri-dies-at-the-of-70/|deadurl= yes}}</ref> বিশ্বনাথৰ গোপ সাধাৰু নদীৰ পাৰত ৰাজ্যিক মৰ্যাদাৰে শেষকৃত্য সম্পন্ন হয়।<ref name="জনমভূমি"/> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]] [[শ্ৰেণী:চাহ জনগোষ্ঠীৰ ব্যক্তি]] d3mnar4weyqwku4j7s80npmcu79pgsi 0 78613 615284 614998 2026-07-02T15:33:21Z Ananya Taye 28065 /* স্থাপন */ Simplified the sentence into two simpler sentences for better understanding 615284 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = হ'-ফি লাং-কু-ৰি (𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣)<br>লাংকুৰি দেওশাল | native_name = | native_name_lang = | image = | image_size = | alt = | caption = | location = বাকুপুখুৰি হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ জিলা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | locale = লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰ | religious_affiliation = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]](বৰ্তমান) | deity = লাংকুৰি (আই লেং দিন / খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী) | founder = জনা নাযায়, চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | date_established = আহোমসকলৰ আগমনৰ আগতে (চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা)<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | architecture_type = | associated_buildings = লাংকুৰি দৌল | festivals = ক্ষ্যেক লাংকুৰি (বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত), মে-ডাম-মে-ফী, ওমফা | management = }} '''হ'-ফি লাং-কু-ৰি'''<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6}}</ref>({{lang-aho|𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣}}) অসমীয়াত '''লাংকুৰি দেওশাল''' ({{lang-en|Temple of Langkuri}}<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850 |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref>) ফুৰালুং ধৰ্মৰ লাংকুৰি দেৱতাক আৰাধনা কৰা এখন হ'ফি দেউশাল। ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বৰাহী মুখিয়া থাকুমথাৰ উপদেশত চাওলুং [[চুকাফা|চুকাফাই]] চৰাইদেউৰ এই অঞ্চলকে প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে পাতি লয়<ref name="Bhuyan">Bhuyan, SK,"Satsari Assam Buranji, p.6,"সি বোলে, মোক থামিথুমা বোলে। মই বৰাহী মৰাণৰ অধিকাৰ। লখাই বিলৰ কোখত মোৰ ঘৰ।...পৰ্ব্বতত চুকাফাৰ পাট।— পাছে ৰজা বোলে, আমি থাকিবলে ক’ত ভাল? থামিথুমাৱে বোলে, আমাৰ ৰজাৰ দেওঘৰ আছে, তাতে থাকিবলৈ চল। পাছে আমাৰ মানুহে চাবলৈ গ’ল। ৰজাদেৱে তাহাতক খুৱাই-বুজাই পঠালে, বোলে, আমাৰ এখেলৈ অহা-যোৱাকৈ থাকিবি। এইবুলি বিদাই দিলে। আতপাচে আমাৰ মানুহে ভাল ঠাই বুলি কলেহি ৰজাত। পাছে ন-ভাত খাই নাংকুৰিদেৱৰ ওচৰত উজনিত সৰু পৰ্ব্বত খনিত পাটকে থাকিল।"</ref> আৰু তেওঁ আগবঢ়োৱা দেওঘৰক চুকাফাই দেওশাল হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি লয়।‌<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> লাংকুৰি দেওশাল আৰু তাৰ পশ্চিমফালে থকা লাংকুৰি দৌল [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ উপাসনাস্থল, য’ত লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত প্ৰাচীন প্ৰথম আহোম উপসনা স্থলীৰ স্ধ্বংসাৱশেষ এতিয়াও দেখা যায়। <ref>"...It was founded as the first temple site for the Ahom kings. Currently, remnants of the Ahom temple..." {{Cite journal |last1=Borah |first1=Deepjyoti |last2=Kumar |first2=Pradip |title=The Role of UNESCO World Heritage Site Charaideo Moidam in Promoting Tourism Through Tai-Ahom’s Intangible Cultural Heritage |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=6 |issue=6 |year=2024 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2024/6/34050.pdf |issn=2582-2160 |publisher=International Journal for Multidisciplinary Research |access-date=2026-06-15 |pages=}}</ref> দেওশালত বৰ্তমানেও আহোম সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰম্পৰাগত [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ ৰীতি-নীতিৰে বিভিন্ন পূজা-পাতল কৰি আহিছে। এই দেওশালত বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত লাংকুৰি দেৱতাক পুজা কৰা হয়। ইয়াৰে কাষতে লাংকুৰি দৌল অৱস্থিত।<ref>{{Cite journal |last1=Saikia |first1=Joyshree |last2=Bora |first2=Prasangsha |date=2025-08 |title=Tracing the memories of the Ahoms at Charaideo and adjacent areas |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=|pages= |issn=2320-2882 |url=https://www.ijcrt.org/papers/IJCRT2508417.pdf |access-date=2026-06-03 }}</ref> চৰাইদেউত লাংকুৰী দেওশাল, খাও খাম দেওশাল আৰু মূল বৰ দেওশালকে ধৰি কেইবাটাও পৱিত্ৰ দেওশাল অৱস্থিত আছিল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> পাছলৈ চৰাইদেউৰ মূল দেওশালখন [[আম-লা-খী দেওশাল]]লৈ লৈ যোৱা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> == ইতিহাস== ===স্থাপন=== ১২৫৩ খৃষ্টাব্দৰ পূৰ্বে এই স্থানত এটা দেওঘৰ আছিল, য'ত স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী|বড়ো-কছাৰী]] মূলৰ [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|বৰাহী-মৰাণ]]<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> (কিছু বুৰঞ্জীবিদৰ মতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলৰো)<ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Ankur Jyoti |title=Charaideo in Early Ahom Polity: Establishment, History and Significance |journal=International Journal of Novel Research and Development |volume=11 |issue=2 |year=2026 |page=b15 |issn=2456-4184 |url=https://ijnrd.org/papers/IJNRD2602103.pdf |access-date=17 June 2026 |quote="It is believed that the site of the temple of Deoshal was the temple of the gods worshiped by the former Chutiya or Barahi."}}</ref> সকলে মিলি উপাসনা কৰিছিল। ১২৫৩ খৃষ্টাব্দত [[দাই জনগোষ্ঠী|দেহং দাই]] লোক সকলৰ (পাছলৈ এইখিনি লোকে স্থানীয় লোকৰ লগত মিলি [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী]] গঠন কৰে<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam|publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=181 |isbn=8185319618 |quote=“This unique perception and representation is the crux of what we know and call ‘Ahom’. This complex mix cannot be reduced to a single community, nor to one dramatic event. … It was an expression of heterogeneous communities coming together in a process of ‘becoming’ a socio-cultural entity manifested in a riverine polity.”}}</ref><ref>{{cite book |last=Gogoi|first=Padmeswar |title=The Tai and the Tai Kingdoms |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=1968 |page=59 |quote=“The Ahoms, though few in number, were able to absorb the local tribes into their fold.” }}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |jstor=3516963 |doi=10.2307/3516963 |quote=“The process of Ahomization continued through the absorption of the Barahi and Moran tribes and, later, also large sections of the Chutiya and Kachari tribes.”</ref>) প্ৰব্ৰজন ঘটে আৰু এই লোক সকলে দেওঘৰটোক নিজৰ পূজা কৰা শাল হিচাপে পুণৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা অনুসৰি সেই অঞ্চলৰ বৰাহী-মৰাণৰ ৰজা বা মুখিয়াল থামিথুমাই এই দাই লোক সকলৰ ৰজা চুকাফাক জনাইছিল যে চৰাইদেউ পাহাৰত সিহঁতৰ কোনোবা ৰজা এজনৰ দেওঘৰ এটা আছিল য'ত থাকিবলৈ অনুকূল আছিল।<ref name="Bhuyan"/><ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> সেই উপদেশ অনুসৰিয়ে চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ পাতি দেওঘৰ খনত পূজা কৰিবলৈ লয়। দেওশালৰ পূজা নিয়মিত ভাৱে পৰিচালিত কৰিবৰ বাবে চুকাফাই কিছুমান বিষয় পদৰো সৃষ্টি কৰিছিল। যেনে- দেওধাই বৰুৱা, দেওধাই ফুকন, বাইলুং ফুকন ইত্যাদি। সময় সলনি হোৱাৰ লগে লগে চৰাইদেউ ওচৰত জনবসতি বৃদ্ধি হৈ অহাৰ লগতে অন্যান্য ৰাজকীয় কাৰণত স্বৰ্গদেউ সকলৰ আদেশানুসাৰে মহামন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁঞিয়ে (এওঁ [[গৌৰীনাথ সিংহ|গৌৰী]] নাথ সিংহ (১৭৮০-১৭৯৫), [[চুক্লিংফা|কমলেশ্বৰ]] সিংহ(১৭৯৫-১৮১০), [[চুদিংফা|চন্দ্ৰকান্ত]] সিংহ(১৮১০-১৮১৭) খ্ৰীষ্টাব্দত) দিনত মন্ত্ৰী আছিল) দেওশালত স্থান পৰিবৰ্তনৰ বাবে আলোচনা কৰি ৰজা প্ৰজা সকলোৰে সন্মতিক্ৰমে লাকুৱা লৈ স্থানান্তৰিত কৰে (আমলখি দেওশাল ৰূপে খ্যাত)। অৱশ্যে চৰাইদেউ দেওশাল ৰজাসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত অৱস্থাতে আছিল।<ref name="ইতিহাসে">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=নলতা | author=সম্পাদক: সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ}}</ref> পাছলৈ চাওফা চুপাতফাই ওচৰতে থকা লাংকুৰি দৌল নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=Tai-Ahom Religion and Customs |publisher=Publication Board, Assam |location=Gauhati |year=1976 |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12547 |lccn=77903586 |oclc=4570656 |language=en |access-date=2026-06-15 |page=52}}</ref> ==ফুৰালুং ধৰ্ম== ===লাংকুৰি=== লাংকুৰি ফুৰালুং ধৰ্মৰ এজন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু প্ৰাচীন প্ৰাচীন দেৱতা।<ref>{{Cite book |title=Historical and Socio-cultural Aspects of North-East India |url=https://www.google.co.in/books/edition/Historical_and_Socio_Cultural_Aspects_of/KTRpEQAAQBAJ?hl=en |publisher=Google Books |access-date=2026-06-03 |page=48}}</ref> লাংকুৰীক পৰ্বতত বাস কৰা প্ৰাচীন দেৱতা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু সেইবাবে তেওঁৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> লাংকুৰীক ‘আই লেং দিন’ বুলিও জনা যায়। আই লেং দিন হৈছে পৃথিৱীৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা। সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাত আই লেং দিনক ‘খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী’ ৰূপে উপাসনা কৰা হয়। টাই ভাষাৰ মন্ত্ৰ গাই তেওঁৰ পূজা সম্পন্ন কৰা হয়। ===হ'-ফি=== {{main|ফুৰালুং ধৰ্মৰ উপাসনালয়}} হ'-ফি এক প্ৰকাৰৰ [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ উপসনা গৃহ। ই [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ তিনিটা মুখ্য উপসনা স্হল হ'-লু, হ'-ফি আৰু ৰুন চাও চেংৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ উপাসনালয়। অসমীয়া ভাষাত এই তিনিওবিধ উপাসনাস্থলক দেউশাল বুলি কোৱা হয়। চৰাইদেউত সাতখন তেনে পৱিত্ৰ উপাসনাস্থল আছে। সেইসমূহ হ'ল: হ'-ফি ম'লাই, হ'-ফি কা-লাই বা দাই, হ'-ফি হুকুম, হ'-ফি বান্টুং , হ'ফি ফা নটিং ৰু বা ৰৌন ফা, ৰৌন চুম আৰু ৰৌন খুন চেং। দেওশালত টাই পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠান অনুসৰি লাংকুৰীৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> হাবি দেওশাল’ৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্যত বাস কৰা দেৱতাসকলৰ উদ্দেশ্যে সম্পন্ন কৰা দেওশাল। ‘হাবি’ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্য বা জংঘল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> ফুৰালুং ধৰ্মৰ পুৰোহিতসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, টাই নববৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে লাংকুৰী আৰু আন চাৰি দেৱতাৰ পূজা নকৰিলে পূৰ্বপুৰুষ বা দামসকলে পাকঘৰৰ দক্ষিণ দিশৰ খুটা ফ’ কামত আগবঢ়োৱা প্ৰসাদ গ্ৰহণ নকৰে। সেইবাবে সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাৰ পিছতহে পূৰ্বপুৰুষসকলৰ উপাসনা সম্পন্ন কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=150}}</ref> দেওশালত সম্পাদন হোৱা বিভিন্ন অনুষ্ঠান বা পূজা, যেনে বিকখন, ওমফা, মে-ডাম-মে-ফী আদি পূজাত গৰু, ম'হ, গাহৰি, হাঁহ, পাৰ, কুকুৰা আদি জীৱ জন্তু বলি দিয়া হয়। আহোম পৰম্পৰাত বলি দিবৰ বাবে ‘বলিমৰা’ খেল আছিল। তাই আহোম পৰম্পৰাত দেও পূজাৰ বাবে উদ্‌গা কৰা হাঁহ কুকুৰা আদি মন্ত্ৰপূত কৰি মুচৰি অথবা টঙনিয়াই মৰাৰ প্ৰথাহে আজিও প্ৰচলন হৈ আছে।<ref name="কাশীনাথ">{{cite book | title=আসাম বুৰঞ্জী | author=কাশীনাথ তামূলী}}</ref><ref name="প্ৰান্তিক">{{cite book | title='''প্ৰবন্ধৰ নাম''' | publisher=প্ৰান্তিক | author=পৰানন কোঁ‌ৱৰ | year=জুন ২০২০}}</ref> বুৰঞ্জী অনুসৰি দিনছাম মাহত [[চাওফা]] [[চুজিনফা]]ই বৰ পাহাৰত অৱস্থিত লাংকুৰি দেওশালত গৰু আৰু ম’হ লৈ গৈ সেই লাংকুৰি দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰিছিল।<ref>"...cows and buffaloes to the temple of Langkuri (Siva) on the Barpa-här hill ..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref> ==পুন:নিৰ্মাণ আৰু সংৰক্ষণ== অসম চৰকাৰৰ টাই আহোম উন্নয়ণ পৰিষদে ১ কোটি ৮ লাখ টকাৰ অনুমোদন কৰে।<ref>{{Cite news |title=শিৱসাগৰৰ ঐতিহাসিক লাংকুৰি দেওশালত ডাম-ফী পূজা, পৰ্যটকৰ বাবে অন্যতম আকৰ্ষণ হৈ পৰিব লাংকুৰি দেওশাল |url=https://www.assam.news18.com/amp/news/assam/historical-place-langkuri-deohal-subham-g-local18-485700.html |work=News18 Assam |publisher={{URL|https://www.news18.com/|Network18}} |language=as |access-date=2026-05-26 |url-status=live |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==অন্যান্য দেওশাল আৰু উপসনাস্থলী সমূহ== *'''কৰদৈ পুখুৰী''':দিনছি মাহত [[চাওফা]] চুপাটফাই চৰাইদেউ পাহাৰৰ তলত কৰদৈ নামৰ এটা পুখুৰী খন্দোৱাইছিল, য’ত চাওফাসকলৰ মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। এই পুখুৰী লাংকুৰীৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰা হৈছিল।<ref>"...named, Kardai where the dead bodies of the kings were entombed. The tank was dedicated to Langkuri (Siva)..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=270}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] 4ipg9t1qqdte2sd0duwt6hwbdzhxvsp 615285 615284 2026-07-02T15:34:32Z Ananya Taye 28065 615285 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = হ'-ফি লাং-কু-ৰি (𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣)<br>লাংকুৰি দেওশাল | native_name = | native_name_lang = | image = | image_size = | alt = | caption = | location = বাকুপুখুৰি হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ জিলা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | locale = লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰ | religious_affiliation = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]](বৰ্তমান) | deity = লাংকুৰি (আই লেং দিন / খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী) | founder = জনা নাযায়, চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | date_established = আহোমসকলৰ আগমনৰ আগতে (চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা)<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | architecture_type = | associated_buildings = লাংকুৰি দৌল | festivals = ক্ষ্যেক লাংকুৰি (বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত), মে-ডাম-মে-ফী, ওমফা | management = }} '''হ'-ফি লাং-কু-ৰি'''<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6}}</ref>({{lang-aho|𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣}}) অসমীয়াত '''লাংকুৰি দেওশাল''' ({{lang-en|Temple of Langkuri}}<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850 |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref>) ফুৰালুং ধৰ্মৰ লাংকুৰি দেৱতাক আৰাধনা কৰা এখন হ'ফি দেউশাল। ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বৰাহী মুখিয়া থাকুমথাৰ উপদেশত চাওলুং [[চুকাফা|চুকাফাই]] চৰাইদেউৰ এই অঞ্চলকে প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে পাতি লয়<ref name="Bhuyan">Bhuyan, SK,"Satsari Assam Buranji, p.6,"সি বোলে, মোক থামিথুমা বোলে। মই বৰাহী মৰাণৰ অধিকাৰ। লখাই বিলৰ কোখত মোৰ ঘৰ।...পৰ্ব্বতত চুকাফাৰ পাট।— পাছে ৰজা বোলে, আমি থাকিবলে ক’ত ভাল? থামিথুমাৱে বোলে, আমাৰ ৰজাৰ দেওঘৰ আছে, তাতে থাকিবলৈ চল। পাছে আমাৰ মানুহে চাবলৈ গ’ল। ৰজাদেৱে তাহাতক খুৱাই-বুজাই পঠালে, বোলে, আমাৰ এখেলৈ অহা-যোৱাকৈ থাকিবি। এইবুলি বিদাই দিলে। আতপাচে আমাৰ মানুহে ভাল ঠাই বুলি কলেহি ৰজাত। পাছে ন-ভাত খাই নাংকুৰিদেৱৰ ওচৰত উজনিত সৰু পৰ্ব্বত খনিত পাটকে থাকিল।"</ref> আৰু তেওঁ আগবঢ়োৱা দেওঘৰক চুকাফাই দেওশাল হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি লয়।‌<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> লাংকুৰি দেওশাল আৰু তাৰ পশ্চিমফালে থকা লাংকুৰি দৌল [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ উপাসনাস্থল, য’ত লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত প্ৰাচীন প্ৰথম আহোম উপসনা স্থলীৰ স্ধ্বংসাৱশেষ এতিয়াও দেখা যায়। <ref>"...It was founded as the first temple site for the Ahom kings. Currently, remnants of the Ahom temple..." {{Cite journal |last1=Borah |first1=Deepjyoti |last2=Kumar |first2=Pradip |title=The Role of UNESCO World Heritage Site Charaideo Moidam in Promoting Tourism Through Tai-Ahom’s Intangible Cultural Heritage |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=6 |issue=6 |year=2024 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2024/6/34050.pdf |issn=2582-2160 |publisher=International Journal for Multidisciplinary Research |access-date=2026-06-15 |pages=}}</ref> দেওশালত বৰ্তমানেও আহোম সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰম্পৰাগত [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ ৰীতি-নীতিৰে বিভিন্ন পূজা-পাতল কৰি আহিছে। এই দেওশালত বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত লাংকুৰি দেৱতাক পুজা কৰা হয়। ইয়াৰে কাষতে লাংকুৰি দৌল অৱস্থিত।<ref>{{Cite journal |last1=Saikia |first1=Joyshree |last2=Bora |first2=Prasangsha |date=2025-08 |title=Tracing the memories of the Ahoms at Charaideo and adjacent areas |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=|pages= |issn=2320-2882 |url=https://www.ijcrt.org/papers/IJCRT2508417.pdf |access-date=2026-06-03 }}</ref> চৰাইদেউত লাংকুৰী দেওশাল, খাও খাম দেওশাল আৰু মূল বৰ দেওশালকে ধৰি কেইবাটাও পৱিত্ৰ দেওশাল অৱস্থিত আছিল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> পাছলৈ চৰাইদেউৰ মূল দেওশালখন [[আম-লা-খী দেওশাল]]লৈ লৈ যোৱা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> == ইতিহাস== ===স্থাপন=== ১২৫৩ খৃষ্টাব্দৰ পূৰ্বে এই স্থানত এটা দেওঘৰ আছিল, য'ত স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী|বড়ো-কছাৰী]] মূলৰ [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|বৰাহী-মৰাণ]]<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> (কিছু বুৰঞ্জীবিদৰ মতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলৰো)<ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Ankur Jyoti |title=Charaideo in Early Ahom Polity: Establishment, History and Significance |journal=International Journal of Novel Research and Development |volume=11 |issue=2 |year=2026 |page=b15 |issn=2456-4184 |url=https://ijnrd.org/papers/IJNRD2602103.pdf |access-date=17 June 2026 |quote="It is believed that the site of the temple of Deoshal was the temple of the gods worshiped by the former Chutiya or Barahi."}}</ref> সকলে মিলি উপাসনা কৰিছিল। ১২৫৩ খৃষ্টাব্দত [[দাই জনগোষ্ঠী|দেহং দাই]] লোক সকলৰ (পাছলৈ এইখিনি লোকে স্থানীয় লোকৰ লগত মিলি [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী]] গঠন কৰে<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam|publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=181 |isbn=8185319618 |quote=“This unique perception and representation is the crux of what we know and call ‘Ahom’. This complex mix cannot be reduced to a single community, nor to one dramatic event. … It was an expression of heterogeneous communities coming together in a process of ‘becoming’ a socio-cultural entity manifested in a riverine polity.”}}</ref><ref>{{cite book |last=Gogoi|first=Padmeswar |title=The Tai and the Tai Kingdoms |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=1968 |page=59 |quote=“The Ahoms, though few in number, were able to absorb the local tribes into their fold.” }}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |jstor=3516963 |doi=10.2307/3516963 |quote=“The process of Ahomization continued through the absorption of the Barahi and Moran tribes and, later, also large sections of the Chutiya and Kachari tribes.”</ref>) প্ৰব্ৰজন ঘটে আৰু এই লোক সকলে দেওঘৰটোক নিজৰ পূজা কৰা শাল হিচাপে পুণৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা অনুসৰি এই অঞ্চলৰ বৰাহী-মৰাণৰ ৰজা বা মুখিয়াল থামিথুমাই দাই লোক সকলৰ ৰজা চুকাফাক জনাইছিল যে চৰাইদেউ পাহাৰত সিহঁতৰ কোনোবা ৰজা এজনৰ দেওঘৰ এটা আছিল য'ত থাকিবলৈ অনুকূল আছিল।<ref name="Bhuyan"/><ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> সেই উপদেশ অনুসৰিয়ে চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ পাতি দেওঘৰ খনত পূজা কৰিবলৈ লয়। দেওশালৰ পূজা নিয়মিত ভাৱে পৰিচালিত কৰিবৰ বাবে চুকাফাই কিছুমান বিষয় পদৰো সৃষ্টি কৰিছিল। যেনে- দেওধাই বৰুৱা, দেওধাই ফুকন, বাইলুং ফুকন ইত্যাদি। সময় সলনি হোৱাৰ লগে লগে চৰাইদেউ ওচৰত জনবসতি বৃদ্ধি হৈ অহাৰ লগতে অন্যান্য ৰাজকীয় কাৰণত স্বৰ্গদেউ সকলৰ আদেশানুসাৰে মহামন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁঞিয়ে (এওঁ [[গৌৰীনাথ সিংহ|গৌৰী]] নাথ সিংহ (১৭৮০-১৭৯৫), [[চুক্লিংফা|কমলেশ্বৰ]] সিংহ(১৭৯৫-১৮১০), [[চুদিংফা|চন্দ্ৰকান্ত]] সিংহ(১৮১০-১৮১৭) খ্ৰীষ্টাব্দত) দিনত মন্ত্ৰী আছিল) দেওশালত স্থান পৰিবৰ্তনৰ বাবে আলোচনা কৰি ৰজা প্ৰজা সকলোৰে সন্মতিক্ৰমে লাকুৱা লৈ স্থানান্তৰিত কৰে (আমলখি দেওশাল ৰূপে খ্যাত)। অৱশ্যে চৰাইদেউ দেওশাল ৰজাসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত অৱস্থাতে আছিল।<ref name="ইতিহাসে">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=নলতা | author=সম্পাদক: সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ}}</ref> পাছলৈ চাওফা চুপাতফাই ওচৰতে থকা লাংকুৰি দৌল নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=Tai-Ahom Religion and Customs |publisher=Publication Board, Assam |location=Gauhati |year=1976 |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12547 |lccn=77903586 |oclc=4570656 |language=en |access-date=2026-06-15 |page=52}}</ref> ==ফুৰালুং ধৰ্ম== ===লাংকুৰি=== লাংকুৰি ফুৰালুং ধৰ্মৰ এজন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু প্ৰাচীন প্ৰাচীন দেৱতা।<ref>{{Cite book |title=Historical and Socio-cultural Aspects of North-East India |url=https://www.google.co.in/books/edition/Historical_and_Socio_Cultural_Aspects_of/KTRpEQAAQBAJ?hl=en |publisher=Google Books |access-date=2026-06-03 |page=48}}</ref> লাংকুৰীক পৰ্বতত বাস কৰা প্ৰাচীন দেৱতা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু সেইবাবে তেওঁৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> লাংকুৰীক ‘আই লেং দিন’ বুলিও জনা যায়। আই লেং দিন হৈছে পৃথিৱীৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা। সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাত আই লেং দিনক ‘খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী’ ৰূপে উপাসনা কৰা হয়। টাই ভাষাৰ মন্ত্ৰ গাই তেওঁৰ পূজা সম্পন্ন কৰা হয়। ===হ'-ফি=== {{main|ফুৰালুং ধৰ্মৰ উপাসনালয়}} হ'-ফি এক প্ৰকাৰৰ [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ উপসনা গৃহ। ই [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ তিনিটা মুখ্য উপসনা স্হল হ'-লু, হ'-ফি আৰু ৰুন চাও চেংৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ উপাসনালয়। অসমীয়া ভাষাত এই তিনিওবিধ উপাসনাস্থলক দেউশাল বুলি কোৱা হয়। চৰাইদেউত সাতখন তেনে পৱিত্ৰ উপাসনাস্থল আছে। সেইসমূহ হ'ল: হ'-ফি ম'লাই, হ'-ফি কা-লাই বা দাই, হ'-ফি হুকুম, হ'-ফি বান্টুং , হ'ফি ফা নটিং ৰু বা ৰৌন ফা, ৰৌন চুম আৰু ৰৌন খুন চেং। দেওশালত টাই পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠান অনুসৰি লাংকুৰীৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> হাবি দেওশাল’ৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্যত বাস কৰা দেৱতাসকলৰ উদ্দেশ্যে সম্পন্ন কৰা দেওশাল। ‘হাবি’ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্য বা জংঘল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> ফুৰালুং ধৰ্মৰ পুৰোহিতসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, টাই নববৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে লাংকুৰী আৰু আন চাৰি দেৱতাৰ পূজা নকৰিলে পূৰ্বপুৰুষ বা দামসকলে পাকঘৰৰ দক্ষিণ দিশৰ খুটা ফ’ কামত আগবঢ়োৱা প্ৰসাদ গ্ৰহণ নকৰে। সেইবাবে সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাৰ পিছতহে পূৰ্বপুৰুষসকলৰ উপাসনা সম্পন্ন কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=150}}</ref> দেওশালত সম্পাদন হোৱা বিভিন্ন অনুষ্ঠান বা পূজা, যেনে বিকখন, ওমফা, মে-ডাম-মে-ফী আদি পূজাত গৰু, ম'হ, গাহৰি, হাঁহ, পাৰ, কুকুৰা আদি জীৱ জন্তু বলি দিয়া হয়। আহোম পৰম্পৰাত বলি দিবৰ বাবে ‘বলিমৰা’ খেল আছিল। তাই আহোম পৰম্পৰাত দেও পূজাৰ বাবে উদ্‌গা কৰা হাঁহ কুকুৰা আদি মন্ত্ৰপূত কৰি মুচৰি অথবা টঙনিয়াই মৰাৰ প্ৰথাহে আজিও প্ৰচলন হৈ আছে।<ref name="কাশীনাথ">{{cite book | title=আসাম বুৰঞ্জী | author=কাশীনাথ তামূলী}}</ref><ref name="প্ৰান্তিক">{{cite book | title='''প্ৰবন্ধৰ নাম''' | publisher=প্ৰান্তিক | author=পৰানন কোঁ‌ৱৰ | year=জুন ২০২০}}</ref> বুৰঞ্জী অনুসৰি দিনছাম মাহত [[চাওফা]] [[চুজিনফা]]ই বৰ পাহাৰত অৱস্থিত লাংকুৰি দেওশালত গৰু আৰু ম’হ লৈ গৈ সেই লাংকুৰি দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰিছিল।<ref>"...cows and buffaloes to the temple of Langkuri (Siva) on the Barpa-här hill ..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref> ==পুন:নিৰ্মাণ আৰু সংৰক্ষণ== অসম চৰকাৰৰ টাই আহোম উন্নয়ণ পৰিষদে ১ কোটি ৮ লাখ টকাৰ অনুমোদন কৰে।<ref>{{Cite news |title=শিৱসাগৰৰ ঐতিহাসিক লাংকুৰি দেওশালত ডাম-ফী পূজা, পৰ্যটকৰ বাবে অন্যতম আকৰ্ষণ হৈ পৰিব লাংকুৰি দেওশাল |url=https://www.assam.news18.com/amp/news/assam/historical-place-langkuri-deohal-subham-g-local18-485700.html |work=News18 Assam |publisher={{URL|https://www.news18.com/|Network18}} |language=as |access-date=2026-05-26 |url-status=live |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==অন্যান্য দেওশাল আৰু উপসনাস্থলী সমূহ== *'''কৰদৈ পুখুৰী''':দিনছি মাহত [[চাওফা]] চুপাটফাই চৰাইদেউ পাহাৰৰ তলত কৰদৈ নামৰ এটা পুখুৰী খন্দোৱাইছিল, য’ত চাওফাসকলৰ মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। এই পুখুৰী লাংকুৰীৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰা হৈছিল।<ref>"...named, Kardai where the dead bodies of the kings were entombed. The tank was dedicated to Langkuri (Siva)..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=270}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] 8qwxpvduke9w6cnwtj82j1cuxie1lc1 615286 615285 2026-07-02T15:38:32Z Ananya Taye 28065 /* ইতিহাস */ The source strictly talks about the "Ahom" community, which has mixed origins. Tai-Ahom is a relatively recent political name. 615286 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = হ'-ফি লাং-কু-ৰি (𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣)<br>লাংকুৰি দেওশাল | native_name = | native_name_lang = | image = | image_size = | alt = | caption = | location = বাকুপুখুৰি হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ জিলা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | locale = লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰ | religious_affiliation = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]](বৰ্তমান) | deity = লাংকুৰি (আই লেং দিন / খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী) | founder = জনা নাযায়, চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | date_established = আহোমসকলৰ আগমনৰ আগতে (চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা)<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | architecture_type = | associated_buildings = লাংকুৰি দৌল | festivals = ক্ষ্যেক লাংকুৰি (বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত), মে-ডাম-মে-ফী, ওমফা | management = }} '''হ'-ফি লাং-কু-ৰি'''<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6}}</ref>({{lang-aho|𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣}}) অসমীয়াত '''লাংকুৰি দেওশাল''' ({{lang-en|Temple of Langkuri}}<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850 |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref>) ফুৰালুং ধৰ্মৰ লাংকুৰি দেৱতাক আৰাধনা কৰা এখন হ'ফি দেউশাল। ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বৰাহী মুখিয়া থাকুমথাৰ উপদেশত চাওলুং [[চুকাফা|চুকাফাই]] চৰাইদেউৰ এই অঞ্চলকে প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে পাতি লয়<ref name="Bhuyan">Bhuyan, SK,"Satsari Assam Buranji, p.6,"সি বোলে, মোক থামিথুমা বোলে। মই বৰাহী মৰাণৰ অধিকাৰ। লখাই বিলৰ কোখত মোৰ ঘৰ।...পৰ্ব্বতত চুকাফাৰ পাট।— পাছে ৰজা বোলে, আমি থাকিবলে ক’ত ভাল? থামিথুমাৱে বোলে, আমাৰ ৰজাৰ দেওঘৰ আছে, তাতে থাকিবলৈ চল। পাছে আমাৰ মানুহে চাবলৈ গ’ল। ৰজাদেৱে তাহাতক খুৱাই-বুজাই পঠালে, বোলে, আমাৰ এখেলৈ অহা-যোৱাকৈ থাকিবি। এইবুলি বিদাই দিলে। আতপাচে আমাৰ মানুহে ভাল ঠাই বুলি কলেহি ৰজাত। পাছে ন-ভাত খাই নাংকুৰিদেৱৰ ওচৰত উজনিত সৰু পৰ্ব্বত খনিত পাটকে থাকিল।"</ref> আৰু তেওঁ আগবঢ়োৱা দেওঘৰক চুকাফাই দেওশাল হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি লয়।‌<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> লাংকুৰি দেওশাল আৰু তাৰ পশ্চিমফালে থকা লাংকুৰি দৌল [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ উপাসনাস্থল, য’ত লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত প্ৰাচীন প্ৰথম আহোম উপসনা স্থলীৰ স্ধ্বংসাৱশেষ এতিয়াও দেখা যায়। <ref>"...It was founded as the first temple site for the Ahom kings. Currently, remnants of the Ahom temple..." {{Cite journal |last1=Borah |first1=Deepjyoti |last2=Kumar |first2=Pradip |title=The Role of UNESCO World Heritage Site Charaideo Moidam in Promoting Tourism Through Tai-Ahom’s Intangible Cultural Heritage |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=6 |issue=6 |year=2024 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2024/6/34050.pdf |issn=2582-2160 |publisher=International Journal for Multidisciplinary Research |access-date=2026-06-15 |pages=}}</ref> দেওশালত বৰ্তমানেও আহোম সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰম্পৰাগত [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ ৰীতি-নীতিৰে বিভিন্ন পূজা-পাতল কৰি আহিছে। এই দেওশালত বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত লাংকুৰি দেৱতাক পুজা কৰা হয়। ইয়াৰে কাষতে লাংকুৰি দৌল অৱস্থিত।<ref>{{Cite journal |last1=Saikia |first1=Joyshree |last2=Bora |first2=Prasangsha |date=2025-08 |title=Tracing the memories of the Ahoms at Charaideo and adjacent areas |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=|pages= |issn=2320-2882 |url=https://www.ijcrt.org/papers/IJCRT2508417.pdf |access-date=2026-06-03 }}</ref> চৰাইদেউত লাংকুৰী দেওশাল, খাও খাম দেওশাল আৰু মূল বৰ দেওশালকে ধৰি কেইবাটাও পৱিত্ৰ দেওশাল অৱস্থিত আছিল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> পাছলৈ চৰাইদেউৰ মূল দেওশালখন [[আম-লা-খী দেওশাল]]লৈ লৈ যোৱা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> == ইতিহাস== ===স্থাপন=== ১২৫৩ খৃষ্টাব্দৰ পূৰ্বে এই স্থানত এটা দেওঘৰ আছিল, য'ত স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী|বড়ো-কছাৰী]] মূলৰ [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|বৰাহী-মৰাণ]]<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> (কিছু বুৰঞ্জীবিদৰ মতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলৰো)<ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Ankur Jyoti |title=Charaideo in Early Ahom Polity: Establishment, History and Significance |journal=International Journal of Novel Research and Development |volume=11 |issue=2 |year=2026 |page=b15 |issn=2456-4184 |url=https://ijnrd.org/papers/IJNRD2602103.pdf |access-date=17 June 2026 |quote="It is believed that the site of the temple of Deoshal was the temple of the gods worshiped by the former Chutiya or Barahi."}}</ref> সকলে মিলি উপাসনা কৰিছিল। ১২৫৩ খৃষ্টাব্দত [[দাই জনগোষ্ঠী|দেহং দাই]] লোক সকলৰ (পাছলৈ এইখিনি লোকে স্থানীয় লোকৰ লগত মিলি [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী|আহোম জনগোষ্ঠী]] গঠন কৰে<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam|publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=181 |isbn=8185319618 |quote=“This unique perception and representation is the crux of what we know and call ‘Ahom’. This complex mix cannot be reduced to a single community, nor to one dramatic event. … It was an expression of heterogeneous communities coming together in a process of ‘becoming’ a socio-cultural entity manifested in a riverine polity.”}}</ref><ref>{{cite book |last=Gogoi|first=Padmeswar |title=The Tai and the Tai Kingdoms |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=1968 |page=59 |quote=“The Ahoms, though few in number, were able to absorb the local tribes into their fold.” }}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |jstor=3516963 |doi=10.2307/3516963 |quote=“The process of Ahomization continued through the absorption of the Barahi and Moran tribes and, later, also large sections of the Chutiya and Kachari tribes.”</ref>) প্ৰব্ৰজন ঘটে আৰু এই লোক সকলে দেওঘৰটোক নিজৰ পূজা কৰা শাল হিচাপে পুণৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা অনুসৰি এই অঞ্চলৰ বৰাহী-মৰাণৰ ৰজা বা মুখিয়াল থামিথুমাই দাই লোক সকলৰ ৰজা চুকাফাক জনাইছিল যে চৰাইদেউ পাহাৰত সিহঁতৰ কোনোবা ৰজা এজনৰ দেওঘৰ এটা আছিল য'ত থাকিবলৈ অনুকূল আছিল।<ref name="Bhuyan"/><ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> সেই উপদেশ অনুসৰিয়ে চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ পাতি দেওঘৰ খনত পূজা কৰিবলৈ লয়। দেওশালৰ পূজা নিয়মিত ভাৱে পৰিচালিত কৰিবৰ বাবে চুকাফাই কিছুমান বিষয় পদৰো সৃষ্টি কৰিছিল। যেনে- দেওধাই বৰুৱা, দেওধাই ফুকন, বাইলুং ফুকন ইত্যাদি। সময় সলনি হোৱাৰ লগে লগে চৰাইদেউ ওচৰত জনবসতি বৃদ্ধি হৈ অহাৰ লগতে অন্যান্য ৰাজকীয় কাৰণত স্বৰ্গদেউ সকলৰ আদেশানুসাৰে মহামন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁঞিয়ে (এওঁ [[গৌৰীনাথ সিংহ|গৌৰী]] নাথ সিংহ (১৭৮০-১৭৯৫), [[চুক্লিংফা|কমলেশ্বৰ]] সিংহ(১৭৯৫-১৮১০), [[চুদিংফা|চন্দ্ৰকান্ত]] সিংহ(১৮১০-১৮১৭) খ্ৰীষ্টাব্দত) দিনত মন্ত্ৰী আছিল) দেওশালত স্থান পৰিবৰ্তনৰ বাবে আলোচনা কৰি ৰজা প্ৰজা সকলোৰে সন্মতিক্ৰমে লাকুৱা লৈ স্থানান্তৰিত কৰে (আমলখি দেওশাল ৰূপে খ্যাত)। অৱশ্যে চৰাইদেউ দেওশাল ৰজাসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত অৱস্থাতে আছিল।<ref name="ইতিহাসে">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=নলতা | author=সম্পাদক: সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ}}</ref> পাছলৈ চাওফা চুপাতফাই ওচৰতে থকা লাংকুৰি দৌল নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=Tai-Ahom Religion and Customs |publisher=Publication Board, Assam |location=Gauhati |year=1976 |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12547 |lccn=77903586 |oclc=4570656 |language=en |access-date=2026-06-15 |page=52}}</ref> ==ফুৰালুং ধৰ্ম== ===লাংকুৰি=== লাংকুৰি ফুৰালুং ধৰ্মৰ এজন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু প্ৰাচীন প্ৰাচীন দেৱতা।<ref>{{Cite book |title=Historical and Socio-cultural Aspects of North-East India |url=https://www.google.co.in/books/edition/Historical_and_Socio_Cultural_Aspects_of/KTRpEQAAQBAJ?hl=en |publisher=Google Books |access-date=2026-06-03 |page=48}}</ref> লাংকুৰীক পৰ্বতত বাস কৰা প্ৰাচীন দেৱতা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু সেইবাবে তেওঁৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> লাংকুৰীক ‘আই লেং দিন’ বুলিও জনা যায়। আই লেং দিন হৈছে পৃথিৱীৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা। সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাত আই লেং দিনক ‘খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী’ ৰূপে উপাসনা কৰা হয়। টাই ভাষাৰ মন্ত্ৰ গাই তেওঁৰ পূজা সম্পন্ন কৰা হয়। ===হ'-ফি=== {{main|ফুৰালুং ধৰ্মৰ উপাসনালয়}} হ'-ফি এক প্ৰকাৰৰ [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ উপসনা গৃহ। ই [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ তিনিটা মুখ্য উপসনা স্হল হ'-লু, হ'-ফি আৰু ৰুন চাও চেংৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ উপাসনালয়। অসমীয়া ভাষাত এই তিনিওবিধ উপাসনাস্থলক দেউশাল বুলি কোৱা হয়। চৰাইদেউত সাতখন তেনে পৱিত্ৰ উপাসনাস্থল আছে। সেইসমূহ হ'ল: হ'-ফি ম'লাই, হ'-ফি কা-লাই বা দাই, হ'-ফি হুকুম, হ'-ফি বান্টুং , হ'ফি ফা নটিং ৰু বা ৰৌন ফা, ৰৌন চুম আৰু ৰৌন খুন চেং। দেওশালত টাই পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠান অনুসৰি লাংকুৰীৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> হাবি দেওশাল’ৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্যত বাস কৰা দেৱতাসকলৰ উদ্দেশ্যে সম্পন্ন কৰা দেওশাল। ‘হাবি’ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্য বা জংঘল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> ফুৰালুং ধৰ্মৰ পুৰোহিতসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, টাই নববৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে লাংকুৰী আৰু আন চাৰি দেৱতাৰ পূজা নকৰিলে পূৰ্বপুৰুষ বা দামসকলে পাকঘৰৰ দক্ষিণ দিশৰ খুটা ফ’ কামত আগবঢ়োৱা প্ৰসাদ গ্ৰহণ নকৰে। সেইবাবে সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাৰ পিছতহে পূৰ্বপুৰুষসকলৰ উপাসনা সম্পন্ন কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=150}}</ref> দেওশালত সম্পাদন হোৱা বিভিন্ন অনুষ্ঠান বা পূজা, যেনে বিকখন, ওমফা, মে-ডাম-মে-ফী আদি পূজাত গৰু, ম'হ, গাহৰি, হাঁহ, পাৰ, কুকুৰা আদি জীৱ জন্তু বলি দিয়া হয়। আহোম পৰম্পৰাত বলি দিবৰ বাবে ‘বলিমৰা’ খেল আছিল। তাই আহোম পৰম্পৰাত দেও পূজাৰ বাবে উদ্‌গা কৰা হাঁহ কুকুৰা আদি মন্ত্ৰপূত কৰি মুচৰি অথবা টঙনিয়াই মৰাৰ প্ৰথাহে আজিও প্ৰচলন হৈ আছে।<ref name="কাশীনাথ">{{cite book | title=আসাম বুৰঞ্জী | author=কাশীনাথ তামূলী}}</ref><ref name="প্ৰান্তিক">{{cite book | title='''প্ৰবন্ধৰ নাম''' | publisher=প্ৰান্তিক | author=পৰানন কোঁ‌ৱৰ | year=জুন ২০২০}}</ref> বুৰঞ্জী অনুসৰি দিনছাম মাহত [[চাওফা]] [[চুজিনফা]]ই বৰ পাহাৰত অৱস্থিত লাংকুৰি দেওশালত গৰু আৰু ম’হ লৈ গৈ সেই লাংকুৰি দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰিছিল।<ref>"...cows and buffaloes to the temple of Langkuri (Siva) on the Barpa-här hill ..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref> ==পুন:নিৰ্মাণ আৰু সংৰক্ষণ== অসম চৰকাৰৰ টাই আহোম উন্নয়ণ পৰিষদে ১ কোটি ৮ লাখ টকাৰ অনুমোদন কৰে।<ref>{{Cite news |title=শিৱসাগৰৰ ঐতিহাসিক লাংকুৰি দেওশালত ডাম-ফী পূজা, পৰ্যটকৰ বাবে অন্যতম আকৰ্ষণ হৈ পৰিব লাংকুৰি দেওশাল |url=https://www.assam.news18.com/amp/news/assam/historical-place-langkuri-deohal-subham-g-local18-485700.html |work=News18 Assam |publisher={{URL|https://www.news18.com/|Network18}} |language=as |access-date=2026-05-26 |url-status=live |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==অন্যান্য দেওশাল আৰু উপসনাস্থলী সমূহ== *'''কৰদৈ পুখুৰী''':দিনছি মাহত [[চাওফা]] চুপাটফাই চৰাইদেউ পাহাৰৰ তলত কৰদৈ নামৰ এটা পুখুৰী খন্দোৱাইছিল, য’ত চাওফাসকলৰ মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। এই পুখুৰী লাংকুৰীৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰা হৈছিল।<ref>"...named, Kardai where the dead bodies of the kings were entombed. The tank was dedicated to Langkuri (Siva)..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=270}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] 0ilmgehzziqeutijcn7maorhzoce8m7 615296 615286 2026-07-02T16:56:52Z KhiLanTzi 23530 /* স্থাপন */ ৱিকিপিডিয়াত আমি জনপ্ৰিয় নাম সমূহ লিখো। মূল তাই বুৰঞ্জীত আহোমসকলক টাই বুলি লিখা হৈছে। 615296 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = হ'-ফি লাং-কু-ৰি (𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣)<br>লাংকুৰি দেওশাল | native_name = | native_name_lang = | image = | image_size = | alt = | caption = | location = বাকুপুখুৰি হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ জিলা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | locale = লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰ | religious_affiliation = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]](বৰ্তমান) | deity = লাংকুৰি (আই লেং দিন / খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী) | founder = জনা নাযায়, চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | date_established = আহোমসকলৰ আগমনৰ আগতে (চুকাফাৰ দ্বাৰা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা)<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> | architecture_type = | associated_buildings = লাংকুৰি দৌল | festivals = ক্ষ্যেক লাংকুৰি (বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত), মে-ডাম-মে-ফী, ওমফা | management = }} '''হ'-ফি লাং-কু-ৰি'''<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6}}</ref>({{lang-aho|𑜑𑜦𑜡 𑜇𑜣 𑜎𑜡𑜂𑜫 𑜀𑜥 𑜍𑜣}}) অসমীয়াত '''লাংকুৰি দেওশাল''' ({{lang-en|Temple of Langkuri}}<ref>{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850 |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref>) ফুৰালুং ধৰ্মৰ লাংকুৰি দেৱতাক আৰাধনা কৰা এখন হ'ফি দেউশাল। ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বৰাহী মুখিয়া থাকুমথাৰ উপদেশত চাওলুং [[চুকাফা|চুকাফাই]] চৰাইদেউৰ এই অঞ্চলকে প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে পাতি লয়<ref name="Bhuyan">Bhuyan, SK,"Satsari Assam Buranji, p.6,"সি বোলে, মোক থামিথুমা বোলে। মই বৰাহী মৰাণৰ অধিকাৰ। লখাই বিলৰ কোখত মোৰ ঘৰ।...পৰ্ব্বতত চুকাফাৰ পাট।— পাছে ৰজা বোলে, আমি থাকিবলে ক’ত ভাল? থামিথুমাৱে বোলে, আমাৰ ৰজাৰ দেওঘৰ আছে, তাতে থাকিবলৈ চল। পাছে আমাৰ মানুহে চাবলৈ গ’ল। ৰজাদেৱে তাহাতক খুৱাই-বুজাই পঠালে, বোলে, আমাৰ এখেলৈ অহা-যোৱাকৈ থাকিবি। এইবুলি বিদাই দিলে। আতপাচে আমাৰ মানুহে ভাল ঠাই বুলি কলেহি ৰজাত। পাছে ন-ভাত খাই নাংকুৰিদেৱৰ ওচৰত উজনিত সৰু পৰ্ব্বত খনিত পাটকে থাকিল।"</ref> আৰু তেওঁ আগবঢ়োৱা দেওঘৰক চুকাফাই দেওশাল হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি লয়।‌<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> লাংকুৰি দেওশাল আৰু তাৰ পশ্চিমফালে থকা লাংকুৰি দৌল [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ উপাসনাস্থল, য’ত লাংকুৰি দেওশাল পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত প্ৰাচীন প্ৰথম আহোম উপসনা স্থলীৰ স্ধ্বংসাৱশেষ এতিয়াও দেখা যায়। <ref>"...It was founded as the first temple site for the Ahom kings. Currently, remnants of the Ahom temple..." {{Cite journal |last1=Borah |first1=Deepjyoti |last2=Kumar |first2=Pradip |title=The Role of UNESCO World Heritage Site Charaideo Moidam in Promoting Tourism Through Tai-Ahom’s Intangible Cultural Heritage |journal=International Journal for Multidisciplinary Research |volume=6 |issue=6 |year=2024 |url=https://www.ijfmr.com/papers/2024/6/34050.pdf |issn=2582-2160 |publisher=International Journal for Multidisciplinary Research |access-date=2026-06-15 |pages=}}</ref> দেওশালত বৰ্তমানেও আহোম সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰম্পৰাগত [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ ৰীতি-নীতিৰে বিভিন্ন পূজা-পাতল কৰি আহিছে। এই দেওশালত বছৰৰ পঞ্চম, দশম আৰু দ্বাদশ মাহত লাংকুৰি দেৱতাক পুজা কৰা হয়। ইয়াৰে কাষতে লাংকুৰি দৌল অৱস্থিত।<ref>{{Cite journal |last1=Saikia |first1=Joyshree |last2=Bora |first2=Prasangsha |date=2025-08 |title=Tracing the memories of the Ahoms at Charaideo and adjacent areas |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=|pages= |issn=2320-2882 |url=https://www.ijcrt.org/papers/IJCRT2508417.pdf |access-date=2026-06-03 }}</ref> চৰাইদেউত লাংকুৰী দেওশাল, খাও খাম দেওশাল আৰু মূল বৰ দেওশালকে ধৰি কেইবাটাও পৱিত্ৰ দেওশাল অৱস্থিত আছিল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> পাছলৈ চৰাইদেউৰ মূল দেওশালখন [[আম-লা-খী দেওশাল]]লৈ লৈ যোৱা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=225}}</ref> == ইতিহাস== ===স্থাপন=== ১২৫৩ খৃষ্টাব্দৰ পূৰ্বে এই স্থানত এটা দেওঘৰ আছিল, য'ত স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী|বড়ো-কছাৰী]] মূলৰ [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|বৰাহী-মৰাণ]]<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> (কিছু বুৰঞ্জীবিদৰ মতে [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলৰো)<ref>{{cite journal |last=Bharali |first=Ankur Jyoti |title=Charaideo in Early Ahom Polity: Establishment, History and Significance |journal=International Journal of Novel Research and Development |volume=11 |issue=2 |year=2026 |page=b15 |issn=2456-4184 |url=https://ijnrd.org/papers/IJNRD2602103.pdf |access-date=17 June 2026 |quote="It is believed that the site of the temple of Deoshal was the temple of the gods worshiped by the former Chutiya or Barahi."}}</ref> সকলে মিলি উপাসনা কৰিছিল। ১২৫৩ খৃষ্টাব্দত [[দাই জনগোষ্ঠী|দেহং দাই]] লোক সকলৰ (পাছলৈ এইখিনি লোকে স্থানীয় লোকৰ লগত মিলি [[টাই-আহোম জনগোষ্ঠী]] গঠন কৰে<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam|publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=181 |isbn=8185319618 |quote=“This unique perception and representation is the crux of what we know and call ‘Ahom’. This complex mix cannot be reduced to a single community, nor to one dramatic event. … It was an expression of heterogeneous communities coming together in a process of ‘becoming’ a socio-cultural entity manifested in a riverine polity.”}}</ref><ref>{{cite book |last=Gogoi|first=Padmeswar |title=The Tai and the Tai Kingdoms |publisher=Gauhati University |location=Guwahati |year=1968 |page=59 |quote=“The Ahoms, though few in number, were able to absorb the local tribes into their fold.” }}</ref><ref>{{cite journal |last=Guha |first=Amalendu |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714) |journal=Social Scientist |volume=11 |issue=12 |year=1983 |pages=3–34 |jstor=3516963 |doi=10.2307/3516963 |quote=“The process of Ahomization continued through the absorption of the Barahi and Moran tribes and, later, also large sections of the Chutiya and Kachari tribes.”</ref>) প্ৰব্ৰজন ঘটে আৰু এই লোক সকলে দেওঘৰটোক নিজৰ পূজা কৰা শাল হিচাপে পুণৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5)."</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা অনুসৰি এই অঞ্চলৰ বৰাহী-মৰাণৰ ৰজা বা মুখিয়াল থামিথুমাই দাই লোক সকলৰ ৰজা চুকাফাক জনাইছিল যে চৰাইদেউ পাহাৰত সিহঁতৰ কোনোবা ৰজা এজনৰ দেওঘৰ এটা আছিল য'ত থাকিবলৈ অনুকূল আছিল।<ref name="Bhuyan"/><ref>{{Cite report |last=Konwar |first=Paranan |title=Town Planning and Architectural Study of the Medieval Ahom Royal Palaces at Che-Hong (Gargāon) and Che-Muan (Rangpur) |publisher=Sonari College, Assam |url=http://sonaricollegedigitallibrary.in:8080/jspui/bitstream/123456789/230/1/Konwar_Tow_Art_withAbstract.pdf |access-date=2026-06-15 |pages=6|quote="The Deo-Shāl1 is situated at the highest hill of Charāideo hill with 628 feet height. Now in this place the remnants of seven stone pillars and bricks are telling its existence. [Footnote]: In Assamese chronicles it is mentioned that Barāhi Chief offered their ‘Deoghar’ (worshiping place, temple) to the new king Süa-kaa-faa. In ‘Deoghar’, Süa-kaa-faa founded the ‘Deo-Shāl’ (worship place) (Sātsari Asom Buranji, 1999:5). Süa-kaa-faa engaged seven Barāhi families as potter, water bearer, bowl keeper, physician, store-keeper, cook, fowl rearer, servant stationed at Chilanimariā village (Choudhery 1991; Baruah 1985; Goswami 1977)."}}</ref> সেই উপদেশ অনুসৰিয়ে চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ পাতি দেওঘৰ খনত পূজা কৰিবলৈ লয়। দেওশালৰ পূজা নিয়মিত ভাৱে পৰিচালিত কৰিবৰ বাবে চুকাফাই কিছুমান বিষয় পদৰো সৃষ্টি কৰিছিল। যেনে- দেওধাই বৰুৱা, দেওধাই ফুকন, বাইলুং ফুকন ইত্যাদি। সময় সলনি হোৱাৰ লগে লগে চৰাইদেউ ওচৰত জনবসতি বৃদ্ধি হৈ অহাৰ লগতে অন্যান্য ৰাজকীয় কাৰণত স্বৰ্গদেউ সকলৰ আদেশানুসাৰে মহামন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁঞিয়ে (এওঁ [[গৌৰীনাথ সিংহ|গৌৰী]] নাথ সিংহ (১৭৮০-১৭৯৫), [[চুক্লিংফা|কমলেশ্বৰ]] সিংহ(১৭৯৫-১৮১০), [[চুদিংফা|চন্দ্ৰকান্ত]] সিংহ(১৮১০-১৮১৭) খ্ৰীষ্টাব্দত) দিনত মন্ত্ৰী আছিল) দেওশালত স্থান পৰিবৰ্তনৰ বাবে আলোচনা কৰি ৰজা প্ৰজা সকলোৰে সন্মতিক্ৰমে লাকুৱা লৈ স্থানান্তৰিত কৰে (আমলখি দেওশাল ৰূপে খ্যাত)। অৱশ্যে চৰাইদেউ দেওশাল ৰজাসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত অৱস্থাতে আছিল।<ref name="ইতিহাসে">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=নলতা | author=সম্পাদক: সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ}}</ref> পাছলৈ চাওফা চুপাতফাই ওচৰতে থকা লাংকুৰি দৌল নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Gogoi |first=Padmeswar |title=Tai-Ahom Religion and Customs |publisher=Publication Board, Assam |location=Gauhati |year=1976 |url=https://archive.org/details/dli.bengal.10689.12547 |lccn=77903586 |oclc=4570656 |language=en |access-date=2026-06-15 |page=52}}</ref> ==ফুৰালুং ধৰ্ম== ===লাংকুৰি=== লাংকুৰি ফুৰালুং ধৰ্মৰ এজন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু প্ৰাচীন প্ৰাচীন দেৱতা।<ref>{{Cite book |title=Historical and Socio-cultural Aspects of North-East India |url=https://www.google.co.in/books/edition/Historical_and_Socio_Cultural_Aspects_of/KTRpEQAAQBAJ?hl=en |publisher=Google Books |access-date=2026-06-03 |page=48}}</ref> লাংকুৰীক পৰ্বতত বাস কৰা প্ৰাচীন দেৱতা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু সেইবাবে তেওঁৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> লাংকুৰীক ‘আই লেং দিন’ বুলিও জনা যায়। আই লেং দিন হৈছে পৃথিৱীৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা। সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাত আই লেং দিনক ‘খুনথাউ ঙেউ লাংকুৰী’ ৰূপে উপাসনা কৰা হয়। টাই ভাষাৰ মন্ত্ৰ গাই তেওঁৰ পূজা সম্পন্ন কৰা হয়। ===হ'-ফি=== {{main|ফুৰালুং ধৰ্মৰ উপাসনালয়}} হ'-ফি এক প্ৰকাৰৰ [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ উপসনা গৃহ। ই [[ফুৰালুং ধৰ্ম]]ৰ তিনিটা মুখ্য উপসনা স্হল হ'-লু, হ'-ফি আৰু ৰুন চাও চেংৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ উপাসনালয়। অসমীয়া ভাষাত এই তিনিওবিধ উপাসনাস্থলক দেউশাল বুলি কোৱা হয়। চৰাইদেউত সাতখন তেনে পৱিত্ৰ উপাসনাস্থল আছে। সেইসমূহ হ'ল: হ'-ফি ম'লাই, হ'-ফি কা-লাই বা দাই, হ'-ফি হুকুম, হ'-ফি বান্টুং , হ'ফি ফা নটিং ৰু বা ৰৌন ফা, ৰৌন চুম আৰু ৰৌন খুন চেং। দেওশালত টাই পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠান অনুসৰি লাংকুৰীৰ উপাসনা কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> হাবি দেওশাল’ৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্যত বাস কৰা দেৱতাসকলৰ উদ্দেশ্যে সম্পন্ন কৰা দেওশাল। ‘হাবি’ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে অৰণ্য বা জংঘল।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=102}}</ref> ফুৰালুং ধৰ্মৰ পুৰোহিতসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, টাই নববৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে লাংকুৰী আৰু আন চাৰি দেৱতাৰ পূজা নকৰিলে পূৰ্বপুৰুষ বা দামসকলে পাকঘৰৰ দক্ষিণ দিশৰ খুটা ফ’ কামত আগবঢ়োৱা প্ৰসাদ গ্ৰহণ নকৰে। সেইবাবে সৰগদেউ-লাংকুৰী পূজাৰ পিছতহে পূৰ্বপুৰুষসকলৰ উপাসনা সম্পন্ন কৰা হয়।<ref>{{Cite thesis |last=Gogoi |first=Shrutashwinee |title=Tai Ahom Religion: A Philosophical Study |type=PhD thesis |university=Gauhati University |year=2011 |publisher=Shodhganga, INFLIBNET Centre |url=http://hdl.handle.net/10603/116167 |access-date=2026-06-15 |page=150}}</ref> দেওশালত সম্পাদন হোৱা বিভিন্ন অনুষ্ঠান বা পূজা, যেনে বিকখন, ওমফা, মে-ডাম-মে-ফী আদি পূজাত গৰু, ম'হ, গাহৰি, হাঁহ, পাৰ, কুকুৰা আদি জীৱ জন্তু বলি দিয়া হয়। আহোম পৰম্পৰাত বলি দিবৰ বাবে ‘বলিমৰা’ খেল আছিল। তাই আহোম পৰম্পৰাত দেও পূজাৰ বাবে উদ্‌গা কৰা হাঁহ কুকুৰা আদি মন্ত্ৰপূত কৰি মুচৰি অথবা টঙনিয়াই মৰাৰ প্ৰথাহে আজিও প্ৰচলন হৈ আছে।<ref name="কাশীনাথ">{{cite book | title=আসাম বুৰঞ্জী | author=কাশীনাথ তামূলী}}</ref><ref name="প্ৰান্তিক">{{cite book | title='''প্ৰবন্ধৰ নাম''' | publisher=প্ৰান্তিক | author=পৰানন কোঁ‌ৱৰ | year=জুন ২০২০}}</ref> বুৰঞ্জী অনুসৰি দিনছাম মাহত [[চাওফা]] [[চুজিনফা]]ই বৰ পাহাৰত অৱস্থিত লাংকুৰি দেওশালত গৰু আৰু ম’হ লৈ গৈ সেই লাংকুৰি দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰিছিল।<ref>"...cows and buffaloes to the temple of Langkuri (Siva) on the Barpa-här hill ..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=251}}</ref> ==পুন:নিৰ্মাণ আৰু সংৰক্ষণ== অসম চৰকাৰৰ টাই আহোম উন্নয়ণ পৰিষদে ১ কোটি ৮ লাখ টকাৰ অনুমোদন কৰে।<ref>{{Cite news |title=শিৱসাগৰৰ ঐতিহাসিক লাংকুৰি দেওশালত ডাম-ফী পূজা, পৰ্যটকৰ বাবে অন্যতম আকৰ্ষণ হৈ পৰিব লাংকুৰি দেওশাল |url=https://www.assam.news18.com/amp/news/assam/historical-place-langkuri-deohal-subham-g-local18-485700.html |work=News18 Assam |publisher={{URL|https://www.news18.com/|Network18}} |language=as |access-date=2026-05-26 |url-status=live |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==অন্যান্য দেওশাল আৰু উপসনাস্থলী সমূহ== *'''কৰদৈ পুখুৰী''':দিনছি মাহত [[চাওফা]] চুপাটফাই চৰাইদেউ পাহাৰৰ তলত কৰদৈ নামৰ এটা পুখুৰী খন্দোৱাইছিল, য’ত চাওফাসকলৰ মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। এই পুখুৰী লাংকুৰীৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গ কৰা হৈছিল।<ref>"...named, Kardai where the dead bodies of the kings were entombed. The tank was dedicated to Langkuri (Siva)..." {{Cite book |last=Bhuyan |first=Suryya Kumar |title=Satsari Assam Buranji |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867 |via=Internet Archive |access-date=2026-06-15 |page=270}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]] 8qwxpvduke9w6cnwtj82j1cuxie1lc1 0 78630 615396 602517 2026-07-03T07:40:23Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615396 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = বাৰ্বাডোচ গণৰাজ্য | common_name = বাৰ্বাডোচ | image_flag = Flag of Barbados.svg | image_coat = Coat of arms of Barbados (3).svg | image_map = BRB orthographic.svg | national_motto = "গৌৰৱ আৰু উদ্যোগ" | national_anthem = "ইন প্লেণ্টি এণ্ড ইন টাইম অফ নীড"<div style="display:inline-block; margin-top:0.4em; ">{{center| }}</div> | official_languages =ইংৰাজী | regional_languages = বজন ক্ৰেঅ'ল | ethnic_groups = {{vunblist | ৯১% কৃষ্ণাংগ | ৪% শ্বেতাংগ | ৩.৫% বহুবৰ্ণ | ১% ভাৰতীয় | ০.৫% অন্যান্য }} | ethnic_groups_year = ২০১০ | religion = {{vunblist |75.6% [[খৃষ্টান]] |20.6% [[ধৰ্মহীন]] |2.5% অন্যান্য |1.3% অচিনাক্ত<ref name="cia"/> }} | capital = ব্ৰীজটাউন {{Coord|13|05|52|N|59|37|06|W|type:city|display=title}} | largest_city = capital | demonym = বাৰ্বাডিয়ান, বাজান (চলিত) | government_type = একক সংসদীয় গণৰাজ্য | leader_title1 = ৰাষ্ট্ৰপতি | leader_name1 = চেন্দ্ৰা মেচন | leader_title2 = মুখ্যমন্ত্ৰী | leader_name2 = মিয়া মটলি | legislature = [[Parliament of Barbados|Parliament]] | upper_house = [[Senate of Barbados|Senate]] | lower_house = [[House of Assembly of Barbados|House of Assembly]] | area_km2 = ৪৩৯ | area_sq_mi = ১৬৬ | area_rank = ১৮৩তম | population_estimate = ২,৮৭,০২৫ জন | population_census = ২,৭৭,৮২১ জন | population_estimate_rank = ১৮২তম | population_estimate_year = ২০১৯ | population_census_rank = | population_census_year = ২০১০ | population_density_km2 = ৬৬০ | population_density_sq_mi = ১,৭০৪ | population_density_rank = ১৫তম | GDP_PPP = $৫.৩৯৮ বিলিয়ন | GDP_PPP_year = ২০১৯ | GDP_PPP_per_capita = $১৮,৭৯৮<ref name="imf.org">{{Cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=65&pr.y=5&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=316&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |website=www.imf.org |access-date=18 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310191125/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=65&pr.y=5&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=316&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |url-status=live }}</ref> | GDP_nominal = $৫.২০৭ বিলিয়ন | GDP_nominal_year = ২০১৯ | GDP_nominal_per_capita = $১৮,১৩৩<ref name="imf.org"/> | sovereignty_type = স্বাধীন | sovereignty_note = [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ পৰা | established_event1 = সাৰ্বভৌমত্ব | established_date1 = ৩০ নৱেম্বৰ ১৯৬৬ | established_event2 = ৰাষ্ট্ৰসংঘত ভৰ্তি | established_date2 = ৭ ডিচেম্বৰ ১৯৬৬ | established_event3 = গণৰাজ্য স্থাপিত | established_date3 = ৩০ নৱেম্বৰ ২০২১ | HDI_year = ২০১৯<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.৮১৪ <!--number only--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book |title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene |date=15 December 2020 |publisher=United Nations Development Programme |isbn=978-92-1-126442-5 |pages=343–346 |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |access-date=16 December 2020 |archive-date=15 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215063955/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |url-status=live }}</ref> | HDI_rank = ৫৮তম | currency = বাৰ্বাডিয়ান ডলাৰ ($) | currency_code = BBD | time_zone = [[Atlantic Time Zone|AST]] | utc_offset = −৪ | drives_on = বাঁওহাতে<ref name=fco>{{cite web |date=29 August 2006 |archive-url= https://web.archive.org/web/20071015163750/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage&c=Page&cid=1007029390590&a=KCountryAdvice&aid=1013618386991 |url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1007029390590&a=KCountryAdvice&aid=1013618386991 |archive-date=15 October 2007 |title=Barbados |url-status=dead}} (fco.gov.uk), updated 5 June 2006.</ref> | calling_code = [[North American Numbering Plan|+1]] [[Area code 246|-246]] | cctld = .bb }} '''বাৰ্বাডোচ''' ({{lang-en|Barbados}}) কেৰিবিয়ান সাগৰৰ দক্ষিণ-পূৱ অঞ্চলত অৱস্থিত এখন দ্বীপ ৰাষ্ট্ৰ। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৪ কিলোমিটাৰ (২১ মাইল), প্ৰস্থ ২৩ কিমি (১৪ মাইল) পৰ্যন্ত আৰু ই ৪৩২ বৰ্গ কিমি (১৬৭ বৰ্গ মাইল) এলেকা আৱৰি আছে। ই উত্তৰ আটলাণ্টিকৰ পশ্চিম অংশত, উইণ্ডৱাৰ্ড দ্বীপপুঞ্জ আৰু কেৰিবিয়ান সাগৰৰ পৰা ১০০ কিমি (৬২ মাইল) পূৱত অৱস্থিত।<ref>[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+cx0103) Chapter 4 – The Windward Islands and Barbados] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20181004073031/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+cx0103%29 |date=4 October 2018 }} – U.S. Library of Congress</ref> বাৰ্বাডোচ বিষুৱৰেখাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ ৰাজধানী আৰু সৰ্ববৃহৎ চহৰ হৈছে ব্ৰিজটাউন। বাৰ্বাডোচৰ বহু সংখ্যক লোক মুখ্যতঃ আফ্ৰিকান মুলৰ যদিও ই কেৰিবিয়ান অঞ্চলৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত এটা আটলাণ্টিক দ্বীপ। লগতে এই অঞ্চলৰ এক আগশাৰীৰ পৰ্যটন স্থল হিচাপেও বাৰ্বাডোচে বিশেষ স্থান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Belle|first1=Nicole|last2=Bramwell|first2=Bill|date=1 August 2005|title=Climate Change and Small Island Tourism: Policy Maker and Industry Perspectives in Barbados|journal=Journal of Travel Research|volume=44|pages=34–38|doi=10.1177/0047287505276589|s2cid=154912745}}</ref> ২০২১ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত বাৰ্বাডোচ বিশ্বৰ নবীনতম গণৰাজ্য হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।<ref name="Barbados – the world’s newest republic">{{cite web|title=Barbados – the world’s newest republic.|url=https://indianexpress.com/article/explained/barbados-republic-history-queen-elizabeth-sandra-mason-764|date=|website=|access-date=৩১ জানুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ব্যুৎপত্তি== "বাৰ্বাডোচ" নামটোৰ উৎপত্তি দাড়িযুক্ত [[ডিমৰু]] গছৰ পৰা হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পৰ্তুগীজসকলে ১৫৩৬ চনত ব্ৰাজিললৈ যাওঁতে বাৰ্বাডোচ দ্বীপটো দেখিছিল আৰু দ্বীপটোত পোৱা ডিমৰু গছৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দ্বীপটোক "লছ বাৰ্বাডোচ" বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="About Barbados">{{cite web|title=About Barbados.|url=https://barbados.org/barbados-bearded-fig-tree.htm#.YfeKdRjhVPw|date=|website=|access-date=31 January 2022}}</ref> ==ইতিহাস== [[File:1632 Cardona Descripcion Indias (11).jpg|thumb|left|দ্বীপটোৰ স্পেনিছ মানচিত্ৰ]] খৃষ্টাব্দ ৩৫০ ৰ আশেপাশে দক্ষিণ আমেৰিকা (ভেনিজুৱেলাৰ অৰিনোকো উপত্যক) ৰ পৰা নৌকাৰে আহিবলৈ ধৰা থলুৱা লোক সকল হৈছে বাৰ্বাডোচৰ প্ৰাচীনতম বাসিন্দা। “স্পেনিছ নাবিক” সকলে ১৫ শতিকাৰ শেষৰ ফালে বাৰ্বাডোচ দখল কৰিছিল আৰু ইয়াক “কাষ্টিলৰ মুকুটৰ” বাবে দাবী কৰিছিল। বাৰ্বাডোচ দ্বীপটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৫১১ চনত এখন স্পেনিছ মানচিত্ৰত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="Spanish Main">{{cite book |last1=Sauer |first1=Carl Ortwin |title=Early Spanish Main, The |url={{GBurl|ayCi1EAaIWQC |pg=PA193}} |year=1969 |orig-year=1966 |publisher=University of California Press |isbn=0-520-01415-4 |pages=192–197}}</ref> পৰ্তুগীজ সাম্ৰাজ্যই ১৫৩২ চনৰ পৰা ১৫৩৬ চনৰ ভিতৰত দ্বীপটো দাবী কৰিছিল, কিন্তু পিছলৈ তেওঁলোকে ১৬২০ চনত ইয়াক ত্যাগ কৰিছিল। ১৬২৫ চনৰ ১৪ মে তাৰিখে “অলিভ ব্লছম” নামৰ এখন ইংৰাজী জাহাজ বাৰ্বাডোচত উপস্থিত হৈছিল; ইয়াৰ লোকসকলে (ইংৰাজ) “ৰজা জেমছ প্ৰথম”ৰ নামত দ্বীপটোৰ অধিকাৰ লৈছিল। ১৬২৭ চনত প্ৰথম স্থায়ী বসতিস্থাপনকাৰী ইংলেণ্ডৰ পৰা আহে আৰু বাৰ্বাডোচ ইংৰাজ আৰু পিছলৈ “ব্ৰিটিছ উপনিবেশ”ত পৰিণত হয়।<ref name="Commonwealth History">{{cite web |url=http://thecommonwealth.org/our-member-countries/barbados/history |title=Barbados – History |author=Secretariat |work=[[Commonwealth of Nations]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820080026/http://thecommonwealth.org/our-member-countries/barbados/history |archive-date=20 August 2014 |access-date=30 January 2022 |archivedate=20 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140820080026/http://thecommonwealth.org/our-member-countries/barbados/history |deadurl=yes }}</ref> এই সময়ছোৱাত, দ্বীপটোৰ বৃক্ষৰোপণত কাম কৰা “আফ্ৰিকাৰ দাস” সকলৰ শ্ৰমৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি উপনিবেশ অঞ্চলটো বৃক্ষৰোপণ অৰ্থনীতিৰ ওপৰত পৰিচালিত হৈছিল। ১৮০৭ চনৰ “দাস ব্যৱসায়” আইনৰ দ্বাৰা অবৈধ ঘোষণা নোহোৱালৈকে দ্বীপটোৰ দাস ব্যৱসায় অব্যাহত আছিল। দাসত্ত্ব বিলুপ্তি আইন ১৮৩৩ ৰ পিছত পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত বাৰ্বাডোচত ক্ৰীতদাস জনসংখ্যাৰ চূড়ান্ত মুক্তি ঘটিছিল। ১৯৬৬ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত বাৰ্বাডোচ এখন স্বাধীন দেশ আৰু কমনৱেলথ ৰাষ্ট্ৰত পৰিণত হয় আৰু “দ্বিতীয় এলিজাবেথ” বাৰ্বাডোচৰ ৰাণী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চেন্দ্ৰা মেছনক সংসদৰ দ্বাৰা বাৰ্বাডোচৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি হোৱাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ২০২১ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত চেন্দ্ৰা মেছনে “ৰাণী এলিজাবেথ”ক ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান হিচাপে স্থানান্তৰিত কৰে, আৰু বাৰ্বাডোচ “কমনৱেলথ অৱ নেশ্যনছৰ” ভিতৰত এখন নবীনতম গণৰাজ্যলৈ পৰিৱৰ্তন হয়।<ref>{{cite web |title=Barbadians celebrate the birth of a republic and bid farewell to the Queen |first1=Lauren |last1=Said-Moorhouse |first2=Max |last2=Foster |date=2021-11-30 |work=CNN |url=https://edition.cnn.com/2021/11/29/americas/barbados-bids-farewell-to-queen-intl-cmd/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130080358/https://edition.cnn.com/2021/11/29/americas/barbados-bids-farewell-to-queen-intl-cmd/index.html |archive-date=2021-11-30 |access-date=2022-01-29 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2021/nov/30/at-the-stroke-of-midnight-barbados-becomes-the-worlds-newest-republic|last=Safi|first=Michael|title=Barbados parts way with Queen and becomes world's newest republic|work=The Guardian|date=30 November 2021|access-date=30 November 2021}}</ref> ==ভূগোল আৰু জলবায়ু== [[Image:Barbados-2020 englisch.png|thumb|বাৰ্বাডোচৰ মানচিত্ৰ]] বাৰ্বাডোচ অন্যান্য ৱেষ্ট ইণ্ডিজ দ্বীপপুঞ্জৰ পূবে আটলাণ্টিক মহাসাগৰত অৱস্থিত। বাৰ্বাডোচ হৈছে লেচাৰ এণ্টিলছৰ আটাইতকৈ পূব দিশত স্থিত এটা সৰু দ্বীপ। ই পশ্চিমে ইয়াৰ চুবুৰীয়া দ্বীপপুঞ্জ ৱিণ্ডৱাৰ্ডৰ তুলনাত সমতল। দ্বীপটো লাহেকৈ স্কটলেণ্ড ডিচত্ৰিক্ট নামেৰে জনাজাত কেন্দ্ৰীয় উচ্চভূমি অঞ্চললৈ উন্নীত হয়, যাৰ উচ্চ বিন্দু হৈছে সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ৩৪০ মিটাৰ ওপৰৰ “মাউণ্ট হিলাবাই”।<ref>Encylopedia Britannica- Barbados</ref> ===জলবায়ু=== দেশখনত সাধাৰণতে দুটা ঋতু অনুভৱ হয়, যাৰ ভিতৰত এটাত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক বৰষুণ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে যাক "বৰ্ষা ঋতু" বুলি জনা যায়, এই সময় জুনৰ পৰা ডিচেম্বৰ লৈকে চলে। ইয়াৰ বিপৰীতে, "শুকান ঋতু" ডিচেম্বৰৰ পৰা মে’ লৈ চলে। ইয়াৰ বছৰি গড় বৃষ্টিপাত প্ৰায় 60 ইঞ্চি (1,525 মিমি)। ডিচেম্বৰৰ পৰা মে' মাহলৈ গড় তাপমাত্ৰা ২১° ৰ পৰা ৩১°চেলচিয়াছ (৭০ ৰ পৰা ৮৮° ফাৰেনহাইট)ৰ ভিতৰত হয়, আনহাতে জুন আৰু নৱেম্বৰৰ ভিতৰত, উষ্ণতা ২৩° ৰ পৰা ৩১° চেলচিয়াছ (৭৩ ৰ পৰা ৮৮ °ফাৰেনহাইট)ৰ ভিতৰত হয়।<ref>https://www.britannica.com/place/Barbados/Climate</ref> কোপেনৰ জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন স্কেলত, বাৰ্বাডোচৰ বেছিভাগ অংশক ক্ৰান্তীয় মৌচুমী জলবায়ু (এএম) হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অৱশ্য অঞ্চলটোত গোটেই বছৰ ১২ ৰ পৰা ১৬ কি:মি/ঘণ্টা (৭ ৰ পৰা ১০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা) গতিত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বলা বতাহে ইয়াক এক বিশেষ জলবায়ু প্ৰদান কৰে যি মধ্যমীয়া ক্ৰান্তীয়।<ref>https://www.weather-atlas.com/en/barbados-climate#:~:text=Flag%20of%20Barbados-,The%20climate%20of%20Barbados,temperatures%20in%20the%20dry%20season {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220202202716/https://www.weather-atlas.com/en/barbados-climate#:~:text=Flag%20of%20Barbados-,The%20climate%20of%20Barbados,temperatures%20in%20the%20dry%20season |date=2022-02-02 }}.</ref> ==জনগাঁথনি== [[File:Barbados bus stop.jpg|thumb|বাৰ্বাডোচৰ এখন বাছস্থান। ]] [[File:Bridgetown 049.jpg|thumb|ৰাজধানী ব্ৰিজটাউনত বজাৰ কৰা লোকসকল। ]] বাৰ্বাডোচৰ ষ্টেটিষ্টিকেল চাৰ্ভিচে চলোৱা ২০১০ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লোকপিয়লত আনুমানিক ২৭৭,৮২১জন আৱাসী জনসংখ্যা পোৱা গৈছিল, যাৰ ভিতৰত ১৪৪,৮০৩ গৰাকী মহিলা আৰু ১৩৩,০১৮জন পুৰুষ আছিল।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://stats.gov.bb/census/2010-census-tables/2010-census-tables-table-a/ |access-date=2022-02-03 |archivedate=2022-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203040358/https://stats.gov.bb/census/2010-census-tables/2010-census-tables-table-a/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২০ চনলৈকে বাৰ্বাডোচৰ বাসিন্দাসকলৰ গড় আয়ুস ৮০ বছৰ আছিল। মহিলাৰ বাবে গড় আয়ুস হৈছে ৮৩ বছৰ আৰু পুৰুষৰ বাবে ৭৯ বছৰ (২০২০)। বাৰ্ষিক জন্মৰ হাৰ হৈছে প্ৰতি ১,০০০ লোকত ১২.২৩জন জন্ম, আৰু বাৰ্ষিক মৃত্যুৰ হাৰ হৈছে প্ৰতি ১,০০০ লোকত ৮.৩৯জন মৃত্যু। নৱজাতকৰ মৃত্যুৰ হাৰ হৈছে প্ৰতি ১,০০০ জীৱিত জন্মৰ ১১.৬৩টা নৱজাতকৰ মৃত্যু।<ref>https://worldpopulationreview.com/countries/barbados-population</ref> ===জাতিগত গোটসমূহ=== সকলো বাৰ্বাডিয়ানৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান বংশোদ্ভূত আৰু মিশ্ৰিত বংশোদ্ভূত। জনসংখ্যাৰ বাকী অংশত মুখ্যতঃ যুক্তৰাজ্য, আয়াৰলেণ্ড, জাৰ্মানী আৰু ইটালীৰ ইউৰোপীয়সকলৰ গোট অন্তৰ্ভুক্ত আছে। অন্যান্য ইউৰোপীয় গোটবোৰত ফৰাচী, অষ্ট্ৰিয়ান, স্পেনীয় আৰু ৰাছিয়ান আছিল। এছিয়ান মুখ্যতঃ হংকং আৰু ভাৰতৰ লোকজনসংখ্যাৰ ১% তকৈও কম ইয়াত বসবাস কৰে। বাৰ্বাডোচৰ অন্যান্য গোটবোৰৰ ভিতৰত আছে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডাৰ লোকসকল।<ref>https://worldpopulationreview.com/countries/barbados-population</ref> ==ভাষা== ইংৰাজী হৈছে বাৰ্বাডোচৰ চৰকাৰী ভাষা, আৰু সমগ্ৰ দ্বীপত যোগাযোগ, প্ৰশাসন আৰু ৰাজহুৱা সেৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। দেশৰ চৰকাৰী ভাষা হিচাপে ইয়াৰ ক্ষমতাত, ইংৰাজীৰ মানদণ্ড শব্দভাণ্ডাৰ, উচ্চাৰণ, বানান আৰু প্ৰথাৰ সৈতে খাপ খায়, কিন্তু ব্ৰিটিছ ইংৰাজীৰ দৰে একে নহয়। অৱশ্যে বেছিভাগ লোকৰ বাবে, "বাজান ক্ৰিওল" হৈছে দৈনন্দিন জীৱনৰ ভাষা। ইয়াৰ কোনো লিখিত ৰূপ নাই; যদিও দেশ খনৰ বহু লোকে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে। ==ধৰ্ম== [[File:Historic Bridgetown and its Garrison-115165.jpg|thumb|left|কেথেড্ৰেল চাৰ্চ অৱ ছেইণ্ট মাইকেল এণ্ড অল এঞ্জেলছ, ব্ৰিজটাউন]] খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম হৈছে বাৰ্বাডোচৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্ম, যাৰ সৰ্ববৃহৎ সম্প্ৰদায় হৈছে এংলিকান (২০১৯ চনত জনসংখ্যাৰ ২৩.৯%)। বাৰ্বাডোচত গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুসৰণ কৰা অন্যান্য খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়বোৰ হৈছে কেথলিক গীৰ্জা (ব্ৰিজটাউনৰ ৰোমান কেথলিক ডায়চিছৰ দ্বাৰা পৰিচালিত), পেণ্টেকোষ্টাল (১৯.৫%), যিহোৱাৰ সাক্ষী, সপ্তম দিনৰ এডভেণ্টিষ্ট গীৰ্জা আৰু আধ্যাত্মিক বেপ্টিষ্ট। স্বাধীনতাৰ পিছত বাৰ্বাডোচৰ সংসদৰ দ্বাৰা আইনী ভাৱে অপ্ৰতিষ্ঠা নোহোৱালৈকে ইংলেণ্ডৰ গীৰ্জা চৰকাৰী ৰাজ্যিক ধৰ্ম আছিল। ২০১৯ চনলৈকে, ২১% বৰ্বাডিয়ানৰ কোনো ধৰ্ম নাই বুলি প্ৰতিবেদন দিয়া হৈছে, যাৰ ফলত অধৰ্মীয় সকল এংলিকানসকলৰ পিছত দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ গোট হৈ পৰিছে। বাৰ্বাডোচৰ সৰু ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত আছে হিন্দু ধৰ্ম, ইছলাম, বাহাই বিশ্বাস আৰু ইহুদী ধৰ্ম।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_20_2.asp |access-date=2022-02-03 |archivedate=2021-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616152902/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_20_2.asp |deadurl=yes }}</ref> দেশ খনক ধৰ্মনিৰপেক্ষ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু দেশৰ আইনে সকলোৰে বাবে ধৰ্ম বা বিশ্বাসৰ স্বাধীনতা নিশ্চিত কৰে।<ref>https://fot.humanists.international/countries/americas-caribbean/barbados/</ref> ==চৰকাৰ আৰু ৰাজনীতি== ১৯৬৬ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত স্বাধীন লাভ কৰা বাৰ্বাডোচ দেশখন ব্ৰিটিছ ৱেষ্টমিনষ্টাৰ প্ৰণালীৰ আৰ্হিত সংসদীয় গণৰাজ্য হিচাপে কাৰ্য কৰে। ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান হৈছে বাৰ্বাডোচৰ ৰাষ্ট্ৰপতি; যি বাৰ্বাডোচৰ সংসদৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত হয় আৰু বাৰ্বাডোচৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ হৈছে চৰকাৰৰ মুৰব্বী। শ্ৰীমতী মিয়া মটলীয়ে ২০১৮ চনৰ ২৫ মে'ত বাৰ্বাডোচৰ অষ্টম প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু সেই পদত অধিষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম মহিলা হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>https://barbados.org/govt.htm#.Yfo2YOpBzIU</ref> বাৰ্বাডোচৰ সংবিধান হৈছে দেশৰ সৰ্বোচ্চ আইন। আধুনিক বাৰ্বাডোচৰ ৰাজনীতিত মুখ্যতঃ ২ টা দলৰ আধিপত্য আছ।<ref>https://www.nationsencyclopedia.com/economies/Americas/Barbados-POLITICS-GOVERNMENT-AND-TAXATION.html</ref> ইয়াৰ প্ৰভাৱশালী ৰাজনৈতিক দল দুটা হৈছে ডেমক্ৰেটিক লেবাৰ পাৰ্টি আৰু বৰ্তমানৰ বাৰ্বাডোচ লেবাৰ পাৰ্টি। স্বাধীনতাৰ পিছৰে পৰা ডেমক্ৰেটিক লেবাৰ পাৰ্টি (ডিএলপি) য়ে ১৯৬৬ চনৰ পৰা ১৯৭৬ চনলৈ; ১৯৮৬ ৰ পৰা ১৯৯৪; আৰু ২০০৮ চনৰ পৰা ২০১৮ চনলৈ শাসন কৰি আহিছে। বাৰ্বাডোছ লেবাৰ পাৰ্টি (বিএলপি)য়ে ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮৬ লৈ; ১৯৯৪ ৰ পৰা ২০০৮; আৰু ২০১৮ চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈ শাসনৰ ক্ষমতাত আছে।<ref>https://www.nationsencyclopedia.com/economies/Americas/Barbados-POLITICS-GOVERNMENT-AND-TAXATION.html</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:উত্তৰ আমেৰিকাৰ দেশ‎]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহ]] m4wc1s4i081vndikb0tc3da3md3n3j7 0 103102 615443 411986 2026-07-03T10:33:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615443 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = বেকন এণ্ড কেবেজ | image = Bacon and Cabbage in Ireland.jpg | image_size = | caption = | alternate_name = | country = [[আয়াৰলেণ্ড]] | region = | creator = | course = মূল খাদ্য | served = | main_ingredient = গাহৰিৰ মাংস আৰু [[বন্ধাকবি]] | variations = | calories = | other = }} '''বেকন এণ্ড কেবেজ''' (আইৰিছ: bagún agus cabáiste) হৈছে আয়াৰলেণ্ডৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত খাদ্য।<ref>{{cite book |last1=Sheehan |first1=Seán |last2=Levy |first2=Pat |title=Dublin |edition= 2nd |year=2003 |publisher=Footprint Travel Guides |isbn=1-903471-66-4 |page=134 |quote= that most traditional of Irish workaday meals: bacon and cabbage}}</ref> এই ব্যঞ্জনত [[কবি]] আৰু [[আলু]]ৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পিঠিফালৰ মাংস টুকুৰা টুকুৰ কৰি দিয়া হয়। ধোঁৱাত শুকুওৱা ''বেকন''ও কেতিয়াবা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বেকন অৰ্থাৎ গাহৰিৰ পিঠিফালৰ মাংস টুকুৰা টুকুৰ কৰি আৰু কিছুমান উতলি থকা জোল দি খাদ্যটো পৰিৱশন কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite book |last=Hickey |first=Margaret |url=https://www.worldcat.org/oclc/1085196202 |title=Ireland's green larder : the definitive history of Irish food and drink |publisher=Unbound |year=2018 |isbn=978-1-78352-799-1 |edition= |location=London |pages=108–109 |oclc=1085196202}}</ref> খাদ্যটোৰ লগৰ আন এটা সাধাৰণ উপাদান হ’ল বগা চাটনি, যিটো আটা, মাখন আৰু গাখীৰৰে তৈয়াৰী, কেতিয়াবা কোনো ধৰণৰ সুগন্ধিযুক্ত বস্তুও(সততে পাৰ্চলি) যোগ কৰা হয়। ==বেকনৰ ব্যৱহাৰ== ব্যক্তিৰ পছন্দ অনুসৰি খাদ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ''বেকন'' কেতিয়াবা কিছু ভিন্ন হ’ব পাৰে। সাধাৰণতে ৰেচিপিৰ বাবে কোমলাই লোৱা গাহৰিৰ পিঠি বা ঘাঁড়ৰ মাংস<ref>{{cite web|url=https://www.europeancuisines.com/Irish-Boiled-Bacon-Pork-And-Cabbage-March-8-2009|title=Ireland: Boiled Bacon and Cabbage|publisher=europeancuisines.com|access-date=15 December 2020}}</ref> ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু কেতিয়াবা বেকনৰ আন ধৰণৰ মাংসও পছন্দ কৰা হয়।<ref name=":0" /> অৱশ্যে ব্যৱহৃত বেকন প্ৰায় সদায় স্বাস্থ্যসন্মত হয়। পৰম্পৰাগত সংৰক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াটো এটা দীঘলীয়া প্ৰক্ৰিয়া য’ত বেকন নিমখত সংৰক্ষণ কৰা হয়, অৱশ্যে আধুনিক যুগত বেছি পৰিমাণে উৎপাদিত বেকনক ''ব্ৰাইন'' ব্যৱহাৰ কৰি শুদ্ধ কৰি তোলা হয়, মাংসখিনি কমকৈ বেজী দিয়া হয় যাতে প্ৰক্ৰিয়াটো ক্ষিপ্ৰ হয়। বেকনটো ধোঁৱা দিও খাব পাৰি যিয়ে সোৱাদৰ পাৰ্থক্য যোগ কৰে, যিটো কিছুমান মানুহে পছন্দ কৰে। আয়াৰলেণ্ডত ঘৰতে প্ৰস্তুত কৰা বা হাৰ্ড-কিউৰ কৰা বুলি জনাজাত বস্তুও ক্ৰয় কৰিব পাৰি যিটো দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে বেকন সংৰক্ষণ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত কাগজত মেৰিয়াই আন এটা দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বেকন অতি নিমখীয়া, টেক্সচাৰত কঠিন আৰু ৰং হালধীয়া হয়।<ref>{{Cite book |last=Mahon |first=Bríd |url=https://www.worldcat.org/oclc/39935389 |title=Land of milk and honey : the story of traditional Irish food and drink |date=1998 |publisher=Mercier Press |isbn=1-85635-210-2 |location=Dublin |pages=57–62 |oclc=39935389}}</ref> ==ইতিহাস== ঐতিহাসিকভাৱে এই খাদ্য আইৰিছ ঘৰত সাধাৰণ খাদ্য আছিল, কাৰণ বহু পৰিয়ালে নিজাকৈ শাক-পাচলিৰ খেতি কৰিছিল আৰু নিজে গাহৰি পালন কৰিছিল বাবে ইয়াৰ উপাদানসমূহ সহজেই উপলব্ধ হৈছিল। ইয়াক পুষ্টিকৰ আৰু সন্তুষ্টিদায়ক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। আয়াৰলেণ্ডত এই খাদ্য অতি সাধাৰণ খাদ্য হৈয়েই আছে।<ref>{{cite web |last=Nolan |first=Katherine |title=Bacon and Cabbage |date=6 December 2008 |url=http://www.dochara.com/the-irish/food-recipes/bacon-and-cabbage/ |publisher=Dochara.com |access-date=16 May 2012 |archivedate=10 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120510111901/http://www.dochara.com/the-irish/food-recipes/bacon-and-cabbage/ |deadurl=yes }}</ref> ==প্ৰকাৰ== ====কৰ্ণড বিফ আৰু বন্ধাকবি==== ১৯ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা শেষলৈকে আমেৰিকালৈ অহা আইৰিছ অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকলে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত বেকনৰ সলনি কৰ্ণড বিফ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত কৰ্ণড বিফ আৰু বন্ধাকবিৰ ব্যঞ্জন সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/topics/st-patricks-day-symbols-and-traditions|title=St. Patrick's Day Traditions|publisher=History.com|access-date=12 March 2016}}</ref> মূল খাদ্যৰ দৰেই এই খাদ্যতো কেতিয়াবা অতিৰিক্ত শাক-পাচলি (বিশেষকৈ বিলাহী আৰু আলু) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়; ইয়াৰ ফলত নিউ ইংলেণ্ডৰ সিজোৱা ৰাতিৰ আহাৰ গ্ৰহণৰ সৈতেও ইয়াৰ এক নিৰ্দিষ্ট সাদৃশ্য আছে, য'ত প্ৰায় নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে সিজোৱা মাংস আৰু কবিৰ সৈতে মাটিৰ তলৰ পাচলিৰ মিশ্ৰণ থাকে। "কৰ্ণড" শব্দটো গৰুৰ মাংস নিৰাময়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা নিমখৰ ডাঙৰ দানাবোৰৰ পৰা আহিছে, যিবোৰক ঐতিহাসিকভাৱে নিমখৰ "কৰ্ণ" বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=kumar mahto |first=rahul |date=18 March 2023 |title=Corned Beef and Cabbage Recipe: A Classic St. Patrick's Day Dish |url=https://health.famethename.com/corned-beef-and-cabbage-recipe-a-classic/ |access-date=18 March 2023 |website=Famethename |archivedate=18 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230318174736/https://health.famethename.com/corned-beef-and-cabbage-recipe-a-classic/ |deadurl=yes }}</ref> আমেৰিকাৰ কিছুমান অঞ্চলত কৰ্ণড বিফ আৰু বন্ধাকবি জনপ্ৰিয় খাদ্য হৈয়েই আছে। কিন্তু আয়াৰলেণ্ডত চেণ্ডুইচ হিচাপে ব্যৱহৃত কৰ্ণড বিফ বাহিৰত খুব কমেইহে খোৱা হয় আৰু তাত কৰ্ণড বিফ আৰু বন্ধাকবি খাদ্য হিচাপে কাৰ্যতঃ জনা নাযায়। ====জিগছ্ ডিনাৰ==== [[File:Jiggs dinner (cropped).jpg|thumb|[[জিগছ্ ডিনাৰ]]]] নিউফাউণ্ডলেণ্ড দ্বীপত, য'ত আইৰিছ আৰু ইংৰাজসকলে প্ৰতিষ্ঠাপক বসতিপ্ৰধান লোকসকলৰ এক বৃহৎ অংশ গঠন কৰিছিল আৰু এই একেধৰণৰ সিজোৱা গৰুৰ মাংসই, নিমখীয়া গৰুৰ মাংসৰে সিজোৱা ৰাতিৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰে যাক জিগছ ডিনাৰ বুলি কোৱা হয়।<ref>[http://www.pc.gc.ca/eng/media/gourmand-gourmet/recettes-recipes/sec_04/recette-recipe76.aspx "Jiggs Dinner"]. Parks Canada.</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]] [[শ্ৰেণী:খাদ্য]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমীয়া খাদ্য]] oyaiyo5shhwzk7v45nbw9ws9yut6vju 0 107010 615320 602368 2026-07-03T05:22:16Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615320 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয় বাক্সা | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ২০১৬ চনত | closed = | type = | affiliation = [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = শ্ৰী অমৃত বড়ো | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = আনন্দ বজাৰ [[ বাক্সা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =ডি. বি. ডি. কলেজ | mascot = | affiliations = [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] | website =<ref name="Higher Education">{{cite web | url=https://dbdcollege.mydurable.com/ | title=Dakshin Bijni Degree College | publisher=dbdcollege.mydurable.com | accessdate=11 September 2024}}</ref> | logo = | footnotes = }} '''দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয়''' ({{Lang-en|Dakshin Bijni Degree College}}) [[অসম]]ৰ [[বাক্সা জিলা]]ৰ [[শালবাৰী]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত আনন্দবজাৰ অঞ্চলৰ এখন উচ্চশিক্ষাৰ শিক্ষানুষ্ঠান।<ref name=":-1">{{cite web | url=https://dbdcollege.mydurable.com/ | title=DBD College | accessdate=24 August 2024}}</ref> এই মহাবিদ্যালয়খন [https://buniv.edu.in/ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ==ইতিহাস== দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয়খন [[অসম]]ৰ [[বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ(বি.টি.চি.) অন্তৰ্ভুক্ত [[বাক্সা জিলা]]ৰ [[শালবাৰী]] মহকুমাৰ আনন্দবজাৰ অঞ্চলৰ উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ ভিতৰত অন্যতম। সমগ্ৰ দক্ষিণ বিজনী অঞ্চলৰ উঠি অহা প্ৰজন্মৰ উচ্চ শিক্ষাৰ সুব্যৱস্থা অভাৱ দেখি কেইগৰাকীমান শিক্ষাবিদ,সমাজসেৱক আৰু সচেতন জনসাধাৰণৰ উদ্যোগত ২০১৬ চনত মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ এই মহাবিদ্যালয়খনে বিভিন্ন দিশত সুনাম অৰ্জন কৰি আজিৰ দিনত সমগ্ৰ অঞ্চলৰ ভিতৰতে এখন আগশাৰীৰ মহাবিদ্যালয় ৰূপে পৰিগণিত হৈছে। <ref name="Educational institution ">{{cite web | url=https://dbdcollege.mydurable.com/ | title=Dakshin Bijni Degree College 1 | publisher=dbdcollege.mydurable.com | accessdate=10 September 2024}}</ref> ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। শেহতীয়াকৈ এই মহাবিদ্যালয়খনে ইংৰাজী স্নাতক(গুৰু) বিষয়ৰ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰিছে। দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational institution 2">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/dakshin-bijni-degree-college-assam-other-188197 | title=Dakshin Bijni Degree College/Bodoland University | publisher=shiksha.com | accessdate=10 September 2024 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==বিভাগসমূহ== *[[বড়ো]] *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== বৰটাৰী(আনন্দবজাৰ), পো.অ.:-আনন্দবজাৰ, থানা:-শালবাৰী, জিলা:-বাক্সা(বি.টি.আৰ.), অসম,পিন:-১৭৮৩১৮ ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] jxbu5penrp6614o7cll5zrdvtos8g1y 0 108810 615369 532149 2026-07-03T06:31:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615369 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian footballer (born 1976)}} {{Use dmy dates|date=July 2021}} {{Use Indian English|date=June 2015}} {{Infobox football biography | name = বাইচুং ভূটীয়া | caption = Bhutia in 2012 | fullname = বাইচুং ভূটীয়া<ref name="PFA 59">{{cite book|last=Hugman|first=Barry J.|title=The PFA Premier & Football League Players' Records 1946–2005|publisher=Queen Anne Press|year=2005|page=59|isbn=1-85291-665-6}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1976|12|15}} | birth_place = [[টিনকিটাম ]], [[চিকিম]], ভাৰত<ref name="IndianFootball.com Profile"/>| height = ১.৭৩ m<ref name="IndianFootball.com Profile">{{cite web|url=http://www.indianfootball.com/en/statistic/player/detail/playerId/1|title=IndianFootball.com Profile|publisher=IndianFootball.com|access-date=24 June2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091018220747/http://www.indianfootball.com/en/statistic/player/detail/playerId/1|archive-date=18 October 2009|url-status=live}}</ref> | position = [[Forward (association football)|ষ্ট্ৰাইকাৰ]] | years1 = ১৯৯৩–১৯৯৫ | clubs1 = [[East Bengal FC|ইষ্ট বেংগল]]| caps1 = ৯ | goals1 = ১৭ | years2 = ১৯৯৫–১৯৯৭ | clubs2 = [[JCT FC|জেচিটি]] | caps2 = ২০ | goals2 = ১৫ | years3 = ১৯৯৭–১৯৯৯ | clubs3 = [[East Bengal FC|ইষ্ট বেংগল]] | caps3 = ৩১ | goals3 = ১৫ | years4 = ১৯৯৯–২০০২ | clubs4 = [[Bury F.C.|এফ চি বুৰি]] | caps4 = ৩৭ | goals4 = ৩ | years5 = ২০০২–২০০৩ | clubs5 = [[Mohun Bagan Super Giant|মোহন বাগান]]| clubs9 = [[East Bengal FC|ইষ্ট বেংগল]] | caps9 = ১৭ | goals9 = ১২ | years10 = ২০০৬–২০০৯ | clubs10 = [[Mohun Bagan Super Giant|মোহন বাগান]] | caps10 = ৪৫ | goals10 = ১৯ | years11 = ২০০৯–২০১১ | clubs11 = [[East Bengal FC|ইষ্ট বেংগল]] | caps11 = ৩ | goals11 = ২ | years12 = ২০১২–২০১৩ | clubs12 = [[United Sikkim FC|ইউনাইটেড চিকিম]]| caps12 = ৩ | goals12 = ১ | years13 = ২০১৫ | clubs13 = [[East Bengal FC|ইষ্ট বেংগল]] | caps13 = ০ | goals13 = ০ | totalcaps = ২২৬ | totalgoals = ১২৩ | nationalyears1 = ১৯৯২–১৯৯৬ | nationalteam1 = [[India national under-23 football team|ইণ্ডিয়া ইউ টুৱেণ্টিথ্ৰী]] | nationalcaps1 = ৪ | nationalgoals1 = ৩ | nationalyears2 = ১৯৯৫–২০১১| nationalteam2 = [[India national football team|ইণ্ডিয়া]] | nationalcaps2 = ৮৪ | nationalgoals2 = ২৭ | manageryears1 = ২০১২ | managerclubs1 = [[United Sikkim F.C.|ইউনাইটেড চিকিম]] | manageryears2 = ২০১৮ | managerclubs2 = [[Sikkim football team|চিকিম]]| medaltemplates = {{Medal|Team|{{fb|India}}}} {{MedalCompetition|[[AFC Challenge Cup]]}} {{Medal|W|[[2008 AFC Challenge Cup|২০০৮ ইণ্ডিয়া]]|}} {{MedalCompetition|[[SAFF Championship]]}} {{Medal|W|[[1997 South Asian Football Federation Gold Cup|১৯৯৭ নেপাল]]|}}{{Medal|W|[[1999 South Asian Football Federation Gold Cup|১৯৯৯ ভাৰত]]|}} {{Medal|W|[[2005 South Asian Football Federation Gold Cup|২০০৫ পাকিস্তান]]|}} {{Medal|RU|[[1995 South Asian Gold Cup|১৯৯৫ শ্ৰীলংকা]]|}} {{Medal|RU|[[2008 SAFF Championship|২০০৮ মালদ্বীপ আৰু শ্ৰী লংকা]]|}} }}'''বাইচুং ভূটীয়া ({{lang_en|Bhaisung Bhutia}})'''এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ।<ref> https://web.archive.org/web/20220811200704/https://www.national-football-teams.com/player/3088/Baichung_Bhutia.html</ref><ref>https://www.timesnownews.com/sports/football/article/how-bury-fc-gave-bhaichung-bhutia-opportunity-to-make-history-in-english-football/477709</ref><ref>https://web.archive.org/web/20211215125445/https://indianexpress.com/article/news-archive/bhutia-winds-up-perak-stint-on-a-sad-note/</ref>ফুটবলত শ্বুটিং দক্ষতাৰ বাবে তেওঁক প্ৰায়ে ছিকিমৰ স্নাইপাৰ বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/bhutia-expects-more-international-matches-af/406892/|title=Bhutia expects more international matches after I-League|publisher=Indian Express|date=5 January 2009|access-date=20 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617060354/http://www.indianexpress.com/news/bhutia-expects-more-international-matches-af/406892|archive-date=17 June 2013|url-status=live}}</ref> বাইচুং ভুটিয়াক আন্তৰ্জাতিকভাৱে ভাৰতীয় ফুটবলৰ টৰ্চবাহক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কিংবদন্তী ভাৰতীয় খেলুৱৈ আই.এম. বিজয়নে বাইচুং ভুটিয়াক "ভাৰতীয় ফুটবলৰ বাবে ঈশ্বৰৰ উপহাৰ" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name="Bhutia is God's gift">{{cite news|url=http://sports.rediff.com/report/2009/aug/23/-bhutia-god-gift-to-indian-football.htm|title='Bhutia is God's gift to Indian football'|publisher=Rediff|date=23 August 2009|access-date=24 August 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090926183657/http://sports.rediff.com/report/2009/aug/23/-bhutia-god-gift-to-indian-football.htm| archive-date= 26 September 2009 | url-status= live}}</ref>তিব্বতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সমৰ্থনত [[অলিম্পিক]] টৰ্চ ৰেলী বৰ্জন কৰা প্ৰথম ভাৰতীয় খেলুৱৈজনেই হ'ল বাইচুং ভূটীয়া। ভাৰতীয় ফুটবললৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ সন্মানত তেওঁৰ নামেৰে এখন ফুটবল ষ্টেডিয়াম ৰখা হৈছে। ভূটিয়াই তেওঁ খেলি থকা সময়তে এনে সন্মান লাভ কৰা প্ৰথমজন খেলুৱৈ। বাইচুং আগবঢ়োৱা খেলৰ অৱদানৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰৰ ফালৰ পৰা [[অৰ্জুন বঁটা]] আৰু [[পদ্মশ্ৰী]] সন্মানো লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.hindu.com/2008/01/26/stories/2008012659641200.htm |access-date=30 October 2024 |archivedate=2 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130902085729/http://www.hindu.com/2008/01/26/stories/2008012659641200.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>https://www.indianfootball.de/data/nationalawards.html</ref> ===প্ৰাৰম্ভিক জীৱন=== ভাইচুং ভূটীয়াৰ জন্ম ভাৰতৰ [[ছিকিম]]ৰ টিনকিটামত হৈছিল। তেওঁ পূব ছিকিমৰ পাকিয়ঙৰ ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ স্কুলত শিক্ষা আৰম্ভ কৰিছিল। বাইচুং ভূটীয়াৰ ককায়েকৰ নাম নাম চেৱাং ভুটিয়া। চেৱাং আৰু বাইচুং দুয়ো বৰ্ডিং স্কুলত পঢ়া শুনা কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ [[ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণ]]ৰ পৰা বৃত্তি লাভ কৰে আৰু [[গেংটক]]ৰ তাছি নামগয়াল একাডেমীত নামভৰ্তি কৰে। তেওঁ ছিকিমৰ বহুতো বিদ্যালয় আৰু স্থানীয় ক্লাবৰ হৈ খেলিছিল। ১৯৯২ চনৰ 'সুব্ৰত কাপ'ত তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনে মুখ্য ক্ৰীড়া সংস্থাসমূহৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনত ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ স্কুল এৰি পেছাদাৰী হিচাপে ইষ্ট বেংগল দলত যোগদান কৰে। ১৯৯৫ চনত, তেওঁ ফাগোৰাৰ জেচিটি মিলছত যোগদান কৰে। ক্লাবটোৱে সেই বছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল লীগ জিকিছিল। ভাইচুং সেই বছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লীগৰ সৰ্বোচ্চ গ'লদাতা হৈছিল আৰু নেহৰু কাপত খেলিবলৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁক ১৯৯৬ চনৰ 'ইণ্ডিয়ান প্লেয়াৰ অৱ দি ইয়েৰ' হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ পৰা তেওঁ আৰু বহুতো পুৰস্কাৰ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। তেওঁ লাভ কৰা পুৰস্কাৰ সমূহ ক্ৰমে ২০০২ চনত এলজি কাপ, ২০০৫ চনত চাফ কাপ, ২০০৭ চনত অএনজিচি কাপ,২০০৮ চনত এএফচি চেলেঞ্জাৰ কাপ। যেতিয়া তেওঁ ইংলিছ ক্লাব বুৰীত যোগদান কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ ইউৰোপীয় ক্লাবৰ সৈতে চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰা প্ৰথম ভাৰতীয় ফুটবলাৰ হয় আৰু মহম্মদ চেলিমৰ পিছত ইউৰোপত পেছাদাৰীভাৱে খেলা প্ৰথম খেলুৱৈ হয়। পিছত তেওঁ [[মালয়েছিয়া]]ৰ ফুটবল ক্লাব পেৰাক এফএৰ হৈ খেলিছিল আৰু লগতে কৃতিত্ব‌ও লাভ কৰিছিল। তেওঁ জেচিটি মিলছৰ হৈ খেলিছিল, যি তেওঁৰ কাৰ্যকালত এবাৰ লীগ জিকিছিল; আৰু মোহন বাগানৰ হৈ দুটা কাৰ্যকালত এবাৰ লীগ জিকিবলৈ ব্যৰ্থ হৈছিল। ===ব্যক্তিগত জীৱন=== ভুটীয়াৰ মাক দেউতাক কৃষক আছিল। তেওঁৰ দুজন ককায়েক আৰু এগৰাকী জ্যেষ্ঠ ভগ্নী আছে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.indiaoye.com/baichungbhutia.htm |access-date=30 October 2024 |archivedate=27 November 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241127143927/https://www.indiaoye.com/baichungbhutia.htm |deadurl=yes }}</ref>বাইচুঙে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰেমিকা মাধুৰী টিপনিছক ২০০৪ চনৰ ২৭ ডিচেম্বৰত বিয়া কৰাইছিল আৰু ২০১৪ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল। ভুটীয়া তিনিটা সন্তানৰ পিতৃ। তেওঁৰ দুজনী ছোৱালী আৰু এজন ল'ৰা সন্তান আছে। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী: অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী]][[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় খেলুৱৈ]] [[শ্ৰেণী:নাস্তিকতাবাদী]] sj9mcisq2p2b9809bkrfbzh5ei5hgyn 0 109070 615316 515415 2026-07-03T02:24:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615316 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = প্ৰফুল্ল ৰায় | notable_works = ''কেঞা পাতাৰ নৌকো | occupation = লেখক | birth_date = ১১ ছেপ্তেম্বৰ, ১৯৩৪ | birth_place = [[ঢাকা]], বেংগল প্ৰেছিডেন্সী, বৃটিছ ইণ্ডিয়া | nationality = ভাৰতীয় | language = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] }} '''প্ৰফুল্ল ৰায়''' ({{lang-en|Prafulla Roy}}, ১১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৪) পশ্চিমবঙ্গৰ আগশাৰীৰ অন্যতম সমসাময়িক সাহিত্যিক; তেওঁৰ জন্ম ১৯৩৪ চনত তেতিয়াৰ পূব পাকিস্তানৰ ঢাকা জিলাত।<ref name="ৰয়">{{cite web | url=https://beebooks.in/prafulla-roy/ | title=Prafulla Roy | accessdate=13 November 2024 | archivedate=13 November 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20241113011617/https://beebooks.in/prafulla-roy/ | deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৭ চনত দেশ বিভাজনৰ পিছত তেওঁ তেতিয়াৰ পূব পাকিস্তানৰ পৰা (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]] ) [[ভাৰত|ভাৰতলৈ]] আহিছিল। নতুন ঠাইত ভৰি দিবলৈ তেওঁ কঠোৰ সংগ্ৰাম কৰিবলগীয়া হৈছিল। সংগ্ৰামী জনসাধাৰণৰ জীৱন অনুভৱ কৰিবলৈ তেওঁ দেশৰ বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমণ কৰিছিল। আৰু এই উদ্দেশ্যৰেই তেওঁ কিছুদিন [[নাগালেণ্ড|নাগালেণ্ডৰ]] জনজাতীয় লোকসকলৰ মাজত আছিল, যিসকল আছিল বিহাৰৰ অস্পৃশ্য আৰু আন্দামানৰ মূল ভূখণ্ডৰ শিপাহীন লোক। পিছলৈ তেওঁৰ লেখাত যিসকলৰ অধিকাংশই ত্ৰুটিহীনভাৱে ধৰা দিছিল।<ref name="ৰয়"/> == প্ৰাথমিক জীৱন == ১৯৩৪ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত অবিভক্ত ভাৰত, বৰ্তমানৰ বাংলাদেশৰ ঢাকা জিলাৰ বিক্ৰমপুৰৰ আটপাড়া গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰা প্ৰফুল্ল ৰায় স্বাধীনতাৰ পিছত ১৯৫০ চনত ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। বৰ্তমান তেওঁ কলকাতাৰ বাসিন্দা।<ref name="মিলন">{{cite web | url=https://www.bd-pratidin.com/first-page/2019/04/26/418941 | title=প্ৰফুল্ল ৰায় ও কেয়াপাতাৰ নৌকো | accessdate=13 November 2024 | author=ইমদাদুল হক মিলন}}</ref> == সাহিত্য == প্ৰফুল্ল ৰায়ৰ ৰচনাসমূহত নগৰ আৰু গাঁৱৰ উভয় পৰিৱেশ শক্তিশালী ৰূপত প্ৰকাশিত হৈছে আৰু বাস্তৱতাৰ সঁচা চিত্ৰই পাঠকক বহুমাত্ৰিক সমাজৰ সাঁথৰ অন্বেষণ কৰাত সহায় কৰে। তেওঁ উপন্যাস আৰু চুটিগল্পকে ধৰি প্ৰায় ডেৰশখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে। তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস "পূৰ্ব পাৰ্বতী", যিখন নাগালেণ্ডত ৰচনা কৰা হৈছিল আৰু ১৯৫৭ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও শৰণাৰ্থীৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি তেওঁ ৰচনা কৰা উপন্যাসবোৰ হ’ল ‘কেয়াপাতাৰ নৌকো' (২০০৩), ‘শতধাৰায় বয়ে যায়’ (২০০৮), ‘উত্তাল সময়েৰ ইতিকথা’ (২০১৪), ‘নোনা জল মিঠে মাটি (বাং ১৩৬৬)। আদি। ‘কেয়াপাতাৰ নৌকো', ‘শতধাৰায় বয়ে যায়’, ‘উত্তাল সময়েৰ ইতিকথা’ আকাৰ আৰু নামত বেলেগ বেলেগ হ'লেও, কিন্তু দৰাচলতে তিনিওখন উপন্যাস মিলি এখন ত্ৰয়ী উপন্যাস।<ref name="গল্প">{{cite web | url=https://www.ntvbd.com/arts-and-literature/173193/%E0%A6%B8%E0%A6%B9%E0%A6%9C-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%A0%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%A5%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AB%E0%A7%81%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%B2-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A7%9F | title=সহজ কৰে কঠিন কথা বলেন প্ৰফুল্ল ৰায় | accessdate=13 November 2024}}</ref> মনীন্দ্ৰ ৰায়ৰ উদ্য‍োগত ১৯৬৮-৬৯ চনত অমৃত আলোচনীত ‘কেয়াপাতাৰ নৌকো' ধাৰাবাহিকভাৱ‍ে ছপা হৈছিল।<ref name="মিলন"/> == ৰূপান্তৰ == তেওঁৰ গল্প আৰু উপন্যাসৰ আধাৰত ৪৫খন টেলিফিল্ম, টেলি-চিৰিয়েল, ফিচাৰ-ফিল্ম নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। তাৰ ভিতৰত পিঞ্জৰ (১৯৭১), বাঘবন্দী খেল (১৯৭৫), ‘মোহনাৰ দিকে‍’ (১৯৮৪), ‘আদমী ঔৰ ঔৰত’ (১৯৮৪), ‘একান্ত আপন’ (১৯৮৭), ‘চৰাচৰ’ (১৯৯৪), ‘টাৰ্গেট’ ( ১৯৯৭), ‘মন্দ মেয়েৰ উপাখ্যান’ (২০০৩), ‘ক্ৰান্তিকাল’ (২০০৫) আদি উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ বাহিৰেও তেওঁৰ 'কেয়া পাতাৰ নৌকা' উপন্যাসৰ অৱলম্বনত ভাৰতে‍ একেই নামৰ এখন ধাৰাবাহিক নিৰ্মাণ কৰে‍, যিখন ভাৰতীয় চেনেল [[:bn:জি_বাংলা|জি বাংলাত]] প্ৰচাৰি‍ত হৈছিল। == পুৰস্কাৰ == উপন্যাস ৰচনাৰ বাবে প্ৰফুল্ল ৰয়ে ওৰে‍ জীৱনত বহুকেইটা বঁটা লাভ কৰিছিল। ২০০৩ চনত 'ক্ৰান্তিকাল'ৰ বাবে [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা|সাহিত্য অকাডেমী]] বঁটা।<ref name="AKADEMI ">{{cite web | url=https://sahitya-akademi.gov.in//awards/akademi%20samman_suchi.jsp | title=AKADEMI AWARDS (1955-2023) | accessdate=13 November 2024}}</ref> ১৯৮৫ চনত 'আকাশেৰ নীচে মানুষ'ৰ বাব‍ে 'বঙ্কিম পুৰস্কাৰ' লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও 'ৰামকুমাৰ ভুয়ালকা', পাবলিচাৰ্ছ এণ্ড বুক চেলাৰ্চ গিল্ডৰ 'লাইফ টাইম এচিভমেণ্ট', 'শৰৎস্মৃতি', 'বি কে জে এ' ইত্যাদিৰে তেওঁ সন্মানিত হৈছে‍। == গ্ৰন্থতালিকা == {{div col|2}} # পূব পাৰ্বতী # প্ৰতিধ্বনি # সসাগৰা # আগুনেৰ কাছাকাছি # জগৎ সংসাৰ # মধ্যৱৰ্তিনী # কিন্নৰী # ভাতেৰ গন্ধ # সীমাৰেখা মুছে যায় # মানুষেৰ যুদ্ধ # স্বৰ্গেৰ এক বাসিন্দা # কেয়াপাতাৰ নৌকো # শতধাৰায় বয়ে যায় # উত্তাল সময়েৰ ইতিকথা # সিন্ধুপাৰেৰ পাখি # প্ৰস্তুতি পৰ্ব # আৱিষ্কাৰ # পিতৃভূমি # আঁধাৰে ধূপেৰ গন্ধ # জলেৰ ৰেখা # শতবৰ্ষেৰ যুদ্ধ # অদ্বিতীয়া # ৰণসজ্জা # দায়দায়িত্ব # ৰথ যাত্ৰা # ইচ্ছাপূৰণ {{div col end}} == আৰু চাওক == * [[বঙালী ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল|বাংলা ভাষাৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ীৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] 1idpqttkz47pg4xva97edspmyrly4gs 0 112438 615341 475142 2026-07-03T05:51:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615341 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Muga_Silkworm.JPG|right|thumb|চোম গছত [[এন্থেৰিয়া আছামেনছিছ|মুগা ৰেচম পলু]]]] '''বন্য ৰেচম''' ({{lang-en|Wild silk}}) খেতি কৰা ৰেচমৰ পলুতকৈ‍ উৎপাদনৰ পৰিসৰ বহু কম যদিও বহু দেশত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই বনৰীয়া ৰেচম জনা আৰু ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ৰেচমৰ খোলা বা বাহ প্ৰায়ে কাগজ বা কাপোৰৰ সৈতে মিল খায় আৰু বহু সমাজত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ স্বতন্ত্ৰভাৱে উদ্ভৱ হৈছে।<ref name=":2">{{Cite journal |last=Peigler |first=Richard S. |date=1993-07-01 |title=Wild Silks of the World |url=https://academic.oup.com/ae/article/39/3/151/2389340 |journal=American Entomologist |language=en |volume=39 |issue=3 |pages=151–162 |doi=10.1093/ae/39.3.151 |issn=1046-2821 |quote=Large nests can be more than a meter long, but they average less than half that size ... most authors consider that G. psidii was the main source of silk in the commerce of the ancient Mexicans before and during the time of Moctezuma.}}</ref> == পটভূমি == বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ পৰা লোৱা ৰেচম প্ৰাচীন কালৰে পৰা প্ৰাকৃতিক অৱস্থাত বা কোনো ধৰণৰ প্ৰস্তুতিৰ পিছত ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। প্ৰাচীন গ্ৰীচ আৰু ৰোমত মকৰাজাল ঘাঁৰ বেণ্ডেজ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite web|url=https://phys.org/news/2017-01-chance-creation-antibiotic-spider-silk.html|title=Chance meeting leads to creation of antibiotic spider silk|website=phys.org|language=en-us|access-date=2019-09-13}}</ref> আৰু ১৬ শতিকাৰ পৰাই চিত্ৰকলাৰ ভিত্তি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2008/07/cobwebportraits.html|title=Cobweb Art a Triumph of Whimsy Over Practicality: Northwestern University News|website=www.northwestern.edu|language=en|access-date=2019-09-13|archivedate=2019-07-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704141405/https://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2008/07/cobwebportraits.html|deadurl=yes}}</ref> এজটেক সাম্ৰাজ্যত পলুৰ বাহ ব্যৱহাৰ কৰি পাত্ৰ আৰু কাপোৰ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":0">{{Cite book |last=Hogue |first=Charles Leonard |author-link=Charles L. Hogue |url=https://archive.org/details/latinamericanins00hogu |title=Latin American insects and entomology |date=1993 |publisher=University of California Press |isbn=978-0520078499 |location=Berkeley |pages=[https://archive.org/details/latinamericanins00hogu/page/n175 328] |oclc=25164105 |quote=Aztec artisans cut up the large sacs, piecing together the resulting swatches into larger pieces of "fabric." |url-access=limited}}</ref> কাপোৰ ব'বলৈ ৰেচমৰ সূতা প্ৰথমে হয় কাৰ্ড কৰি কাটিব লাগে, নহয় একক অক্ষত সূতা হিচাপে উলিয়াব লাগে। বম্বিক্স মৰি (লিনিয়াছ, ১৭৫৮ চন) প্ৰজাতিৰ বাণিজ্যিকভাৱে পালন কৰা ৰেচমৰ খোলাবোৰৰ পৰা সাধাৰণতে লেটা মথ হৈ‍ ওলাই যোৱাৰ আগতেই বেজীৰে বিন্ধি বা খোলাবোৰ উতলি থকা পানীত ডুবাই হত্যা কৰা হয়, যাৰ ফলত গোটেই খোলাটোক এক অবিৰত সূতা হিচাপে খুলিব পৰা যায়। ইয়াৰ ফলত ৰেচমৰ পৰা বহুত মিহি কাপোৰ বোৱাব পাৰি। পৃথিৱীত ৫০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ বনৰীয়া ৰেচম পলু আছে যদিও কাপোৰ উৎপাদনৰ বাবে মাত্ৰ কেইটামান (তলত প্ৰায় সকলোবোৰ তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে) প্ৰজাতি‍ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে ইহঁতে পোহনীয়া মালবেৰী পলুৰ পৰা পোৱা ৰেচমতকৈ কঠিন আৰু ৰুক্ষ ৰেচম উৎপন্ন কৰে। সাধাৰণতে মথবোৰে খোলা বা বাহ এৰি যোৱাৰ পিছত বনৰীয়া ৰেচম চপোৱা হয়, এই প্ৰক্ৰিয়াত সূতাবোৰ কাট খায়, সেয়ে ইহঁতৰ পোহনীয়া ৰেচমৰ খোলাৰ পৰা পোৱাৰ দৰে এডাল দীঘল সূতা নাথাকে। বনৰীয়া ৰেচমবোৰ বম্বিক্স মৰিৰ ৰেচমৰ দৰে‍ ব্লিচিং আৰু ৰং কৰাটো অধিক কঠিন যদিও বেছিভাগৰে ৰং প্ৰাকৃতিকভাৱে আকৰ্ষণীয়; বিশেষকৈ অসমত পোৱা মুগা পলুৰ দ্বাৰা উৎপাদিত ৰেচমৰ চহকী সোণালী জিলিকনি আছে, যাক প্ৰায়ে অসম ৰেচম নামেৰে জনা যায়। বন্য ৰেচম মথৰ খোলাবোৰ হয় টেনিং (ক্ৰছ-লিংকিং) বা খনিজ শক্তিবৰ্ধক (যেনে কেলচিয়াম অক্সালেট)ৰ দ্বাৰা কঠিন বা স্থিৰ কৰা।<ref>{{cite news |title=Silk Production Takes a Walk on the Wild Side |author=Sindya N. Bhanoo |url=https://www.nytimes.com/2011/05/24/science/24obsilk.html?_r=3&emc=eta1 |newspaper=New York Times |date=20 May 2011 |access-date=26 May 2011}}</ref> ২০১১ চনত ৰেচমৰ খনিজ বিচ্ছিন্ন কৰাৰ বাবে এক নতুন পদ্ধতি উদ্ভাৱন কৰা হয় যিয়ে বন্য ৰেচমত উপস্থিত খনিজ শক্তিবৰ্ধক আঁতৰাব পাৰে আৰু বাণিজ্যিক ৰেচমৰ দৰেই খোলাক তিতাতে‍ ৰিলিং কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Gheysens |first1=T |last2=Collins |first2=A |last3=Raina |first3=S |last4=Vollrath |first4=F |last5=Knight |first5=D |year=2011 |title=Demineralization enables reeling of Wild Silkmoth cocoons |journal=Biomacromolecules |volume= 12|issue= 6|pages= 2257–66|doi=10.1021/bm2003362 |pmid=21491856|url=https://biblio.ugent.be/publication/2153669 |hdl=1854/LU-2153669 |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite web |title=New method of unreeling cocoons could extend silk industry beyond Asia |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2011/05/110517132637.htm |website=ScienceDaily |access-date=6 July 2019 |language=en |date=22 May 2011}}</ref> == ভাৰতৰ বন্য ৰেচম উদ্যোগ == বনৰীয়া ৰেচমক ভাৰতত প্ৰায়ে ‘বন্য’ ৰেচম বুলি কোৱা হয়: ‘বন্য’ শব্দটো সংস্কৃত মূলৰ, যাৰ অৰ্থ অলক্ষিত, বন্য বা বনভিত্তিক। মুগা, টছৰ আৰু এৰী ৰেচমপলুক সম্পূৰ্ণৰূপে বশ কৰা নহয় আৰু ইহঁতে উৎপাদন কৰা ৰেচমবোৰক বিশ্বই 'বন্য ৰেচম' বুলি কয়।<ref>{{Cite web |title="The Wonders Of India’s 'Vanya'Silks…" |url=http://www.indiansilk.kar.nic.in/vanya.htm |access-date=2025-02-06 |archivedate=2013-03-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130330090217/http://www.indiansilk.kar.nic.in/vanya.htm |deadurl=yes }}</ref></blockquote> ভাৰতত চাৰি প্ৰকাৰৰ ৰেচম উৎপাদন হয়: পাট বা নুনী বা মালবেৰী, তছৰ, মুগা আৰু এৰী। বম্বিক্স মৰিয়ে‍ বাগিচাত খেতি কৰা নুনী গছৰ পাত খায়। বনাঞ্চলৰ গছতও ৰেচম পলু বন্যভাৱে পোৱা যায়, যেনে এন্থেৰিয়া পেফিয়া যিয়ে তছৰ ৰেচম (তুছা) উৎপন্ন কৰে। এন্থেৰিয়া পেফিয়াই কেইবাবিধো গছ যেনে এনোগেইছাছ লেটিফ’লিয়া, টাৰ্মিনেলিয়া টমেণ্টোছা, টি. অৰ্জুন (টাৰ্মিনেলিয়া অৰ্জুন), লেগাৰষ্ট্ৰ’মিয়া পাৰ্ভিফ্ল’ৰা আৰু মধুকা ইণ্ডিকাৰ পাত খায়। এন্থেৰিয়া আছামেনচিছ-এ মুগা ৰেচম উৎপাদন কৰে, আৰু আন এটা বনৰীয়া ৰেচম (চে‍মিয়া ৰিচিনি)-এ এৰী ৰেচম উৎপাদন কৰে। তছৰ ৰেচমৰ বাৰ্ষিক উৎপাদন আনুমানিক ১৩০ টন। অন্য ধৰণৰ ৰেচমৰ উৎপাদন ১০,০০০ টনতকৈ অধিক।<ref>{{cite web|url=http://www.fao.org/docrep/005/ab598e/AB598E13.htm|title=Animals and animal products|archive-url=https://web.archive.org/web/20140418203749/http://www.fao.org/docrep/005/ab598e/AB598E13.htm|archive-date=2014-04-18|url-status=dead|work=Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)}}</ref> ২০১৫ চনত মুগা ৰেচম ফাইব্ৰ'ইনৰ সম্পূৰ্ণ ক্ৰম আৰু প্ৰটিন গঠন বিশ্লেষণ কৰি প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref name="Adarsh Gupta. K">{{cite news |title=Molecular architecture of silk fibroin of Indian golden silk moth, ''Antheraea assama'' |author=Adarsh Gupta. K |url=http://www.nature.com/articles/srep12706}}</ref> ভাৰতৰ এৰী পলুৱে‍ এৰা গছৰ পাত খায়। বম্বিক্স মৰিৰ বাহিৰে ই একমাত্ৰ সম্পূৰ্ণৰূপে পোহনীয়া ৰেচম পলু। এই ৰেচম দীৰ্ঘদিন টিকি থাকে‍ যদিও কিন্তু খোলাৰ পৰা সহজে সূতা ৰিল কৰিব নোৱাৰি, কপাহ বা ঊলৰ দৰে ইয়াক কাটিব পাৰি।<ref>"The Queen of Textiles." [[Nina Hyde]]. ''National Geographic Magazine''. Vol. 165, No. 1, January, 1984, pp. 2–49.</ref> == বনৰীয়া ৰেচম পতঙ্গ আৰু সেইবোৰৰ ৰেচমৰ তালিকা == * এন্থেৰিয়া এচামেন্সিস (হেলফাৰ, ১৮৩৭) - [[অসম]]ৰ পৰা। ইয়াৰ পৰা পোৱা ৰেচমৰ এটা সুন্দৰ চকচকীয়া সোণালী ৰং আছে যি বয়স আৰু ধোৱাৰ লগে লগে উন্নত হয়। ইয়াক কেতিয়াও ব্লিচ বা ৰং কৰা নহয় আৰু দাগ প্ৰতিৰোধী। এই ৰেচম ৬০০ বছৰ ধৰি অসমত ৰাজপৰিয়ালৰ একচেটিয়া ব্যৱহাৰৰ বাবে সংৰক্ষিত আছিল।<ref name="fao.org" /> ২০১৫ চনত, ভাৰতৰ হায়দৰাবাদৰ চেণ্টাৰ ফৰ ডিএনএ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিং এণ্ড ডায়েগনষ্টিকছে মুগা ৰেচম ফাইব্ৰইনৰ আণৱিক চৰিত্ৰসমূহ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল যিবোৰ সোণালী উজ্জ্বলতা আৰু টেনচাইল শক্তিৰ বাবে দায়ৱদ্ধ।<ref name="Adarsh Gupta. K"/> * এন্থেৰিয়া পেফিয়া (লিনাইছ, ১৭৫৮) - "টছৰ" ৰেচম পলু।<ref>{{Cite web|url=http://www.saturniidae-moths.de/Lepidoptera/Saturniidae/Database_-_caterpillars_from_S/mylitta/mylitta.html|title=Saturniidae|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090413154340/http://www.saturniidae-moths.de/Lepidoptera/Saturniidae/Database_-_caterpillars_from_S/mylitta/mylitta.html|archivedate=2009-04-13}}</ref> * এন্থেৰিয়া পাৰ্নই (গুয়েনেৰিন-মেনেভিল, ১৮৫৫) - চীনা টুছা মথ। ৰেচমৰ ৰং আৰু গুণগত মান জলবায়ু আৰু মাটিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref name="fao.org" /> * এন্থেৰিয়া য়ামামাই (গুয়েনেৰিন-মেনেভিল, ১৮৬১) - টেঞ্চান (tensan) ৰেচম মথ। টেঞ্চান ৰেচম মথৰ খেতি জাপানত ১,০০০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি কৰা হৈছে। ই প্ৰাকৃতিকভাৱে বগা ৰেচম উৎপাদন কৰে কিন্তু ভালদৰে ৰং নহয় যদিও ই অতি শক্তিশালী আৰু স্থিতিস্থাপক। এতিয়া ই অতি বিৰল আৰু ব্যয়বহুল।<ref name="fao.org" /> * ''এনাফে'' - [[নাইজেৰিয়া]]ৰ ৰেচম। পলুবোৰে তেতেলী গছ আৰু কেইবাশ স্পিন সাম্প্ৰদায়িক খোলাৰ কলনিত বাস কৰে। খোলাৰ বাহিৰৰ স্তৰবোৰ বেইজ হয়, আনহাতে প্ৰতিটোক আগুৰি থকা ভিতৰৰ স্তৰসমূহ বগা হয়। খোলবোৰ পানী আৰু কাঠৰ ছাই উতলাই আঠা একেলগে আঁতৰাই পৰিষ্কাৰকৈ ধুই লোৱা হয়। যেতিয়া কটা আৰু বোৱা হয় তেতিয়া ইয়াৰ পৰা ওলোৱা কাপোৰ মোটা হয়, আৰু ইয়াত বাণিজ্যিক ৰেচমৰ উজ্জ্বলতাৰ অভাৱ থাকে। <ref>{{Cite book|last=Picton, John, Mack, John|first1=|title=African Textiles|publisher=British Museum Press|year=1989|isbn=9780714115955|place=London|pages=28-29}}</ref> * ''বম্বাইক্স মেণ্ডাৰিনা'' (মূৰে - সম্ভৱতঃ ''বি. ম 'ৰি'' এক বন্য ৰূপ)। * ''বম্বাইক্স চিনেন্সিস'' - চীনৰ পৰা। ''বি. চিনেন্সিস''-এ প্ৰচুৰ কিন্তু সৰু খোলা উৎপাদন কৰে।<ref name="fao.org">{{Cite web|url=http://www.fao.org/docrep/005/y4351e/y4351e0d.htm|title=Chapter 9|work=FAO.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021093643/http://www.fao.org/docrep/005/y4351e/y4351e0d.htm|archivedate=2012-10-21}}</ref> * বৰোচেৰা কেজানি - মালাগাসী ৰেচম পলু। * ''ক্ৰিকুলা ট্ৰাইফেনেষ্ট্ৰাটা'' - [[ভাৰত]] পৰা [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]], ছুলাৱেচি, [[জাভা দ্বীপ|জাভা]] আৰু শ্ৰীলংকালৈ বিস্তৃত। * ইউচেইৰা ছ 'চিয়েলিছ - মধ্য আমেৰিকাৰ মেড্ৰ'ন মথ। থলুৱা লোকসকলে ব্যৱহাৰ কৰা এই পলুৱে বৃহৎ ৰেচমযুক্ত খোলা উৎপাদন কৰে। * ''ইউটাচাইপ্টেৰা পিছিডি'' - মধ্য আমেৰিকাৰ পৰা (''গ্লোভেৰিয়া পিছিডি'' নামেৰেও জনাজাত)। <ref>{{Cite web|url=https://pir2.uniprot.org/taxonomy/151306|title=Eutachyptera psidii|work=pir2.uniprot.org|language=en|accessdate=2018-09-25}}</ref> ই ''ইউচিৰা ছ 'চিয়েলিছ'' দৰে একে ধৰণৰ খোলা উৎপাদন কৰে।<ref name=":0"/><ref name=":1">{{Cite book|last=de Avila|first1=Alejandro|url=https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/pdf_publications/pdf/unbroken_thread_eng_vl.pdf|title=The Unbroken Thread: Conserving the Textile Traditions of Oaxaca|publisher=The Getty Conservation Institute|year=1997|editor-last=Klein|editor-first=Kathryn|place=Los Angeles|pages=125}}</ref> * ''গনমেটা পোষ্টিকা'' ৱাকাৰ - কালাহাৰী অঞ্চলৰ পৰা। * ''গনমেটা ৰুফোব্ৰুনিয়া'' - অ'ৰিভিলিয়াছ। ''জি. ৰুফোব্ৰুনিয়া'' ই দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ মোপেন গছৰ পাত খায়। * ''পাচিপাছা অটাছ'' - পশ্চিম ভূমধ্যসাগৰৰ চাৰিওফালে পোৱা যায়। ৰোমান কো ভেষ্টিছৰ সম্ভাৱ্য উৎস * ''চেমিয়া চিনথিয়া'' (ড্ৰুৰী, ১৭৭৩) - চীনৰ পৰা অহা। কিছু পৰিমাণে পোহনীয়ী ৰেচম পলু আইলেন্থাছ চিল্কমথ। উত্তৰ আমেৰিকাত প্ৰৱেশ কৰোৱা হৈছিল <ref name="fao.org" /> অসমৰ এৰী পলু হৈছে এই মথৰ (''এছ. চিনথিয়া ৰিচিনী'') এটা উপ-প্ৰজাতি। ই বগা ৰেচম উৎপাদন কৰে যিটো কপাহৰ সৈতে মিহলি ঊলৰ দৰে, কিন্তু ৰেচমৰ দৰেই অনুভৱ হয়।<ref name="organicclothing.blogs.com">[http://organicclothing.blogs.com/my_weblog/2007/03/raw_organic_sil.html "Raw & Organic Silk: Facts behind the Fibers"]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == টোকা == [[শ্ৰেণী:Articles containing Japanese language text]] [[শ্ৰেণী:ৰেচম শিল্প]] 03pjp8o1wtqdvt8ro6b4rzt43pic656 0 113353 615415 476893 2026-07-03T08:53:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615415 wikitext text/x-wiki '''বিভা ঘোষ গোস্বামী''' ({{lang-en|Bibha Ghosh Goswami}}; ১২ জানুৱাৰী ১৯৩৪ – ৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ৷ তেওঁ পশ্চিম বংগৰ নৱদ্বীপ ([[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]]ৰ বাবে সংৰক্ষিত সমষ্টি)ক ৫, ৬, ৭, আৰু ৮ নং [[লোকসভা]]ত প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। তেওঁ [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি|ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী]])ৰ সদস্য আছিল। ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== বিভা ঘোষৰ ১৯৩৪ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত জন্ম হৈছিল৷ তেওঁ [[পূৰ্ব বংগ|পূব বংগ]]ৰ (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]) হিদিয়া গাঁৱত পিতৃ বনমালী গোস্বামী আৰু সুধামণি গোস্বামীৰ ঘৰত জন্ম হৈছিল। তেওঁ [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচিত জাতি]]ৰ সদস্যা। তেওঁ এম.এছ.টি.পি. জয়ছোৰ ছোৱালী হাইস্কুল আৰু কলিকতাৰ ব্ৰহ্ম বালিকা শিক্ষালয়ত অধ্যয়ন কৰে৷ পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ লেডী ব্ৰাবৰ্ণত অধ্যয়ন কৰিবলৈ যায়।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://164.100.47.194/loksabha/writereaddata/biodata_1_12/2088.htm|title=Members Bioprofile|website=164.100.47.194|access-date=2017-07-29}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ===লোকসভা=== বিভা ঘোষ গোস্বামীয়ে ১৯৭১–৭৭ চনলৈ পঞ্চম [[লোকসভা]], ১৯৭৭-১৯৭৯ চনলৈ ষষ্ঠ লোকসভা, ১৯৮০-১৯৮৪ চনলৈ সপ্তম লোকসভা আৰু অষ্টম লোকসভাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। লোকসভাত থকা সময়ছোৱাত ১৯৭৭-১৯৮৪ চনলৈকে শিক্ষা, সমাজ কল্যাণ আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ৰ পৰামৰ্শদাতা সমিতি আৰু ১৯৮১ চনত হিন্দু বিবাহ আইন (সংশোধনী)ৰ যুটীয়া সমিতিৰ তেওঁ সদস্য আছিল।<ref name=":0" /> ১৯৮৩ চনত তেওঁ ৮১ নং বিল উত্থাপন কৰে য’ত মহিলা আৰু পুৰুষৰ সমান দৰমহাৰ ব্যৱস্থা আছিল৷ বিভা ঘোষৰ মতে-সংবিধানত ইয়াৰ বিষয়ে প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে যদিও ইয়াক কাৰ্যত পালন কৰা হোৱা নাই। বিধেয়কখন সদনত গৃহীত হয়।<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mjQ7zgQK9qcC&q=bibha+ghosh+goswami&pg=PA55|title=Women in the Indian Parliament: A Critical Study of Their Role|last=Chopra|first=Joginder Kumar|date=1993-01-01|publisher=Mittal Publications|isbn=9788170995135|language=en}}</ref> ১৯৮৫ চনত বিভা ঘোষে উদ্যোগত নিয়োজিত মহিলাসকলৰ বাবে সম্পদ যোগান ধৰিবলৈ আৰু কল্যাণৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ ৩৭ নং বিল উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখন বাতিল হয়।<ref name=":1" /> তেওঁ সতী প্ৰতিৰোধ আয়োগ আইনৰ লগতো জড়িত আছিল। ১৯৮৭ চনত তেওঁ অধিকাংশ মনোযোগ দিছিল সতী স্বেচ্ছামূলক হ'ব পাৰে বুলি ধাৰণাটোক পুনৰ কাঠামো প্ৰদান কৰাত।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5RolWJg5eVcC&q=bibha+ghosh+goswami&pg=PA229|title=Minimum Sentencing for Offences in India: Law and Policy|last=Sharma|first=Mahendra K.|date=1996|publisher=Deep & Deep Publications|isbn=9788171008407|language=en}}</ref> ===সংঘ আৰু কাৰ্যালয়=== ১৯৭২ চনৰ পৰা নদিয়া জিলা, পশ্চিম বংগ গণতান্ত্ৰিক মহিলা সন্থাত সভানেত্ৰীৰ দায়িত্ব পালন কৰা বিভা ঘোষ গোস্বামীয়ে ১৯৭৪ চনৰ পৰা ১৯৭৯ চনলৈকে উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৮১ চনৰ পৰা তেওঁ নিখিল ভাৰত গণতান্ত্ৰিক মহিলা সন্থাৰ<ref>{{Cite web|url=http://aidwaonline.org/post/profile-of-delegates-of-9th-aidwa-conference|title=AIDWA - PROFILE OF DELEGATES OF 9th AIDWA CONFERENCE|last=Kabira|website=aidwaonline.org|language=en|access-date=2017-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729192223/http://aidwaonline.org/post/profile-of-delegates-of-9th-aidwa-conference|archive-date=29 July 2017|url-status=dead|archivedate=2017-07-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170729192223/http://aidwaonline.org/post/profile-of-delegates-of-9th-aidwa-conference|deadurl=yes}}</ref>কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ সদস্য আছিল। ১৯৬০ চনৰ পৰা গোস্বামীয়ে সদৌ বংগ শিক্ষক সন্থাত বিভিন্ন পদবীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল৷ তেওঁ পশ্চিম বংগ ৰাজ্যত ১৯৭৭ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈকে কল্যাণ পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ লগত জড়িত আছিল।<ref name=":0" /> ==ব্যক্তিগত জীৱন আৰু মৃত্যু== বিভা গোস্বামীৰ চখৰ ভিতৰত শিক্ষা আৰু [[ইতিহাস]] আছিল অন্যতম৷ তেওঁ বিশেষভাৱে [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ|ৰবীন্দ্ৰ সংগীত]] উপভোগ কৰিছিল।<ref name=":0" />২০২২ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত ৮৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web |title=Condolence – Comrade Bibha Ghosh Goswami |url=https://www.aidwaonline.org/condolence-comrade-bibha-ghosh-goswami |website=AIDWA |access-date=25 September 2024 |date=4 February 2022 |archivedate=25 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240925010510/https://www.aidwaonline.org/condolence-comrade-bibha-ghosh-goswami |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহিলা সাংসদ]] [[শ্ৰেণী:লোকসভাৰ সাংসদ]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] mjwldazdc2i84uvi07xwmjouq2uhn5g 0 121674 615295 513016 2026-07-02T16:19:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615295 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical person |name = দীপালি দত্ত |birth_name = <!-- only use if different from name above --> |birth_date= ১৯২৯{{cn}} |birth_place= ডুমডুমা, তিনিচুকীয়া জিলা |death_date = ১৫ ছেপ্টেম্বৰ,২০১০ |known_for = মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ |specialism = মনোবিজ্ঞান |work_institutions = [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]], [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]], [[শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] |profession = |education = স্নাতকোত্তৰ |nationality = ভাৰতীয় |field = |honorific_prefix = }} ডাঃ দীপালি দত্ত({{lang-en|Deepali Dutta}}) ভাৰতৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ।<ref name="pioneer1">{{Cite web|url=https://assamtribune.com/psychiatry-pioneer-in-ne-dr-deepali-dutta-passes-away|title=Psychiatry pioneer in NE Dr Deepali Dutta passes away|website=The Assam Tribune|publisher=Assam Tribune|date=2025-05-05|access-date=2025-05-07}}</ref> তেওঁ [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]], [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু [[শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ]] অধ্যক্ষা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে। উল্লেখযোগ্য যে তেওঁ গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ অধ্যক্ষা।চিকিৎসা শিক্ষা সঞ্চালকালয়, অসমৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালিকা দত্তই Indian Psychiatric Society ৰ সভাপতি হিচাপেও তেওঁ সেৱা আগবঢ়াই গৈছে।<ref name="pioneer1"/> ==শিক্ষা জীৱন== দীপালি দত্তই অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত MRCP, FRC PSYCHE আদি উল্লেখনীয় ডিগ্ৰীৰ অধিকাৰী হয়। তেওঁ ১৯৯০-১৯৯২ চনলৈ অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ<ref name="amcprincipals">{{Cite web|url=https://amchedu.in/past%2Bprincipals.html|title=Past Principals|website=Assam Medical College|publisher=Assam Medical College|access-date=2025-05-07|archivedate=2025-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250507112612/https://amchedu.in/past%2Bprincipals.html|deadurl=yes}}</ref> আৰু ১৯৯২-১৯৯৩লৈ গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref name="gmch_ddutta">{{cite web |title=Administration – Gauhati Medical College & Hospital |url=https://gmchassam.gov.in/administration.php |website=GMCH Assam |publisher=Gauhati Medical College & Hospital |access-date=7 May 2025 }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==চিকিৎসা জীৱন== [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]], [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]], [[শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|শিলচৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আদি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে আৰু অধ্যক্ষা হিচাপেও তেওঁ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। চিকিৎসা শিক্ষা সঞ্চালকালয়, অসমৰ সঞ্চালিকা হিচাপেও নিযুক্ত হৈছিল।<ref name="pioneer1"/> তেওঁ Guwahati Mental Welfare Society ৰ অধ্যক্ষা হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। Guwahati Mental Welfare Society য়েই মন বিকাশ কেন্দ্ৰ নামেৰে মানসিকভাৱে দুৰ্বল লোকসকলৰ বাবে এটা কেন্দ্ৰ ১৯৯০ চনত স্থাপন কৰিছিল।<ref name="PopularWorks">{{cite web |title=MVKendra |url=https://nbora1.wixsite.com/mvkendra |website=Wix.com |publisher=nbora1 |access-date=7 May 2025}}</ref> ==বঁটা-বাহন== *মহিলা শিৰোমণি বঁটা (১৯৯০) *the Woman of the Year title(1997) প্ৰদান কৰে the American Biographical Institute, USA-এ ==স্মৃতি== [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ]] মনোৰোগ বিজ্ঞান বিভাগে প্ৰতিবছৰে দীপালি দত্তৰ স্মৃতিত তেওঁৰ বৰঙণি আৰু অবদান সুঁৱৰি বক্তৃতা অনুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে।<ref>{{cite web |title=Exploring Imagination and Creativity: GMCH Hosts 3rd Professor Deepali Dutta Oration |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/exploring-imagination-and-creativity-gmch-hosts-3rd-professor-deepali-dutta-oration/articleshow/115232644.cms |website=The Times of India |publisher=Bennett, Coleman & Co. Ltd. |date=13 November 2024 |access-date=7 May 2025}}</ref><ref name="oration2">{{cite web |title=Memoir |url=https://globalpsychiatry.org/wp-content/uploads/2018/11/2018-11-11_memoir.pdf |website=Global Psychiatry |publisher=Global Psychiatry |date=11 November 2018 |access-date=7 May 2025}}</ref><ref name="oration">{{cite web |title=Second Professor Deepali Dutta Memorial Oration |url=https://drmythilihazarika.com/second-professor-deepali-dutta-memorial-oration/ |website=Dr Mythili Hazarika |publisher=Dr Mythili Hazarika |date=10 November 2019 |access-date=7 May 2025}}</ref> ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ চিকিৎসক]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহিলা চিকিৎসক]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] nhmqfd5x894hw9oibu27vbu58rgbb40 0 122594 615277 516560 2026-07-02T12:16:51Z Cayenen 50649 /* */ বানান সংশোধন 615277 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ফ্ৰীডৰিশ নীচ্য | image = Nietzsche187a.jpg | image_size = 250px | caption = ১৮৭৫ চনৰ ফটোগ্ৰাফত ফ্ৰেডৰিখ নিৎসে | birth_name = Friedrich Wilhelm Nietzsche | birth_date = {{Birth date|1844|10|15}} | birth_place = ৰ'কেন, প্ৰুশিয়া, জাৰ্মান সাম্ৰাজ্য (বৰ্তমান জাৰ্মানিত) | death_date = {{Death date and age|1900|8|25|1844|10|15}} | death_place = ৱেইমাৰ, জাৰ্মান সাম্ৰাজ্য | resting_place = ৰ'কেন, জাৰ্মানী | nationality = জাৰ্মান | education = শ্ল'ফোৰ্ট স্কুল | alma_mater = লেইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = দাৰ্শনিক, ভাষাবিজ্ঞানী, সংগীতকাৰ, কবি | era = ১৯শ শতিকাৰ দাৰ্শনিক | region = পশ্চিমী দাৰ্শনিকতা | school_tradition = * আপোল্লো-ডায়োনিচিয়ান দ্বৈতবাদ * এক্সিষ্টেনচিয়েলিজম * নাইহিলিজম * প্ৰাগ-মডাৰ্নিজম | notable_ideas = * "God is dead" (''ঈশ্বৰ মৃত'') * ৱিল টু পাৰ (''Will to Power'') * আৰ্কেটাইপিক্যাল এটাৰ্নেল ৰিটাৰ্ন (''eternal recurrence'') * ওপৰৰ মানুহ (''Übermensch'') | influences = [[আৰ্টোৰ শ্ব'পেনহাৱাৰ]], [[ইমানুৱেল কাণ্ট]], [[প্লেটো]], [[ৰাল্ফ ৱাল্ড' এমাৰচন]] (Ralph Waldo Emerson), [[ৰিচাৰ্ড ৱেগনাৰ]], গ্ৰীক দাৰ্শনিকতা | signature = Friedrich Nietzsche Signature.svg }} '''ফ্ৰীডৰিশ ৱিলহেল্ম নীচ্য''' ({{lang-de|Friedrich Wilhelm Nietzsche}}, {{IPA|de|ˈfʁiːdʁɪç ˈvɪlhɛlm ˈniːtʃə|pron|De-Friedrich Wilhelm Nietzsche.oga}};{{efn|{{IPAc-en|ˈ|n|iː|tʃ|ə|,_|ˈ|n|iː|tʃ|i}} {{respell|NEE|chuh|,_|NEE|chee}};<ref>{{Cite encyclopedia |title=Nietzsche |encyclopedia=Longman Pronunciation Dictionary |publisher=[[Longman]] |location=Harlow, UK |last=Wells |first=John C. |date=1990 |author-link=John C. Wells |page=478 |isbn=978-0582053830}}</ref> {{IPA|de|ˈfʁiːdʁɪç ˈvɪlhɛlm ˈniːtʃə|lang|De-Friedrich Wilhelm Nietzsche.oga}} <small>বা</small> {{IPA|de|ˈniːtsʃə|}};<ref>''[[Duden]] – Das Aussprachewörterbuch'' 7. Berlin: [[Bibliographisches Institut]]. 2015. {{ISBN|978-3411040674}}. p.&nbsp;633.</ref><ref>{{Cite book |last1=Krech |first1=Eva-Maria |url=https://archive.org/details/deutschesausspra00krec |title=Deutsches Aussprachewörterbuch |last2=Stock |first2=Eberhard |last3=Hirschfeld |first3=Ursula |last4=Anders |first4=Lutz Christian |publisher=[[Walter de Gruyter]] |year=2009 |isbn=978-3110182026 |location=Berlin |pages=[https://archive.org/details/deutschesausspra00krec/page/n531 520], 777 |language=de |trans-title=German Pronunciation Dictionary |url-access=limited}}</ref>}} ১৫ অক্টোবৰ ১৮৪৪ – ২৫ আগষ্ট ১৯০০) আছিল এজন জাৰ্মান দাৰ্শনিক। তেওঁ ধ্ৰুপদী ভাষাবিজ্ঞানী হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল, শৈক্ষিক জীৱনৰ আৰম্ভণিতে [[দৰ্শন]]ৰ ফালে মুখ কৰিছিল। ১৮৬৯ চনত ২৪ বছৰ বয়সত নিৎসে বেচেল বিশ্ববিদ্যালয়ত ধ্ৰুপদী [[ভাষাবিজ্ঞান]]ৰ অধ্যক্ষ হিচাপে অধিষ্ঠিত হোৱা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া অধ্যাপক হয়। জীৱনৰ বেছিভাগ সময় স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হৈ ১৮৭৯ চনত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পদত্যাগ কৰে আৰু তাৰ পিছত পৰৱৰ্তী দশকত তেওঁৰ মূল লেখাৰ বহুখিনি সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৮৮৯ চনত ৪৪ বছৰ বয়সত তেওঁৰ পতন ঘটে আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মানসিক ক্ষমতা সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰুৱাই পেলায়, পক্ষাঘাত আৰু ভেছকুলাৰ ডিমেনচিয়াত আক্ৰান্ত হয়। ১৯০০ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁ পৰিয়ালৰ তত্ত্বাৱধানত বাকী থকা বছৰবোৰ কটায়। তেওঁৰ ৰচনা আৰু দৰ্শনে কেৱল বিস্তৃত পণ্ডিতেই নহয়, বহু জনপ্ৰিয় আগ্ৰহো গঢ়ি তুলিছে। নিৎসেৰ ৰচনাই দাৰ্শনিক বিতৰ্ক, [[কবিতা]], সাংস্কৃতিক সমালোচনা আৰু কল্পকাহিনীক সামৰি লৈছে, একে সময়তে এফ'ৰিজম আৰু বিদ্ৰূপৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ প্ৰদৰ্শন কৰিছে। তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিশিষ্ট উপাদানসমূহৰ ভিতৰত আছে দৃষ্টিভংগীবাদৰ সপক্ষে সত্যৰ আমূল সমালোচনা; [[ধৰ্ম]] আৰু [[খ্ৰীষ্টান]] নৈতিকতাৰ বংশাৱলী সমালোচনা আৰু মালিক –দাসৰ নৈতিকতাৰ আনুষংগিক তত্ত্ব; "ঈশ্বৰৰ মৃত্যু" আৰু শূন্যবাদৰ গভীৰ সংকট দুয়োটাৰে প্ৰতি সঁহাৰি জনাই জীৱনৰ নান্দনিক দৃঢ়তা; এপল’নিয়ান আৰু ডাইঅ’নিছিয়ান শক্তিৰ ধাৰণা; আৰু মানৱ বিষয়ক প্ৰতিযোগী ইচ্ছাৰ প্ৰকাশ হিচাপে বৈশিষ্ট্যযুক্ত কৰা, যাক সামূহিকভাৱে ক্ষমতাৰ ইচ্ছা বুলি বুজা যায়। তেওঁ উবাৰমেনচ আৰু তেওঁৰ চিৰন্তন প্ৰত্যাৱৰ্তনৰ মতবাদৰ দৰে প্ৰভাৱশালী ধাৰণাও বিকশিত কৰিছিল। পিছৰ ৰচনাত তেওঁ নতুন মূল্যবোধ আৰু নান্দনিক স্বাস্থ্যৰ সন্ধানত সাংস্কৃতিক আৰু নৈতিক আচাৰ-ব্যৱহাৰক অতিক্ৰম কৰিবলৈ ব্যক্তিৰ সৃষ্টিশীল শক্তিৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে ব্যস্ত হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে [[শিল্প]], [[ভাষাবিজ্ঞান]], [[ইতিহাস]], [[সংগীত]], [[ধৰ্ম]], ট্ৰেজেডী, [[সংস্কৃতি]], আৰু [[বিজ্ঞান]]কে ধৰি বহুতো বিষয় স্পৰ্শ কৰিছিল আৰু গ্ৰীক ট্ৰেজেডীৰ লগতে [[জৰথুষ্ট্ৰ]], [[আৰ্টোৰ শ্ব'পেনহাৱাৰ]], ৰালফ ৱাল্ডো ইমাৰচন, [[ৰিচাৰ্ড ৱেগনাৰ]], ফ্য'ডৰ ডষ্ট'ইভস্কি, আৰু জোহান উলফগেং ভন গ'থেৰ দৰে ব্যক্তিৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল। নিৎসেৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ ভগ্নী এলিজাবেথ ফৰ্ষ্টাৰ-নিৎসে, তেওঁৰ পাণ্ডুলিপিসমূহৰ কিউৰেটৰ আৰু সম্পাদক হয়। তেওঁ তেওঁৰ অপ্ৰকাশিত লেখাসমূহ তেওঁৰ জাৰ্মান অতি জাতীয়তাবাদী মতাদৰ্শৰ লগত খাপ খুৱাই সম্পাদনা কৰিছিল, প্ৰায়ে নিৎসেৰ উল্লিখিত মতামতসমূহৰ বিৰোধিতা বা অস্পষ্ট কৰি তুলিছিল, যিবোৰ ইহুদী বিৰোধিতা আৰু জাতীয়তাবাদৰ স্পষ্ট বিৰোধিতা আছিল। তেওঁৰ প্ৰকাশিত সংস্কৰণৰ জৰিয়তে নিচ্চেৰ ৰচনা ফেচিবাদ আৰু নাজীবাদৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। বিংশ শতিকাৰ ৱালটাৰ কফমেন, আৰ জে হলিংডেল, আৰু জৰ্জ বাটাইলৰ দৰে পণ্ডিতসকলে এই ব্যাখ্যাৰ বিৰুদ্ধে নিৎসেৰ পক্ষ লয় আৰু অতি সোনকালেই তেওঁৰ লেখাৰ সংশোধিত সংস্কৰণ উপলব্ধ কৰা হয়। ১৯৬০ চনত নিৎসেৰ চিন্তাধাৰাই নৱীকৃত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে আৰু তেতিয়াৰ পৰাই তেওঁৰ ধাৰণাসমূহে সমগ্ৰ দৰ্শনৰ বিংশ আৰু একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ চিন্তাবিদসকলৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছে—বিশেষকৈ মহাদেশীয় দৰ্শনৰ বিদ্যালয় যেনে অস্তিত্ববাদ, উত্তৰ [[আধুনিকতাবাদ]], আৰু উত্তৰ-গাঁথনিবাদৰ বিদ্যালয়সমূহত — লগতে [[শিল্প]], [[সাহিত্য]], [[সংগীত]], [[কবিতা]], [[ৰাজনীতি]], জনপ্ৰিয় [[সংস্কৃতি]] আদিৰ ক্ষেত্ৰত। == জীৱন == '''ফ্ৰেডৰিখ উইলহেম নিৎসে'''ই জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ১৮৪৪ চনৰ [[১৫ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰুশিয়াৰ ৰ'কেন নামৰ এখন সৰু গাঁৱত। তেওঁৰ পিতৃ এজন লুটাৰান পাদ্ৰী আছিল, আৰু পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ মাক আৰু দেউতাকৰ পৰিয়ালৰ লগত ডেলিৎস্‌শ নামৰ ঠাইত ডাঙৰ হয়। নিৎসে এজন মেধাবী ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ প্ৰথমে শ্ল'ফোৰ্ট বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি পাছত লেইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰাচীন ভাষা আৰু দাৰ্শনিকতা অধ্যয়ন কৰিছিল। ২৪ বছৰ বয়সতে, তেওঁ বাসেল বিশ্ববিদ্যালয়ত ধ্বনিতত্ত্বৰ অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্ত হয় — যি সময়ত তেওঁয়ে [[ৰিচাৰ্ড ৱেগনাৰ]]ৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলে। কিন্তু স্বাস্থ্য সমস্যা আৰু ব্যক্তিগত মতপাৰ্থকৰ বাবে তেওঁৰ অধ্যাপনা জীৱন ক্ষিপ্ৰভাৱে সমাপ্ত হয়। তেওঁৰ জীৱনৰ শেষ বছৰসমূহ মানসিক বিকাৰত আক্ৰান্ত হৈ ৱেইমাৰত কটাইছিল আৰু ১৯০০ চনৰ [[২৫ আগষ্ট]] তাৰিখে তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে।<ref>Safranski, Rüdiger. ''Nietzsche: A Philosophical Biography''. W. W. Norton & Company, 2002.</ref> == দাৰ্শনিক চিন্তা == নিৎসে মূলতঃ পাশ্চাত্য নৈতিকতা, ধৰ্মবিশ্বাস, আৰু দাৰ্শনিক পৰম্পৰাৰ কঠোৰ সমালোচক আছিল। তেওঁ ঈশ্বৰৰ মৃত্যু ("''Gott ist tot''")ৰ ঘোষণা কৰি আধুনিক সমাজত ধৰ্মীয় মূল্যবোধৰ অৱক্ষয় বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ‘‘Übermensch’’ বা ‘‘ঊৰ্ধ্ব-মানৱ’’ৰ ধাৰণা আগবঢ়াইছিল — যি নিজেই নিজৰ নৈতিকতা নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁৰ "''Will to Power''" (ক্ষমতাৰ ইচ্ছা) ধাৰণাই ইঙ্গিত দিয়ে যে জীৱৰ প্ৰধান অনুপ্ৰেৰণা হ’ল ক্ষমতা অৰ্জন আৰু আত্ম-অভিব্যক্তি। নিৎসে বিশ্বাস কৰিছিল যে জীৱন পুনৰ পুনৰ ঘটি থাকে (''eternal recurrence'') আৰু মানুহে এনে জীৱন বাচি ল’ব লাগিব যি পুনৰ ঘটা হ’লে তেওঁ অনুতপ্ত নহ’ব।<ref>Nietzsche, Friedrich. ''Thus Spoke Zarathustra''. Translated by Walter Kaufmann. Penguin Classics, 1978.</ref> == অধ্যয়ন আৰু প্ৰভাৱ == নিৎসে [[আৰ্টোৰ শ্ব'পেনহাৱাৰ]]ৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল, বিশেষকৈ "ইচ্ছা"ৰ ধাৰণাৰ ক্ষেত্ৰত। [[প্লেটো]], [[ইমানুৱেল কান্ট]], [[ৰিচাৰ্ড ৱেগনাৰ]], আৰু এমাৰচনৰ লেখাবোৰেও তেওঁক প্ৰভাৱিত কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাবোৰ পঢ়া সহজ নহয়, কাৰণ তেওঁ কাব্যিক, অলংকাৰিক আৰু প্ৰায়ে আফোৰিজমত লিখিছিল। তথাপি, তেওঁৰ দৰ্শনে মাৰ্টিন হেইডেগাৰ, [[জ্যা পল ছাট্টে]], মিছেল ফুকো, আলবেৰ কেমু, কাৰ্ল জুং, আৰু [[ছিগমুণ্ড ফ্ৰয়েড]] আদিক প্ৰভাৱিত কৰিছিল।<ref>Magnus, Bernd. ''Nietzsche's Existential Imperative''. Indiana University Press, 1978.</ref> == স্বীকৃতি আৰু পৰম্পৰা == জীৱন্ত অৱস্থাত নিৎসে প্ৰায় অচিনাকি আছিল, কিন্তু মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ দৰ্শনে বিংশ শতিকাৰ দাৰ্শনিকতা, সাহিত্য আৰু মনোবিজ্ঞানত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলালে। যদিও তেওঁৰ দৰ্শনৰ কিছু অংশ নাজী জাৰ্মানীৰ দ্বাৰা বিকৃতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, আধুনিক গৱেষকসকলে তেওঁক ফেচিষ্ট বুলি বৰ্ণনা নকৰে। বৰং, তেওঁৰ লেখাত স্বতন্ত্ৰতা, আত্ম-সৃষ্টি, আৰু শক্তিৰ মাপকাঠিৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া দেখা যায়।<ref>Young, Julian. ''Friedrich Nietzsche: A Philosophical Biography''. Cambridge University Press, 2010.</ref> == ৰচনাসমূহ == নিৎসে বহুসংখ্যক দাৰ্শনিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তলত তেওঁৰ কিছু প্ৰধান কৃতিৰ তালিকা দিয়া হৈছে: * ''The Birth of Tragedy'' (১৮৭২) * ''Thus Spoke Zarathustra'' (১৮৮৩–৮৫) * ''Beyond Good and Evil'' (১৮৮৬) * ''On the Genealogy of Morality'' (১৮৮৭) * ''Ecce Homo'' (১৮৮৮) * ''Twilight of the Idols'' (১৮৮৮) * ''The Antichrist'' (১৮৮৮)<ref>Nietzsche, Friedrich. ''Basic Writings of Nietzsche''. Translated by Walter Kaufmann, Modern Library, 2000.</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] 4alejmak574e5dlsw8t9lza3misgiv6 0 128933 615311 565275 2026-07-02T19:59:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615311 wikitext text/x-wiki {{confuse|নামমালিকা}} '''নামমালিকা''' ([[সংস্কৃত]]: नाम मालिका, Nāmamālikā) হৈছে একাদশ শতিকাৰ বিখ্যাত পণ্ডিত-ৰজা ভোজৰ নামত কৃত এক সংস্কৃত গ্ৰন্থ, যি মূলতঃ ‘‘নামৰ তালিকা’’ বা ‘‘শব্দমালা’’ ৰূপে পৰিগণিত।<ref>{{cite web |title=Bhoja |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bhoja |website=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-05}}</ref> ভোজে ভাৰতীয় সাহিত্য, প্ৰাকৃত-সংস্কৃত পাণ্ডিত্য, শিল্পসৃষ্টি আৰু দাৰ্শনিক জ্ঞানৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে ইতিহাসত উল্লেখযোগ্য স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref>{{cite web |title=Bhoja – Indian King and Scholar |url=https://www.worldhistory.org/Bhoja/ |website=World History Encyclopedia |language=en |access-date=2025-12-05}}</ref> নামমালিকা মূলতঃ ‘‘নাম’’ তথা শব্দসমূহৰ সংকলন, য’ত বিভিন্ন দেৱতা, দাৰ্শনিক ধাৰণা, নৈতিক গুণ, বস্তু, বা সংস্কৃত–পৰিসৰৰ সাংস্কৃতিক উপাদানসমূহৰ নাম একত্ৰিত কৰি মালাৰ দৰে সাজি থোৱা হৈছে। এই বৈশিষ্ট্যৰ কাৰণে গ্ৰন্থটো সংস্কৃত ভাষাত অধ্যয়ন কৰা শিক্ষাৰ্থী, পণ্ডিত, আৰু ঐতিহ্যবাহী ভাৰতীয় জ্ঞান–পদ্ধতি অন্বেষণকাৰীৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite web |title=Catalogue of Sanskrit Lexicographical Texts |url=https://sas.ac.uk/publications/sanskrit-lexicography |website=School of Advanced Studies (UK) |language=en |access-date=2025-12-05 }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == অৰ্থ == ‘‘নামমালিকা’’ শব্দটো দুটা উপাংশৰ সমষ্টি— * ‘‘নাম’’ (नाम) = নাম / শব্দ * ‘‘মালিকা’’ (मालिका) = মালা, শৃংখল বা তালিকা সেয়ে ‘‘নামমালিকা’’ৰ অৰ্থ ‘‘নামৰ শৃংখল’’ বা ‘‘শব্দমালা’’।<ref>{{cite web |title=Meaning of Mālikā |url=https://www.wisdomlib.org/definition/malika |website=WisdomLib |language=en |access-date=2025-12-05}}</ref> == লেখক == {{মূল|ভোজ}} [[File:Statue of Raja Bhoja 01.jpg|thumb|ভোপালত ৰাজা ভোজাৰ প্ৰতিমূৰ্তি]] '''ভোজ''' মৃত্যুৰ আগলৈকে, ১০১০ চনৰ পৰা ১০৫৫ চনলৈ মালৱাৰ পৰমৰা ৰজা আছিল। তেওঁ ধৰা (বৰ্তমান ধৰ)ৰ পৰা শাসন কৰিছিল, আৰু নিজৰ ৰাজ্য বৃদ্ধিৰ প্ৰয়াসত প্ৰায় সকলো ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল, বিভিন্ন মাত্ৰাত সফলতা লাভ কৰিছিল। শিখৰত উপনীত হোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ সাম্ৰাজ্য উত্তৰে চিত্তৰৰ পৰা দক্ষিণে ওপৰৰ কোংকনলৈকে, আৰু পশ্চিমে সাবৰমতী নদীৰ পৰা পূবে বিদিশালৈকে বিস্তৃত আছিল। পণ্ডিতসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবেই ভোজ ভাৰতীয় ইতিহাসৰ অন্যতম প্ৰখ্যাত ৰজা হিচাপে পৰিগণিত হয়। মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ কেইবাটাও কিংবদন্তিত এজন সৎ পণ্ডিত-ৰজা হিচাপে উল্লেখ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ চাৰিওফালে গোট খোৱা কিংবদন্তিৰ শৰীৰ সম্ৰাট বিক্ৰমাদিত্যৰ সৈতে তুলনাযোগ্য৷ কলা, সাহিত্য, বিজ্ঞানৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে ভোজ বেছিকৈ পৰিচিত। প্ৰথাগত সাহিত্যিক পৰম্পৰা অনুসৰি নামমালিকা ৰচনাৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয় পণ্ডিত-ৰজা '''ভোজ'''ক, যি ধৰ, মালৱা, মহাকাল–অঞ্চলৰ বিশিষ্ট সাংস্কৃতিক অধিপতি আছিল। তেওঁ বহু পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ গ্ৰন্থ (যেনে ‘‘সৰাস্বতকণ্ঠাভৰণ’’, ‘‘চম্পূ ৰামায়ণ’’, ‘‘শৃংগাৰপ্ৰকাশ’’)ৰ ৰচক বা অনুবাদক হিচাপে পৰিচিত।<ref>{{cite web |title=Bhoja – Patron of Sanskrit Literature |url=https://www.britannica.com/biography/Bhoja |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2025-12-05}}</ref> == বিষয়-বস্তু == নামমালিকা একধৰণৰ নামসংগ্ৰহ গ্ৰন্থ, য’ত বিভিন্ন শব্দ, প্ৰতিশব্দ, বিশেষ সাংস্কৃতিক দেৱতা–নাম, বৈদিক–পৌৰাণিক শব্দধাৰা, আৰু শিক্ষামূলক সংকলন প্ৰণালীগতভাৱে উল্লেখ কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Indian Lexicographical Tradition |url=https://www.sanskritdictionary.com/lexicon-history/ |website=SanskritDictionary.com |language=en |access-date=2025-12-05 }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ই ভাষাতত্ত্ব, সাহিত্য আৰু ধৰ্মীয়–দাৰ্শনিক ক্ষেত্ৰসমূহত বিশেষ মূল্যৱান সম্পদ হিচাপে গণ্য। == তাৎপৰ্য্য == নামমালিকাৰ মূল্য — * প্ৰাচীন ভাৰতীয় শব্দভাণ্ডাৰ সংৰক্ষণ, * সাংস্কৃতিক–ধৰ্মীয় তথ্যসমূহ একত্ৰিতকৰণ, * সংস্কৃত শিক্ষাৰ প্ৰাথমিক সহায়ক বই হিচাপে ব্যৱহাৰ, * আৰু নামসংগ্ৰহ ধাৰাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সাক্ষ্য প্ৰদান। ই সামগ্ৰিকভাৱে ভাৰতীয় জ্ঞান-ব্যৱস্থাৰ (Indian Knowledge Systems) অন্তৰ্গত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰ হিচাপে মন্থন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Indian Knowledge Systems – Classical Texts |url=https://iksindia.org/resources/ |website=Indian Knowledge Systems Division |language=en |access-date=2025-12-05 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == সংস্কৰণ == নামমালিকাৰ বহু পুৰণি পাণ্ডুলিপি ভাৰতীয় বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানত সংৰক্ষিত। আধুনিক সমালোচনাত্মক সংস্কৰণসমূহ প্ৰকাশ কৰিছে— * একনাথ দত্তত্ৰেয় কুলকাৰ্ণী * বাসুদেৱ দামোদৰ গোখলে<ref>{{cite web |title=Critical Editions of Sanskrit Texts |url=https://www.bhandarkarpublications.com/catalog/sanskrit-editions |website=BORI Publications |language=en |access-date=2025-12-05}}</ref> ইয়াৰ কিছুমান সংস্কৰণ ডিজিটেল ৰূপেও Archive.org আদি স্থলত উপলব্ধ।<ref>{{cite web |title=Digitized Sanskrit Texts |url=https://archive.org/details/sanskrit?tab=collection |website=Internet Archive |language=en |access-date=2025-12-05}}</ref> == আৰু চাওক == * [[চম্পূ ৰামায়ণ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:সংস্কৃত গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:ৰজা ভোজ ৰচিত গ্ৰন্থ]] 5chd7bj0mvjzx0onx5d3ko5umtuy4n4 0 131255 615319 605914 2026-07-03T05:12:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615319 wikitext text/x-wiki [[File:Laura Novoa (cropped).jpg|thumb|আৰ্জেণ্টিনাৰ অভিনেত্ৰী ল’ৰা নোভাই বক্ষবন্ধনী নোহোৱাকৈ টপ পিন্ধিছে]] মহিলাৰ অন্তৰ্বাসৰ অংশ হিচাপে বক্ষবন্ধনী নিপিন্ধা অৱস্থাক '''বক্ষবন্ধনীহীনতা''' বোলে। মহিলাসকলে অস্বস্তি, স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় সমস্যা, তেওঁলোকৰ খৰচৰ বাবে বা সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক কাৰণত বক্ষবন্ধনী নিপিন্ধিবলৈ সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰে। ২০০৬ চনলৈকে অষ্ট্ৰেলিয়াৰ প্ৰায় ১০% মহিলাই ব্ৰা পিন্ধা নাছিল।<ref>{{cite web |title=Why wear a bra? |url=http://www.antibra.com/why_wear_bras.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513140505/http://www.antibra.com/why_wear_bras.php |archive-date=13 May 2011 |access-date=2 May 2010 |df=dmy-all |archivedate=13 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513140505/http://www.antibra.com/why_wear_bras.php |deadurl=yes }}</ref> সমীক্ষাত দেখা গৈছে যে ৫–২৫% পশ্চিমীয়া মহিলাই ব্ৰা নিপিন্ধে।<ref name="independent15aug">{{Cite news |last=Walsh |first=John |date=15 August 2007 |title=Breast Supporting Act: A Century of the Bra |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/breast-supporting-act-a-century-of-the-bra-5334510.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305101134/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/breast-supporting-act-a-century-of-the-bra-5334510.html |archive-date=5 March 2016 |access-date=11 May 2010 |work=The Independent |location=London |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Bra Cup Sizes—Getting Fitted with the Right Size |url=http://www.1stbras.com/Bra_Cup_Sizes.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218132215/http://www.1stbras.com/Bra_Cup_Sizes.html |archive-date=18 February 2010 |access-date=11 May 2010 |publisher=1stbras.com |df=dmy-all |archivedate=18 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100218132215/http://www.1stbras.com/Bra_Cup_Sizes.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=The Right Bra |url=http://www.liv.com/right_bra.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090328083521/http://www.liv.com/right_bra.php |archive-date=28 March 2009 |access-date=11 May 2010 |publisher=Liv.com |df=dmy-all}}</ref> ==নাৰীবাদত== পশ্চিমীয়া বিশ্বত ১৯৬০ চনৰপৰা কেইবাগৰাকীও মহিলাৰ মাজত বক্ষবন্ধনীহীন প্ৰৱণতা লাহে লাহে কিন্তু অবিৰতভাৱে দেখা গৈছে, বিশেষকৈ মিলেনিয়ামসকলৰ মাজত, যিসকলে ব্ৰা পিন্ধাৰ বিৰোধিতা প্ৰকাশ কৰিছে আৰু পিন্ধিবলৈ এৰি দিছে।<ref name="mallenbaum">{{cite web |last1=Mallenbaum |first1=Carly |date=19 July 2016 |title=Why Millennials are going braless |url=https://www.usatoday.com/story/life/2016/07/19/braless-millenials-bralette/87111292/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920084248/https://www.usatoday.com/story/life/2016/07/19/braless-millenials-bralette/87111292/ |archive-date=20 September 2018 |access-date=20 September 2018 |website=[[USA Today]] |language=en}}</ref> ২০১৬ চনত Allure আলোচনীৰ ফেশ্বন পৰিচালক ৰেচেল ৱাঙে লিখিছিল, "ব্ৰালেছ যোৱাটো নাৰীবাদৰ দৰেই পুৰণি, কিন্তু শেহতীয়াকৈ #freethenipple হেচটেগ অভিযানৰ দৰে থাৰ্ড ৱেভৰ মুহূৰ্ত, কেটলিন জেনাৰৰ ভেনিটি ফেয়াৰ কভাৰৰ দৰে ট্ৰেন্স-ভিজিবিলিটি বৃদ্ধিৰ প্ৰত্যক্ষ সঁহাৰি হিচাপে ... আৰু লেনা ডানহামৰ শ্ব' গাৰ্লছৰ প্ৰত্যক্ষ সঁহাৰি হিচাপে ই যেন উপৰিভাগলৈ বুদবুদ হৈ পৰিছে।"<ref name="mallenbaum" /> ১৯৬৮ চনৰ মিছ আমেৰিকা প্ৰতিযোগিতাত নাৰীবাদী প্ৰতিবাদক প্ৰায়ে বক্ষবন্ধনী বিৰোধী আন্দোলনৰ আৰম্ভণি হিচাপে গণ্য কৰা হয়, যাৰ ফলত নিৰ্মাতাসকলে নতুন ডিজাইনৰ বজাৰ কৰিবলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে যিয়ে কোমল, অধিক স্বাভাৱিক ৰূপৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name="sadaf">{{cite news |last1=Ahsan |first1=Sadaf |title=The only time we feel comfortable to go braless shouldn't have to be in our bedrooms |work=[[National Post]] |url=https://nationalpost.com/life/the-only-time-we-feel-comfortable-to-go-braless-shouldnt-have-to-be-in-our-bedrooms |access-date=9 June 2020 |language=en-CA |date=29 August 2016}}</ref> ==চৰ্তাৱলী== ব্ৰালেছ শব্দটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৬৫ চনৰ আশে-পাশে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=The definition of braless |url=https://www.dictionary.com/browse/braless |website=www.dictionary.com |access-date=18 February 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190219015625/https://www.dictionary.com/browse/braless |archive-date=19 February 2019 |url-status=live }}</ref> ব্ৰালেছ হোৱাৰ আন শব্দসমূহ হ'ল স্তন স্বাধীনতা, শীৰ্ষ স্বাধীনতা আৰু ব্ৰা স্বাধীনতা।<ref>{{cite web|url=http://www.feministezine.com/feminist/modern/History-ofthe-Bra.html|title=The History of the Bra – History & Info on Bras and Breasts|publisher=Feminist Zine|access-date=30 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110906043237/http://www.feministezine.com/feminist/modern/History-ofthe-Bra.html|archive-date=6 September 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Morrissey |first=Tracie Egan |date=5 April 2012 |title=My Six Months as a Dirty, Boob-Swinging Derelict |url=https://jezebel.com/my-six-months-as-a-dirty-boob-swinging-derelict-5897192 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827060608/https://jezebel.com/my-six-months-as-a-dirty-boob-swinging-derelict-5897192 |archive-date=27 August 2019 |access-date=4 February 2019 |website=Jezebel}}</ref><ref>Menon, Dilip. "An Ordinary Country". ''[[The Journal of Asian Studies]]''. 69.3 (2010): 687-690.</ref> ব্ৰালেছ হোৱাৰ পোষকতা কৰা কৰ্মীসকলে প্ৰতিবাদক "ব্ৰা-কট" বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{cite web |last=Intern |first=Trevor Gray, Life+Arts |title=Teen removed from class for 'revealing' clothing |url=http://www.laloyolan.com/life_and_arts/whats_happening/teen-removed-from-class-for-revealing-clothing/article_27c246ef-4287-534f-b0e2-f09d293f12bb.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203195333/http://www.laloyolan.com/life_and_arts/whats_happening/teen-removed-from-class-for-revealing-clothing/article_27c246ef-4287-534f-b0e2-f09d293f12bb.html |archive-date=3 February 2019 |access-date=29 January 2019 |website=Los Angeles Loyolan|date=18 April 2018 }}</ref> ==স্বাস্থ্য আৰু স্তনৰ আকৃতিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ== ====টাইট ফিটিং ব্ৰা পিন্ধাৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ==== অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে অত্যধিক টান স্পৰ্টছ ব্ৰাবোৰে শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ কাৰ্যকলাপত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Ocran |first1=Francisca Margarita |last2=Ji |first2=Xiaofen |last3=Zhai |first3=Lina |date=January 2022 |title=A study to evaluate pressure distribution of different sports bras |journal=Journal of Engineered Fibers and Fabrics |language=en |volume=17 |doi=10.1177/15589250221118643 |issn=1558-9250 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kipp |first1=Shalaya |last2=Leahy |first2=Michael G. |last3=Sheel |first3=A. William |date=2024-06-01 |title=Sports Bra Restriction on Respiratory Mechanics during Exercise |journal=Medicine and Science in Sports and Exercise |volume=56 |issue=6 |pages=1168–1176 |doi=10.1249/MSS.0000000000003403 |issn=1530-0315 |pmid=38350462}}</ref> কাৰণ ভালদৰে ৰখাপ খাই পৰা বক্ষবন্ধনী বিচাৰি পোৱাটো কঠিন, বক্ষবন্ধনী পিন্ধা মহিলাসকলে কেতিয়াবা সংকুচিত হোৱা অনুভৱ কৰে। এটা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৭০% মহিলাই অতি সৰু বক্ষবন্ধনী পিন্ধে।<ref name="wood" /> চেখনে কয় যে বক্ষবন্ধনীয়ে পিঠি আৰু বুকুৰ পেশীলৈ তেজৰ সোঁতত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত পিঠিৰ পেশীৰ বিষ হোৱাত অৰিহণা যোগায়। ডাঙৰ স্তন থকা মহিলাসকলে যিসকলে বক্ষবন্ধনী পিন্ধা বন্ধ কৰে তেওঁলোকে সৰু স্তন থকা মহিলাসকলতকৈ অধিক সোনকালে তেজৰ সোঁত উন্নত হোৱা অনুভৱ কৰিব পাৰে, কাৰণ ডাঙৰ স্তন সমৰ্থন কৰা ব্ৰা সৰু স্তন থকা মহিলাসকলে পিন্ধা ব্ৰাতকৈ টানকৈ খাপ খাই পৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে।<ref name="lapidos" /><ref name="healthshots">{{cite web |title=Go braless without guilt! 7 great things that happen when you stop wearing a bra |url=https://www.healthshots.com/preventive-care/self-care/go-braless-without-guilt-7-great-things-that-happen-when-you-stop-wearing-a-bra/ |website=Healthshots |access-date=7 June 2020 |date=5 June 2020}}</ref><ref name="george">{{cite web |last1=George |first1=Kat |title=11 Benefits Of Going Braless |url=https://www.bustle.com/p/11-benefits-of-going-braless-7281003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329150433/https://www.bustle.com/p/11-benefits-of-going-braless-7281003 |archive-date=29 March 2020 |access-date=7 June 2020 |website=Bustle |language=en}}</ref> ====অৰ্থপেডিক প্ৰভাৱ==== ''ক্লিনিকেল ষ্টাডি অৱ পেইন''ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়ন অনুসৰি ডাঙৰ স্তনৰ মহিলাসকলে বক্ষবন্ধনীহীন হৈ কঁকালৰ বিষ হ্ৰাস কৰিব পাৰে, আৰু তেওঁলোকে মেমাপ্লাষ্টিৰদ্বাৰা হ্ৰাস কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ব্ৰালেছ হোৱাটো পছন্দৰ চিকিৎসা হিচাপে বিবেচনা কৰিব পাৰে।<ref name="myint" /><ref name="johnson">{{cite book |last1=Johnson |first1=Ben |url=https://books.google.com/books?id=fGHhCJE1eM0C&pg=PA34 |title=The Secret of Health: Breast Wisdom |last2=Barnes |first2=Kathleen |date=1 February 2008 |publisher=Morgan James Publishing |isbn=978-1-60037-326-8 |page=167 |access-date=1 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512203924/http://books.google.com/books?id=fGHhCJE1eM0C&pg=PA34 |archive-date=12 May 2015 |url-status=live}}</ref> ==আৰাম== সৰু স্তন থকা মহিলাসকলৰ তুলনাত ডাঙৰ স্তন থকা মহিলাসকলে আৰাম অনুভৱ কৰে।<ref name="lapidos" /><ref name="george" /> কোভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত ঘৰৰ পৰা কাম কৰি থাকোঁতে ব্ৰালেছ হৈ পৰা কিছুমান মহিলাই পুনৰ ব্ৰা পিন্ধিবলৈ নিবিচাৰে।<ref name="huffingtonpost.ca">{{cite web |date=27 March 2020 |title=The Many Reasons Not To Wear A Bra During Self-Isolation |url=https://www.huffingtonpost.ca/entry/benefits-of-not-wearing-bra_ca_5e7bca84c5b6cb9dc1999297 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407093129/https://www.huffingtonpost.ca/entry/benefits-of-not-wearing-bra_ca_5e7bca84c5b6cb9dc1999297 |archive-date=7 April 2020 |access-date=7 June 2020 |website=HuffPost Canada |language=en}}</ref> ===ঘৰত বক্ষবন্ধনীহীনতা=== কৰ্মস্থলীৰ দিনটোৰ পৰা ঘৰলৈ উভতি অহাৰ পিছত বহু মহিলাই কয় যে তেওঁলোকে আগ্ৰহেৰে বাট চাই থকা এটা কাম হ'ল ঘৰ পোৱাৰ লগে লগে ব্ৰা খুলি পেলোৱা।<ref name="elite"/> এজন সম্পাদকে লিখিছে, "আপোনাৰ ব্ৰা খুলি লোৱাটো এটা অত্যন্ত মুক্তিদায়ক অনুভৱ, আৰু আমি মহিলাসকলে আগ্ৰহেৰে বাট চাই থাকোঁ—প্ৰতিদিনে, গোটেই দিনটো।"<ref name=elite/><ref>{{Cite web |title=Covid-19 coronavirus: Pros and cons of not wearing a bra for the lockdown |date=24 March 2020 |url=https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/news/article.cfm?c_id=6&objectid=12319748 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418105654/https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/news/article.cfm?c_id=6&objectid=12319748 |archive-date=18 April 2020 |access-date=26 May 2020 |archivedate=18 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200418105654/https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/news/article.cfm?c_id=6&objectid=12319748 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=10 November 2017 |title=Men will never know joy of taking off bra at the end of a long day |url=https://www.thedailymash.co.uk/news/society/men-will-never-know-joy-of-taking-off-bra-at-the-end-of-a-long-day-20171110138979 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617140357/http://www.thedailymash.co.uk/news/society/men-will-never-know-joy-of-taking-off-bra-at-the-end-of-a-long-day-20171110138979 |archive-date=17 June 2018 |access-date=26 May 2020}}</ref><ref name="bazaar316">{{Cite web |date=8 April 2020 |title=But Will We Ever Wear Bras Again? |url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/trends/a32070316/bra-free-quarantine/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526144457/https://www.harpersbazaar.com/fashion/trends/a32070316/bra-free-quarantine/ |archive-date=26 May 2020 |access-date=25 May 2020}}</ref> ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দূৰৱৰ্তী কামৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সময়ত বহু মহিলাই ৰাজহুৱাভাৱে স্বীকাৰ কৰিছিল যে তেওঁ সকলো সময়তে ব্ৰা পিন্ধাটো এৰি পেলাইছিল।<ref name="refinery29">{{Cite web |title=The Nipple's Place In Fashion History |url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/05/9816278/braless-fashion-visible-nipple |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526080122/https://www.refinery29.com/en-us/2020/05/9816278/braless-fashion-visible-nipple |archive-date=26 May 2020 |access-date=30 May 2020 |website=Refinery29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/05/13/coronavirus-clothes-work-clothes-pajamas-braless-pantless-zoom/5181891002/ |title=Coronavirus fashion: Our quarantine wardrobes include more pajamas, fewer bras and pants |website=[[USA Today]] |access-date=2020-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523202206/https://amp.usatoday.com/amp/5181891002 |archive-date=2020-05-23 |url-status=live }}</ref><ref name="lapidos">{{Cite web |date=19 July 2021 |title=Is It Bad to Not Wear a Bra? |url=https://health.clevelandclinic.org/going-braless |access-date=16 October 2024 |website=Cleveland Clinic}}</ref> মিয়ামিৰ ফেশ্বন ব্লগাৰ মাৰিয়া টেটামান্টিয়ে আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ঘৰৰ পৰা কাম কৰি থাকোঁতে তেওঁ ব্ৰালেছ হৈ থাকে। "এই মহামাৰীৰ পৰা ওলোৱা একমাত্ৰ ইতিবাচক বৈশিষ্ট্যটো হ'ল আমি ঘৰৰ পৰা বক্ষবন্ধনীবিহীনভাৱে কাম কৰিব পাৰোঁ বুলি ধাৰণাটো – তাঁৰৰ পৰা মুক্ত, অত্যধিক স্নাগ, অত্যধিক পেডেড ব্ৰা।"<ref>{{cite news |last=Ogle |first=Connie |date=21 April 2020 |title='It's a happiness I've never known': Should you live the braless life in quarantine? |work=[[Miami Herald]] |url=https://www.miamiherald.com/miami-com/miami-com-news/article242137436.html}}</ref> ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত অনলাইন ব্ৰাৰ বিক্ৰী ১২% হ্ৰাস পাইছে। <ref name=bazaar316/> মহিলাসকলে ব্ৰা পিন্ধাৰ লগত প্ৰায়ে হোৱা স্বাভাৱিক অস্বস্তিৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ পোৱা সুযোগক আদৰণি জনাইছিল।<ref>{{Cite news |last1=Manot |first1=Nikita |date=20 March 2020 |title=Women Going Braless Tweet Of Sweet Freedom Amid COVID-19 Self-Quarantine |newspaper=Storypick |url=https://www.storypick.com/no-bra-during-quarantine/ |url-status=live |access-date=25 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321102532/https://www.storypick.com/no-bra-during-quarantine/ |archive-date=21 March 2020}}</ref> এটা কাপোৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীয়ে ১০০০ মহিলাৰ সমীক্ষাত ৩৫% মহিলা ঘৰত কাম কৰাৰ সময়ত ব্ৰালেছ হোৱা দেখা গৈছে। তেওঁলোকে লগতে ৰিপ'ৰ্ট কৰিছে যে টুইটাৰত ''#nobranoproblem'' আৰু ''#bralessandflawless''ৰ দৰে হেচটেগ সাধাৰণ।<ref>{{Cite web|url=https://tommyjohn.com/blogs/news/work-from-home-braless|title=35% of Women Work from Home Braless: Where Do You Stand?|website=Tommy John|date=24 April 2020 }}</ref> ===ফেশ্বনৰ ওপৰত আৰাম=== ২০০৯ চনত প্লেটেক্সৰ কমিচনত কৰা হেৰিছ প’লত ১০০০ৰো অধিক মহিলাক ব্ৰাত কি ভাল লাগে বুলি সোধা হৈছিল। উত্তৰদাতাসকলৰ ভিতৰত ৬৭ শতাংশই কয় যে তেওঁলোকে ব্ৰালেছলৈ যোৱাতকৈ ব্ৰা পিন্ধাটো পছন্দ কৰে, আনহাতে ৮৫ শতাংশই “আকৃতি বৃদ্ধি কৰা ব্ৰা পিন্ধিব বিচাৰে যিটো একেবাৰে একোৱেই নাই যেন লাগে”। আণ্ডাৰৱায়াৰ ব্ৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ মাজত বিভাজন হৈছিল: ৪৯ শতাংশই কয় যে তেওঁলোকে আণ্ডাৰৱায়াৰ ব্ৰা পছন্দ কৰে, যিসকলে বেতাঁৰ ব্ৰা পছন্দ কৰে বুলি কোৱাৰ শতকৰা হাৰ।<ref>{{cite book |last1=Luciani |first1=Jené. |title=The bra book : the fashion formula to finding the perfect bra |date=2009 |publisher=Benbella Books, Inc |location=Dallas, TX |isbn=978-1-933771-94-6 |page=224}}</ref> এপাৰেল কোম্পানী ৰুবী ৰিবনে ২০১৪ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় ''নো ব্ৰা ডে''ৰ পূৰ্বে ৩ হাজাৰ মহিলাৰ স্তন আৰু ব্ৰাৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ মনোভাৱৰ বিষয়ে সমীক্ষা কৰিছিল। উত্তৰদাতাসকলৰ ভিতৰত ৯২ শতাংশই কয় যে তেওঁলোকে কেৱল সমৰ্থন আৰু আৰাম বিচাৰে আৰু যৌন আবেদন বা ফেশ্বনেবল ৰং আৰু ডিজাইনৰ প্ৰতি কম আগ্ৰহী। ২১ শতাংশই তেওঁলোকৰ ব্ৰাক "এজন শত্ৰু—মই ইচ্ছা কৰিছিলো যে মই তাইক কেতিয়াও লগ পোৱা নাছিলো", আৰু প্ৰায় আধাই (৪৬%) উত্তৰ দিছিল, "এজন ব্যৱসায়িক অংশীদাৰ—মই তাইক সহ্য কৰিলোঁ"। যেতিয়া তেওঁলোকৰ ব্ৰাক এটা শব্দত বৰ্ণনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, তেতিয়া আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শব্দটো আছিল "অস্বস্তিকৰ"।<ref name="prnews">{{Cite press release |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/ruby-ribbon-asks-3-000-women-whats-your-brama-300729067.html |title=Ruby Ribbon Asks 3,000 Women "What's Your BRAma?" |first=Ruby |last=Ribbon |website=www.PRNewswire.com |access-date=19 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327184314/https://www.prnewswire.com/news-releases/ruby-ribbon-asks-3-000-women-whats-your-brama-300729067.html |archive-date=27 March 2019 |url-status=live}}</ref><ref name="elite">{{Cite web |last=Guerra |first=Julia |title=Half Of Women Do This One Thing As Soon As They Get Home & You Can Def Relate |url=https://www.elitedaily.com/p/taking-your-bra-off-after-a-long-day-is-a-mood-science-says-half-of-women-can-relate-12708435 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327184012/https://www.elitedaily.com/p/taking-your-bra-off-after-a-long-day-is-a-mood-science-says-half-of-women-can-relate-12708435 |archive-date=27 March 2019 |access-date=19 March 2019 |website=Elite Daily|date=22 October 2018 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহিলাৰ সমস্যা]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ]] aikuuth6pjak7oqdcbtgmdmpse5u5mv 0 133905 615309 604213 2026-07-02T19:27:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615309 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag | Name = নাগালেণ্ডৰ পতাকা | Image = Unofficial flag of Nagaland.svg | Use = সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, বিদ্ৰোহী গোট | Noborder = | Proportion = ২:৩ | Adoption = {{start date and age|1956}} | Design = এটা বগা [[বেথলেহেমৰ তৰা]] আৰু সৰলীকৃত ৰঙৰ ৰামধেনু থকা আকাশী নীলা পতাকা। }} [[File:NNC President Adino arrive and mouners laid wreaths at kevelevor's mortals remain--.jpg|thumb|260px|২৮ এপ্ৰিল ২০১৩ তাৰিখে [[ক'হিমা]]ত [[জাপু ফিজো]]ৰ পুত্ৰ কেভিলেভৰ ফিজোৰ নশ্বৰ দেহৰ ওপৰত আৰি থোৱা নাগালেণ্ডৰ পতাকা।]] '''নাগালেণ্ডৰ পতাকা''' হৈছে [[নগা লোক]]সকলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পতাকা।<ref name=":0">{{Cite news |last=Roy |first=Esha |date=2 November 2019 |title=Explained: History of Naga flag and how significant it has been earlier and now |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-history-of-naga-flag-and-why-is-it-important-6098576/ |access-date=27 December 2025 |work=[[The Indian Express]]}}</ref> বৰ্তমান নগা লোকসকল বাস কৰা কোনো অঞ্চলতে ইয়াৰ চৰকাৰী মৰ্যাদা নাই, কিন্তু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানসমূহত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ অনুমতি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |last=Roy |first=Esha |date=1 November 2019 |title=Talks for Naga Accord: NSCN I-M returns to table, claims it can use flag at cultural events |url=https://indianexpress.com/article/india/talks-for-naga-accord-nscn-i-m-returns-to-table-claims-it-can-use-flag-at-cultural-events-6097051/ |access-date=27 December 2025 |work=[[The Indian Express]]}}</ref> পতাকাখনৰ ৰং হৈছে আকাশী নীলা (medium sky blue) যিয়ে আকাশক প্ৰতীকিত কৰে। পতাকাৰ কেন্দ্ৰভাগেদি ৰঙা, হালধীয়া আৰু সেউজীয়া ৰঙৰ এটা সৰলীকৃত ৰামধেনু পাৰ হৈ গৈছে। পতাকাৰ ওপৰৰ কোণত এটা বগা [[বেথলেহেমৰ তৰা]] আছে। এই দুয়োটা প্ৰতীকেই [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যিটো বেছিভাগ নগা লোকৰে বিশ্বাস আৰু পৰিচয়।<ref>{{Cite news |last=C.K. |first=Faisal |date=7 March 2022 |title=Flagging a concern |url=https://www.telegraphindia.com/opinion/flagging-a-concern/cid/1854808 |access-date=2025-12-27 |language=en}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৫৬ চনৰ ২২ মাৰ্চত [[জাপু ফিজো]]ৰ নেতৃত্বত [[নগা নেচনেল কাউন্সিল]]-ৰ দ্বাৰা নাগালেণ্ডৰ পাৰাশেন-ৰেংমা অঞ্চলত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই পতাকাখন উৰুওৱা হৈছিল। ইয়াক নগা জাতীয়তাবাদৰ প্ৰতীক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল আৰু সাত দশকৰো অধিক সময় ধৰি আত্মনিয়ন্ত্ৰণৰ দাবী জনাই অহা বিদ্ৰোহী গোটসমূহে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে।<ref name="ME">[https://morungexpress.com/of-naga-sovereignty-yehzabo-and-flag#google_vignette Of Naga Sovereignty, Yehzabo and Flag - Morung Express]</ref> নগা পতাকাখনে নগা লোকসকলৰ বাবে গভীৰ ঐতিহাসিক আৰু আধ্যাত্মিক গুৰুত্ব বহন কৰে, যিয়ে তেওঁলোকৰ পৰিচয়, স্থিতিস্থাপকতা আৰু আত্মনিয়ন্ত্ৰণৰ আকাংক্ষাক প্ৰতীকিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=Naga Flag and Constitution is our Identity |url=https://morungexpress.com/naga-flag-and-constitution-our-identity |access-date=2025-02-09 |website=MorungExpress}}</ref> ঐতিহাসিক বিৱৰণ অনুসৰি, পতাকাখনৰ আৰ্হি এক ঐশ্বৰিক প্ৰকাশৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল। কোৱা হয় যে নগা ক্লাব ভৱনটোৰ অভিষেকৰ সময়ত তাৰ ওপৰত এখন ৰামধেনু দেখা গৈছিল, যিয়ে ঈশ্বৰৰ সৈতে শান্তি স্থাপনৰ সংকেত দিছিল। পতাকাৰ আৰ্হিত থকা ৰামধেনু খণ্ডটোৱে ঐশ্বৰিক অনুমোদন, ঐক্য আৰু এখন স্বাধীন নগা ৰাষ্ট্ৰৰ আশাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref>{{Cite web |title=A Flag, a Story and a Nation {{!}} Humanities across Borders |url=https://humanitiesacrossborders.org/accession-cards/flag-story-and-nation |access-date=2025-02-09 |website=humanitiesacrossborders.org |archivedate=2025-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250209212500/https://humanitiesacrossborders.org/accession-cards/flag-story-and-nation |deadurl=yes }}</ref> নগাসকলৰ সংগ্ৰাম আৰু ত্যাগৰ মাজত শিপাই থকা এই পতাকাখনে তেওঁলোকৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ ইচ্ছাক মূৰ্ত কৰি তোলে, যিটো [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে তেওঁলোকৰ স্বাধীনতাৰ অধিকাৰক স্বীকৃতি দিয়াৰ জৰিয়তেও শক্তিশালী হৈছিল। ই নগা লোকসকলৰ স্ব-শাসনৰ ঐতিহাসিক দাবী, তেওঁলোকৰ সাংস্কৃতিক আৰু নৃগোষ্ঠীয় স্বতন্ত্ৰতা আৰু ৰাজনৈতিক বশ্যতাৰ বিৰুদ্ধে চলি থকা সংগ্ৰামৰ সোঁৱৰণি হিচাপে কাম কৰে। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ঠিক এদিন আগতে, ১৪ আগষ্টত 'নগা স্বাধীনতা দিৱস' পালন কৰাই এই পতাকাখনক প্ৰতিৰোধ, বিশ্বাস আৰু নগা জাতিৰ চিৰস্থায়ী মনোভাৱৰ প্ৰতীক হিচাপে অধিক সুদৃঢ় কৰে।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=You are being redirected... |url=https://nagalandpost.com/index.php/2020/08/10/significance-of-naga-flag-and-independence-celebration/ |access-date=2025-02-09 |website=nagalandpost.com |archivedate=2025-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250209213000/https://nagalandpost.com/index.php/2020/08/10/significance-of-naga-flag-and-independence-celebration/ |deadurl=yes }}</ref> দীৰ্ঘদিনীয়া বিদ্ৰোহৰ অন্ত পেলাব বিচৰা 'নগা শান্তি চুক্তি'ৰ পিছত, নগা প্ৰতিনিধিসকলে পতাকাখনৰ বাবে চৰকাৰী মৰ্যাদাৰ লগতে নগা লোকসকলৰ বাবে এখন পৃথক সংবিধানৰ (ইয়েজাবো) আনুষ্ঠানিক অনুৰোধ জনাইছিল। অৱশ্যে এতিয়ালৈকে ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিসকলে এই বিষয়ত নিজৰ স্থিতিত অটল আছে। ভাৰত চৰকাৰে পতাকাখনক তেনে কোনো সহ-চৰকাৰী মৰ্যাদা দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছে, যেনে ধৰণৰ মৰ্যাদা ১৯৫২ চনৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ভিতৰত ভাৰতীয় সংবিধানৰ [[ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩৭০ অনুচ্ছেদ|৩৭০ অনুচ্ছেদ]]-ৰ অধীনত [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ (ৰাজ্য)|জম্মু আৰু কাশ্মীৰ ৰাজ্যক]] প্ৰদান কৰা হৈছিল। সেইবাবেই নগা পতাকাৰ বিষয়টোৱে শান্তি প্ৰক্ৰিয়াক স্থবিৰ কৰি ৰাখিছে।<ref name="NDTV">{{Cite news |last=Choudhury |first=Ratnadip |date=14 August 2022 |title=Amid Massive 'Tiranga' Drive, Naga Flag Hoisted In Parts Of Nagaland, Manipur |url=https://www.ndtv.com/india-news/amid-massive-tiranga-drive-naga-flag-hoisted-in-parts-of-nagaland-manipur-3254491 |access-date=2025-12-27 |work=[[NDTV]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Yhoshü |first=Alice |date=14 August 2023 |title=Ahead of Naga peace talks, NCN-IM reiterates demand for flag, constitution |url=https://www.hindustantimes.com/cities/others/nscnim-asserts-naga-sovereignty-ahead-of-peace-talks-flags-and-constitution-remain-key-components-101692019780675.html |access-date=27 December 2025 |work=[[Hindustan Times]]}}</ref> == গ্ৰন্থপঞ্জী == * Nandita Haksar, Sebastian M. Hongray. ''Kuknalim, Naga Armed Resistance: Testimonies Of Leaders, Pastors, Healers And Soldiers.'' Speaking Tiger Publishing Pvt. Ltd., 2019, ISBN 9388874935. == লগতে চাওক == * [[:en:Emblem of Nagaland|নাগালেণ্ডৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] * [[:en:Flag of Jammu and Kashmir|জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ পতাকা]] * [[:en:Kuknalim|কুকনালিম]] * [[:en:Unrepresented Nations and Peoples Organization|অনিৰূপিত ৰাষ্ট্ৰ আৰু লোকসকলৰ সংগঠন (UNPO)]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [https://www.morungexpress.com/last-surviving-weaver-of-first-naga-flag-no-more প্ৰথম নগা পতাকাৰ শেষ জীৱিত বৈনীগৰাকীৰ মৃত্যু] * [http://www.thenagarepublic.com/news/govt-of-india-has-recognized-the-naga-national-flag/ ভাৰত চৰকাৰে নগা ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাক স্বীকৃতি দিছে]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[শ্ৰেণী:নাগালেণ্ড]] oegicprpmnraxwvz9t333hy1jhe2nw5 0 136575 615283 604153 2026-07-02T15:21:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615283 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = DSC_5709_damitha.jpg | name = দমিথা আবেৰত্ন | caption = | birth_name = সেধাৱী মুদিয়ানসেলেজ দমিথা বুদ্ধিনী আবেৰত্ন বন্দৰা | birth_date = {{birth date and age|1975|09|14|df=y}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | death_date = | death_place = | education = সমুদ্ৰদেৱী বালিকা বিদ্যালয় <br> চেইন্ট পোলছ গাৰ্লছ স্কুল | party = সমগী জন বলৱেগয়া (২০২৩ - ২০২৪)<br> ডেম’ক্ৰেটিক নেচনেল এলায়েন্স (বৰ্তমান) | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ১৯৮৭–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|লেনিলি জনছন|2014}}<ref>{{cite web |url=http://sarasaviya.lk |title=Wedding bells for Damitha |publisher=Sarasaviya |access-date=20 October 2017 |archive-date=26 July 2014 |archive-url=https://archive.org |url-status=live }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | awards = '''সাৰসাৱিয়া শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী বঁটা''' (২০০৩)<br> '''সুমথি শ্ৰেষ্ঠ টেলিড্ৰামা অভিনেত্ৰী বঁটা''' (২০০৬) | website = [http://films.lk দমিথা আবেৰত্নৰ জীৱনী (সিংহলী চিনেমা ডাটাবেচ)] }} '''দমিথা আবেৰত্ন''' ([[ইংৰাজী]]: Damitha Abeyratne; জন্ম: ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৭৫), সম্পূৰ্ণ নাম '''সেধাৱী মুদিয়ানসেলেজ দমিথা বুদ্ধিনী আবেৰত্ন বন্দৰা''', এগৰাকী জনপ্ৰিয় [[শ্ৰীলংকা]]ন চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিড্ৰামা অভিনেত্ৰী।<ref name="damitha1">{{cite news|url=http://dailymirror.lk|title=Damitha's "Daily Mirror" Profile|publisher=Daily Mirror(Sri Lanka)|date=25 January 2005|archive-date=30 September 2007|access-date=27 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930225121/http://dailymirror.lk|url-status=live}}</ref><ref name="damitha5">{{cite news|url=https://sundayobserver.lk|title=Sarasaviya Awards:And the verdict is...|publisher=Sunday Observer (Sri Lanka)|date=29 August 2004|url-status=live|archive-url=https://archive.org|archive-date=28 April 2005}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == কেৰিয়াৰ == তেওঁ নুগেগোডাৰ সমুদ্ৰদেৱী বালিকা বিদ্যালয় আৰু মিলাগিৰিয়াৰ চেইন্ট পোলছ গাৰ্লছ স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯৮৭ চনত আঠ বছৰ বয়সতে তেওঁ ''পাচি গেনা মানমালী'' নামৰ টেলিড্ৰামাখনৰ জৰিয়তে অভিনয়ত অভিষেক ঘটায় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৩ চনত আই হেৱাৱাছমৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি ''মিহাৰাকা''ত অভিনয় কৰে। অৱশ্যে ইনোকা সত্যাংগিনীৰ ২০০৩ চনৰ বোলছবি ''সুলং কিৰিলী''ৰ জৰিয়তেহে তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লাভ কৰে। এই ছবিখনে তেওঁক সাৰসাৱিয়া শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা, ছিগনিছ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা আৰু বহুতো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="damitha2">{{cite news|url=http://sundaytimes.lk|title=''Wansakkarayo'' exposes evils of politics|newspaper=The Sunday Times of Sri Lanka : Presented on the World Wide Web by the Sunday Times, Lacnet and Information Laboratories (PVT.) Ltd|publisher=TV Times(Sri Lanka)|issn=1391-0531|date=15 July 2007|archive-date=8 October 2007|access-date=27 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071008023625/http://sundaytimes.lk|url-status=live}}</ref><ref name="damitha3">{{cite news|url=http://island.lk|title=Silver glitter in dark times|publisher=The Island (Sri Lanka)|date=19 January 2005|archive-date=6 July 2018|access-date=27 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706173424/http://island.lk|url-status=live}}</ref><ref name="damitha4">{{cite news |url=http://dailynews.lk |title=Damitha reaches stardom |publisher=Daily News (Sri Lanka) |date=24 November 2004 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050219182956/http://dailynews.lk |archive-date=2005-02-19 }}</ref> তেওঁ ধাৰাবাহিক ''দন্দুবাসনামানায়া'' আৰু ''মি হাৰাকা'' বোলছবিৰ নাটকীয় চৰিত্ৰসমূহৰ বাবেও বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Dhamitha Abeyratne - The Sulan Kirielle|url=http://island.lk|publisher=The Island|access-date=2017-09-22|archive-date=2017-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922145309/http://island.lk|url-status=live}}</ref> আবেৰত্নই টেলিড্ৰামা ধাৰাবাহিক ''সচৰা চৰণী''ৰ জৰিয়তে পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল, য'ত তেওঁ প্ৰযোজক হিচাপেও কাম কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Sasara Sarani: Damitha's debut direction|url=http://sundaytimes.lk|publisher=The Sunday Times}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ আইটিএন-ত সম্প্ৰচাৰিত হোৱা ''বাত্তি'' টেলিড্ৰামাখনৰ শীৰ্ষক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। == গ্ৰেপ্তাৰ আৰু বিতৰ্ক == ২০১২ চনত নেথ এফ.এম. বালুমগালা ৰেডিঅ' ষ্টেচনত এজন কথিত সন্ন্যাসীৰ কেইবাটাও আপত্তিজনক টেপ প্ৰচাৰ হোৱাৰ পিছত আবেৰত্ন আৰু শ্ৰদ্ধেয় ৰুৱানৱেলে সোভিতা থেৰোৰ মাজত এক অন্তৰংগ সম্পৰ্ক থকাৰ কথা পোহৰলৈ আহিছিল।<ref>{{Cite news|first=නෙත් එෆ් එම් බැලුම්ගල|title =Damitha Abeyratne reveals about Ruwanwelle Sobhitha|website =Our Lanka|author=Damitha Abeyratne Sobhitha|date =16 March 2012}}</ref> ২০১৩ চনত অভিনেত্ৰী চেমিনী ইদ্দামালগোডাই ৰান এফ.এম. ৰেডিঅ' চেনেলৰ এটা সাক্ষাৎকাৰত তেওঁক মানহানি কৰাৰ অভিযোগত আবেৰত্নৰ বিৰুদ্ধে ৫০ নিযুত টকাৰ মানহানিৰ গোচৰ তৰিছিল। ২০১৪ চনত আবেৰত্নই ইদ্দামালগোডাই তেওঁক মানহানি কৰাৰ অভিযোগত ক্ষতিপূৰণ হিচাপে ১০০ নিযুত টকা দাবী কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত কলম্বো জিলা আদালতত এই গোচৰটো চলিছিল।<ref>{{cite web | url=http://www.dailymirror.lk/43610/now-damitha-demands-rs-100-mn-from-semini | title=Now, Damitha demands Rs. 100 mn from Semini | publisher=Daily Mirror | access-date=25 August 2019 | archive-date=18 July 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190718183507/http://www.dailymirror.lk/43610/now-damitha-demands-rs-100-mn-from-semini | url-status=live }}</ref> ২০১৪ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত দুয়োপক্ষই নিজৰ দেৱানী গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰে।<ref>{{cite web | url=http://www.dailymirror.lk/breaking_news/damitha-semini-settle-their-dispute/108-53726 | title=Damitha, Semini settle their dispute | publisher=Daily Mirror | access-date=25 August 2019 | archive-date=19 July 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190719051812/http://www.dailymirror.lk/breaking_news/damitha-semini-settle-their-dispute/108-53726 | url-status=live }}</ref> ২০১৫ চনৰ ৫ নৱেম্বৰত শ্ৰীলংকান এয়াৰলাইন্সত হোৱা জালিয়াতি আৰু দুৰ্নীতিৰ অভিযোগৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত তেওঁক এক ভাষ্য প্ৰদান কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল। তেওঁ গুৰুতৰ জালিয়াতি, দুৰ্নীতি আৰু ক্ষমতা তথা ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পদৰ অপব্যৱহাৰৰ তদন্তৰ বাবে গঠিত ৰাষ্ট্ৰপতি তদন্ত আয়োগত (PRECIFAC) উপস্থিত হৈ এটা অনুষ্ঠানৰ খাদ্য যোগানৰ অনিয়ম সম্পৰ্কে এক ভাষ্য প্ৰদান কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20151107/282299614047915 | title=Damitha Abeyratne gives statement to PRECIFAC | publisher=Daily Mirror | access-date=25 August 2019 | archive-date=25 August 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190825085118/https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20151107/282299614047915 | url-status=live }}</ref> ২০২২ চনত শ্ৰীলংকাৰ প্ৰতিবাদৰ সময়ত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সচিবালয়ত জোৰকৈ প্ৰৱেশ কৰা আৰু আৰক্ষীৰ কামত বাধা দিয়াৰ অভিযোগত অপৰাধ তদন্ত বিভাগে আবেৰত্নক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://lankasara.com/news/damitha-abeyratne-arrested/ | title=Damitha Abeyratne Arrested! | date=7 September 2022 | publisher=Lankasara | access-date=7 September 2022 | archive-date=7 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220907164427/https://lankasara.com/news/damitha-abeyratne-arrested/ | url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত সংগীতজ্ঞ ইৰাজ ৱীৰাৰত্নেই আবেৰত্নৰ সৈতে জড়িত এক মালিচ কেলেংকাৰী ফাদিল কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.lankaweb.com/news/items/2024/02/29/%E0%B6%AF%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A-%E0%B6%B8%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%A2%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B7%94-%E0%B6%B8/ | title=දමිතගේ කකුල් මසාජ් කරපු මටත් ඇරියා | publisher=The Iraj Show | access-date=29 February 2024 | archive-date=4 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240304133415/https://www.lankaweb.com/news/items/2024/02/29/%E0%B6%AF%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%AD%E0%B6%9C%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A-%E0%B6%B8%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%A2%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B7%94-%E0%B6%B8/ | url-status=live }}</ref> ইয়াৰ দুমাহৰ পিছত দক্ষিণ কোৰিয়াত চাকৰিৰ মিছা প্ৰতিশ্ৰুতি দি ৩ নিযুত টকাৰ জালিয়াতি কৰাৰ অভিযোগত আবেৰত্ন আৰু তেওঁৰ স্বামীক অপৰাধ তদন্ত বিভাগে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।<ref>{{cite web | url=https://english.newsfirst.lk/2024/04/04/activist-turned-actress-damitha-arrested-for-alleged-fraud | title=Activist-turned Actress Damitha Arrested for Alleged Fraud | publisher=News First | access-date=4 April 2022 | archive-date=8 November 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241108214026/https://english.newsfirst.lk/2024/04/04/activist-turned-actress-damitha-arrested-for-alleged-fraud | url-status=live }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.films.lk/ArtistDetails.php?id=30 Damitha Abeyratne's Biography in Sinhala Cinema Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707112900/http://www.films.lk/ArtistDetails.php?id=30 |date=2014-07-07 }} *{{IMDb name|id=0008690|name=Damitha Abeyratne}} *[https://web.archive.org/web/20070927044031/http://www.srilankafilmcorp.com/about/ National Film Corporation of Sri Lanka - Official Website] *[http://www.sundaytimes.lk/180325/magazine/artistes-airs-their-views-in-sundara-sandawe-286994.html Artistes airs their views in ‘Sundara Sandawe’] *[http://www.sundaytimes.lk/000507/tv.html Padmasiri: Two different feilds] *[http://webgossip.lk/මේ-වෙද්දි-හුඟක්-අය-මාව-එක-එ/ මාව එක එක අයට විවාහ කරලා දුන්නා] *[https://gossip.hirufm.lk/15394/2017/05/damitha-aberathnes-article.html Wedding of Damitha] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] 1jcmt1kavqyk7inyzjxjrv5h95nhn38 0 136609 615292 605793 2026-07-02T15:50:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615292 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = দিনক্ষী প্ৰিয়সাদ | image = Dinakshie P.jpg | caption = ২০১৬ চনৰ এটা অনুষ্ঠানত প্ৰিয়সাদ | native_name = දිනක්ෂි ප්‍රියසාද් | birth_name = বামিনাহেন্নাডিগে দিনক্ষী প্ৰিয়সাদ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1990|3|18}} | birth_place = [[কলম্বো]], [[শ্ৰীলংকা]] | education = [[হোলী ফেমিলি কনভেণ্ট, বাম্বালাপিতিয়া]] · [[ৰয়েল ইনষ্টিটিউট ইণ্টাৰনেচনেল স্কুল]], কলম্বো | alma_mater = [[শ্ৰীলংকাৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />[[শ্ৰী জয়ৱৰ্ধনেপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়]] | occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|টিভি ঘোষিকা}} | years_active = ১৯৯৭ – বৰ্তমান | notable_works = | spouse = {{Marriage|[[সাৰংগ ডিচেচেকেৰা]]|2020}} | children = সাৰণ্য ডিচেচেকেৰা | parents = দিনেশ প্ৰিয়সাদ (পিতৃ)<br/>চিৰাণী প্ৰিয়সাদ (মাতৃ) | relatives = [[শেশাদ্ৰী প্ৰিয়সাদ]] (ভগ্নী)<br/>[[শানুদ্ৰী প্ৰিয়সাদ]] (ভগ্নী) | website = }} '''বামিনাহেন্নাডিগে দিনক্ষী প্ৰিয়সাদ''' (জন্ম: ১৮ মাৰ্চ ১৯৯০) এগৰাকী [[শ্ৰীলংকা]]ন অভিনেত্ৰী আৰু টেলিভিছন ঘোষিকা।<ref>{{cite web |url=http://archives.sarasaviya.lk/2012/01/12/_art.asp?fn=sa1201122&pn=03 |title=Mother speaks about her daughter Dinakshie |publisher=Sarasaviya |access-date=10 November 2018 |archivedate=10 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200510113852/http://archives.sarasaviya.lk/2012/01/12/_art.asp?fn=sa1201122&pn=03 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.silumina.lk/2024/12/07/rasanduna/30673/රූපවාහිනිය-සිනමාව-ජය-ගන්/ |title=ৰূপৱাহিনিয়-চিনমাব জয় গান্নট সমথ: দিনক্ষী প্ৰিয়সাদ |date=6 December 2024 |publisher=Silumina|access-date=8 January 2025}}</ref> প্ৰিয়সাদে মাত্ৰ দুবছৰ বয়সতে তেওঁৰ পিতৃ দিনেশ প্ৰিয়সাদৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত ''অপায়ে থাথপাৰা ৮৪,০০০'' বোলছবিৰ জৰিয়তে অভিনয়ত অভিষেক ঘটাইছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.sarani.lk/2017/11/09/?fn=sa17110911 |title=Home of Three Glowing Sisters |publisher=Sara |access-date=10 November 2018 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৯০ চনৰ ১৮ মাৰ্চত শ্ৰীলংকাৰ [[কলম্বো]]ত দিনক্ষী প্ৰিয়সাদৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ দিনেশ প্ৰিয়সাদ আৰু চিৰাণী প্ৰিয়সাদৰ তিনিগৰাকী কন্যাৰ ভিতৰত প্ৰথম।<ref>{{cite web|url=http://www.films.lk/ArtistDetails.php?id=629|title=Artist details www.films.lk|access-date=2026-03-31|archivedate=2018-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181102060255/http://www.films.lk/ArtistDetails.php?id=629|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকল নিষ্ঠাবান কেথলিক। তেওঁৰ পিতৃ দিনেশ এজন চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, যিয়ে শ্ৰীলংকাৰ চিনেমাত বিভিন্ন প্ৰযুক্তি আৰু গ্ৰাফিক্সৰ পথ প্ৰদৰ্শক আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/2013/10/24/?fn=sa1310241 |title=I am not making films for awards |publisher=Sarasaviya |access-date=1 November 2017}}</ref> তেওঁৰ আটাইতকৈ পৰিচিত ছবিখন হ’ল গামিনী ফোনচেকা অভিনীত ১৯৯৫ চনৰ একচন ছবি ''ডেমোডৰা পলামা''।<ref>{{cite web|url=http://sundaytimes.lk/070408/TV/001tv.html|title=Demodara Palama' in memory of Gamini retrieved Sunday, 8 April 2007}}</ref> দিনক্ষীৰ মাতৃয়ে তেওঁৰ পিতৃয়ে পৰিচালনা কৰা ছবিসমূহ প্ৰযোজনা কৰিছে। দিনক্ষীৰ দুগৰাকী কনিষ্ঠ ভগ্নী [[শেশাদ্ৰী প্ৰিয়সাদ]] আৰু [[শানুদ্ৰী প্ৰিয়সাদ]]ও শ্ৰীলংকাৰ চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছনৰ অভিনেত্ৰী। দিনক্ষীয়ে হাইস্কুলীয়া শিক্ষাৰ বাবে হোলী ফেমিলি কনভেণ্টত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু গণিত শাখাত ৰয়েল ইনষ্টিটিউট ইণ্টাৰনেচনেল স্কুলৰ পৰা প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.nation.lk/2009/11/22/enter.htm#@|title= A new step into the teledrama industry, The nation paper Monday, November 29, 2010}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ত যোগদান কৰে আৰু বৰ্তমান অভিযান্ত্ৰিক বিভাগত স্নাতক ডিগ্ৰীৰ বাবে অধ্যয়ন কৰি আছে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ শ্ৰী জয়ৱৰ্ধনেপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ত মিডিয়া আৰু গণসংযোগৰ ডিপ্লমা কৰি আছে। == কেৰিয়াৰ == মাত্ৰ দুবছৰ বয়সতে ১৯৯২ চনত দিনক্ষীয়ে পিতৃৰ বোলছবি ''অপায়ে থাথপাৰা ৮৪,০০০''ত অভিনয়ত অভিষেক ঘটায়। তেওঁৰ প্ৰথমটো গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ আছিল ২০০৯ চনত উপুল শান্ত সন্নাসগালাৰ বিখ্যাত ৰোমান্টিক উপন্যাস ''ৱাচ্ছানা চিহিনায়া''ৰ টেলিভিছন নাটক সংস্কৰণত। এই টেলিড্ৰামাখন জনকা চিৰিৱৰ্ধনাই প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছিল কভিন্দ্যা জয়শেখৰাই।<ref>{{cite web|url=http://sundaytimes.lk/090927/Magazine/sundaytimestvtimes_08.html|title=Sunday times tv times magazine 27th September 2009}}</ref> ২০০৯ চনত তেওঁক ''চন্দা গিৰি পাৱা'' ধাৰাবাহিকত এখন গ্ৰামাঞ্চলৰ শিক্ষয়িত্ৰীৰ মুখ্য চৰিত্ৰত দেখা গৈছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ দ্বাৰা ৰূপায়িত আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানমূলক চৰিত্ৰ, কিয়নো চৰিত্ৰটো আছিল এনে এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰীৰ যি চৰম দৰিদ্ৰতাৰ মাজৰ পৰা আহি জীৱনত উৎকৰ্ষ লাভ কৰিছিল। লগতে, কুৰুণেগালা জিলাৰ চৰম দুৰ্গম গ্ৰামাঞ্চলত ইয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী টেলিড্ৰামা আছিল সত্তৰৰ দশকত চিথথাৰা সাপ্তাহিকত প্ৰকাশ পোৱা কবিৰত্নেৰ জনপ্ৰিয় ছবি-গল্পৰ আধাৰত নিৰ্মিত ''হিথাতা ৱাহাল ৱীমি''।<ref>{{cite web|url=http://print.dailymirror.lk/life/132-life/23819.html|title=Daily mirror MONDAY, 11 OCTOBER 2010|access-date=7 January 2011|archive-url=https://archive.today/20120712221555/http://print.dailymirror.lk/life/132-life/23819.html|archive-date=12 July 2012|url-status=dead|archivedate=12 July 2012|archiveurl=https://archive.today/20120712221555/http://print.dailymirror.lk/life/132-life/23819.html|deadurl=yes}}</ref> মোহন নিয়াজৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত এই ধাৰাবাহিকখনত দিনক্ষীয়ে 'নিম্মী' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://print.dailymirror.lk/life/youth-mirror/137-youth-mirror-image/31462.html|title=Hithata wahal weemi THURSDAY, 30 DECEMBER 2010 10:26|access-date=7 January 2011|archive-url=https://archive.today/20120907103052/http://print.dailymirror.lk/life/youth-mirror/137-youth-mirror-image/31462.html|archive-date=7 September 2012|url-status=dead|archivedate=7 September 2012|archiveurl=https://archive.today/20120907103052/http://print.dailymirror.lk/life/youth-mirror/137-youth-mirror-image/31462.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১৯ চনত নিউজফোৰমাচেচ (News4masses) দিনক্ষীক শ্ৰীলংকাৰ 'আটাইতকৈ ধুনীয়া অভিনেত্ৰী আৰু মডেল'ৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থান প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://news4masses.com/top-most-beautiful-hottest-sri-lankan-actresses-models-n4m-list/10/|title=List Of Top Most Beautiful & Hottest Sri Lankan Actresses & Models, N4M Review|date=2019-11-20|website=news4masses (N4M)|language=en-US|access-date=2021-10-20}}</ref> দিনক্ষী সেই অতি কম সংখ্যক লোকৰ ভিতৰত এজন যিয়ে টিভি ঘোষিকা আৰু টেলিড্ৰামা শিল্পীৰ পৰা শীৰ্ষ স্থানলৈ উন্নীত হৈছে। দিনক্ষীক তেহান পেৰেৰাৰ 'উনুহুমা', প্ৰবুদ্ধ গীতা ৰুচিৰ 'য়াহামিন দুকা কিয়াগন্না', ডক্টৰ বেণ্ডৰ 'অয়া এনা থুৰা' আৰু বিলী ফাৰ্নাণ্ডোৰ 'ৰা আহাচ'— এই চাৰিটা মিউজিক ভিডিঅ'ত মুখ্য চৰিত্ৰত দেখা গৈছে। ২০২১ চনত তেওঁক শ্ৰীলংকাৰ আন বহুতো চেলিব্ৰিটিৰ সৈতে ৰাফেল্লা ফাৰ্নাণ্ডোৰ চেলিব্ৰিটি কেলেণ্ডাৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title= Rafaela's calendar changed by art stars |url=http://www.sarasaviya.lk/interviews/2021/02/18/19877/කලා-තරු-වෙනස්-කරපු-රැෆෙලාගේ-කැලැන්ඩරය |access-date=2021-02-17 |website=Sarasaviya}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * https://t.me/Dinakshielive * [http://www.slmdb.com/DinakshiePriyasad/ Dinakshie Priyasad TV & Movie info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211091258/http://slmdb.com/DinakshiePriyasad |date=11 December 2012 }} on [[Sri Lankan Movie Database]] * [http://www.sarasaviya.lk/2018/07/11/?fn=sa18071111 දෙරණ ස්ටාර් සිටි 20 – 20 ජය අක්කානගෝට] *[http://www.sarasaviya.lk/stage-dramas/2019/01/17/2356/%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%82%E0%B6%9C-%E0%B6%A9%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B7%82%E0%B7%92-%E0%B6%91%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B7%80-%E0%B6%B4%E0%B7%9C%E0%B6%BD%E0%B7%93%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B6%A7-%E0%B6%B4%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B7%92%E0%B6%AB%E0%B7%92%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B6%9A%E0%B7%8A සාරංග ඩිනක්ෂි එක්ව පොලීසියට පැමිණිල්ලක්] *[http://www.sarasaviya.lk/interviews/2020/06/04/17701/සාරංගයි-ඩිනක්ෂියි-මොකක්ද-මේ-ආරවුල සාරංගයි ඩිනක්ෂියි මොකක්ද මේ ආරවුල] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] h02odi6gb644ira21ci5op5hl6mw7bx 0 137129 615318 609412 2026-07-03T05:02:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615318 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ফৰুগ ফাৰোখজাদ | native_name = فروغ فرخزاد | image = Forough Farrokhzad, 1960s.jpg | image_size = 220px | caption = | birth_name = ফৰুগজামান ফাৰোখজাদ আৰাঘী | birth_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ১৯৩৪<ref>{{cite AV media|people=Farzaneh Milani|date=11 March 2016|title=Forough Farrokhzhad's Biography & Unpublished Letters|medium=Video|url=https://www.youtube.com/watch?v=lN1_mjWxO0A|access-date=17 August 2017|time=12:31-13:00|publisher=[[Library of Congress]]}}</ref> | birth_place = [[তেহৰাণ]], ইম্পেৰিয়েল [[ইৰান]] | death_date = {{death date and age|1967|2|13|1934|12|29|df=y}} | resting_place = জাহিৰ দৌলে কবৰস্থান | death_place = তেহৰাণ, ইম্পেৰিয়েল ষ্টেট অৱ ইৰান | nationality = ইৰানী | education = | occupation = কবি, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা | spouse = {{marriage|পাৰভিজ শ্বাপুৰ|1952|1955|reason=divorced}} | partner = ইব্ৰাহিম গোলেস্তান (১৯৬০–১৯৬৭) | children = কাময়াৰ<br>হোছেইন (দত্তক) | relatives = ফেৰেডৌন ফাৰোখজাদ (ভাতৃ)<br>পুৰান ফাৰোখজাদ (ভগ্নী) | notable_works = দ্য কেপটিভ (১৯৫৫)<br>ৱাল (১৯৫৬)<br>ৰেবেলিয়ন (১৯৫৮)<br>এনাডাৰ বাৰ্থ (১৯৬৪) | native_name_lang = Fa }} '''ফৰুগ ফাৰোখজাদ''' ([[ফাৰ্চী]]: فروغ فرخزاد; ২৯ ডিচেম্বৰ ১৯৩৪ – ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৭) এগৰাকী প্ৰভাৱশালী ইৰানী কবি আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল।<ref name="Dabashi2012">{{cite book |last=Dabashi |first=Hamid |title=The World of Persian Literary Humanism |url=https://books.google.com/books?id=wqWIhuwtppUC&pg=PT290 |publisher=[[Harvard University Press]] |date=20 November 2012 |pages=290– |isbn=978-0-674-07061-5}}</ref> তেওঁ এগৰাকী বিতৰ্কিত আধুনিকতাবাদী কবি আৰু পৰম্পৰা বিৰোধী নাৰীবাদী লেখিকা আছিল।<ref name=daniel>*{{cite book |last=Daniel |first=Elton L. |title=Culture and Customs of Iran |author2=Mahdi, Ali Akbar |year=2006 |publisher=Greenwood Press |isbn=978-0-313-32053-8 |pages=81–82}}</ref><ref name="Afary2009">{{cite book|author=Janet Afary|title=Sexual Politics in Modern Iran|url=https://books.google.com/books?id=rwYmAgAAQBAJ&pg=PT283|date=9 April 2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-39435-3|pages=283–}}</ref><ref name="Paidar1997">{{cite book|author=Parvin Paidar|title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran|url=https://books.google.com/books?id=2CP61Ke2cTQC&pg=PA168|date=24 July 1997|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-59572-8|pages=168–}}</ref> মাত্ৰ ৩২ বছৰ বয়সতে এটা পথ দুৰ্ঘটনাত ফাৰোখজাদৰ মৃত্যু হয়। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ == ফৰুগ ফাৰোখজাদৰ জন্ম ১৯৩৪ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইৰানৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল কৰ্মজীৱী সামৰিক বিষয়া কৰ্ণেল মহম্মদ বাঘেৰ ফাৰোখজাদ (ফাৰ্চী ফাৰোখজাদ পৰিয়ালটো মূলতঃ টাফ্ৰেছৰ আছিল) আৰু মাতৃ তুৰান ভাজিৰী-তাবাৰ। সাতজন সন্তানৰ ভিতৰত চতুৰ্থ সন্তান (আনসকল আছিল আমিৰ, মাছৌদ, মেহৰদাদ, ফেৰেডৌন, পুৰান আৰু গ্ল’ৰিয়া) ফৰুগে নৱম শ্ৰেণীলৈকে পঢ়া-শুনা কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত এখন ছোৱালীৰ হস্তশিল্প বিদ্যালয়ত চিত্ৰকলা আৰু চিলাই কাম শিকিছিল। ১৬ বছৰ বয়সত তেওঁ ব্যংগ লেখক পাৰভিজ শ্বাপুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁ চিত্ৰকলা আৰু চিলাইৰ ক্লাছ লৈ নিজৰ শিক্ষা অব্যাহত ৰাখে আৰু স্বামীৰ সৈতে আহভাজলৈ স্থানান্তৰিত হয়। এবছৰৰ পাছত তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ সন্তান কাময়াৰ শ্বাপুৰৰ জন্ম হয় (যি 'দ্য ৰিটাৰ্ন' কবিতাটোৰ মূল বিষয়-বস্তু আছিল)। "পাৰভিজৰপৰা পৃথক হোৱাৰ পিছত আৰু পিছলৈ বিবাহ বিচ্ছেদ (১৯৫৪) হোৱাৰ পিছত, তেওঁ পুত্ৰৰ তত্ত্বাৱধানৰ অধিকাৰ হেৰুৱাইছিল কাৰণ তেওঁৰ কেইবাটাও প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ কাময়াৰক (যাক তেওঁ মৰমেৰে কা্মী বুলি মাতিছিল) তেওঁৰপৰা কাঢ়ি লৈ পাৰভিজ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে প্ৰতিপালন কৰিছিল। ফৰুগক পুত্ৰক লগ ধৰাৰ খুব কম অধিকাৰ দিয়া হৈছিল আৰু ল’ৰাটোক এই ধাৰণাৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ মাকে কবিতা আৰু নিজৰ যৌন সুখৰ অন্বেষণত তাক পৰিত্যাগ কৰিছে। তেওঁৰ পুত্ৰই তেওঁক ইচ্ছাকৃতভাৱে পৰিত্যাগ কৰা বুলি ভবাৰ চিন্তাটোৱেই ফৰুগৰ বাবে চৰম দুখ আৰু নিৰন্তৰ যন্ত্ৰণাৰ উৎস আছিল।" <ref>from ''Sin: Selected Poems of Forugh Farrokhzad'' by Sholeh Wolpe, University of Arkansas Press, 2007</ref> ১৯৫৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মানসিক স্নায়ৱিক ভাঙোনৰ পিছত ফাৰোখজাদক এমাহৰ বাবে এটা মানসিক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Rahimi Bahmany |first=Leila |url=http://oapen.org/search?identifier=642714 |title=Mirrors of Entrapment and Emancipation : Forugh Farrokhzad and Sylvia Plath |date=2015-03-01 |publisher=Leiden University Press |isbn=978-90-8728-224-0 |doi=10.24415/9789087282240}}</ref> ফাৰোখজাদে ১৯৫৮ চনত ইউৰোপত ন মাহ অতিবাহিত কৰিছিল। ইৰানলৈ ঘূৰি অহাৰ পাছত চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা তথা লেখক ইব্ৰাহিম গোলেস্তানক লগ পায়। গোলেস্তানে তেওঁৰ স্বাধীনভাৱে জীয়াই থকা আৰু মনৰ ভাব প্ৰকাশ কৰাৰ প্ৰৱণতাক অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত এক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠিছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2017/feb/12/forough-farrokhzad-iranian-poet-ebrahim-golestan-slyvia-plath|title=Former lover of the poet known as Iran's Sylvia Plath breaks his silence|last=Dehghan|first=Saeed Kamali|date=2017-02-12|work=The Guardian|access-date=2017-10-20|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> কুষ্ঠৰোগত আক্ৰান্ত ইৰানীয়সকলক লৈ এখন ছবি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ তাব্ৰিজলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ 'দ্য ৱাল' আৰু 'দ্য ৰেবেলিয়ন' নামৰ আৰু দুটা খণ্ড প্ৰকাশ কৰে। ১৯৬২ চনৰ এই তথ্যচিত্ৰখনৰ নাম আছিল ''দ্য হাউচ ইজ ব্লেক'', যাক 'ইৰানিয়ান নিউ ৱেভ' আন্দোলনৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm1265720/bio|title=Forugh Farrokhzad|website=IMDb|access-date=2017-10-20}}</ref> ১২ দিনীয়া শ্বুটিং চলি থকাৰ সময়তে তেওঁ দুজন কুষ্ঠৰোগীৰ সন্তান হোছেইন মানচুৰীৰ প্ৰতি গভীৰভাৱে আকৰ্ষিত হয়। তেওঁ ল’ৰাটোক দত্তক লৈ মাকৰ ঘৰত ডাঙৰ-দীঘল কৰিবলৈ লৈ আহে। ১৯৬৪ চনত তেওঁ ''ৰী বৰ্ণ'' প্ৰকাশ কৰে। সেই সময়ত তেওঁৰ কবিতাৰ শৈলী পূৰ্বৰ ইৰানীয় কাব্যিক পৰম্পৰাতকৈ সম্পূৰ্ণ পৃথক আছিল। == মৃত্যু == ১৯৬৭ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত মাত্ৰ ৩২ বছৰ বয়সতে এক পথ দুৰ্ঘটনাত ফাৰোখজাদৰ মৃত্যু হয়।<ref name="Paidar1997"/> যদিও তেওঁৰ মৃত্যুৰ প্ৰকৃত পৰিস্থিতিক লৈ বহু তৰ্ক-বিতৰ্ক চলি আহিছে, চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি তেওঁ সন্মুখৰপৰা অহা এখন স্কুল বাছক বচাবলৈ নিজৰ জীপখন হঠাতে ঘূৰাই দিওঁতে গাড়ীৰপৰা চিটকি পৰিছিল আৰু পদপথৰ শিলত মূৰত আঘাত পাইছিল। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পূৰ্বেই তেওঁৰ মৃত্যু হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। অৱশ্যে ফাৰজানেহ মিলানীয়ে তেওঁৰ 'ফৰুগ ফাৰোখজাদ: আ লিটাৰেৰী বায়’গ্ৰাফী ৱিথ আনপাব্লিচড লেটাৰ্চ' নামৰ কিতাপখনত ইব্ৰাহিম গোলেস্তানৰ এটা সাক্ষাৎকাৰ উল্লেখ কৰিছে, য’ত গোলেস্তানে ফৰুগৰ অন্তিম মুহূৰ্তত তেওঁৰ কোলাতেই শেষ-নিশ্বাস ত্যাগ কৰা বুলি কৈছে।<ref>{{lang|fa|زندگی نامه ادبی فروغ فرخ زاد همراه با نامه‌های چاپ نشده}}</ref> ফাৰোখজাদৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশ পোৱা কবিতা "লেট আছ বিলীভ ইন দ্য ডন অৱ দ্য ক’ল্ড চিজন"ক বহুতৰে মতে [[ফাৰ্চী ভাষা]]ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আধুনিক কবিতা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *{{IMDb name|nm1265720}} *[http://farrokhzadpoems.com Website with poems by Farrokhzad] *[https://www.wwb-campus.org/literature/i-pity-the-garden Words Without Borders Campus] *[https://lithub.com/the-legendary-iranian-poet-who-gives-me-hope/ The Legendary Iranian Poet Who Gave Me Hope, Literary Hub] *[http://www.pulse-berlin.com/?p=506 Interview on Pusle Berlin] *[http://blog.bestamericanpoetry.com/the_best_american_poetry/2012/11/i-have-sinned-by-sholeh-wolpé.html I Have Sinned. Forugh Farrokhzad in Best American Poetry blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250913221715/https://blog.bestamericanpoetry.com/the_best_american_poetry/2012/11/i-have-sinned-by-sholeh-wolp%C3%A9.html |date=2025-09-13 }} *[http://www.iranchamber.com/literature/ffarrokhzad/forough_farrokhzad.php Iran Chamber's Article on Forugh] *[http://rajabpur.blogspot.com/2010/12/terrestrial-verses.html Terrestrial Verses] Forough's poem translated by Mohammad Rajabpur *Interview with [[Simin Behbahani]] on the occasion of the fortieth anniversary of Forugh Farrokhzad's death on Thursday 13 February 2007 ([http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2007/02/070213_mv-nm-foroogh.shtml BBC Persian]) *[http://www.worldliteraturetoday.org/2015/march/reborn-forugh-farrokhzad Forugh Farrokhzad's poem ''Reborn'' as translated and recited by Sholeh Wolpé] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] t6kdz0arm4h3zqn3ixvrlwo079bu6zb 2 137197 615278 614685 2026-07-02T12:48:51Z Mg. Hemchandra Mili 49582 615278 wikitext text/x-wiki Kumríksudung, নমস্কাৰ। মই হেমচন্দ্ৰ মিলি। বৰ্তমান মই সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মৰত। মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি ভাল পাওঁ। সংখ্যাত তাকৰ হ'লেও মাজে মাজে মই সম্পাদনা কৰি থাকোঁ। আনকি মই মিচিং ৱিকিমিডিয়া ইনকিউবেটৰতো সম্পাদনা কৰি আছোঁ। itekp9mami45l4r7z40obllljdm71f3 2 137264 615307 613097 2026-07-02T19:24:17Z ManjurKhan 18997 /* */ 615307 wikitext text/x-wiki {{Infobox user <!-- INFOBOX FORMATTING --------> | abovecolor = #CCCCFF | color = #87CEEB | fontcolor = | abovefontcolor = #000000 | headerfontcolor = | tablecolor = #FFFFFF <!-- LEAD INFORMATION ----------> | title = মনজুৰ আলম খান | status = | image = | image_size = 250px | image_caption = Rangpo, Sikkim | image_width = | name = মনজুৰ আলম খান | birthname = | real_name = | gender = | languages = | birthdate = {{birth date and age|df=yes|2001|10|18}} | birthplace = | location = | country = ভাৰত | timezone = | current_time = [[গ্ৰীনউইছ মান সময়+০৫:৩০]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | marital status = | spouse = | girlfriend = | boyfriend = | children = | siblings = | pets = | occupation = | employer = | education = | primaryschool = | intschool = | highschool = | college = | university = | classes = | hobbies = | religion = [[ইছলাম]] | politics = | aliases = | phonemodel = | movies = | shows = | books = Tunga Bhadrar Tire | interests = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | blog = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = mrmanjur552@gmail.com | icq = | aim = | gtalk = | jabber = | skype = | msn = | yahoo = | mac = | irc = | facebook = | google+ = | instagram = | linkedin = | pinterest = | twitter = | youtube = | joined_date = | first_edit = | edit_count = | permissions = | signature = }} [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]ৰ মোৰ সদস্যপৃষ্ঠালৈ আপোনাক স্বাগতম। ==পৃষ্ঠা== <div style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> # [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] # [[গোসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দতমা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]] # [[গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৱালপাৰা পূব বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চিদলী-চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[সংসদ সদস্য, লোকসভা]] # [[ভৱনীপুৰ–সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চেঙা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ছমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[অষ্টাদশ লোকসভা]] # [[পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[হাজো-শুৱালকুছি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কমলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নিউ গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নামনি অসম সংমণ্ডল]] # [[গুৱাহাটী চেণ্ট্ৰেল বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[টিহু বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মানাহ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ওদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[টংলা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ছিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি]] # [[লাহৰিঘাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মৰিগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ধিং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ৰূপহীহাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কলিয়াবৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চামগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]] </div> pz80hp5mt5xdsyun7qgonw5iud9p7lb 615308 615307 2026-07-02T19:27:19Z ManjurKhan 18997 /* তৈরি করা পৃষ্ঠাগুলি */ 615308 wikitext text/x-wiki {{Infobox user <!-- INFOBOX FORMATTING --------> | abovecolor = #CCCCFF | color = #87CEEB | fontcolor = | abovefontcolor = #000000 | headerfontcolor = | tablecolor = #FFFFFF <!-- LEAD INFORMATION ----------> | title = মনজুৰ আলম খান | status = | image = | image_size = 250px | image_caption = Rangpo, Sikkim | image_width = | name = মনজুৰ আলম খান | birthname = | real_name = | gender = | languages = | birthdate = {{birth date and age|df=yes|2001|10|18}} | birthplace = | location = | country = ভাৰত | timezone = | current_time = [[গ্ৰীনউইছ মান সময়+০৫:৩০]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | marital status = | spouse = | girlfriend = | boyfriend = | children = | siblings = | pets = | occupation = | employer = | education = | primaryschool = | intschool = | highschool = | college = | university = | classes = | hobbies = | religion = [[ইছলাম]] | politics = | aliases = | phonemodel = | movies = | shows = | books = Tunga Bhadrar Tire | interests = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | blog = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = mrmanjur552@gmail.com | icq = | aim = | gtalk = | jabber = | skype = | msn = | yahoo = | mac = | irc = | facebook = | google+ = | instagram = | linkedin = | pinterest = | twitter = | youtube = | joined_date = | first_edit = | edit_count = | permissions = | signature = }} [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]ৰ মোৰ সদস্যপৃষ্ঠালৈ আপোনাক স্বাগতম। ==তৈরি করা পৃষ্ঠাগুলি== <div style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> # [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] # [[গোসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দতমা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]] # [[গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৱালপাৰা পূব বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চিদলী-চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[সংসদ সদস্য, লোকসভা]] # [[ভৱনীপুৰ–সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চেঙা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ছমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[অষ্টাদশ লোকসভা]] # [[পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[হাজো-শুৱালকুছি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কমলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নিউ গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নামনি অসম সংমণ্ডল]] # [[গুৱাহাটী চেণ্ট্ৰেল বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[টিহু বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মানাহ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ওদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[টংলা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ছিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি]] # [[লাহৰিঘাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মৰিগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ধিং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ৰূপহীহাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কলিয়াবৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চামগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]] </div> sztzgsawc2sszvala14ic78m398bis1 615310 615308 2026-07-02T19:28:21Z ManjurKhan 18997 /* সৃষ্টি কৰা পৃষ্ঠাবোৰ */ 615310 wikitext text/x-wiki {{Infobox user <!-- INFOBOX FORMATTING --------> | abovecolor = #CCCCFF | color = #87CEEB | fontcolor = | abovefontcolor = #000000 | headerfontcolor = | tablecolor = #FFFFFF <!-- LEAD INFORMATION ----------> | title = মনজুৰ আলম খান | status = | image = | image_size = 250px | image_caption = Rangpo, Sikkim | image_width = | name = মনজুৰ আলম খান | birthname = | real_name = | gender = | languages = | birthdate = {{birth date and age|df=yes|2001|10|18}} | birthplace = | location = | country = ভাৰত | timezone = | current_time = [[গ্ৰীনউইছ মান সময়+০৫:৩০]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | marital status = | spouse = | girlfriend = | boyfriend = | children = | siblings = | pets = | occupation = | employer = | education = | primaryschool = | intschool = | highschool = | college = | university = | classes = | hobbies = | religion = [[ইছলাম]] | politics = | aliases = | phonemodel = | movies = | shows = | books = Tunga Bhadrar Tire | interests = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | blog = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = mrmanjur552@gmail.com | icq = | aim = | gtalk = | jabber = | skype = | msn = | yahoo = | mac = | irc = | facebook = | google+ = | instagram = | linkedin = | pinterest = | twitter = | youtube = | joined_date = | first_edit = | edit_count = | permissions = | signature = }} [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]ৰ মোৰ সদস্যপৃষ্ঠালৈ আপোনাক স্বাগতম। ==সৃষ্টি কৰা পৃষ্ঠাবোৰ== <div style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> # [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] # [[গোসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দতমা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]] # [[গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৱালপাৰা পূব বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চিদলী-চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[সংসদ সদস্য, লোকসভা]] # [[ভৱনীপুৰ–সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চেঙা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ছমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[অষ্টাদশ লোকসভা]] # [[পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[হাজো-শুৱালকুছি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কমলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নিউ গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নামনি অসম সংমণ্ডল]] # [[গুৱাহাটী চেণ্ট্ৰেল বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[টিহু বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মানাহ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ওদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[টংলা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ছিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি]] # [[লাহৰিঘাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মৰিগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ধিং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ৰূপহীহাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কলিয়াবৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চামগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]] </div> 8hvybfcf7hg2lq3x2i3rrbqceqiqhfa 0 137352 615458 613698 2026-07-03T10:57:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615458 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = Ballotpedia | logo = Bp-logo.svg | url = {{official url}} | company_type = [[Nonprofit]] | location = [[Middleton, Wisconsin]], U.S. | type = [[Wikis|Wiki]] | language = English | registration = | num_users = | owner = Lucy Burns Institute | launch_date = {{Start date and age|2007|5|30}}<ref>{{cite web|url=http://whois.domaintools.com/ballotpedia.org|title=BallotPedia.org WHOIS, DNS, & Domain Info – DomainTools|work=[[WHOIS]]|access-date=November 12, 2016|archive-date=December 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207232326/https://whois.domaintools.com/ballotpedia.org|url-status=live}}</ref> | revenue = $8.73 million (2023)<ref>{{cite web |title=Lucy Burns Institute Inc - Nonprofit Explorer |url=https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/208036372 |website=ProPublica |access-date=June 11, 2025 |language=en |date=May 9, 2013}}</ref> | commercial = No | founder = [[Leslie Graves (nonprofit executive)|Leslie Graves]] | editor = | president = Leslie Graves | current_status = Active }} '''বেলটপিডিয়া''' আমেৰিকাৰ এটা অলাভজনক আৰু অদলীয় অনলাইন ৰাজনৈতিক বিশ্বকোষ যিয়ে আমেৰিকাৰ ফেডাৰেল, ৰাজ্যিক আৰু স্থানীয় ৰাজনীতি, নিৰ্বাচন আৰু ৰাজহুৱা নীতি সামৰি লয়।<ref>{{cite news|last1=Chokshi|first1=Niraj|title=Tuesday is the last day of the state legislative primary season|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/govbeat/wp/2014/09/09/tuesday-is-the-last-day-of-the-state-legislative-primary-season/|access-date=December 8, 2014|newspaper=Washington Post|date=September 9, 2014|archive-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802010236/https://www.washingtonpost.com/blogs/govbeat/wp/2014/09/09/tuesday-is-the-last-day-of-the-state-legislative-primary-season/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Wisniewski|first1=Mary|last2=Hendee|first2=David|title=Omaha mayoral recall vote part of angry voter trend|url=https://www.reuters.com/article/us-omaha-recall-idUSTRE70O03520110125|access-date=December 8, 2014|publisher=Reuters|date=January 24, 2011}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dewan|first1=Shaila|title=Higher Minimum Wage Passes in 4 States; Florida Defeats Marijuana Measure|url=https://www.nytimes.com/2014/11/05/us/politics/higher-minimum-wages-prove-popular-in-fla-marijuana-is-less-so.html?_r=1|access-date=December 8, 2014|work=[[The New York Times]]|date=November 5, 2014|archive-date=December 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241205104534/https://www.nytimes.com/2014/11/05/us/politics/higher-minimum-wages-prove-popular-in-fla-marijuana-is-less-so.html?_r=1|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Morones|first=Alyssa|title=Ballotpedia Launches 'Wikipedia' for School Board Elections|url=http://blogs.edweek.org/edweek/District_Dossier/2013/08/ballotpedia_launches_new_schoo.html|access-date=October 21, 2013|newspaper=Education Week|date=August 22, 2013|archive-date=October 22, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131022022034/http://blogs.edweek.org/edweek/District_Dossier/2013/08/ballotpedia_launches_new_schoo.html|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনত এই ৱেবছাইটটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|last1=Chokshi|first1=Niraj|url=https://www.nytimes.com/2018/11/05/us/politics/midterm-elections-voting-guide.html|title=Voter Guide: How, When and Where to Vote on Tuesday|date=November 5, 2018|access-date=December 19, 2018|work=[[The New York Times]]|archive-date=December 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212053724/https://www.nytimes.com/2018/11/05/us/politics/midterm-elections-voting-guide.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Levine|first1=Andrew|url=https://www.nytimes.com/2018/10/29/nyregion/new-york-today-early-voting-midterms.html|title=New York Today: Why Don't We Have Early Voting?|date=October 29, 2018|access-date=December 19, 2018|work=[[The New York Times]]|archive-date=December 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219211327/https://www.nytimes.com/2018/10/29/nyregion/new-york-today-early-voting-midterms.html|url-status=live}}</ref> বেলটপিডিয়াৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছে উইচকনচিনৰ মিডলটনত অৱস্থিত এটা অলাভজনক সংস্থা লুচি বাৰ্নছ ইনষ্টিটিউটে। আৰম্ভণিতে সহযোগিতামূলকভাৱে ৱিকি সম্পাদকৰ দৰে সম্পাদিত বেলটপিডিয়া এতিয়া সম্পূৰ্ণৰূপে এজন পেইড পেছাদাৰী কৰ্মচাৰীয়ে লিখে আৰু সম্পাদনা কৰে। বেলটপিডিয়াই ২০২১ চনত ৫০ জনতকৈ অধিক সম্পাদকীয় কৰ্মচাৰীৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name=About/> ==উদ্দেশ্য== বেলটপিডিয়াৰ উল্লেখযোগ্য লক্ষ্য হৈছে “চৰকাৰৰ সকলো স্তৰতে ৰাজনীতিৰ বিষয়ে সঠিক আৰু বস্তুনিষ্ঠ তথ্য প্ৰদান কৰি মানুহক ৰাজনীতিৰ বিষয়ে অৱগত কৰা।’’<ref name=About>{{cite news|title=Ballotpedia:About|url=https://ballotpedia.org/Ballotpedia:About|access-date=September 22, 2021|archive-date=November 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181107064314/https://ballotpedia.org/Ballotpedia:About|url-status=live}}</ref> ৱেবছাইটটোৱে “উদ্দেশ্য সমৰ্থক আৰু বিৰোধী, বিত্তীয় প্ৰতিবেদন, মামলাৰ বাতৰি, পৰিস্থিতিৰ সবিশেষ, ভোটদানৰ সংখ্যা আৰু অধিক তথ্য প্ৰদান কৰে।’’<ref>{{Cite news|last=Davis|first=Gene|title=Denver's got issues: Ballot issues & you can learn more at Ballotpedia.com|newspaper=[[Denver Daily News]]|location=[[Denver]]|date=August 6, 2008|url=http://www.thedenverdailynews.com/article.php?aID=1442|access-date=April 27, 2011|archivedate=July 25, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725155925/http://www.thedenverdailynews.com/article.php?aID=1442|deadurl=yes}}</ref> ই প্ৰথমে এটা “ৱিকিপিডিয়াৰ আৰ্হিত সম্প্ৰদায়িক অৱদান ৱেব চাইট আছিল’’ যিটো এতিয়া পেইড কৰ্মচাৰীয়ে সম্পাদনা কৰে। ইয়াত “পদক্ষেপ, গণভোট আৰু পুনৰ আহ্বানৰ বিষয়ে বহুতো তথ্য থাকে।’’<ref>{{Cite book|last=Lawrence|first=David G.|title=California: The Politics of Diversity|publisher=[[Cengage Learning]]|year=2009|location=[[Stamford, Connecticut]]|pages=83|url=https://books.google.com/books?id=d0uJECy-_owC&pg=PA83|isbn=978-0-495-57097-4}}</ref> ==অভিভাৱক সংগঠন== বেলটপিডিয়া লুচি বাৰ্নছ ইনষ্টিটিউট (LBI)ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আছে, যিটো এটা অলাভজনক, অদলীয়<ref name="governing">{{cite news |last=Scott |first=Dylan |date=September 14, 2012 |title=States Have Room for Improvement in Voter Guides |newspaper=Governing Magazine |url=http://www.governing.com/blogs/politics/gov-states-have-room-for-improvement-in-voter-guides.html |accessdate=October 23, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029192832/http://www.governing.com/blogs/politics/gov-states-have-room-for-improvement-in-voter-guides.html |archive-date=October 29, 2013}}</ref><ref name=Politico>{{cite news|last1=Mahtesian|first1=Charles|title=The best races you've never heard of|url=https://www.politico.com/blogs/charlie-mahtesian/2012/10/the-best-races-youve-never-heard-of-138646|access-date=August 11, 2014|publisher=Politico|date=October 16, 2012|archive-date=April 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130401135420/http://www.politico.com//blogs/charlie-mahtesian/2012/10/the-best-races-youve-never-heard-of-138646.html|url-status=live}}</ref> ৫০১(c)(3)<ref>{{Cite web |title=Lucy Burns Institute |url=https://ballotpedia.org/Lucy_Burns_Institute |access-date=October 18, 2025 |website=Ballotpedia |language=en}}</ref> শৈক্ষিক সংস্থা।<ref>{{cite news|last1=Povich|first1=Elaine|title=Lawmakers Defer to Voters on Tax, Budget Issues|url=http://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2014/06/10/lawmakers-defer-to-voters-on-tax-and-budget-issues|accessdate=August 10, 2014|work=Stateline|publisher=The Pew Charitable Trusts|date=June 10, 2014|archive-date=May 20, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520164914/https://www.pewtrusts.org/en/research-and-analysis/blogs/stateline/2014/06/10/lawmakers-defer-to-voters-on-tax-and-budget-issues|url-status=live}}</ref><ref name=chitrib>{{cite news|title=Illinois elections officials need to side with voters |url=http://www.chicagotribune.com/news/opinion/editorials/ct-remap-referendum-edit-0530-20140530,0,893150.story |accessdate=August 10, 2014 |publisher=Chicago Tribune |date=May 30, 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140530213629/http://www.chicagotribune.com/news/opinion/editorials/ct-remap-referendum-edit-0530-20140530%2C0%2C893150.story |archivedate=May 30, 2014 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Christensen|first1=Lance|title=Lucy Burns Institute Launches Policypedia|url=http://reason.org/blog/show/lucy-burns-institute-launches-polic|accessdate=August 11, 2014|publisher=Reason Foundation|date=July 22, 2014}}</ref> ২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে ৫.৩৭ মিলিয়ন ডলাৰৰ ৰাজহ লাভ কৰাৰ ৰিপৰ্ট দিছে।<ref name=Return>{{cite web|title=Return of Organization Exempt From Income Tax|url=https://www.guidestar.org/profile/20-8036372|publisher=GuideStar|accessdate=September 22, 2021|archive-date=December 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201104152/https://www.guidestar.org/profile/20-8036372|url-status=live}}</ref> টিম ডান এল বি আইৰ ব’ৰ্ডৰ সদস্য।<ref>{{cite news |last1=Gold |first1=Russell |title=The Billionaire Bully Who Wants to Turn Texas Into a Christian Theocracy |url=https://www.texasmonthly.com/news-politics/billionaire-tim-dunn-runs-texas/ |issue=March 2024 |publisher=Texas Monthly |ref=tm |archive-date=February 12, 2024 |access-date=February 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240212132532/https://www.texasmonthly.com/news-politics/billionaire-tim-dunn-runs-texas/ |url-status=live }}</ref> ২০০৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত গোটটোৰ বৰ্তমানৰ সভাপতি লেছলি গ্ৰেভছে এল বি আই প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name=about/><ref>{{cite news|last1=Mildenberg|first1=David|title=El Paso Mayor Fighting Ouster on Gay Rights Vote Counts Rising Legal Bill|url=https://www.bloomberg.com/news/2012-02-09/el-paso-mayor-fighting-ouster-on-gay-rights-vote-counts-rising-legal-bill.html|accessdate=August 11, 2014|publisher=Bloomberg|date=February 8, 2012|archive-date=August 12, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812211647/http://www.bloomberg.com/news/2012-02-09/el-paso-mayor-fighting-ouster-on-gay-rights-vote-counts-rising-legal-bill.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Murphy|first1=Bruce|title=The mystery of Eric O'Keefe|url=http://www.isthmus.com/isthmus/article.php?article=42951|accessdate=August 11, 2014|publisher=Isthmus|date=June 12, 2014|archive-date=August 12, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812210840/http://www.isthmus.com/isthmus/article.php?article=42951|url-status=live}}</ref> নেচনেল উইমেনছ পাৰ্টিৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক লুচি বাৰ্নছৰ নামেৰে এই গোটটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name=met/> এই গোটটোৰ মুখ্য কাৰ্যালয় উইচকনচিনৰ মিডলটনত। ==ইতিহাস== ২০০৭ চনত চিটিজেনছ ইন চাৰ্জ ফাউণ্ডেচনে বেলটপিডিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name=library/> ২০০৮ চনত বেলটপিডিয়াক জজপিডিয়া আৰু ছানশ্বাইন ৰিভিউৰ সৈতে ছেম এডামছ এলায়েন্সে পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। ২০০৯ চনত তেওঁলোকৰ পৃষ্ঠপোষকতা উইচকনচিনৰ মিডলটনত অৱস্থিত অলাভজনক লুচি বাৰ্নছ ইনষ্টিটিউটলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।<ref name=library>{{cite journal|last=Hoover|first=Steven|title=Ballotpedia Internet Review|url=https://crln.acrl.org/index.php/crlnews/article/view/9031/9850|website=Association of College & Research Libraries|date=April 10, 2017|publisher=American Library Association|doi=10.5860/crln.74.10.9031|access-date=September 20, 2020|doi-access=free|archive-date=June 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210620081904/https://crln.acrl.org/index.php/crlnews/article/view/9031/9850|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Spillman|first=Benjamin|title=Cost to appeal Las Vegas Planning Commission decision called prohibitive|url=http://www.reviewjournal.com/news/las-vegas/cost-appeal-las-vegas-planning-commission-decision-called-prohibitive|access-date=October 21, 2013|newspaper=Las Vegas Review-Journal|date=July 29, 2013|archive-date=October 22, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131022025603/http://www.reviewjournal.com/news/las-vegas/cost-appeal-las-vegas-planning-commission-decision-called-prohibitive|url-status=live}}</ref> ২০১৩ চনৰ ৯ জুলাইত ছানশ্বাইন ৰিভিউক লুচি বাৰ্নছ ইনষ্টিটিউটে অধিগ্ৰহণ কৰে আৰু বেলটপিডিয়াত একত্ৰিত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://ballotpedia.org/wiki/index.php/Portal:Sunshine_Review|title=About Sunshine Review on Ballotpedia|date=July 9, 2013}}</ref> লুচি বাৰ্নছ ইনষ্টিটিউটৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ভোটাধিকাৰী লুচি বাৰ্নছৰ নামেৰে যিয়ে এলিছ পলৰ সৈতে মিলি নেচনেল উইমেনছ পাৰ্টি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত জাজপিডিয়াক বেলটপিডিয়াত একত্ৰিত কৰা হয়। ২০২০ চনত যেতিয়া অভিনেত্ৰী ৰেজিনা কিঙে ৭২ সংখ্যক প্ৰাইমটাইম এমি বঁটাত এমি বঁটা লাভ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ গ্ৰহণ ভাষণৰ সময়ত তেওঁ আগন্তুক নিৰ্বাচনৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ বেলটপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ মানুহক উৎসাহিত কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Salam |first1=Maya |title=This Year's Emmy Winners Want You to Vote |url=https://www.nytimes.com/2020/09/21/arts/television/emmys-politics-race-voting.html |access-date=September 30, 2020 |work=The New York Times |date=September 21, 2020 |archive-date=October 3, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201003231226/https://www.nytimes.com/2020/09/21/arts/television/emmys-politics-race-voting.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Noveck|first1=Jocelyn |title=The 'Pandemmys' were weird and sometimes wonderful |url=https://www.washingtonpost.com/national/the-pandemmys-were-weird-and-sometimes-wonderful/2020/09/21/def88bb2-fbd9-11ea-b0e4-350e4e60cc91_story.html |access-date=September 30, 2020 |newspaper=Washington Post |date=September 21, 2020}}</ref> ==জজপিডিয়া== জজপিডিয়া আছিল আমেৰিকাৰ আইনী ব্যৱস্থাক সামৰি লোৱা এটা অনলাইন ৱিকি-শৈলীৰ বিশ্বকোষ।<ref name=met>{{cite news|title=Nonprofit Group Offers Free Judicial Profiles Online at Judgepedia.com|url=http://www.metnews.com/articles/2009/judg122109.htm|access-date=August 11, 2014|publisher=Metropolitan News-Enterprise|date=December 21, 2009|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031217/http://www.metnews.com/articles/2009/judg122109.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Ambrogi|first1=Robert|title=Crowdsourcing the Law: Trends and Other Innovations|url=http://www.osbar.org/publications/bulletin/10oct/legalonline.html|access-date=August 12, 2014|work=Oregon State Bar Bulletin|publisher=Oregon State Bar|date=October 2010}}</ref> ২০১৫ চনত জজপিডিয়াৰ সকলো বিষয়-বস্তু বেলটপিডিয়াত একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|last1=Pallay|first1=Geoff|title=Ballotpedia to absorb Judgepedia|url=http://ballotpedia.org/Ballotpedia_to_absorb_Judgepedia|website=Ballotpedia|access-date=September 8, 2015|archive-date=March 16, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316053428/http://ballotpedia.org/Ballotpedia_to_absorb_Judgepedia|url-status=live}}</ref><ref name=Politico/> ইয়াত ৰাজ্যিক আৰু ফেডাৰেল আদালত আৰু ন্যায়াধীশসকলৰ তথ্যৰ তথ্যকোষ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal|last1=Peoples|first1=Lee|title=The Lawyer's Guide to Using and Citing Wikipedia|journal=Oklahoma Bar Journal|date=November 6, 2010|volume=81|page=2438|url=http://jimcalloway.typepad.com/files/lawyers-guide-to-using-and-citing-wikipedia.peoples.oklabarj.pdf|access-date=August 11, 2014|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304135927/http://jimcalloway.typepad.com/files/lawyers-guide-to-using-and-citing-wikipedia.peoples.oklabarj.pdf|url-status=live|archivedate=March 4, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304135927/http://jimcalloway.typepad.com/files/lawyers-guide-to-using-and-citing-wikipedia.peoples.oklabarj.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Davey|first1=Chris|last2=Salaz|first2=Karen|title=Survey Looks at New Media and the Court|journal=Journal of the American Judicature Society|date=November–December 2010|volume=94|issue=3}}</ref><ref>{{cite book|last1=Meckler|first1=Mark|title=Tea Party Patriots: The Second American Revolution|date=2012|publisher=Macmillan|isbn=978-0805094374|page=[https://archive.org/details/isbn_9780805094374/page/167 167]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9780805094374/page/167}}</ref> ইয়াৰ মূল ৱেবছাইট অনুসৰি জজপিডিয়াৰ লক্ষ্য আছিল “পাঠকসকলক আমেৰিকাৰ আদালত ব্যৱস্থা আৰু ন্যায়পালিকাৰ বিষয়ে উপযোগী তথ্য আৱিষ্কাৰ আৰু শিকিবলৈ সহায় কৰা।’’<ref name="about">{{cite web|title=Judgepedia:About|url=http://judgepedia.org/Judgepedia:About|website=Judgepedia|publisher=Lucy Burns Institute|access-date=August 11, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625170553/http://judgepedia.org/Judgepedia:About|archive-date=June 25, 2014|url-status=dead|archivedate=June 25, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625170553/http://judgepedia.org/Judgepedia:About|deadurl=yes}}</ref> ২০০৭ চনত বেলটপিডিয়া আৰু ছানশ্বাইন ৰিভিউৰ সৈতে জজপিডিয়াক ছেম এডামছ এলায়েন্সে পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।<ref>{{cite news|last1=Phillips|first1=Kate|title=The Sam Adams Project|url=http://thecaucus.blogs.nytimes.com/2008/07/19/the-sam-adams-project/|access-date=August 11, 2014|work=[[The New York Times]]|date=July 19, 2008}}</ref> ২০০৯ চনত জাজপিডিয়াৰ পৃষ্ঠপোষকতা লুচি বাৰ্নছ ইনষ্টিটিউতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয় আৰু ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত জাজপিডিয়াক বেলটপিডিয়াত একত্ৰিত কৰা হয়।<ref name = about/> জজপিডিয়াৰ এটা সাপ্তাহিক প্ৰকাশন আছিল ফেডাৰেল আদালত, খালী বেঞ্চ যিয়ে তৃতীয় অনুচ্ছেদৰ ফেডাৰেল ন্যায়িক পদৰ খালী পদৰ হাৰ অনুসৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Pennsylvania and Wisconsin Have Federal Courts with Highest Vacancy Rates; across Country, 9.9% of Federal Judicial Posts Are Vacant|url=http://judicialnominations.org/pennsylvania-and-wisconsin-have-federal-courts-with-highest-vacancy-rates-across-country-9-9-of-federal-judicial-posts-are-vacant|access-date=August 13, 2014|publisher=Telecommunications Weekly}}</ref> অৰেঞ্জ কাউণ্টি ৰেজিষ্টাৰে জজপিডিয়াই আপিল আদালত আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ কভাৰেজ লক্ষ্য কৰিছিল।<ref name="Orange County Register">{{cite news|last1=Seiler|first1=John|title=John Seiler: Appellate judges aplenty on ballot|url=http://www.ocregister.com/articles/court-272397-justices-justice.html|access-date=August 11, 2014|publisher=Orange County Register|date=October 22, 2010|archive-date=September 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924085057/http://www.ocregister.com/articles/court-272397-justices-justice.html|url-status=live}}</ref> জজপিডিয়াৰ এলিনা কাগানৰ প্ৰফাইল হাৰ্ভাৰ্ড ল স্কুল লাইব্ৰেৰীৰ কাগানৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মনোনয়নৰ গাইড আৰু ল লাইব্ৰেৰী অৱ কংগ্ৰেছৰ কাগানৰ গাইডত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Guide to the nomination of Elena Kagan to the Supreme Court of the United States|url=http://guides.library.harvard.edu/content.php?pid=113979&sid=986083|website=Harvard Law School Library|publisher=Harvard Law School|access-date=August 11, 2014|archivedate=April 2, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402112838/http://guides.library.harvard.edu/content.php?pid=113979&sid=986083|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Elena Kagan|url=https://www.loc.gov/law/find/kagan.php|website=Law Library of Congress|publisher=Library of Congress|access-date=August 11, 2014}}</ref> ==অংশীদাৰিত্ব== ২০১৮ চনৰ মে’ মাহত নিৰ্বাচনত দুৰ্নীতিপৰায়ণতাৰে প্ৰভাৱ পেলাব বিচৰাসকলে [[টুইটাৰ]]ৰ অপব্যৱহাৰৰ ওপৰত কৰা তদন্তৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই টুইটাৰে ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকে বেলটপিডিয়াৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰি [[আমেৰিকা]]ত নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হোৱা ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থীসকলৰ সত্যতা পৰীক্ষা কৰা বিশেষ লেবেল যোগ কৰিব।<ref>{{cite news|title=Twitter to add labels to U.S. political candidates|url=https://www.cbsnews.com/news/twitter-to-add-labels-to-u-s-political-candidates/|access-date=May 23, 2018|publisher=CBS|date=May 23, 2018|archive-date=January 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116005512/https://www.cbsnews.com/news/twitter-to-add-labels-to-u-s-political-candidates/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Scola|first1=Nancy|title=Twitter to verify election candidates in the midterms|url=https://www.politico.com/story/2018/05/23/twitter-verify-candidates-midterms-2018-1282802|access-date=May 23, 2018|publisher=Politico|date=May 23, 2018|archive-date=December 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203110339/https://www.politico.com/story/2018/05/23/twitter-verify-candidates-midterms-2018-1282802|url-status=live}}</ref> ২০১৮ চনৰ আমেৰিকাৰ নিৰ্বাচনৰ সময়ত বেলটপিডিয়াই আমাজন এলেক্সাক ভোটগ্ৰহণ স্থানৰ স্থান আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থীৰ তথ্য যোগান ধৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Malone Kircher |first1=Madison |title=Hey, Alexa, Who Is Winning the Election in New York? |url=http://nymag.com/intelligencer/2018/11/use-alexa-to-find-polling-place-and-election-data.html |access-date=December 19, 2018 |publisher=New York Magazine |date=November 2, 2018 |archive-date=December 20, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220231031/http://nymag.com/intelligencer/2018/11/use-alexa-to-find-polling-place-and-election-data.html |url-status=live }}</ref> ২০১৮ চনত বেলটপিডিয়া, এবিচি নিউজ আৰু ফাইভথাৰ্টিএইটে ডেম’ক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ প্ৰাইমাৰীত প্ৰাৰ্থীসকলৰ তথ্য সংগ্ৰহ আৰু বিশ্লেষণ কৰি ডেম’ক্ৰেটিক প্ৰাইমাৰী ভোটাৰসকলে কোন ধৰণৰ প্ৰাৰ্থীৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছে সেইটো নিৰ্ণয় কৰে।<ref>{{cite news |last1=Conroy |first1=Meredith |last2=Nguyen |first2=Mai |last3=Rakich |first3=Nathaniel |title=We Researched Hundreds Of Races. Here's Who Democrats Are Nominating. |url=https://fivethirtyeight.com/features/democrats-primaries-candidates-demographics/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180810150536/https://fivethirtyeight.com/features/democrats-primaries-candidates-demographics/ |url-status=dead |archive-date=August 10, 2018 |access-date=December 19, 2018 |publisher=FiveThirtyEight |date=August 10, 2018 |archivedate=March 28, 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190328153641/https://fivethirtyeight.com/features/democrats-primaries-candidates-demographics/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২৪ চনৰ মে’ মাহত বেলটপিডিয়াই ডিচিচন ডেস্ক এইচকিউৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব ঘোষণা কৰে যাতে আমেৰিকাৰ স্থানীয় নিৰ্বাচনৰ বাবে বাস্তৱ সময়ৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফলৰ কভাৰেজ প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |title=Ballotpedia and Decision Desk HQ Partner To Offer Real-time Local Election Results Coverage {{!}} DDHQ |url=https://decisiondeskhq.com/news/ballotpedia-and-decision-desk-hq-partnership/ |access-date=October 15, 2024 |website=decisiondeskhq.com |language=en-us |archivedate=September 17, 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240917131816/https://decisiondeskhq.com/news/ballotpedia-and-decision-desk-hq-partnership/ |deadurl=yes }}</ref> ==অধ্যয়ন== ২০১২ চনত বেলটপিডিয়াই ছটা মাপকাঠীৰ ভিত্তিত চৰকাৰী ৰাজ্যিক ভোটাৰ গাইডৰ মানদণ্ড বিশ্লেষণ কৰি এক অধ্যয়ন ৰচনা কৰিছিল। অধ্যয়নটোৰ মতে, মাত্ৰ ৯খন ৰাজ্যকহে “উৎকৃষ্ট’’ বা “অতি ভাল’’ ৰেটিং দিয়া হৈছে, আনহাতে ২৪খন ৰাজ্যই “উচিত’’ বা “দুৰ্বল’’ ৰেটিং লাভ কৰিছে।<ref name=governing/> ২০১৪ চনৰ মে’ মাহত চেণ্টাৰ ফৰ আমেৰিকান প্ৰগ্ৰেছে বেলটপিডিয়াৰ তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি আমেৰিকাৰ [[হাউছ অৱ ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ]]ৰ ৰিপাব্লিকান সদস্যসকলৰ প্ৰব্ৰজন নীতিৰ স্থিতি বিশ্লেষণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|last1=Fernandez|first1=Henry|last2=Wolgin|first2=Philip|title=House Republicans Have Nothing to Fear from Supporting Immigration Reform|url=http://www.americanprogress.org/issues/immigration/news/2014/05/19/89901/house-republicans-have-nothing-to-fear-from-supporting-immigration-reform/|accessdate=August 10, 2014|publisher=Center for American Progress|date=May 19, 2014}}</ref> বেলটপিডিয়াই আমেৰিকাৰ বিভিন্ন বেলটৰ ব্যৱস্থাত ব্যৱহৃত জটিল ভাষাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে। ২০১৭ চনত ৯খন ৰাজ্যৰ ২৭টা সংখ্যাৰ নমুনা লৈ গোটটোৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল যে গড়ে বেলটৰ বৰ্ণনাৰ বাবে বিষয়সমূহৰ জটিল শব্দাংশ বুজিবলৈ স্নাতক পৰ্যায়ৰ শিক্ষাৰ প্ৰয়োজন হয়, গড় আমেৰিকান প্ৰাপ্তবয়স্কই কেৱল ৭মৰপৰা ৮ম শ্ৰেণীৰ পঢ়া স্তৰতহে পঢ়িছিল। [[জৰ্জিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটি]]য়ে এটা দশকৰ ভিতৰত ১২০০টা বেলটৰ ব্যৱস্থাৰ বিশ্লেষণে দেখুৱাইছে যে ভোটাৰসকলে জটিল বিষয়সমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে এৰি দিয়াৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite web|url=http://www.governing.com/topics/politics/gov-rhode-island-ballot-measures-language.html|title=Unless You Went to Grad School, You Probably Won't Understand What's on Your Ballot|last=Wogan|first=J.B.|date=November 6, 2017|website=Governing|language=en|access-date=October 22, 2018|archive-date=October 22, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022073549/http://www.governing.com/topics/politics/gov-rhode-island-ballot-measures-language.html|url-status=live}}</ref> কিছুমান বেলটৰ ভাষাই সম্ভাৱ্য ভোটাৰক ডাবল নেগেটিভৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত কৰে। কেইবাখনো ৰাজ্যত বেলটৰ শব্দৰ সাধাৰণ ভাষাৰ ব্যাখ্যাৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.sunjournal.com/2017/11/16/study-finds-complex-maine-ballot-questions-a-puzzle-even-for-college-graduates/|title=Study: Maine ballot questions too confusing even for college graduates|last=Collins|first=Steve|date=November 16, 2017|work=Lewiston Sun Journal|access-date=October 22, 2018|language=en-US|archive-date=November 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110205302/https://www.sunjournal.com/2017/11/16/study-finds-complex-maine-ballot-questions-a-puzzle-even-for-college-graduates/|url-status=live}}</ref> ২০১৫ চনত [[হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অতিথি পণ্ডিত কাৰ্ল ক্লাৰ্নাৰে বেলটপিডিয়াৰ বাবে এক অধ্যয়ন চলাইছিল য’ত দেখা গৈছে যে ৰাজ্যৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন সময়ৰ লগে লগে কম প্ৰতিযোগিতামূলক হৈ পৰিছে, ২০১৪ চনৰ নিৰ্বাচন যোৱা ৪০ বছৰৰ ভিতৰত সৰ্বনিম্ন প্ৰতিযোগিতামূলক নিৰ্বাচন।<ref>{{cite news|last1=Wilson|first1=Reid|title=Study: State elections becoming less competitive|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/govbeat/wp/2015/05/07/study-state-elections-becoming-less-competitive/|access-date=May 14, 2015|newspaper=Washington Post|date=May 7, 2015}}</ref> বেলটপিডিয়াই দেখা গৈছে যে ২০২০ চনত পূৰ্বৰ দশকৰ আন যিকোনো বছৰতকৈ কম ৰাজ্যৰ বিধানসভাৰ বৰ্তমানৰ আসন হেৰুৱাইছিল যদিও ২০১২ চনৰ পিছত যিকোনো বছৰতে প্ৰাথমিক নিৰ্বাচনত বৰ্তমানৰ বিধানসভাৰ আসন অধিক দুৰ্বল আছিল।<ref>{{cite news |last1=Epstein |first1=Reid J. |title=2020 was the safest year for state legislative incumbents in a decade, a study finds. |url=https://www.nytimes.com/2021/02/23/us/politics/2020-was-the-safest-year-for-state-legislative-incumbents-in-a-decade-a-study-finds.html |access-date=September 22, 2021 |work=The New York Times |date=February 23, 2021}}</ref> বেলটপিডিয়াৰ এক অধ্যয়নত ইংগিত পোৱা গৈছে যে কংগ্ৰেছৰ জিলাসমূহৰ বাবে ২০২২ চনৰ মধ্যকালীন নিৰ্বাচন জনগাঁথনিগতভাৱে আয়ৰদ্বাৰা ভাগ কৰা হৈছিল। ডেম’ক্ৰেটসকলে সাধাৰণতে অধিক আয়ৰ পৰিয়ালত জয়ী হৈছিল, আনহাতে কম আয়ৰ, শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ জিলাসমূহে ৰিপাব্লিকান প্ৰাৰ্থীক পক্ষত আছিল।<ref>{{Cite web |last=Allen |first=Mike |date=April 17, 2023 |title=Record number of Americans say they're politically independent |url=https://www.axios.com/2023/04/17/poll-americans-independent-republican-democrat |access-date=May 4, 2023 |website=Axios}}</ref> ২০২৩ চনত [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]] কাকতে ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰৰ গ্ৰাফ বিশ্লেষণৰ বাবে বেলটপিডিয়াক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |last1=Gómez |first1=Martín González |last2=Astor |first2=Maggie |date=February 22, 2023 |title=Who's Running for President in 2024? |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/interactive/2023/us/politics/presidential-candidates-2024.html |access-date=May 22, 2023 |issn=0362-4331}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বিষয় অনুযায়ী ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:সমল]] [[শ্ৰেণী:অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠান]] 7mg19fgethuqsmmbg7qd3wyi9a4c1vh 0 137466 615331 613550 2026-07-03T05:33:27Z যদুমণি 32127 615331 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Short description|তেলেগু চিনেমা আৰু টেলিভিছনৰ বাৰ্ষিক বঁটা (১৯৬৪–২০১৬)}} {{Infobox award |name = নন্দী বঁটা |current_awards = ২০১৬ চনৰ নন্দী বঁটা |image = NandiAwards.jpg |caption = |awarded_for = চিনেমাৰ কৃতিত্বত উৎকৃষ্টতা বাবে <br /> তেলেগু চিনেমা<br />তেলেগু নাট্যমঞ্চ<br /> তেলেগু দূৰদৰ্শন |presenter = অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন আৰু নাট্য উন্নয়ন নিগম<ref>{{cite news|url=http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|title=Government announces Nandi Awards committee members|publisher=Ragalahari.com|date=23 December 2007|access-date=13 October 2012|archive-date=4 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304014909/http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|url-status=dead|archivedate=4 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304014909/http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref name="auto">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/nandi-awards-2012-and-2013-rajamouli-ilayaraja-samantha-and-prabhas-emerge-winners-4549659/|title=Nandi Awards 2012 and 2013: Rajamouli, Ilayaraja, Samantha and Prabhas emerge winners|date=1 March 2017}}</ref> |sponsor = [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]] |country = ভাৰত |website = {{URL|https://www.apsftvtdc.in/nandi-awards.html|apsftvtdc.in/nandi-awards}} |status=সক্ৰিয় |established=১৯৬৪ |firstawarded=১৯৬৪ |lastawarded=২০১৬ }} '''নন্দী বঁটা ({{lang-en|Nandi Award}})'''হৈছে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা এক বাৰ্ষিক বঁটা, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে তেলেগু চিনেমা, নাট্যমঞ্চ আৰু দূৰদৰ্শন ক্ষেত্ৰৰ উৎকৃষ্টতাক, লগতে ভাৰতীয় চিনেমালৈ আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা সাধনাৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা। তেলেগু সমাজৰ এক সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহাসিক প্ৰতীক হিচাপে পৰিচিত লেপাক্ষিত থকা হিন্দু ধৰ্মৰ পৱিত্ৰ ষাঁড় নন্দীৰ একশিলা ভাস্কৰ্যৰ নামেৰে এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। নন্দী বঁটাক চাৰিটা স্তৰত ভাগ কৰা হৈছিল: স্বৰ্ণম (সোণ), ৰাজতম (ৰূপ), কামস্যাম (ব্ৰঞ্জ), আৰু ৰাগী (তাম)। চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন বঁটাৰ উপৰি তেলেগু থিয়েটাৰত সামাজিক, পৌৰাণিক আৰু কাব্যিক নাটকৰ অসাধাৰণ অৱদানক সন্মান জনাই চৰকাৰে নন্দী নাটকোৎসৱ বঁটাও প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|last=Kavirayani|first=Suresh|date=13 October 2012|title=2011 Nandi Awards winners list|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/2011-Nandi-Awards-winners-list/articleshow/16797289.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627090518/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34430644_1_sri-rama-rajyam-dookudu-jai-bolo-telangana|archive-date=27 June 2013|access-date=13 October 2012|work=[[The Times of India]]|agency=TNN}}</ref><ref>{{cite news|date=11 November 2010|title=ETV, SVBC, DD sweep Nandi awards|url=http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158730400.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530134847/http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158730400.htm|archive-date=30 May 2013|access-date=13 October 2012|work=[[The Hindu]]}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৬৪ চনৰপৰা অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত তেলেগু ভাষাত নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছবিক স্বীকৃতি আৰু প্ৰশংসাৰ বাবে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে নন্দী চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ দায়িত্ব দিছিল। চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ উদ্দেশ্য হৈছে সাংস্কৃতিক, শৈক্ষিক, আৰু সামাজিক প্ৰাসংগিকতা বহন কৰা উচ্চ কাৰিকৰী উৎকৰ্ষ আৰু নান্দনিক মূল্যবোধৰ সৈতে তেলেগু ভাষাত ছবি নিৰ্মাণক উৎসাহিত কৰা আৰু লগতে জাতিটোৰ সংহতি আৰু ঐক্যক প্ৰসাৰ কৰা। প্ৰতি বছৰে বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল আৰু উগাদী, তেলেগু নৱবৰ্ষৰদিনা ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত প্ৰদান কৰা হৈছিল। চৰকাৰে নন্দী বঁটা প্ৰদানৰ সৈতে জড়িত কাৰ্য্যকলাপটো চলচ্চিত্ৰ টেলিভিছন আৰু থিয়েটাৰ উন্নয়ন নিগমলৈ হস্তান্তৰ কৰিছিল। ১৯৯৮ চনৰপৰা তেওঁলোকৰদ্বাৰা এই বঁটা প্ৰদানৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি, ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতিৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি, শিশু ছবি, তথ্যচিত্ৰ, শিক্ষামূলক ছবি, আৰু তেলেগু ভাষাত তেলেগু চিনেমাৰ ওপৰত তেলেগু চিনেমাৰ কিতাপ/লেখাৰ শাখাত শ্ৰেষ্ঠ ছবি, প্ৰযোজক, পৰিচালক, শিল্পী, আৰু কাৰিকৰী বিদ্যাবিদৰ বাবে বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। সাধাৰণতে পদক, প্ৰশংসাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰৰ উপৰি সোণালী নন্দি, ৰূপালী নন্দী, ব্ৰঞ্জৰ নন্দী, আৰু তামৰ নন্দীৰ ৰূপত বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf|title=నంది అవార్డు విజేతల పరంపర (1964–2008)|trans-title=A series of Nandi Award Winners (1964–2008)|publisher=[[Andhra Pradesh (magazine)|Information & Public Relations of Andhra Pradesh]]|access-date=21 August 2020|language=Telugu}}</ref> == নিৰ্বাচনৰ মাপকাঠী == প্ৰতি বছৰে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰদ্বাৰা নিযুক্ত ৰাজ্যিক পেনেলে বিজয়ী প্ৰৱেশ পত্ৰ নিৰ্বাচন কৰে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বঁটা প্ৰদান কৰে। নিয়মৰ এখন নথিত প্ৰতি বছৰে নিয়মৰ তালিকা দাখিল কৰা হৈছিল। যোগ্যতাৰ মাপকাঠীত বহুতো দফা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ছবিখন আৰু বিশেষকৈ প্ৰতিযোগিতাত প্ৰৱেশ কৰা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিসমূহ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু তেলেংগানাত নিৰ্মাণ কৰা উচিত বুলি প্ৰত্যক্ষ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু বিদেশী সত্তাৰ সৈতে জড়িত সহ-প্ৰডাকচনৰ ক্ষেত্ৰত ছবিখনে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ যিমান চৰ্ত পূৰণ কৰিব লাগে সিমানেই চৰ্ত আছিল।<ref>{{cite news|date=12 November 2006|title=Front Page: Nandi awards for 2005 announced|url=http://www.hindu.com/2006/11/12/stories/2006111217510100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061203043043/http://www.hindu.com/2006/11/12/stories/2006111217510100.htm|url-status=dead|archive-date=3 December 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=13 October 2012}}</ref> জুৰীৰ বিবেচনাৰ বাবে যোগ্য হ’বলৈ হ’লে ১ জানুৱাৰীৰপৰা ৩১ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত চেণ্ট্ৰেল ব’ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত হ’ব লাগিছিল। কোনখন ছবি বিবেচনাৰ বাবে বাছনি কৰা হয় আৰু শেষত কোনখন ছবিয়ে বঁটা লাভ কৰে তাৰ ওপৰত চৰকাৰৰ প্ৰভাৱ নাছিল। কিন্তু কঠোৰ মাপকাঠী আছিল যিয়ে কোনো ছবি জুৰী পেনেলৰ বিবেচনাৰ বাবে যোগ্য নে নহয় সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|date=17 June 2004|title=Andhra Pradesh / Hyderabad News: Nandi Natakotsavam from June 19|url=http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20040804010734/http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|url-status=dead|archive-date=4 August 2004|work=[[The Hindu]]|access-date=13 October 2012|archivedate=4 August 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040804010734/http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|deadurl=yes}}</ref> == সন্মানীয় বঁটা – সোণ == === ৰঘুপতি ভেংকাইয়া বঁটা === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Raghupathi_Venkaiah_Award|ৰঘুপতি ভেংকাইয়া বঁটা]] ৰঘুপতি ভেংকয়া নাইডুৰ নামেৰে এই বঁটাটো প্ৰতি বছৰে প্ৰদান কৰা হয় "তেলেগু চিনেমালৈ তেওঁৰ অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক।" (১৯৮০ চনৰ পৰা)।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Raghupathi Venkaiah Awardees|url=https://www.apsftvtdc.in/raghupathi-Venkaiah-Awardees.html|access-date=3 January 2021|website=Andhra Pradesh State Film, Television & Theatre Development Corporation}}</ref> === এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === মূল প্ৰবন্ধ: এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাটো প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী তথা অভিনেতা এন টি ৰামা ৰাওৰ স্মৃতিত ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক "ভাৰতীয় চিনেমাৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱাৰ বাবে প্ৰতি বছৰে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক" প্ৰদান কৰা হয়। (১৯৯৬ চনৰ পৰা)।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html|website=APSFTVTDC|access-date=3 January 2021}}</ref> === বি এন ৰেড্ডী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === এই বঁটাটো পৰিচালক বি এন ৰেডীৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ২০০৯ চনৰ পৰা বছৰি "ভাৰতীয় চিনেমাৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশত অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক"ক প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=B N REDDY NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/bn-reddy-national-film-award.html|website=APSFTVTDC|access-date=3 January 2021}}</ref> * ২০০৮: কে বি তিলক (পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক)<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2010/03/17/stories/2010031761470100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323003638/http://www.hindu.com/2010/03/17/stories/2010031761470100.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010|title=Nandi Award for Ravi Teja, Swati|date=17 March 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=22 March 2010}}</ref> * ২০০৯: কে ৰাঘবেন্দ্ৰ ৰাও (চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক) {{Citation needed|date=October 2025}} * ২০১১: শ্যাম বেনেগাল (চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক)<ref name="autogenerated1">[[Eenadu]] daily, Eeenadu Cinema, Page 10, Nandi lifetime achievement awards, retrieved, 24 March 2013.</ref> * ২০১২: সিংগীতম শ্ৰীনিবাস ৰাও (পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক)<ref name="auto1">{{cite web|date=5 April 2017|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|website=[[The Hindu]]}}</ref> * ২০১৩: এ কোডাণ্ডাৰমি ৰেড্ডী (পৰিচালক)<ref name="auto12">{{cite web|date=5 April 2017|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|website=[[The Hindu]]}}</ref> * ২০১৪: এছ এছ ৰাজামৌলি (পৰিচালক) * ২০১৫: ত্ৰিবিক্ৰম শ্ৰীনিবাস (পৰিচালক) * ২০১৬: বয়পতি শ্ৰীনু (পৰিচালক)<ref>[https://www.chitramala.in/nandi-awards-winners-list-2014-2015-2016-255062.htmlNandi Awards Winners List For 2014, 2015 and 2016]{{dead link|date=April 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === নাগিৰেদ্দি–চক্ৰপানী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাগী ৰেদ্দি আৰু চক্ৰপাণিৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা এই বঁটা ২০০৯ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে "ভাৰতীয় চিনেমাৰ অসাধাৰণ বৃদ্ধি আৰু বিকাশৰ বাবে চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক বা লেখক বা কাৰিকৰী বা আন্তঃগাঁথনি প্ৰদানকাৰী"ক প্ৰদান কৰা হয়। বঁটাপ্ৰাপকজনে ২ লাখ টকাৰ নগদ মূল্য, বিশেষ স্মৃতিচিহ্ন, উদ্ধৃতি আৰু চাদৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=NAGIREDDY & CHAKRAPANI NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/nagireddy-chakrapani-national-film-award.html|access-date=3 January 2021|website=APSFTVTDC}}</ref> * ২০০৮: অক্কিনেনী ৰমেশ প্ৰসাদ – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) * ২০০৯: ৰামোজী ৰাও – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) * ২০১০: এম.ছাৰাৱনন আৰু বালাসুব্ৰমণিয়ান * ২০১১: জি আদিশাগিৰি ৰাও – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="autogenerated1" /> * ২০১২: ডগ্গুবাতি সুৰেশ বাবু – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="auto1" /> * ২০১৩: দিল ৰাজু – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="auto1" /> * ২০১৪: আৰ নাৰায়ণ ৰেড্ডী (প্ৰযোজক) * ২০১৫: এম এম কিৰাভানী (সংগীত পৰিচালক) * ২০১৬: কে.এছ.ৰামা ৰাও (প্ৰযোজক)<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/13-nandi-awards-for-baahubali/articleshow/61655551.cms|title=Andhra Pradesh government announces Nandi awards for 2014–2016}}</ref> b31ova8zhf6g9iqeg3be0er3kmayk8l 615335 615331 2026-07-03T05:34:31Z যদুমণি 32127 /* নাগিৰেদ্দি–চক্ৰপানী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা */ 615335 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Short description|তেলেগু চিনেমা আৰু টেলিভিছনৰ বাৰ্ষিক বঁটা (১৯৬৪–২০১৬)}} {{Infobox award |name = নন্দী বঁটা |current_awards = ২০১৬ চনৰ নন্দী বঁটা |image = NandiAwards.jpg |caption = |awarded_for = চিনেমাৰ কৃতিত্বত উৎকৃষ্টতা বাবে <br /> তেলেগু চিনেমা<br />তেলেগু নাট্যমঞ্চ<br /> তেলেগু দূৰদৰ্শন |presenter = অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন আৰু নাট্য উন্নয়ন নিগম<ref>{{cite news|url=http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|title=Government announces Nandi Awards committee members|publisher=Ragalahari.com|date=23 December 2007|access-date=13 October 2012|archive-date=4 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304014909/http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|url-status=dead|archivedate=4 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304014909/http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref name="auto">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/nandi-awards-2012-and-2013-rajamouli-ilayaraja-samantha-and-prabhas-emerge-winners-4549659/|title=Nandi Awards 2012 and 2013: Rajamouli, Ilayaraja, Samantha and Prabhas emerge winners|date=1 March 2017}}</ref> |sponsor = [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]] |country = ভাৰত |website = {{URL|https://www.apsftvtdc.in/nandi-awards.html|apsftvtdc.in/nandi-awards}} |status=সক্ৰিয় |established=১৯৬৪ |firstawarded=১৯৬৪ |lastawarded=২০১৬ }} '''নন্দী বঁটা ({{lang-en|Nandi Award}})'''হৈছে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা এক বাৰ্ষিক বঁটা, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে তেলেগু চিনেমা, নাট্যমঞ্চ আৰু দূৰদৰ্শন ক্ষেত্ৰৰ উৎকৃষ্টতাক, লগতে ভাৰতীয় চিনেমালৈ আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা সাধনাৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা। তেলেগু সমাজৰ এক সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহাসিক প্ৰতীক হিচাপে পৰিচিত লেপাক্ষিত থকা হিন্দু ধৰ্মৰ পৱিত্ৰ ষাঁড় নন্দীৰ একশিলা ভাস্কৰ্যৰ নামেৰে এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। নন্দী বঁটাক চাৰিটা স্তৰত ভাগ কৰা হৈছিল: স্বৰ্ণম (সোণ), ৰাজতম (ৰূপ), কামস্যাম (ব্ৰঞ্জ), আৰু ৰাগী (তাম)। চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন বঁটাৰ উপৰি তেলেগু থিয়েটাৰত সামাজিক, পৌৰাণিক আৰু কাব্যিক নাটকৰ অসাধাৰণ অৱদানক সন্মান জনাই চৰকাৰে নন্দী নাটকোৎসৱ বঁটাও প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|last=Kavirayani|first=Suresh|date=13 October 2012|title=2011 Nandi Awards winners list|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/2011-Nandi-Awards-winners-list/articleshow/16797289.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627090518/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34430644_1_sri-rama-rajyam-dookudu-jai-bolo-telangana|archive-date=27 June 2013|access-date=13 October 2012|work=[[The Times of India]]|agency=TNN}}</ref><ref>{{cite news|date=11 November 2010|title=ETV, SVBC, DD sweep Nandi awards|url=http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158730400.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530134847/http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158730400.htm|archive-date=30 May 2013|access-date=13 October 2012|work=[[The Hindu]]}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৬৪ চনৰপৰা অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত তেলেগু ভাষাত নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছবিক স্বীকৃতি আৰু প্ৰশংসাৰ বাবে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে নন্দী চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ দায়িত্ব দিছিল। চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ উদ্দেশ্য হৈছে সাংস্কৃতিক, শৈক্ষিক, আৰু সামাজিক প্ৰাসংগিকতা বহন কৰা উচ্চ কাৰিকৰী উৎকৰ্ষ আৰু নান্দনিক মূল্যবোধৰ সৈতে তেলেগু ভাষাত ছবি নিৰ্মাণক উৎসাহিত কৰা আৰু লগতে জাতিটোৰ সংহতি আৰু ঐক্যক প্ৰসাৰ কৰা। প্ৰতি বছৰে বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল আৰু উগাদী, তেলেগু নৱবৰ্ষৰদিনা ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত প্ৰদান কৰা হৈছিল। চৰকাৰে নন্দী বঁটা প্ৰদানৰ সৈতে জড়িত কাৰ্য্যকলাপটো চলচ্চিত্ৰ টেলিভিছন আৰু থিয়েটাৰ উন্নয়ন নিগমলৈ হস্তান্তৰ কৰিছিল। ১৯৯৮ চনৰপৰা তেওঁলোকৰদ্বাৰা এই বঁটা প্ৰদানৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি, ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতিৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি, শিশু ছবি, তথ্যচিত্ৰ, শিক্ষামূলক ছবি, আৰু তেলেগু ভাষাত তেলেগু চিনেমাৰ ওপৰত তেলেগু চিনেমাৰ কিতাপ/লেখাৰ শাখাত শ্ৰেষ্ঠ ছবি, প্ৰযোজক, পৰিচালক, শিল্পী, আৰু কাৰিকৰী বিদ্যাবিদৰ বাবে বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। সাধাৰণতে পদক, প্ৰশংসাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰৰ উপৰি সোণালী নন্দি, ৰূপালী নন্দী, ব্ৰঞ্জৰ নন্দী, আৰু তামৰ নন্দীৰ ৰূপত বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf|title=నంది అవార్డు విజేతల పరంపర (1964–2008)|trans-title=A series of Nandi Award Winners (1964–2008)|publisher=[[Andhra Pradesh (magazine)|Information & Public Relations of Andhra Pradesh]]|access-date=21 August 2020|language=Telugu}}</ref> == নিৰ্বাচনৰ মাপকাঠী == প্ৰতি বছৰে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰদ্বাৰা নিযুক্ত ৰাজ্যিক পেনেলে বিজয়ী প্ৰৱেশ পত্ৰ নিৰ্বাচন কৰে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বঁটা প্ৰদান কৰে। নিয়মৰ এখন নথিত প্ৰতি বছৰে নিয়মৰ তালিকা দাখিল কৰা হৈছিল। যোগ্যতাৰ মাপকাঠীত বহুতো দফা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ছবিখন আৰু বিশেষকৈ প্ৰতিযোগিতাত প্ৰৱেশ কৰা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিসমূহ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু তেলেংগানাত নিৰ্মাণ কৰা উচিত বুলি প্ৰত্যক্ষ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু বিদেশী সত্তাৰ সৈতে জড়িত সহ-প্ৰডাকচনৰ ক্ষেত্ৰত ছবিখনে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ যিমান চৰ্ত পূৰণ কৰিব লাগে সিমানেই চৰ্ত আছিল।<ref>{{cite news|date=12 November 2006|title=Front Page: Nandi awards for 2005 announced|url=http://www.hindu.com/2006/11/12/stories/2006111217510100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061203043043/http://www.hindu.com/2006/11/12/stories/2006111217510100.htm|url-status=dead|archive-date=3 December 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=13 October 2012}}</ref> জুৰীৰ বিবেচনাৰ বাবে যোগ্য হ’বলৈ হ’লে ১ জানুৱাৰীৰপৰা ৩১ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত চেণ্ট্ৰেল ব’ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত হ’ব লাগিছিল। কোনখন ছবি বিবেচনাৰ বাবে বাছনি কৰা হয় আৰু শেষত কোনখন ছবিয়ে বঁটা লাভ কৰে তাৰ ওপৰত চৰকাৰৰ প্ৰভাৱ নাছিল। কিন্তু কঠোৰ মাপকাঠী আছিল যিয়ে কোনো ছবি জুৰী পেনেলৰ বিবেচনাৰ বাবে যোগ্য নে নহয় সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|date=17 June 2004|title=Andhra Pradesh / Hyderabad News: Nandi Natakotsavam from June 19|url=http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20040804010734/http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|url-status=dead|archive-date=4 August 2004|work=[[The Hindu]]|access-date=13 October 2012|archivedate=4 August 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040804010734/http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|deadurl=yes}}</ref> == সন্মানীয় বঁটা – সোণ == === ৰঘুপতি ভেংকাইয়া বঁটা === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Raghupathi_Venkaiah_Award|ৰঘুপতি ভেংকাইয়া বঁটা]] ৰঘুপতি ভেংকয়া নাইডুৰ নামেৰে এই বঁটাটো প্ৰতি বছৰে প্ৰদান কৰা হয় "তেলেগু চিনেমালৈ তেওঁৰ অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক।" (১৯৮০ চনৰ পৰা)।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Raghupathi Venkaiah Awardees|url=https://www.apsftvtdc.in/raghupathi-Venkaiah-Awardees.html|access-date=3 January 2021|website=Andhra Pradesh State Film, Television & Theatre Development Corporation}}</ref> === এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === মূল প্ৰবন্ধ: এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাটো প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী তথা অভিনেতা এন টি ৰামা ৰাওৰ স্মৃতিত ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক "ভাৰতীয় চিনেমাৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱাৰ বাবে প্ৰতি বছৰে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক" প্ৰদান কৰা হয়। (১৯৯৬ চনৰ পৰা)।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html|website=APSFTVTDC|access-date=3 January 2021}}</ref> === বি এন ৰেড্ডী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === এই বঁটাটো পৰিচালক বি এন ৰেডীৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে আৰু ২০০৯ চনৰ পৰা বছৰি "ভাৰতীয় চিনেমাৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশত অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক"ক প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=B N REDDY NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/bn-reddy-national-film-award.html|website=APSFTVTDC|access-date=3 January 2021}}</ref> * ২০০৮: কে বি তিলক (পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক)<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2010/03/17/stories/2010031761470100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323003638/http://www.hindu.com/2010/03/17/stories/2010031761470100.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010|title=Nandi Award for Ravi Teja, Swati|date=17 March 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=22 March 2010}}</ref> * ২০০৯: কে ৰাঘবেন্দ্ৰ ৰাও (চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক) {{Citation needed|date=October 2025}} * ২০১১: শ্যাম বেনেগাল (চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক)<ref name="autogenerated1">[[Eenadu]] daily, Eeenadu Cinema, Page 10, Nandi lifetime achievement awards, retrieved, 24 March 2013.</ref> * ২০১২: সিংগীতম শ্ৰীনিবাস ৰাও (পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক)<ref name="auto1">{{cite web|date=5 April 2017|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|website=[[The Hindu]]}}</ref> * ২০১৩: এ কোডাণ্ডাৰমি ৰেড্ডী (পৰিচালক)<ref name="auto12">{{cite web|date=5 April 2017|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|website=[[The Hindu]]}}</ref> * ২০১৪: এছ এছ ৰাজামৌলি (পৰিচালক) * ২০১৫: ত্ৰিবিক্ৰম শ্ৰীনিবাস (পৰিচালক) * ২০১৬: বয়পতি শ্ৰীনু (পৰিচালক)<ref>[https://www.chitramala.in/nandi-awards-winners-list-2014-2015-2016-255062.htmlNandi Awards Winners List For 2014, 2015 and 2016]{{dead link|date=April 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === নাগিৰেদ্দি–চক্ৰপানী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাগী ৰেদ্দি আৰু চক্ৰপাণিৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা এই বঁটা ২০০৯ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে "ভাৰতীয় চিনেমাৰ অসাধাৰণ বৃদ্ধি আৰু বিকাশৰ বাবে চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক বা লেখক বা কাৰিকৰী বা আন্তঃগাঁথনি প্ৰদানকাৰী"ক প্ৰদান কৰা হয়। বঁটাপ্ৰাপকজনে ২ লাখ টকাৰ নগদ মূল্য, বিশেষ স্মৃতিচিহ্ন, উদ্ধৃতি আৰু চাদৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=NAGIREDDY & CHAKRAPANI NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/nagireddy-chakrapani-national-film-award.html|access-date=3 January 2021|website=APSFTVTDC}}</ref> * ২০০৮: অক্কিনেনী ৰমেশ প্ৰসাদ – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) * ২০০৯: ৰামোজী ৰাও – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) * ২০১০: এম.ছাৰাৱনন আৰু বালাসুব্ৰমণিয়ান * ২০১১: জি আদিশাগিৰি ৰাও – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="autogenerated1" /> * ২০১২: ডগ্গুবাতি সুৰেশ বাবু – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="auto1" /> * ২০১৩: দিল ৰাজু – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="auto1" /> * ২০১৪: আৰ নাৰায়ণ ৰেড্ডী (প্ৰযোজক) * ২০১৫: এম এম কিৰাভানী (সংগীত পৰিচালক) * ২০১৬: কে.এছ.ৰামা ৰাও (প্ৰযোজক)<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/13-nandi-awards-for-baahubali/articleshow/61655551.cms|title=Andhra Pradesh government announces Nandi awards for 2014–2016}}</ref> == তথ্যসূত্ৰসমূহ == l51inswrnii9uk316vy50h2pzx1k0cv 615349 615335 2026-07-03T06:02:29Z যদুমণি 32127 615349 wikitext text/x-wiki {{Short description|তেলেগু চিনেমা আৰু টেলিভিছনৰ বাৰ্ষিক বঁটা (১৯৬৪–২০১৬)}} {{Infobox award |name = নন্দী বঁটা |current_awards = ২০১৬ চনৰ নন্দী বঁটা |image = NandiAwards.jpg |caption = |awarded_for = চিনেমাৰ কৃতিত্বত উৎকৃষ্টতা বাবে <br /> তেলেগু চিনেমা<br />তেলেগু নাট্যমঞ্চ<br /> তেলেগু দূৰদৰ্শন |presenter = অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন আৰু নাট্য উন্নয়ন নিগম<ref>{{cite news|url=http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|title=Government announces Nandi Awards committee members|publisher=Ragalahari.com|date=23 December 2007|access-date=13 October 2012|archive-date=4 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304014909/http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|url-status=dead|archivedate=4 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304014909/http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref name="auto">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/nandi-awards-2012-and-2013-rajamouli-ilayaraja-samantha-and-prabhas-emerge-winners-4549659/|title=Nandi Awards 2012 and 2013: Rajamouli, Ilayaraja, Samantha and Prabhas emerge winners|date=1 March 2017}}</ref> |sponsor = [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]] |country = ভাৰত |website = {{URL|https://www.apsftvtdc.in/nandi-awards.html|apsftvtdc.in/nandi-awards}} |status=সক্ৰিয় |established=১৯৬৪ |firstawarded=১৯৬৪ |lastawarded=২০১৬ }} '''নন্দী বঁটা ({{lang-en|Nandi Award}})'''হৈছে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা এক বাৰ্ষিক বঁটা, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে তেলেগু চিনেমা, নাট্যমঞ্চ আৰু দূৰদৰ্শন ক্ষেত্ৰৰ উৎকৃষ্টতাক, লগতে ভাৰতীয় চিনেমালৈ আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা সাধনাৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা। তেলেগু সমাজৰ এক সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহাসিক প্ৰতীক হিচাপে পৰিচিত লেপাক্ষিত থকা হিন্দু ধৰ্মৰ পৱিত্ৰ ষাঁড় নন্দীৰ একশিলা ভাস্কৰ্যৰ নামেৰে এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। নন্দী বঁটাক চাৰিটা স্তৰত ভাগ কৰা হৈছিল: স্বৰ্ণম (সোণ), ৰাজতম (ৰূপ), কামস্যাম (ব্ৰঞ্জ), আৰু ৰাগী (তাম)। চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন বঁটাৰ উপৰি তেলেগু থিয়েটাৰত সামাজিক, পৌৰাণিক আৰু কাব্যিক নাটকৰ অসাধাৰণ অৱদানক সন্মান জনাই চৰকাৰে নন্দী নাটকোৎসৱ বঁটাও প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|last=Kavirayani|first=Suresh|date=13 October 2012|title=2011 Nandi Awards winners list|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/2011-Nandi-Awards-winners-list/articleshow/16797289.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627090518/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34430644_1_sri-rama-rajyam-dookudu-jai-bolo-telangana|archive-date=27 June 2013|access-date=13 October 2012|work=[[The Times of India]]|agency=TNN}}</ref><ref>{{cite news|date=11 November 2010|title=ETV, SVBC, DD sweep Nandi awards|url=http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158730400.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530134847/http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158730400.htm|archive-date=30 May 2013|access-date=13 October 2012|work=[[The Hindu]]}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৬৪ চনৰপৰা অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত তেলেগু ভাষাত নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছবিক স্বীকৃতি আৰু প্ৰশংসাৰ বাবে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে নন্দী চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ দায়িত্ব দিছিল। চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ উদ্দেশ্য হৈছে সাংস্কৃতিক, শৈক্ষিক, আৰু সামাজিক প্ৰাসংগিকতা বহন কৰা উচ্চ কাৰিকৰী উৎকৰ্ষ আৰু নান্দনিক মূল্যবোধৰ সৈতে তেলেগু ভাষাত ছবি নিৰ্মাণক উৎসাহিত কৰা আৰু লগতে জাতিটোৰ সংহতি আৰু ঐক্যক প্ৰসাৰ কৰা। প্ৰতি বছৰে বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল আৰু উগাদী, তেলেগু নৱবৰ্ষৰদিনা ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত প্ৰদান কৰা হৈছিল। চৰকাৰে নন্দী বঁটা প্ৰদানৰ সৈতে জড়িত কাৰ্য্যকলাপটো চলচ্চিত্ৰ টেলিভিছন আৰু থিয়েটাৰ উন্নয়ন নিগমলৈ হস্তান্তৰ কৰিছিল। ১৯৯৮ চনৰপৰা তেওঁলোকৰদ্বাৰা এই বঁটা প্ৰদানৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি, ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতিৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি, শিশু ছবি, তথ্যচিত্ৰ, শিক্ষামূলক ছবি, আৰু তেলেগু ভাষাত তেলেগু চিনেমাৰ ওপৰত তেলেগু চিনেমাৰ কিতাপ/লেখাৰ শাখাত শ্ৰেষ্ঠ ছবি, প্ৰযোজক, পৰিচালক, শিল্পী, আৰু কাৰিকৰী বিদ্যাবিদৰ বাবে বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। সাধাৰণতে পদক, প্ৰশংসাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰৰ উপৰি সোণালী নন্দি, ৰূপালী নন্দী, ব্ৰঞ্জৰ নন্দী, আৰু তামৰ নন্দীৰ ৰূপত বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf|title=నంది అవార్డు విజేతల పరంపర (1964–2008)|trans-title=A series of Nandi Award Winners (1964–2008)|publisher=[[Andhra Pradesh (magazine)|Information & Public Relations of Andhra Pradesh]]|access-date=21 August 2020|language=Telugu}}</ref> == নিৰ্বাচনৰ মাপকাঠী == প্ৰতি বছৰে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰদ্বাৰা নিযুক্ত ৰাজ্যিক পেনেলে বিজয়ী প্ৰৱেশ পত্ৰ নিৰ্বাচন কৰে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বঁটা প্ৰদান কৰে। নিয়মৰ এখন নথিত প্ৰতি বছৰে নিয়মৰ তালিকা দাখিল কৰা হৈছিল। যোগ্যতাৰ মাপকাঠীত বহুতো দফা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ছবিখন আৰু বিশেষকৈ প্ৰতিযোগিতাত প্ৰৱেশ কৰা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিসমূহ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু তেলেংগানাত নিৰ্মাণ কৰা উচিত বুলি প্ৰত্যক্ষ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু বিদেশী সত্তাৰ সৈতে জড়িত সহ-প্ৰডাকচনৰ ক্ষেত্ৰত ছবিখনে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ যিমান চৰ্ত পূৰণ কৰিব লাগে সিমানেই চৰ্ত আছিল।<ref>{{cite news|date=12 November 2006|title=Front Page: Nandi awards for 2005 announced|url=http://www.hindu.com/2006/11/12/stories/2006111217510100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061203043043/http://www.hindu.com/2006/11/12/stories/2006111217510100.htm|url-status=dead|archive-date=3 December 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=13 October 2012}}</ref> জুৰীৰ বিবেচনাৰ বাবে যোগ্য হ’বলৈ হ’লে ১ জানুৱাৰীৰপৰা ৩১ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত চেণ্ট্ৰেল ব’ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত হ’ব লাগিছিল। কোনখন ছবি বিবেচনাৰ বাবে বাছনি কৰা হয় আৰু শেষত কোনখন ছবিয়ে বঁটা লাভ কৰে তাৰ ওপৰত চৰকাৰৰ প্ৰভাৱ নাছিল। কিন্তু কঠোৰ মাপকাঠী আছিল যিয়ে কোনো ছবি জুৰী পেনেলৰ বিবেচনাৰ বাবে যোগ্য নে নহয় সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|date=17 June 2004|title=Andhra Pradesh / Hyderabad News: Nandi Natakotsavam from June 19|url=http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20040804010734/http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|url-status=dead|archive-date=4 August 2004|work=[[The Hindu]]|access-date=13 October 2012|archivedate=4 August 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040804010734/http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|deadurl=yes}}</ref> == সন্মানীয় বঁটা – সোণ == === ৰঘুপতি ভেংকাইয়া বঁটা === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Raghupathi_Venkaiah_Award|ৰঘুপতি ভেংকাইয়া বঁটা]] ৰঘুপতি ভেংকয়া নাইডুৰ নামেৰে এই বঁটাটো প্ৰতি বছৰে প্ৰদান কৰা হয় "তেলেগু চিনেমালৈ তেওঁৰ অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক।" (১৯৮০ চনৰ পৰা)।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Raghupathi Venkaiah Awardees|url=https://www.apsftvtdc.in/raghupathi-Venkaiah-Awardees.html|access-date=3 January 2021|website=Andhra Pradesh State Film, Television & Theatre Development Corporation}}</ref> === এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:NTR_National_Award|এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাটো প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী তথা অভিনেতা এন টি ৰামা ৰাওৰ স্মৃতিত ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক "ভাৰতীয় চিনেমাৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱাৰ বাবে প্ৰতি বছৰে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক" প্ৰদান কৰা হয়। (১৯৯৬ চনৰ পৰা)।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html|website=APSFTVTDC|access-date=3 January 2021}}</ref> === বি এন ৰেড্ডী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === এই বঁটাটো পৰিচালক বি এন ৰেডীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে আৰু ২০০৯ চনৰপৰা বছৰি "ভাৰতীয় চিনেমাৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশত অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক"ক প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=B N REDDY NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/bn-reddy-national-film-award.html|website=APSFTVTDC|access-date=3 January 2021}}</ref> * ২০০৮: কে বি তিলক (পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক)<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2010/03/17/stories/2010031761470100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323003638/http://www.hindu.com/2010/03/17/stories/2010031761470100.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010|title=Nandi Award for Ravi Teja, Swati|date=17 March 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=22 March 2010}}</ref> * ২০০৯: কে ৰাঘবেন্দ্ৰ ৰাও (চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক) {{Citation needed|date=October 2025}} * ২০১১: শ্যাম বেনেগাল (চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক)<ref name="autogenerated1">[[Eenadu]] daily, Eeenadu Cinema, Page 10, Nandi lifetime achievement awards, retrieved, 24 March 2013.</ref> * ২০১২: সিংগীতম শ্ৰীনিবাস ৰাও (পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক)<ref name="auto1">{{cite web|date=5 April 2017|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|website=[[The Hindu]]}}</ref> * ২০১৩: এ কোডাণ্ডাৰমি ৰেড্ডী (পৰিচালক)<ref name="auto12">{{cite web|date=5 April 2017|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|website=[[The Hindu]]}}</ref> * ২০১৪: এছ এছ ৰাজামৌলি (পৰিচালক) * ২০১৫: ত্ৰিবিক্ৰম শ্ৰীনিবাস (পৰিচালক) * ২০১৬: বয়পতি শ্ৰীনু (পৰিচালক)<ref>[https://www.chitramala.in/nandi-awards-winners-list-2014-2015-2016-255062.htmlNandi Awards Winners List For 2014, 2015 and 2016]{{dead link|date=April 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === নাগিৰেদ্দি–চক্ৰপানী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাগী ৰেদ্দি আৰু চক্ৰপাণিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই বঁটা ২০০৯ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে "ভাৰতীয় চিনেমাৰ অসাধাৰণ বৃদ্ধি আৰু বিকাশৰ বাবে চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক বা লেখক বা কাৰিকৰী বা আন্তঃগাঁথনি প্ৰদানকাৰী"ক প্ৰদান কৰা হয়। বঁটাপ্ৰাপকজনে ২ লাখ টকাৰ নগদ মূল্য, বিশেষ স্মৃতিচিহ্ন, উদ্ধৃতি আৰু চাদৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=NAGIREDDY & CHAKRAPANI NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/nagireddy-chakrapani-national-film-award.html|access-date=3 January 2021|website=APSFTVTDC}}</ref> * ২০০৮: অক্কিনেনী ৰমেশ প্ৰসাদ – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) * ২০০৯: ৰামোজী ৰাও – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) * ২০১০: এম.ছাৰাৱনন আৰু বালাসুব্ৰমণিয়ান * ২০১১: জি আদিশাগিৰি ৰাও – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="autogenerated1" /> * ২০১২: ডগ্গুবাতি সুৰেশ বাবু – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="auto1" /> * ২০১৩: দিল ৰাজু – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="auto1" /> * ২০১৪: আৰ নাৰায়ণ ৰেড্ডী (প্ৰযোজক) * ২০১৫: এম এম কিৰাভানী (সংগীত পৰিচালক) * ২০১৬: কে.এছ.ৰামা ৰাও (প্ৰযোজক)<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/13-nandi-awards-for-baahubali/articleshow/61655551.cms|title=Andhra Pradesh government announces Nandi awards for 2014–2016}}</ref> == সোণ == * শ্ৰেষ্ঠ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি – সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জ: ১৯৬৪ চনৰ পৰা * ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতিৰ ওপৰত এখন ছবিৰ বাবে সৰোজিনী দেৱী বঁটা: ১৯৮৩ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ শিশু ছবি – সোণ আৰু ৰূপ: ১৯৭৮ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ তথ্যচিত্ৰ – সোণ আৰু ৰূপ: ১৯৬৮ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি: ২০০৫ চনৰ পৰা == ৰূপ == * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ ঘৰুৱা দৰ্শকৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিৰ বাবে আকিনেনী বঁটা: ১৯৯১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষামূলক ছবি: ১৯৮১ চনৰ পৰা == ব্ৰঞ্জ == * শ্ৰেষ্ঠ গল্পকাৰ: ১৯৬৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ প্লেবেক গায়ক: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ মহিলা প্লেবেক গায়িকা: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ শিশু অভিনেত্ৰী: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য লেখক: ১৯৭৮ চনৰ পৰা * এজন পৰিচালকৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম ছবি: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ অডিঅ’গ্ৰাফাৰ: ১৯৮১ চনৰ পৰা * বিশেষ জুৰী বঁটা: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ শিশু অভিনেতা: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক: ১৯৮১ * শ্ৰেষ্ঠ মেকআপ আৰ্টিষ্ট: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সংলাপ লেখক: ১৯৮৩ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কমেডিয়ান: ১৯৮৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ কৰিঅ’গ্ৰাফাৰ: ১৯৮৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ খলনায়ক: ১৯৮৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সাজ-পোছাক ডিজাইনাৰ: ১৯৮৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা: ১৯৯৪ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেত্ৰী: ১৯৯৪ চনৰ পৰা * তেলেগু চিনেমাৰ ওপৰত শ্ৰেষ্ঠ কিতাপ: ১৯৯৫ চনৰ পৰা * তেলেগু চিনেমাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক: ১৯৯৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ ডাবিং শিল্পী: ১৯৯৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ মহিলা ডাবিং শিল্পী: ১৯৯৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ মহিলা কমেডিয়ান: ১৯৯৯ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ যুঁজ মাষ্টাৰ: ১৯৯৯ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ বিশেষ প্ৰভাৱ: ২০০৫ চনৰ পৰা == শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষামূলক ছবিৰ নন্দী বঁটা == ১৯৮১ চনৰ পৰা, শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষামূলক ছবিৰ বাবে নন্দী বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে, যদিও প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web|title=Nandi awards 2009 announced - Telugu cinema news|url=https://www.idlebrain.com/news/2000march20/nandiawards2009.html|access-date=2024-01-15|website=www.idlebrain.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! বছৰ ! চলচ্চিত্ৰ ! বিজয়ী |- |১৯৮১ |মঞ্চিনীতি সৰাফৰা |''গ. ডি কিশোৰ'' |- |১৯৮৪ |পলিঅ' |কে. এছ চ. বসু |- |১৯৮৫ |ভূসৰা পৰীক্ষ |কে. এছ চ. বসু |- |১৯৮৬ |''কীতাকালু প্ৰকৃতি যোক্কা অদবুথা বৰা প্ৰসাদম'' | |- |১৯৯০ |ধনলক্ষ্মী কটাক্ষম | |- |২০০০ |মধুৰা ক্ষনাম (এইডছৰ বাবে সাহায্য) |আল্লা ৰামবাবু |- |২০০৫ |নীলা |টি. চুলথান |- |২০০৭ |ভাল-বেয়া কুৎসিত |মাগাপু সূৰ্য্যকমলা |- |২০০৮ |আদাবি না থালিৰো |আল্লা ৰামবাবু |- |২০০৯ |বিমুক্তি | |} == লগতে চাওক == * [[:en:Telangana_Gaddar_Film_Awards|তেলেংগানা গাদ্দাৰ চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == qptv3p0y5smacx8zu542vbiuj6vwt0k 0 137645 615343 615050 2026-07-03T05:51:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615343 wikitext text/x-wiki {{under construction}} [[File:Border Force wildlife crime seizures.jpg|alt=Item depicts three tables against a wall with various illegal wildlife items across them. Some items include skins, ivory, taxidermy, and shoes.|thumb|২০১৩ চনত ব্ৰিটিছ বৰ্ডাৰ ফ’ৰ্চে জব্দ কৰা অবৈধ বন্যপ্ৰাণীৰ সামগ্ৰীসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰা এখন বাজেয়াপ্তকৰণ কোঠা (কনফিচকেশ্যন ৰুম)]] '''বন্যপ্ৰাণীৰ চোৰাং ব্যৱসায়''' ({{lang-en|Wildlife smuggling}}) বা '''বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহ''' বুলিলে [[বিপন্ন প্ৰজাতি|বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি]] আৰু সংৰক্ষিত বন্যপ্ৰাণীৰ অবৈধ সংগ্ৰহ তথা বেহা-বেপাৰক বুজায়, য’ত উদ্ভিদ, ইয়াৰ উপজাত দ্ৰব্য বা কোনো প্ৰজাতিক ব্যৱহাৰ কৰি তৈয়াৰ কৰা সামগ্ৰী আদিও অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Smart|first1=Utpal|last2=Cihlar|first2=Jennifer Churchill|last3=Budowle|first3=Bruce|date=2021-09-01|title=International Wildlife Trafficking: A perspective on the challenges and potential forensic genetics solutions|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1872497321000880|journal=Forensic Science International: Genetics|language=en|volume=54|doi=10.1016/j.fsigen.2021.102551|pmid=34134047|issn=1872-4973}}</ref> বন্যপ্ৰাণী অবৈধ সৰবৰাহৰ ওপৰত গৱেষণা বৃদ্ধি পাইছে, যদিও এই অবৈধ বাণিজ্যৰ বিষয়ে জ্ঞান এতিয়াও সীমিত। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নীতি আৰু প্ৰৱণতাসমূহৰ মাজত থকা প্ৰভেদবোৰে সম্ভৱতঃ বন্যপ্ৰাণী অবৈধ সৰবৰাহৰ অনুমাণিক পৰিসৰ ব্যাপকভাৱে বৃদ্ধি হোৱাত অৰিহণা যোগাইছে, যাৰ পৰিমাণ ৫ বিলিয়ন ডলাৰৰপৰা ২৩ বিলিয়ন ডলাৰ পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে; আৰু ইয়াৰ লগতে কাঠ আৰু মাছ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিলে অতিৰিক্তভাৱে ৬৭ বিলিয়ন ডলাৰৰপৰা ১৯৩ বিলিয়ন ডলাৰ পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।<ref name=":2">{{Cite journal|last=van Uhm|first1=Daan|last2=South|first2=Nigel|last3=Wyatt|first3=Tanya|date=2021-12-01|title=Connections between trades and trafficking in wildlife and drugs|url=https://doi.org/10.1007/s12117-021-09416-z|journal=Trends in Organized Crime|language=en|volume=24|issue=4|pages=425–446|doi=10.1007/s12117-021-09416-z|issn=1936-4830|pmc=8129602|pmid=34025109}}</ref> বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ ব্যাপক বৃদ্ধিয়ে ইয়াক ড্ৰাগছ, আগ্নেয়াস্ত্ৰ আৰু মানৱ সৰবৰাহৰ পিছতে বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম অপৰাধমূলক উদ্যোগত পৰিণত কৰিছে। এই বাণিজ্যত চাহিদা থকা সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত হাতীৰ দাঁত, বনৰীয়া জন্তুৰ মাংস, [[লোকচিকিৎসা|পৰম্পৰাগত ঔষধ]] আৰু অস্বাভাৱিক পোহনীয়া জীৱ-জন্তু অন্তৰ্ভুক্ত, কিন্তু ইয়াতেই সীমাবদ্ধ নহয়। চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ অবৈধ বন্যপ্ৰাণী বাণিজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ ক্ৰেতা।<ref name=":1">{{Cite journal|doi=10.1353/gia.2020.0023|title=The True Costs of Wildlife Trafficking|year=2020|last=Guynup|first1=Sharon|last2=Shepherd|first2=Chris R.|last3=Shepherd|first3=Loretta|journal=Georgetown Journal of International Affairs|volume=21|pages=28–37}}</ref> ইয়াত প্ৰায়ে অন্যান্য অবৈধ কাৰ্যকলাপো জড়িত থাকে, যেনে সঠিক অনুমতি অবিহনে জীৱ-জন্তুক ট্ৰেংকুলাইজ কৰা (অচেতন কৰা) আদি।<ref>{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2569057/six-members-of-wildlife-trade-gang-arrested-and-over-10-macaques-saved-in-phetchaburi|website=[[Bangkok Post]]|date=May 12, 2023|dead-url=2023-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231101220240/https://web.archive.org/screenshot/https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2569057/six-members-of-wildlife-trade-gang-arrested-and-over-10-macaques-saved-in-phetchaburi|archivedate=2023-11-01}}</ref> == সংস্কৃতি == বহুক্ষেত্ৰত, বন্যপ্ৰাণীৰ চোৰাং চিকাৰ আৰু সৰবৰাহৰ আঁৰত সংস্কৃতি এক অন্যতম চালিকা শক্তি। পৰম্পৰাগত ঔষধ, অলংকাৰ, খেলনা বা সজোৱা বস্তু, পোহনীয়া জীৱ-জন্তু আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ মাংস ভক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত কোনো এক বিশেষ বন্যপ্ৰাণী কিয় বেছি বিপদাপন্ন হৈ পৰে, তাৰ আঁৰত প্ৰায়ে কিছুমান পৰম্পৰাগত বিশ্বাস বা সামাজিক প্ৰৱণতা থাকে।<ref>{{Cite book|title=Environmental crime in Latin America : the theft of nature and the poisoning of the land|date=2017|publisher=Palgrave Macmillan UK|editor=David Rodríguez Goyes|isbn=978-1-137-55705-6|place=London|oclc=1004839723}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Nuwer|first1=Rachel|author-link=Rachel Nuwer|title=Poached : inside the dark world of wildlife trafficking|date=2018|isbn=978-0-306-82550-7|edition=1st|publisher=Da Capo Press|place=New York|oclc=1019624065}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Rock|first1=Katherine I.|last2=MacMillan|first2=Douglas C.|date=2022-02-01|title=Can Substitutes Reduce Future Demand for Wildlife Products: A Case Study of China's Millennial Generation|url=https://doi.org/10.1007/s10745-021-00279-0|journal=Human Ecology|language=en|volume=50|issue=1|pages=91–111|doi=10.1007/s10745-021-00279-0|issn=1572-9915|pmc=8572063|pmid=34776585|bibcode=2022HumEc..50...91R}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bortolamiol|first1=Sarah|last2=Feuillet|first2=Thierry|last3=Kagoro|first3=Wilson|last4=Namirembe|first4=Rukia|last5=Asalu|first5=Edward|last6=Krief|first6=Sabrina|date=2023|title=Illegal Harvesting within a Protected Area: Spatial Distribution of Activities, Social Drivers of Wild Meat Consumption, and Wildlife Conservation|journal=Animals|language=en|volume=13|issue=5|pages=771|doi=10.3390/ani13050771|issn=2076-2615|pmc=10000183|pmid=36899628}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Stringham|first1=Oliver C.|last2=García-Díaz|first2=Pablo|last3=Toomes|first3=Adam|last4=Mitchell|first4=Lewis|last5=Ross|first5=Joshua V.|last6=Cassey|first6=Phillip|date=2021|title=Live reptile smuggling is predicted by trends in the legal exotic pet trade|journal=Conservation Letters|language=en|volume=14|issue=6|doi=10.1111/conl.12833|issn=1755-263X|bibcode=2021ConL...14E2833S}}</ref> বিশ্বায়ন, ইণ্টাৰনেট, ছʼচিয়েল মিডিয়া আৰু শতিকাজুৰি মানুহে এখন দেশৰ পৰা আন এখন দেশলৈ কৰা প্ৰব্ৰজনৰ সহায়ত বন্যপ্ৰাণী ব্যৱসায়ৰ চাহিদাসম্পন্ন বহুতো সামগ্ৰী বৰ্তমান বহুদেশীয়ভাৱে বিতৰণ হয়; যেনে পৰম্পৰাগত ঔষধসমূহ, যিবোৰ এতিয়া আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, কানাডা, নিউজিলেণ্ড আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাতো দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=":3">{{Cite journal|last=Nguyen|first1=T.|last2=Roberts|first2=D. L.|date=2020|title=Exploring the Africa-Asia Trade Nexus for Endangered Wildlife Used in Traditional Asian Medicine: Interviews With Traders in South Africa and Vietnam|journal=Tropical Conservation Science|volume=13|pages=194008292097925|doi=10.1177/1940082920979252|issn=1940-0829}}</ref> বিশেষ উদ্ভিদ বা প্ৰাণীৰপৰা আহৰণ কৰা বস্তুৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা আইনসমূহ তেতিয়া চুটি হয় যেতিয়া মানুহে বিশ্বাস কৰে যে ই পৰম্পৰাগত সাংস্কৃতিক মূল্যবোধ বা তেওঁলোকে মানৱ জীৱনৰ বাবে উত্তম বুলি ভবা বস্তুটোক বেদখল কৰে। ইয়াৰ উপৰি পৰ্যটনৰ ফলত কিছুমান আকস্মিক বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহ হৈছে। কোনো ব্যক্তিয়ে কোনো বস্তু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত নিষিদ্ধ বা নিষিদ্ধ বুলি নাজানি ক্ৰয় কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite book|title=Illegal trade in wildlife : a North American perspective.|date=2005|publisher=Commission for Environmental Cooperation, North American Wildlife Enforcement Group|isbn=2-923358-26-0|place=Montréal, Québec|oclc=221623580}}</ref> তলত বিভিন্ন মহাদেশ আৰু ইয়াৰ দেশ বা অঞ্চলৰদ্বাৰা সাংস্কৃতিকভাৱে প্ৰভাবিত অবৈধ বন্যপ্ৰাণী ব্যৱসায়ৰ কিছুমান উদাহৰণ দিয়া হ’ল: === এছিয়ান সংস্কৃতি === ==== চীনা সংস্কৃতি ==== পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দশম শতিকাত আৰম্ভ হৈছিল। বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী ব্যৱহাৰ কৰা এই পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসাক ৰোগ নিৰাময় আৰু বাৰ্ধক্যৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰাৰ মূল চাবি-কাঠি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। ৰোগৰ বীজাণু তত্ত্ব (germ theory of disease) আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ প্ৰায় ২০০ বছৰৰ পাছত, এই চিকিৎসাপদ্ধতিয়ে কম বয়সীয়া, শিক্ষিত সমাজৰপৰা বাধাৰ সন্মুখীন হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। এই বাধাৰ সত্ত্বেও, পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসা পদ্ধতি চীনা জাতিৰ বহু লোকৰ বাবে সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ হৈ আছে, যাৰ ফলত ২০০৫ চনত দেশখনৰ অৰ্থনীতি লাভৱান্বিত হৈছিল ১০ নিযুত ডলাৰেৰে।<ref name=":4"/> পৰম্পৰাগত ঔষধৰ বাবে পশুৰপৰা উৎপন্ন সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰাটো বিশ্বব্যাপী বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ ব্যৱসায়ৰ বাবে এক মূল চালক হিচাপে বিবেচিত হৈছে। সাধাৰণতে ব্যৱহৃত বহুতো প্ৰজাতি এতিয়া আই ইউ চি এনৰদ্বাৰা বিপন্ন বা বিপন্ন বুলি তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে, আন প্ৰজাতিৰ জনসংখ্যা হ্ৰাস পোৱা দেখা গৈছে। <ref name=":4"/> <ref name=":3"/> এটা অধ্যয়নে ঔষধি ব্যৱহাৰৰ বাবে বন্যপ্ৰাণীৰ উৎপাদন ভোগ কৰাৰ প্ৰতি চীনৰ মিলেনিয়েল (millennial) প্ৰজন্মৰ মনোভাবৰ বিষয়ে বুজ ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল। চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জৰীপ কৰা ৩৫০ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত তিনি-চতুৰ্থাংশ সঁহাৰিদাতাই এতিয়ালৈকে কোনো ধৰণৰ বন্যপ্ৰাণীৰ উৎপাদন ব্যৱহাৰ কৰি পোৱা নাই, আৰু সেই সঁহাৰিদাতাসকলৰ মাত্ৰ ১১% লোকেহে ভৱিষ্যতে এইবোৰ ব্যৱহাৰ কৰি চোৱাৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে। ঐতিহাসিকভাৱে চীনা সংস্কৃতিয়ে প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি এক উপযোগিতাবাদী (utilitarian) দৃষ্টিভংগী পোষণ কৰি আহিছিল। তথাপি, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে, চীনৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ মাজত এই ধাৰণা সলনি হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰে।<ref name=":5"/> === আফ্ৰিকান সংস্কৃতি === [[চিত্ৰ:African_elephant,_Lake_St_Lucia_01.jpg|thumb|230x230px|হাতীদাঁতৰ সৰবৰাহৰ বাবে আফ্ৰিকাৰ হাতীৰ জনসংখ্যা ভয়ংকৰভাৱে হ্ৰাস পাইছে]] যদিও ইয়াৰ অধ্যয়ন কম, বন্য মাংসৰ উৎস অবৈধভাৱে পোৱা যায়, প্ৰায়ে আফ্ৰিকান ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক অস্থিৰতাৰ বাবে। গ্ৰাম্য অঞ্চলত দৰিদ্ৰতা আৰু খাদ্য সুৰক্ষাৰ অভাৱৰপৰা ৰক্ষা পোৱাৰ উপায় হিচাপে বুছমাংস প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে চহৰৰ বাসিন্দাসকলে সাধাৰণতে বুছমাংস খায় ইয়াৰদ্বাৰা বিলাসী বস্তু হিচাপে পোৱা মৰ্যাদাৰ বাবে। <ref name=":02">{{Cite journal|last=Gluszek|first1=Sarah|last2=Viollaz|first2=Julie|last3=Mwinyihali|first3=Robert|last4=Wieland|first4=Michelle|last5=Gore|first5=Meredith L.|date=2021|title=Using conservation criminology to understand the role of restaurants in the urban wild meat trade|journal=Conservation Science and Practice|language=en|volume=3|issue=5|doi=10.1111/csp2.368|issn=2578-4854|bibcode=2021ConSP...3E.368G}}</ref> <ref>{{Cite report|date=2022-08-30|url=https://osf.io/q4mdv/}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Rentsch|first1=Dennis|last2=Damon|first2=Amy|date=2013-07-01|title=Prices, poaching, and protein alternatives: An analysis of bushmeat consumption around Serengeti National Park, Tanzania|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0921800913001122|journal=Ecological Economics|language=en|volume=91|pages=1–9|doi=10.1016/j.ecolecon.2013.03.021|bibcode=2013EcoEc..91....1R|issn=0921-8009}}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰতি বছৰে আফ্ৰিকাৰপৰা বন্য মাংস আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰৰ বাবে ৰপ্তানি কৰা হয়। <ref>{{Cite journal|last=Chaber|first1=Anne-Lise|last2=Allebone-Webb|first2=Sophie|last3=Lignereux|first3=Yves|last4=Cunningham|first4=Andrew A.|last5=Marcus Rowcliffe|first5=J.|date=2010|title=The scale of illegal meat importation from Africa to Europe via Paris: Illegal intercontinental meat trade|journal=Conservation Letters|language=en|volume=3|issue=5|pages=317–321|doi=10.1111/j.1755-263X.2010.00121.x}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Musing|first1=Louisa|title=Wildlife Trade in Belgium: An analysis of CITES trade and seizure data|last2=Norwisz|first2=Magdalena|last3=Kloda|first3=Jane|last4=Kecse-Nagy|first4=Katalin|publisher=TRAFFIC International|year=2018|isbn=978-1-85850-443-8}}</ref> <ref name=":02" /> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰতো হাতীৰ দাঁতৰ ব্যাপক চাহিদা অব্যাহত আছে, যাৰ বাবে দৈনিক অনুমাণিক ১০০টা আফ্ৰিকীয় হাতী সিহঁতৰ দাঁতৰ বাবে নিহত হয়।<ref>{{Cite journal|last=Persaud|first1=Sabrina|date=2017-10-02|title=Losing Our "CITES" on the "Traffic": How Taxing Ivory Trafficking Can Save the African Elephant From Its Bloody Extinction|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13880292.2017.1403813|journal=Journal of International Wildlife Law & Policy|language=en|volume=20|issue=3–4|pages=295–320|doi=10.1080/13880292.2017.1403813|issn=1388-0292}}</ref> == আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্যপ্ৰাণী বাণিজ্যৰ অকাৰ্যকৰী নিৰীক্ষণ == বন্যপ্ৰাণী সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যৰ পৰিমাণ অপৰিসীম আৰু বৃদ্ধি পায়েই আছে। ২০১২ চনৰ হাৰমনাইজড চিষ্টেমৰ শুল্ক পৰিসংখ্যাৰ বিশ্লেষণ অনুসৰি <ref name="Science_HS">{{Cite journal|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaa3141|title=Improve customs systems to monitor global wildlife trade|journal=[[Science (journal)|Science]]|date=17 April 2015|last=Chan|first1=Hon-Ki|last2=Zhang|first2=Huarong|last3=Yang|first3=Feng|last4=Fischer|first4=Gunter|volume=348|issue=6232|pages=291–292|doi=10.1126/science.aaa3141|pmid=25883346|bibcode=2015Sci...348..291C}}</ref> বন্যপ্ৰাণীৰ সামগ্ৰীৰ বিশ্বব্যাপী আমদানিৰ পৰিমাণ আছিল ১৮৭ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ, ইয়াৰে মীন সামগ্ৰীৰ মূল্য ১১৩ বিলিয়ন ডলাৰ; ৭১ বিলিয়ন ডলাৰৰ বাবে উদ্ভিদ আৰু বনজ; ৩ বিলিয়ন ডলাৰত অ-মীনপালন প্ৰাণী। কিন্তু বিশ্বজুৰি শুল্ক বিভাগে ব্যৱহাৰ কৰা বৰ্তমানৰ এইচ এছ ক’ড ব্যৱস্থাৰ বাধাৰ বাবে বন্যপ্ৰাণী সামগ্ৰীৰ বিশ্বব্যাপী বাণিজ্যৰ ওপৰত অকাৰ্যকৰীভাৱে নিৰীক্ষণ আৰু হিচাপ দিয়া হয়। বন্যপ্ৰাণীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আমদানিৰ অধিকাংশই কেৱল সাধাৰণ শ্ৰেণী যেনে উদ্ভিদ বা পশুজাত সামগ্ৰীতহে লিপিবদ্ধ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ কোনো শ্ৰেণীবিভাজনৰ বিৱৰণ নাই (এয়া ধাতুৰ মৌলৰ পৰিচয় লিপিবদ্ধ নকৰাকৈ আমদানি কৰাৰ দৰে যেনে তাম বা লোহা)। অনুমান কৰা হৈছে যে বিশ্বজুৰি উদ্ভিদৰ আমদানিৰ প্ৰায় ৫০% আৰু জীৱ-জন্তুৰ সামগ্ৰীৰ ৭০% সাধাৰণ শ্ৰেণী হিচাপে আমদানি কৰা হয়, মীনপালনৰ বাবে ব্যতিক্ৰম (প্ৰায় ৫%) বিভিন্ন বহুপক্ষীয় মীন ব্যৱস্থাপনা চুক্তিৰ বাবে ধন্যবাদ যাৰ বাবে ট্যাক্সন-নিৰ্দিষ্ট মাছ ধৰাৰ ৰিপৰ্ট দিয়াৰ প্ৰয়োজন হয়। <ref name="Science_HS"/> তদুপৰি, উভচৰ আৰু জীৱিত প্ৰবালকে ধৰি কিছুমান সঘনাই ব্যৱসায় কৰা শ্ৰেণীবিভাজন গোটৰ এইচ এছ ক'ডৰ অনুপস্থিতিৰ বাবে একেবাৰেই হিচাপ কৰা নহয়। অবৈধ বন্যপ্ৰাণী আমদানি ধৰা পেলোৱা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ বাবে বহুতো ক্ষেত্ৰাধিকাৰে চালানসমূহৰ ঘোষিত এইচ.এছ. ক’ডৰ (HS Code) ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এইচ.এচ. ক’ডৰ সুনিৰ্দিষ্টতাৰ অভাৱে গোলকীয় বন্যপ্ৰাণী বাণিজ্যৰ কাৰ্যকৰী নিৰীক্ষণ আৰু অনুসৰণযোগ্যতাক বাধাগ্ৰস্ত কৰে। গোলকীয় বন্যপ্ৰাণী বাণিজ্যৰ নিৰীক্ষণ আৰু বলবৎকৰণ শক্তিশালী কৰিবলৈ হাৰমনাইজড চিষ্টেমৰ (Harmonized System) সংস্কাৰৰ বাবে আহ্বান ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছে।<ref name="Science_HS"/><ref>{{Cite web|url=http://www.oecd.org/env/illegal-trade-in-environmentally-sensitive-goods-9789264174238-en.htm|title=Illegal trade in environmentally sensitive goods|publisher=[[OECD]]|date=19 September 2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=CITES Decision, 16.62, Rev. CoP16|url=http://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2009-001.pdf|publisher=[[CITES]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.traffic.org/publications/reports/shark-and-ray-trade-in-singapore/|title=Calls for better traceability after report identifies Singapore as the world's second largest shark fin trader|publisher=[[TRAFFIC]]}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Global trade statistics lack granularity to inform traceability and management of diverse and high-value fishes|journal=[[Scientific Reports]]|year=2017|doi=10.1038/s41598-017-12301-x|last=Cawthorn|first1=Donna-Mareè|last2=Mariani|first2=Stefano|volume=7|issue=1|page=12852|pmid=28993629|pmc=5634443|bibcode=2017NatSR...712852C}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Averting a North American biodiversity crisis|journal=[[Science (journal)|Science]]|date=31 July 2015|last=Yap|first1=Tiffany A.|last2=Koo|first2=Michelle S.|last3=Ambrose|first3=Richard F.|last4=Wake|first4=David B.|last5=Vredenburg|first5=Vance T.|volume=349|issue=6247|pages=481–482|doi=10.1126/science.aab1052|pmid=26228132|bibcode=2015Sci...349..481Y}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Expanding our understanding of the trade in marine aquarium animals|journal=[[PeerJ]]|year=2017|doi=10.7717/peerj.2949|last=Rhyne|first1=Andrew L.|last2=Tlusty|first2=Michael F.|last3=Szczebak|first3=Joseph T.|last4=Holmberg|first4=Robert J.|volume=5|pmid=28149703|pmc=5274522}}</ref> == প্ৰভাৱ == === অৰ্থনৈতিক === সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠন আৰু অপৰাধী সংগঠনৰ সদস্যসকলে অস্ত্ৰ ক্ৰয়ৰ বাবে ধন, নাগৰিক সংঘাতৰ বাবে ধন আৰু অবৈধ উৎসৰপৰা ধন লুটিবলৈ অবৈধভাৱে লাখ লাখ উদ্ভিদ আৰু জীৱ-জন্তুৰ সৰবৰাহ কৰে। <ref name="policechiefmagazine.org">{{Cite journal|last=Sellar|first1=John|title=International Illicit Trafficking in Wildlife|journal=Police Chief Magazine|date=June 2007|volume=74|issue=6|url=http://www.policechiefmagazine.org/magazine/index.cfm?fuseaction=print_display&article_id=1203&issue_id=62007|access-date=September 1, 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://site.d66.nl/gerbrandy/document/eu_action_plan_against_wildlife/f=/vj7iilz6wlmw.pdf|title=Gerben Jan Gerbrandy claiming that terrorist networks hunt wildlife for funding themselves|last=Zite Media B.V.|accessdate=7 October 2014|archivedate=22 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222022640/http://site.d66.nl/gerbrandy/document/eu_action_plan_against_wildlife/f%3D/vj7iilz6wlmw.pdf|deadurl=yes}}</ref> <ref name="John Sellar discusses Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES)">{{Cite web|last=Neo|first=Hui Min|title=Smuggling wildlife: From eggs in a bra to geckos in underwear|url=http://phys.org/news168697589.html|work=Physorg.org|accessdate=August 30, 2014}}</ref> <ref name="Malymail online">{{Cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/malaysias-lizard-king-under-probe-for-wildlife-smuggling-report-says|dead-url=September 1, 2014|date=November 2, 2013}}</ref> এই প্ৰায়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰচেষ্টাসমূহৰ বাবে ধন আৰু চোৰাংচিকাৰী, প্ৰচেছৰ, চোৰাংচোৱা, বিক্ৰেতা আৰু ক্ৰেতাৰ নেটৱৰ্কৰ প্ৰয়োজন হয়। <ref name="policechiefmagazine.org" /> সুসজ্জিত, অতি সংগঠিত চোৰাং চিকাৰৰ কাৰ্য্যকলাপ, যেনে ২০১২ চনত [[চাদ|চাড]] আৰু [[কংগো গণৰাজ্য|কংগো ৰিপাব্লিকত]] সংঘটিত হোৱা হত্যাকাৰী আক্ৰমণে শিৰোনাম দখল কৰিছে। <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/01/01/world/africa/central-africas-wildlife-rangers-face-deadly-risks.html|dead-url=August 30, 2014|date=December 31, 2012}}</ref> আবেদন, আংশিকভাৱে, ড্ৰাগছ সৰবৰাহৰ তুলনাত ধৰা পৰা আৰু শাস্তি দিয়াৰ আশংকা কম। <ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/inl/rls/rm/2014/226421.htm|title=The Escalating International Wildlife Trafficking Crisis: Ecological, Economic, and National Security Issues|accessdate=August 30, 2014}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Trex|first1=Ethan|title=The Ins & Outs of Exotic Animal Smuggling|journal=Mental Floss|date=January 27, 2010|url=http://mentalfloss.com/article/23803/ins-outs-exotic-animal-smuggling|access-date=August 31, 2014|archivedate=October 26, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141026114235/http://mentalfloss.com/article/23803/ins-outs-exotic-animal-smuggling}}</ref> ইয়াৰ উপৰি এনে প্ৰচেষ্টাৰ নেতৃত্ব দিয়াসকলৰ বাবে সৰবৰাহৰদ্বাৰা যথেষ্ট লাভ হ'ব পাৰে। <ref>{{Cite journal|last=Sellar|first1=John|title=International Illicit Trafficking in Wildlife|journal=Police Chief Magazine|date=June 2007|volume=74|issue=6|url=http://www.policechiefmagazine.org/magazine/index.cfm?fuseaction=print_display&article_id=1203&issue_id=62007|access-date=August 31, 2014}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, মাদাগাস্কাৰৰপৰা অহা এটা প্ল'শ্বেয়াৰ কচ্ছপে (বন্য অঞ্চলত মাত্ৰ ৪০০ টাহে বাকী আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে) ২৪,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ উপাৰ্জন কৰিব পাৰে। <ref name="Malymail online" /> সাধাৰণতে সৰবৰাহ কৰা নিষিদ্ধ সামগ্ৰী হাতী হাতী দাঁত উৎস দেশত কম মূল্যত বিক্ৰী হ’ব পাৰে আৰু গন্তব্য দেশত উচ্চ মূল্য আনিব পাৰে। দামবোৰ উৎস দেশ আৰু সামগ্ৰীৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে। <ref>{{Cite news|url=http://www.newsweek.com/big-business-wildlife-trafficking-83865|dead-url=August 30, 2014|date=March 1, 2008}}</ref> হাতীদাঁতৰ দাম আৰু চাহিদা আকাশলংঘী হৈছে, যাৰ ফলত ই এক বৃদ্ধি পোৱা আৰু অতি লাভজনক বজাৰ হৈ পৰিছে। বিশ্বজুৰি ২০১৪ চনত হাতীদাঁতৰ অবৈধ বাণিজ্যিক কাৰ্য্যকলাপে ২০০৭ চনৰ তুলনাত দুগুণতকৈও অধিক বৃদ্ধি <ref name="urlInterior Announces Ban on Commercial Trade of Ivory as Part of Overall Effort to Combat Poaching, Wildlife Trafficking">{{Cite web|url=http://www.doi.gov/news/pressreleases/interior-announces-ban-on-commercial-trade-of-ivory-as-part-of-overall-effort-to-combat-poaching-wildlife-trafficking.cfm|title=Interior Announces Ban on Commercial Trade of Ivory as Part of Overall Effort to Combat Poaching, Wildlife Trafficking|date=11 February 2014|accessdate=2014-08-31}}</ref> দ্বিতীয় স্থানত আছে আমেৰিকা। <ref name="Board 2014">{{Cite news|website=The New York Times|date=2014-02-18|url=https://www.nytimes.com/2014/02/18/opinion/banning-ivory-sales-in-america.html|dead-url=2014-08-31}}</ref> <ref name="Christy 2012">{{Cite web|last=Christy|first=Bryan|title=Ivory Worship|work=National Geographic|date=2012-09-14|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2012/10/ivory/christy-text|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916223009/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/10/ivory/christy-text|archivedate=September 16, 2012|accessdate=2014-08-31}}</ref> <ref name="Moore 2014">{{Cite news|website=The Daily Telegraph|date=2014-02-13|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/10636306/Ivory-trade-Can-China-get-tough-on-tusks.html|dead-url=2014-08-31}}</ref> বন্যপ্ৰাণী সংস্থা ছেভ দ্য এলিফেণ্টছৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি চীনত কেঁচা হাতীদাঁতৰ মূল্য প্ৰতি কিলোগ্ৰামত ২১০০ ডলাৰ। <ref name="havocscope.com">{{Cite web|url=https://www.havocscope.com/tag/wildlife-trafficking/|title=Wildlife Trafficking – Statistics on the Illegal Wildlife Trade|work=havocscope.com|date=26 April 2008|language=en-US|accessdate=2018-11-05|archivedate=2020-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200116180053/http://havocscope.com/tag/wildlife-trafficking/}}</ref> ২০১০ চনৰপৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত প্ৰতি বছৰে গড়ে ৩৩,০০০ পৰ্যন্ত হাতী চোৰাংচিকাৰ কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। <ref name="havocscope.com" /> বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ ফলত ই সংঘটিত হোৱা দেশসমূহৰ বাবে অৰ্থনৈতিক খৰচৰ সৃষ্টি হয়, য'ত হেৰুৱা পৰ্যটন আৰু উন্নয়নৰ সুযোগো অন্তৰ্ভুক্ত। <ref name="Friday 2014">{{Cite web|last=Friday|title=Wildlife Trade News - Poaching and illegal wildlife trade threaten tourism and development options in Africa|work=TRAFFIC|date=2014-03-07|url=http://www.traffic.org/home/2014/3/7/poaching-and-illegal-wildlife-trade-threaten-tourism-and-dev.html|accessdate=2014-08-31}}</ref> === স্বাস্থ্য === পশু-বাহিত ৰোগৰ সংক্ৰমণে মানৱ স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰাৰ লগতে স্থানীয় বন্যপ্ৰাণী আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ প্ৰতিও ভাবুকি কঢ়িয়াই আনে। 'ইউনাইটেড ষ্টেটছ গৱৰ্নমেণ্ট একাউণ্টেবিলিটি অফিচ'ৰ মতে, মানুহৰ মাজত দেখা দিয়া প্ৰায় ৭৫% নতুন ৰোগৰ উৎস হ'ল পশুপক্ষী। বন্যপ্ৰাণীৰ অবৈধ সৰবৰাহ আৰু ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ মাজৰ সম্পৰ্কক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়, যদিও কিছুমান বিশেষ ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ চোৰাংভাৱে অনা পশুপক্ষীৰ সৈতে জড়িত থকাৰ সন্দেহ আছে। ==== বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰদ্বাৰা উৎপত্তি আৰু বিয়পি পৰা বুলি বিশ্বাস কৰা ৰোগ ==== * '''SARS (severe acute respiratory syndrome)''' এটা ভাইৰাছৰদ্বাৰা হয় আৰু ই মানুহ আৰু বন্যপ্ৰাণী উভয়কে সংক্ৰমিত কৰে। বিশেষজ্ঞসকলে সন্দেহ কৰিছে যে ছাৰ্ছ ভাইৰাছৰ উৎপত্তি চীনত হৈছে এটা চিভেট (চীনৰ ব্যৱসায়ত সাধাৰণ বনৰীয়া মেকুৰী) আৰু মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ বাবে। * '''[[পক্ষীজ্বৰ|এভিয়ান ফ্লু (H5N1)]]''' অতি ৰোগ সৃষ্টিকাৰী ভাইৰাছৰদ্বাৰা হয়। ই সংক্ৰমিত ক্ৰেষ্টেড হাক <ref>{{Cite journal|last=Van Borm|first1=S|last2=Thomas|first2=I|last3=Hanquet|first3=G|last4=Lambrecht|first4=B|last5=Boschmans|first5=M|last6=Dupont|first6=G|last7=Decaestecker|first7=M|last8=Snacken|first8=R|last9=van den Berg|first9=T|title=Highly pathogenic H5N1 influenza virus in smuggled Thai eagles, Belgium|journal=Emerging Infectious Diseases|date=May 2005|volume=11|issue=5|pages=702–5|pmid=15890123|pmc=3320388|url=http://wwwnc.cdc.gov/eid/article/11/5/pdfs/05-0211.pdf|access-date=October 3, 2014|doi=10.3201/eid1105.050211}}</ref> আৰু অন্যান্য বনৰীয়া চৰাইৰ সংস্পৰ্শৰদ্বাৰা মানুহক সংক্ৰমিত কৰিব পাৰে, কিন্তু হাঁহ-কুকুৰাৰ সংস্পৰ্শৰদ্বাৰাও সংক্ৰমিত হ'ব পাৰে। * আফ্ৰিকাৰ বন্যপ্ৰাণীত পোৱা এবিধ সংক্ৰামক ৰোগ হৈছে '''বান্দৰ পক্স''' আৰু ই মানুহলৈ বিয়পিব পাৰে। * [[ইব'লা ভাইৰাছ ৰোগ|'''ইব’লা ভাইৰাছ''']] হৈছে বন্যপ্ৰাণী (চিম্পাঞ্জী, বান্দৰ, গৰিলা, ফলৰ বাদুলী আদি)ৰপৰা মানুহৰ জনসংখ্যালৈ সংক্ৰমিত হোৱা এক বিৰল সংক্ৰামক ৰোগ। সাধাৰণতে আক্ৰান্ত জীৱ-জন্তু, ওচৰৰপৰা বা শৰীৰৰ তৰল পদাৰ্থৰ সংস্পৰ্শৰদ্বাৰা সেৱন কৰি ভাইৰাছৰ সংক্ৰমণ ঘটে। <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ebola-virus-disease|title=Ebola virus disease|publisher=World Health Organization|language=en|accessdate=2019-03-06}}</ref> ==== বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ লক্ষ্য হোৱা প্ৰাণী প্ৰজাতিৰ সৈতে জড়িত ৰোগ ==== * '''হাৰপিছ বি ভাইৰাছ''' হৈছে মেকাক বান্দৰৰ মাজত পোৱা ভাইৰাছ যিটো কামোৰ বা আঁচোৰ মাৰি অতি বিৰল ক্ষেত্ৰত মানুহলৈ সংক্ৰমিত হ’ব পাৰে। সংস্পৰ্শৰ পিছত সোনকালে চিকিৎসা নকৰিলে সংক্ৰমণৰ পিছত মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতি বা মৃত্যু হ’ব পাৰে। <ref>{{Cite web|last=Center for Disease Prevention and Control|title=B Virus (herpes B, monkey B virus, herpesvirus simiae, and herpesvirus B)|url=https://www.cdc.gov/herpesbvirus/|publisher=Center for Disease Prevention and Control|accessdate=September 16, 2014}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.fws.gov/news/ShowNews.cfm?ID=EF38B798-FE9C-34D7-FA635FBC6DE29EE1|dead-url=September 14, 2014|date=April 28, 2009}}</ref> * '''ছালমন’লা''' সংক্ৰমণৰ ফলত ডায়েৰিয়া, জ্বৰ, পেটৰ ক্ৰেম্প হ’ব পাৰে। সংক্ৰমণৰ সৈতে কচ্ছপ, <ref>{{Cite web|title=Salmonella|url=https://www.cdc.gov/salmonella/general/prevention.html|publisher=Centers for Disease Prevention and Control|accessdate=October 3, 2014}}</ref> দাড়ি থকা অজগৰ আৰু অন্যান্য সৰীসৃপৰ সংস্পৰ্শৰ সম্পৰ্ক আছে। === পৰিৱেশগত === বন্যপ্ৰাণীৰ চোৰাং চিকাৰ আৰু সৰবৰাহে বিভিন্ন পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যক প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰভাবিত কৰে। চোৰাং চিকাৰীসকলৰ মাজত কিছুমান বিশেষ প্ৰাণীৰ চাহিদা অধিক থাকে, যাৰ ফলত নিজা প্ৰাকৃতিক বাসস্থানত এই প্ৰজাতিবোৰৰ সংখ্যা লক্ষণীয়ভাৱে হ্ৰাস পাইছে। বন্যপ্ৰাণীৰ সৰবৰাহৰ ফলত কোনো এটা পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত আক্ৰমণাত্মক তথা ক্ষতিকাৰক বিদেশী প্ৰজাতিৰো অনুপ্ৰৱেশ ঘটিব পাৰে। এই নতুন প্ৰজাতিবোৰে থলুৱা প্ৰাণীসমূহৰ সৈতে সম্পদৰ বাবে আন্তঃপ্ৰজাতিক প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত অতিৰিক্ত চাপ সৃষ্টি কৰি থলুৱা বন্যপ্ৰাণীক বিপদাপন্ন কৰি তোলে। বিগত এশ বছৰত চোৰাং চিকাৰ আৰু অবৈধ সৰবৰাহৰ বাবেই প্ৰায় বিশবিধ প্ৰাণী বিলুপ্ত হৈ গৈছে, যাৰ ভিতৰত পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ ক'লা গঁড় (West African Black Rhinoceros), পাইৰেনিয়ান আইবেক্স (Pyrenean Ibex) আৰু পেচেঞ্জাৰ পিজন (Passenger Pigeon) আদি অন্যতম। == আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা == [[চিত্ৰ:Wildlife_Trafficking_Supply_Chain.svg|thumb|বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ নেটৱৰ্ক কেনেকৈ চলি থাকে। <ref>{{Citation|title=Money Laundering and the Illegal Wildlife Trade|publisher=The Financial Action Task Force (FATF)|date=2020|url=https://www.fatf-gafi.org/en/publications/Environmentalcrime/Money-laundering-wildlife-trade.html#:~:text=Wildlife%20traffickers%20exploit%20weaknesses%20in,crimes%20and%20damaging%20financial%20integrity.}}</ref>]] ক্ৰমান্বয়ে আন্তঃসংযোগী বিশ্বায়নে বিভিন্ন ধৰণৰ সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য বৃদ্ধি কৰে, আনকি বিদেশী পশুজাত সামগ্ৰীলৈকে বিস্তৃত। যিসকল ব্যৱসায়ী আৰু গ্ৰাহকে এতিয়াও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিদেশী পশুৰ বজাৰত অংশগ্ৰহণ কৰে, তেওঁলোকে আমাৰ পৰিৱেশ আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱক আওকাণ কৰে আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ব্যক্তিগত গ্ৰাহকৰ সুবিধা, যেনে আৰ্থিক লাভ বা উচ্চ ফেশ্বনক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে। <ref>1 MAJLPP 26 (West)</ref> কিছুমান মানুহ আৰু গোটে উপলব্ধি কৰিছে যে এই পছন্দসমূহ স্থায়ী বা সহ্য কৰিব নোৱাৰি। বহু প্ৰজাতিৰ বিপন্ন নোহোৱালৈকে সুৰক্ষা দিয়া নহয়, সুৰক্ষাৰ এই পলমৰ ফলত পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ যথেষ্ট ক্ষতি হয়। বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি আইন (ESA)ৰ দৰে আইন প্ৰণয়নে “মাছ, বন্যপ্ৰাণী আৰু উদ্ভিদ (যি)ৰ সংখ্যা ইমানেই হ্ৰাস পাইছে যে ইহঁতৰ বিলুপ্তিৰ বিপদত পৰিছে বা বিলুপ্তিৰ ভাবুকি আছে” আৰু ইয়াৰ বাসস্থানক সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত মানৱ পৰিৱেশ হস্তক্ষেপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ কাম কৰে আৰু ইয়াৰ উলংঘা কৰাসকলক জবাবদিহি কৰিবলৈ কাম কৰে। <ref name="auto">16 U.S.C.A. § 1531(West)</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায়ে পৰিৱেশৰ ক্ষতি নিৰীক্ষণ আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰচেষ্টা বৃদ্ধি কৰাৰ লগে লগে ৰাষ্ট্ৰসংঘই বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্যৰ দৰে পদক্ষেপৰ জৰিয়তে অধিক সুৰক্ষিত বাসস্থান আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সৃষ্টি কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে। <ref>{{Cite web|title=Goal 15 targets|url=https://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-15-life-on-land/targets.html|accessdate=2020-09-24|publisher=UNDP|language=en}}</ref> বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহ হৈছে এক ক্ৰমবৰ্ধমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংকট যিয়ে কেৱল পশুৰ অধিকাৰ কাঢ়ি লোৱাই নহয়, বিশ্বৰ পৰিৱেশ, সামাজিক, আৰু অৰ্থনৈতিক পৰ্যায়তো বিশ্বৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। ই অবৈধ অৰ্থনীতিত অৰিহণা যোগাইছে আৰু মানুহৰ মংগলৰ ওপৰত ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ পেলাইছে। বিপন্ন প্ৰজাতি আইন (ESA)-এ প্ৰব্ৰজনকাৰী প্ৰজাতি সম্পৰ্কীয় চুক্তি (CMS) আৰু বন্যপ্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ বিপন্ন প্ৰজাতিৰ আন্তৰ্জাতিক বাণিজ্য চুক্তি (CITES)ৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্ধিৰ সৈতে কাম কৰে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া আৰু বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ বাবে যৌথ প্ৰচেষ্টা চলোৱা। এই আইনসমূহ ভংগ কৰাৰ ফলত প্ৰতিটো উলংঘাৰ বাবে ৫০০ ডলাৰৰ জৰিমনা আৰু প্ৰতিটো উলংঘাৰ বাবে ২৫,০০০ ডলাৰ পৰ্যন্ত জৰিমনা বা ৬ মাহলৈকে কাৰাদণ্ড। এই সীমিত শাস্তি আৰু বিস্তৃত ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আইনসমূহ দুৰ্বল হৈ পৰে। এই ব্যতিক্ৰমসমূহৰ ভিতৰত আছে “বৈজ্ঞানিক উদ্দেশ্য বা আক্ৰান্ত প্ৰজাতিৰ বংশবৃদ্ধি বা অস্তিত্ব বৃদ্ধি কৰা..., অযথা অৰ্থনৈতিক কষ্ট..., আৰু প্ৰি-এক্টৰ বিপন্ন প্ৰজাতিৰ অংশৰ ৰেহাই; প্ৰয়োগ আৰু প্ৰমাণীকৰণ; নিয়ন্ত্ৰণ; বিক্ৰী চুক্তিৰ বৈধতা; পৃথক্কৰণ; ৰেহাইৰ নবীকৰণ; নবীকৰণ প্ৰমাণ-পত্ৰৰ ম্যাদ উকলি যোৱা।” === বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ বিৰুদ্ধে মিত্ৰজোঁট === ২০০৫ চনত আমেৰিকাৰ বিদেশ মন্ত্ৰ্যালয়ে বন্যপ্ৰাণী আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ সামগ্ৰীৰ অবৈধ ব্যৱসায়ৰ অন্ত পেলোৱাৰ লক্ষ্যৰে চৰকাৰ আৰু সংগঠনৰ স্বেচ্ছামূলক মিত্ৰজোঁট হিচাপে গঠন কৰিছিল ক’লিচন এগেইনষ্ট ৱাইল্ড লাইফ ট্ৰেফিকিং (CAWT)। <ref>{{Cite web|url=http://cawt-global.squarespace.com/|title=CAWT - About|work=cawt-global.squarespace.com|language=en|accessdate=2018-10-01|archivedate=2018-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181001182825/http://cawt-global.squarespace.com/}}</ref> বৰ্তমান CAWT ত ছখন চৰকাৰ আৰু তেৰটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বেচৰকাৰী সংস্থা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ কাৰ্য্যৰ উপায়সমূহৰ ভিতৰত চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে জনসচেতনতা বৃদ্ধি কৰা, যোগান সীমিত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰি আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থা শক্তিশালী কৰা, আৰু উচ্চ পৰ্যায়ৰপৰা ৰাজনৈতিক সমৰ্থন সংগ্ৰহৰ প্ৰয়াস কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। === এছ'চিয়েচন অৱ চাউথইষ্ট এছিয়ান নেচনছ ৱাইল্ড এনফৰ্চমেণ্ট নেটৱৰ্ক === ফ্ৰীলেণ্ড ফাউণ্ডেচন (Freeland Foundation) আৰু ট্ৰেফিক চাউথইষ্ট এছিয়াই (TRAFFIC Southeast Asia) থাইলেণ্ড চৰকাৰ আৰু এছচিয়েশ্যন অৱ চাউথইষ্ট এছিয়ান নেচন্‌ছৰ (ASEAN) সৈতে মিলি ২০০৫ চনত আছিয়ান ৱাইল্ডলাইফ এনফৰ্চমেণ্ট নেটৱৰ্ক (ASEAN-WEN) প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://environment.asean.org/the-asean-wildlife-enforcement-network-asean-wen/|title=The ASEAN Wildlife Enforcement Network (ASEAN-WEN)|date=2012-11-21|work=ASEAN Cooperation on Environment|access-date=2018-10-01|language=en-US}}</ref> এছিয়ান-ৱেন (ASEAN-WEN) এ আন্তঃসীমান্ত সহযোগিতা পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু ১০খন আছিয়ান সদস্য দেশৰ সামূহিক আইন প্ৰয়োগকাৰী ক্ষমতা শক্তিশালী কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে। এইটো বিশ্বৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ আঞ্চলিক বন্যপ্ৰাণী আইন প্ৰয়োগকাৰী সহযোগিতা আৰু ই আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন সংস্থাৰ (USAID) পৰা সহায় লাভ কৰে। === দক্ষিণ এছিয়ান বলবৎকাৰী নেটৱৰ্ক === দক্ষিণ এছিয়ান বলবৎকাৰী নেটৱৰ্ক (SAWEN) CAWT আৰু TRAFFIC ৰ সহায়ত গঠন কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web|url=http://www.sawen.org/|title=WelcomeSouth Asia Wildlife Enforcement Network|publisher=South Asia Wildlife Enforcement Network|language=en|accessdate=2018-10-01}}</ref> ২০০৮ চনত দক্ষিণ এছিয়াৰ পৰিৱেশ মন্ত্ৰীসকলে দক্ষিণ এছিয়া সমবায় পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ সহায়ত SAWEN সৃষ্টি কৰিবলৈ সন্মত হয়। ছাৱেন দেশসমূহৰ ভিতৰত [[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[ভূটান]], [[ভাৰত]], [[মালদ্বীপ]], [[নেপাল]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]] অন্যতম। ==== বিপন্ন প্ৰজাতিৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সম্পৰ্কীয় সন্ধি ==== বন্যপ্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ বিপন্ন প্ৰজাতিৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সম্পৰ্কীয় সন্ধি (CITES)-এ বন্যপ্ৰাণী চোৰাংচোৱাৰ যোগানৰ দিশত নিজৰ প্ৰচেষ্টা নিৰ্দেশিত কৰে। <ref>{{Cite web|url=https://www.cites.org/eng/disc/what.php|title=What is CITES?|publisher=CITES|language=en|accessdate=2018-10-01}}</ref> ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে বন্যপ্ৰাণীৰ চোৰাংচোৱাগিৰিৰ অন্ত পেলোৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যই যাতে বিপন্ন প্ৰজাতিৰ প্ৰতি ভাবুকি নপৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, উট পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ সৰু সদস্য ভিকুনা বিলুপ্তপ্ৰায় কাৰণ ইয়াৰ ঊলৰ বাবে ইয়াক ব্যাপকভাৱে চিকাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু ভিকুনাসকল চিটিইএছৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত থকাৰ পিছত ২০০৮ চনৰ ভিতৰত তেওঁলোকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাই ৩ লাখ ৫০ হাজাৰ হয়। == অঞ্চল অনুসৰি == === এছিয়া === এছিয়াত বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে: {| class="wikitable collapsible" ! দেশ ! হাব <ref>{{Cite journal|last=Felbab-Brown|first1=Vanda|date=June 2011|url=https://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2011/6/illegal%20wildlife%20trade%20felbabbrown/06_illegal_wildlife_trade_felbabbrown.pdf|title=The Disappearing Act: The Illicit Trade in Wildlife in Asia|journal=Foreign Policy|number=6|publisher=[[Brookings Institution]]|place=Washington, D.C.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304062122/https://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2011/6/illegal%20wildlife%20trade%20felbabbrown/06_illegal_wildlife_trade_felbabbrown.pdf|archivedate=4 March 2016}}</ref> |- | [[ম্যানমাৰ]] | Mong La, Tachileik, Kyaikto, তিনিটা পেগোডা পাছ, মিউজ |- | [[লাউচ|লাওছ]] | [[ভিয়েনটিয়েন|ভিয়েণ্টিয়ান]] |- | [[কম্বোডিয়া]] | প্ৰেহ মনিভং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, ফ্নম পেন |- | [[ভিয়েটনাম]] | Pù Mát ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, Tam Đo ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, হানয়, Haiphong, Vĩnh Yên |- | [[থাইলেণ্ড]] | বেংককৰ চাটুচাক বন্যপ্ৰাণী বজাৰ, মাই চাই |- | [[মালয়েছিয়া]] | [[কুৱালালামপুৰ]] |- | [[ছিংগাপুৰ]] | [[ছিংগাপুৰ]] |- | [[ইণ্ডোনেছিয়া]] | লুবুকলিংগাউ, বৰ্নিও |- | [[ভাৰত]] | [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], পান্না ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান |- | [[চীন]] | [[Dalou, Yunnan]], Jiegao, Ruili, [[চিচুৱাংবান্না দাই স্বায়ত্ত্ব প্ৰান্ত|Xishuangbanna]], Kunming, Nanning, Pingxiang, Dongxing, Haikou, Guangzhou (বিশেষকৈ Chatou বন্যপ্ৰাণী বজাৰ, Qing পিং বজাৰ, Panjiayuan বজাৰ), Guangdong, Xining, Germu, Linxia চহৰ (বিশেষকৈ Bei Da Jie বজাৰ), [[বেইজিং]], [[ছাংহাই|চাংহাই]], [[হংকং]], লাছা |} কম্বোডিয়াত আমেৰিকাৰ অভিযুক্তসকলে ২০২২ চনত বন্যপ্ৰাণীত ধৰা কেঁকোৰা খোৱা মেকাকক CITES নথি-পত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি জৈৱ-চিকিৎসা গৱেষণাৰ বাবে বন্দীভাৱে প্ৰজনন কৰা বুলি ৰপ্তানি কৰাৰ আঁচনিৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰি অভিযোগনামা মুকলি কৰি দিছিল, যাৰ ফলত অনুমতি আৰু তদাৰকীৰ আন্তৰ্জাতিক তদন্তৰ সৃষ্টি হৈছিল (চাওক কম্বোডিয়াৰ কেঁকোৰা খোৱা মেকাক ৰপ্তানি বিতৰ্ক )। <ref name="DOJ-SDFL-Indictment-2022">{{Cite web|title=Cambodian Officials and Six Co-conspirators Indicted for Taking Part in Primate Smuggling Scheme|work=United States Department of Justice|publisher=U.S. Attorney’s Office, Southern District of Florida|date=16 November 2022|url=https://www.justice.gov/usao-sdfl/pr/cambodian-officials-and-six-co-conspirators-indicted-taking-part-primate-smuggling-0}}</ref> <ref name="Guardian-Charged-2022">{{Cite news|title=Cambodian wildlife official among eight charged in US with smuggling endangered monkeys|date=17 November 2022|url=https://www.theguardian.com/world/2022/nov/17/cambodian-wildlife-official-among-eight-charged-in-us-with-smuggling-endangered-monkeys}}</ref> === অষ্ট্ৰেলিয়া === [[অষ্ট্ৰেলিয়া|অষ্ট্ৰেলিয়াৰ]] বন্যপ্ৰাণীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ আইন ১৯৯৯ ৰ ১৩এ অংশৰ অধীনত নিয়ন্ত্ৰিত হয়। <ref>{{Cite web|url=http://www.environment.gov.au/epbc|title=Department of the Environment and Energy|publisher=Department of the Environment and Energy|language=en|accessdate=2018-10-01}}</ref> একেখন আইনেই বিপন্ন জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ আমদানিৰ সম্পৰ্কত চিআইটিইএছ আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য চুক্তিৰ বিধানসমূহ কাৰ্যকৰী কৰে। === ইকুৱেডৰ === জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে লেটিন আমেৰিকা বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ বাবে দুৰ্বল। ইকুৱেডৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে জনাজাত। উত্তৰ ইকুৱেডৰত ইয়াছুনি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ ৱাওৰানি জনগোষ্ঠীয় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, যি প্ৰায় ১,৭৭০ বৰ্গমাইল বিস্তৃত, প্ৰায় ৪,০০০ প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদৰ বাসস্থান; বিশাল নদীৰ উটকে ধৰি অসংখ্য প্ৰাণী; ৪০০ৰো অধিক মাছৰ প্ৰজাতি; আৰু ৫০০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই। <ref>{{Cite web|last=USAID|last2=Wildlife Conservation Society|title=The Global Conservation Program Achievements and Lessons Learned from 10 Years of Support for Threats-based Conservation at a Landscape and Seascape Scale: Greater Yasuní-Napo Moist Forest Landscape Conservati on Area (Ecuador)|url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PDACP728.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111023044833/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PDACP728.pdf|archivedate=October 23, 2011|publisher=USAID and Wildlife Conservation Society|accessdate=August 31, 2014}}</ref> তুলনামূলকভাৱে আমেৰিকাত ৯০০ প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাসস্থান। সাধাৰণতে চোৰাংচোৱা চৰাইৰ ভিতৰত স্কাৰলেট মেকা; উজ্জ্বল ৰঙা, উজ্জ্বল নীলা, হালধীয়া আৰু বগা-পাখিৰ এই ৰঙীন চৰাইটোক পোহনীয়া জন্তু হিচাপে অতি চাহিদা হয়। <ref name="Wildlife Trafficking">{{Cite journal|last=Bergman|first1=Charles|title=Wildlife Trafficking|journal=Smithsonian|date=December 2009|url=http://www.smithsonianmag.com/people-places/wildlife-trafficking-149079896/?=&no-ist=&page=1|access-date=August 31, 2014}}</ref> <ref name="Scarlet Macaw">{{Cite web|title=Scarlet Macaw (Ara macao)|url=http://www.rainforest-alliance.org/kids/species-profiles/macaw|publisher=Rainforest Alliance|accessdate=August 31, 2014}}</ref> লেটিন আমেৰিকাত চুৰি হোৱা জীৱ-জন্তুবোৰ প্ৰায়ে ইউৰোপ, আমেৰিকা বা [[জাপান|জাপানত]] শেষ হয়। যদিও বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ বিৰুদ্ধে আইন আছে, সম্পদৰ অভাৱৰ বাবে সংৰক্ষণৰ অগ্ৰাধিকাৰ কম। === মেক্সিকো === চীন বন্যপ্ৰাণী সৰবৰাহৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছে, মেক্সিকোত ইয়াৰ অবৈধ কাৰ্যকলাপৰ আন এটা দিশ য’ত ড্ৰাগছ সৰবৰাহৰ আৰু অন্যান্য সংগঠিত অপৰাধৰ সৈতে জড়িত হোৱাটোও অন্তৰ্ভুক্ত। <ref>{{Cite web|url=https://www.brookings.edu/on-the-record/how-is-china-involved-in-organized-crime-in-mexico/|title="How is China involved in organized crime in Mexico?"|publisher=Brookings Institution|date=23 February 2022|accessdate=19 May 2022}}</ref> === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ === ১৯০০ চনৰ লেচি আইনখন আমেৰিকাৰ ফেডাৰেল আইন যিয়ে বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতিকে ধৰি অবৈধভাৱে লোৱা, দখল কৰা, পৰিবহণ কৰা বা বিক্ৰী কৰা বন্যপ্ৰাণী, মাছ আৰু উদ্ভিদৰ ব্যৱসায় নিষিদ্ধ কৰে। ২০২২ চনত বিগ কেট জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষা আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়, য'ত সিংহ আৰু বাঘৰ দৰে বৃহৎ বিদেশী মেকুৰী ৰখাৰ অনুজ্ঞাপত্ৰৰ প্ৰয়োজন হয় আৰু পোৱালি পোহপাল দিয়া নিষিদ্ধ কৰা হয়, যিটো এটা লাভজনক উদ্যোগ যিয়ে জনপ্ৰিয় তথ্যচিত্ৰ ''টাইগাৰ কিঙে'' প্ৰচাৰিত অবৈধ ভূ-গৰ্ভস্থ বিপন্ন পশুৰ ব্যৱসায়ক প্ৰৰোচিত কৰে। <ref>{{Cite news|date=December 21, 2022|language=en-US|url=https://www.nytimes.com/2022/12/21/us/politics/biden-tiger-king-law.html|dead-url=November 10, 2023}}</ref> == লগতে চাওক == * [[আই ইউ চি এন ৰঙা তালিকা]] * [[বিপন্ন প্ৰজাতি]] == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == লগতে পঢ়ক == *{{cite news|last1=Mastny|first1=Lisa|last2=French|first2=Hillary|title=Crimes of (A) Global Nature|url=http://www.worldwatch.org/node/523|newspaper=World Watch Magazine|date=September–October 2002|volume=15|number=5}} *{{cite web|title=Poaching American Security: Impacts of Illegal Wildlife Trade|url=http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/CHRG-110hhrg41050/html/CHRG-110hhrg41050.htm|publisher=U.S. Government Printing Office|date=5 March 2008}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Animal smuggling|পশু সৰবৰাহ}} *[http://www.asean-wen.org/ ASEAN-WEN] *[http://www.freeland.org/ FREELAND Foundation] *[http://www.eia-international.org/ Environmental Investigation Agency (EIA)] *[http://www.eia-global.org/ USA branch of EIA] *[http://www.traffic.org/ TRAFFIC] *{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna19092695|title=Wildlife smugglers see low risk, high profit|date=6 July 2007|agency=Associated Press|newspaper=msnbc.com}} *{{Cite news|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2007/07/070725-animal-smuggle.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080127152004/http://news.nationalgeographic.com/news/2007/07/070725-animal-smuggle.html|url-status=dead|archive-date=January 27, 2008|title=Wildlife Smuggling Boom Plaguing L.A., Authorities Say|last=Lovgren|first=Stefan|date=26 July 2007|newspaper=National Geographic}} *[https://web.archive.org/web/20190508061106/https://www.nationalgeographic.com/animals/mammals/group/pangolins/ Pangolins] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:বন্যপ্ৰাণীৰ চোৰাং ব্যৱসায়}} [[শ্ৰেণী:চিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাণীজগত]] bvkxh1kkz7szby58h97xdma69s4iea9 0 137717 615297 615141 2026-07-02T17:30:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615297 wikitext text/x-wiki {{short description|2006 book by Kiran Desai}} {{Infobox book | name = দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ | title_orig = | translator = | image = Inheritance of loss cover.jpg | caption = প্ৰথম আমেৰিকাৰ সংস্কৰণ | author = কিৰণ দেশাই | cover_artist = | country = [[ভাৰত]] | language = ইংৰাজী | series = | genre = [[উপন্যাস]] | publisher = {{unbulleted list | আটলাণ্টিক মান্থলী প্ৰেছ (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ) | হামিছ হেমিল্টন (যুক্তৰাজ্য) }} | release_date = ৩১ আগষ্ট ২০০৬ | media_type = প্ৰিণ্ট (হাৰ্ডবেক আৰু পেপাৰবেক) | pages = ৩৩৬ (হাৰ্ডবেক সংস্কৰণ) | isbn = 0-241-14348-9 | isbn_note = (hardback) |dewey=823.92 | oclc = 65764578 |congress=PS3554.E82 I54 | preceded_by = ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' | followed_by ='' দ্য লনলাইনেছ অৱ ছানিয়া এণ্ড ছনি'' |set_in=[[Kalimpong]] and the [[United States]], 1986 }} '''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ ({{lang-en|The Inheritance of Loss}}) ''' হৈছে ২০০৬ চনত ভাৰতীয় লেখিকা [[কিৰণ দেশাই]]ৰ উপন্যাস। এই উপন্যাসখনে কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰিছে, সেই বছৰতে লাভ কৰিছে ''বুকাৰ বঁটা'', ২০০৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কিতাপ সমালোচক চক্ৰ কল্পকাহিনী বঁটা,<ref name="national-win" /> আৰু ২০০৬ চনৰ ''ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটা। '' তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত ''হালাবালু ইন দ্য গুৱাভা অৰ্চাৰ্ড'' লিখাৰ সাত বছৰৰ ভিতৰত লিখা হৈছিল।<ref name="booker-win" /><ref name="Jabberwock" /> ইয়াৰ মূল বিষয়-বস্তু হৈছে প্ৰব্ৰজন, দুখন জগতৰ মাজত বাস কৰা, আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক। ==উপন্যাসখনৰ সাৰাংশ== কাহিনীটো বিজু আৰু ছাইৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই ঘূৰি আছে। বিজু হৈছে [[আমেৰিকা]]ত অবৈধভাৱে বসবাস কৰা এজন ভাৰতীয়। ছাইৰ ককেউতাকৰ ৰান্ধনীৰ পুত্ৰ। মাতৃৰফালৰপৰা ককাদেউতাকৰ ৰান্ধনী জেমুভাই পেটেল আৰু মেট নামৰ কুকুৰ এটাৰ সৈতে পাহাৰীয়া কালিম্পঙত বাস কৰা ছাই এজন অনাথ শিশু। মাক গুজৰাটী আৰু দেউতাক নিজেই এজন জৰথুষ্ট্ৰীয় অনাথ। দেশাই এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মাজত পৰ্যায়ক্ৰমে কথনভঙ্গীৰে উপন্যাসখন আগবঢ়াই নিছে। উপন্যাসখনৰ কাহিনীভাগ ১৯৮৬ চনৰ। আনটো চৰিত্ৰ বিজু [[আমেৰিকা]]ত বাস কৰা এজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী, নিজৰ বাবে নতুন জীৱন গঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে [[ভাৰত]]ত ককাদেউতাকৰ সৈতে বাস কৰা ইংৰাজী প্ৰভাবিত ভাৰতীয় ছোৱালী ছাইৰ অভিজ্ঞতাক চিত্ৰিত কৰিছে। উপন্যাসখনত ভাৰতৰ অভ্যন্তৰীণ সংঘাত আৰু অতীত আৰু বৰ্তমানৰ উত্তেজনা দুয়োটাকে অন্বেষণ কৰা হৈছে। দেশাই ইংৰাজী জীৱন-শৈলী, আমেৰিকাত ধন ঘটাৰ সুযোগ, ভাৰতত জীয়াই থকাৰ কষ্টৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰত্যাখ্যান আৰু প্ৰশংসাৰ বিষয়ে লিখিছে। ছাইৰ ককাদেউতাকক এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশৰ সমালোচনাত্মক চিত্ৰণৰ জৰিয়তে দেশায়ে অত্যধিক ইংৰাজী প্ৰভাবিত আৰু ভাৰতীয় জীৱনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰতি অৱহেলিত বুলি গণ্য কৰা আগশাৰীৰ ভাৰতীয়সকলৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে। অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ জেমুভাই পেটেল ভাৰতীয় ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতি ইমানেই বিতৃষ্ণাত ভুগিছে ​​যে তেওঁ আনকি ৰুটি চুৰী আৰু কাঁটাচামুচেৰে খায়। পেটেলে আন ভাৰতীয়কো ঘৃণা কৰে, য’ত তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন হৈছিল, আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁ নিৰ্যাতন চলাইছিল আৰু পিতৃৰ ঘৰত পৰিত্যাগ কৰিছিল। তথাপি পঢ়া-শুনা আৰু অৰ্জিত আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ মাজতো পেটেলক কেতিয়াও ব্ৰিটিছৰদ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহয়। ==বিষয়-বস্তু== ''দ্য ইনহেৰিটেন্স অৱ লছ'' উপন্যাসখনৰ মাজেৰে চলি থকা মূল বিষয়-বস্তুটো ঔপনিৱেশিকতাবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ প্ৰভাৱৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত: পৰিচয়ৰ খহনীয়া আৰু ক্ষতিৰ অনুভূতি হিচাপে প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্মৰ মাজেৰে ইয়াৰ সংক্ৰমণ। কিছুমান চৰিত্ৰই ভাৰতীয় জীৱন-শৈলীৰ সমৰ্থকক তুচ্ছজ্ঞান কৰে, কিছুমানে ইংৰাজীকৃত ভাৰতীয়ক হেৰুৱাই ক্ষোভিত কৰে; কোনোৱেই সন্তুষ্ট নহয়। উপন্যাসখনৰ ঐতিহাসিক প্ৰসংগ হৈছে গোৰ্খালেণ্ড আন্দোলন। ==প্ৰতিক্ৰিয়া== নাটাছা ৱালটাৰে এই উপন্যাসখনক "বিষাদময়"(grim novel) উপন্যাস বুলি অভিহিত কৰি কৈছে "ব্যক্তিসকলে সদায় কেনেকৈ যোগাযোগ কৰাত ব্যৰ্থ হয়" বুলি আলোকপাত কৰে।<ref>{{cite news|last1=Walter|first1=Natasha|title=Mutt and the maths tutor|url=https://www.theguardian.com/books/2006/aug/26/featuresreviews.guardianreview17|work=The Guardian|date=26 August 2006}}</ref> বিষাদময়তাৰ মাজতে পৰ্য্যবেক্ষকসকলে কিছু উৎকৃষ্ট হাস্যৰস বিচাৰি পাইছে।<ref>{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}</ref> পংকজ মিশ্ৰই দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছত লিখি দাবী কৰিছিল যে দেশাই "সমসাময়িক প্ৰায় প্ৰতিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়: বিশ্বায়ন, বহুসংস্কৃতিবাদ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, মৌলবাদ আৰু সন্ত্ৰাসবাদী হিংসাৰ অন্তৰংগতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰে অন্বেষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।" <ref>{{cite news|title=Wounded by the West|url=https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/wounded-by-the-west.htm ২০২০ চনত ''দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ এমা লি-পটাৰে'' ইয়াক ১২খন শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় উপন্যাসৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Lee-Potter|first=Emma|date=2020-08-05|title=12 best Indian novels that everyone needs to read|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/fiction-books/best-india-books-literature-novels-salman-rushdie-arundhati-roy-a9264211.html |archive-date=18 June 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2020-12-23|website=The Independent|language=en}}</ref> == তথ্যৰ উৎস == <references> <ref name="national-win">{{cite press release | title = All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists – Page 2 | publisher = Bookcritics.org | url = http://bookcritics.org/awards/past_awards/page_2 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2 | url-status = dead | archive-date = 25 February 2009 | access-date = 2011-07-06 | archivedate = 2009-02-25 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090225065707/http://www.bookcritics.org/awards/past_awards/page_2 | deadurl = yes }}</ref> <ref name="booker-win"> {{cite press release | title = The Inheritance of Loss: Kiran Desai | publisher = Booker Prize Foundation | url = http://www.themanbookerprize.com/prize/books/2 | access-date = 2011-07-06 }} </ref> <ref name="Jabberwock"> {{cite web | title = Kiran Desai interview | work = Jabberwock (blog) | date = 2006-01-20 | url = https://jaiarjun.blogspot.com/2006/01/kiran-desai-interview_20.html | access-date = 2011-06-14 }} </ref> </references> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://podcasts.files.bbci.co.uk/p003jhsk.rss Podcast of Kiran Desai talking about ''The Inheritance of Loss''] on the BBC's ''[[World Book Club]]'' * [https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5413704.stm Review by BBC News] * [http://archive.boston.com/ae/books/articles/2006/01/04/luminous_family_saga_bridges_eras_cultures/ Review by Boston.com] * [https://www.nytimes.com/2006/02/12/books/review/12mishra.html Review by NY Times, includes MP3 of author reading from the book] * [[Roy, Pinaki]]. "''The Inheritance of Loss'': A Brief Rereading". ''World English Literature: Bridging Oneness''. Eds. Nawale, Arvind, and [[Pinaki Roy]]. [[New Delhi]]: Authors Press, 2013. pp.&nbsp; 13–29. {{ISBN|978-81-7273-705-4}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Inheritance Of Loss, The}} [[শ্ৰেণী:ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাস]] [[শ্ৰেণী:বুকাৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:উপন্যাস]] ojixqbwn0ek8ly163k9h5j2ynu8wv4i 2 137730 615280 615221 2026-07-02T14:10:31Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615280 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰুছ", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলীয়", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "Armenian": "আৰ্মেনীয়", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়", "Belgian": "বেলজীয়", "Belizean": "বেলিজীয়", "Belizeian": "বেলিজীয়", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুডীয়", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়", "Bosnian": "বছনীয়", "Burmese": "বৰ্মী", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বৰ্মী", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়", "Canadian": "কানাডীয়", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়", "Chadian": "চাডীয়", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়", "Comoran": "কোমোৰীয়", "Comorian": "কোমোৰীয়", "Congolese": "কংগোলীয়", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ", "Netherlandic": "নেডাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেডাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেডাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়", "Egyptian": "মিশৰীয়", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়", "Ethiopian": "ইথিওপীয়", "Fijian": "ফিজীয়", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানীয়", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছীয়", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰায়েলী", "Italian": "ইটালীয়", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰীয়", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰীয়", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়", "Latvian": "লাটভীয়", "Lebanese": "লেবাননীয়", "Liberian": "লাইবেৰীয়", "Libyan": "লিবীয়", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছীয়", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়", "Mauritian": "মৰিছাছীয়", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰীয়", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুডানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "চোৱাজী", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়", "Central Asian": "মধ্য এছিয়", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পাঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পাঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলিম", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেঁচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "চিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "দুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "দোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাওৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "চিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বঙালী সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কানাড়া সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বঙালী ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰুছ সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট খেলুৱৈ", "discus thrower": "ডিছকাছ থ্ৰ'ৱাৰ", "javelin thrower": "জেভলিন থ্ৰ'ৱাৰ", "hammer thrower": "হামাৰ থ্ৰ'ৱাৰ", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰোৱাৰ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেলিষ্ট", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ-কাহিনী লেখক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীত শিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "চোপ্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা চোপ্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-চোপ্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পائপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "ভুলুণ্ঠিত", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "চোপ্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-চোপ্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰোৱাৰ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-চোপ্ৰানো গায়ক", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "ইব্ৰাহিমীয়", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সম্মেলন গৱেষণাপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "গৱেষণা", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কেছ ষ্টাডি", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "কোহৰ্ট গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "মন্তব্যমূলক নিবন্ধ", "letter to the editor": "সম্পাদকৰ ওচৰলৈ পত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-প্ৰকাশনা গৱেষণাপত্ৰ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "অভিসন্দৰ্ভ", "dissertation": "অভিসন্দৰ্ভ", } 7x2r0fg4lb4rwhu7v76u0emik57n8bb 615281 615280 2026-07-02T14:36:15Z Kandarpajit Kallol 6257 615281 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়াশ", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰায়েলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট খেলুৱৈ", "discus thrower": "ডিছকাছ থ্ৰ'ৱাৰ", "javelin thrower": "জেভলিন থ্ৰ'ৱাৰ", "hammer thrower": "হামাৰ থ্ৰ'ৱাৰ", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰোৱাৰ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেলিষ্ট", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ-কাহিনী লেখক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীত শিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "চোপ্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা চোপ্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-চোপ্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পائপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "ভুলুণ্ঠিত", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "চোপ্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-চোপ্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰোৱাৰ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-চোপ্ৰানো গায়ক", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "ইব্ৰাহিমীয়", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সম্মেলন গৱেষণাপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "গৱেষণা", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কেছ ষ্টাডি", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "কোহৰ্ট গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "মন্তব্যমূলক নিবন্ধ", "letter to the editor": "সম্পাদকৰ ওচৰলৈ পত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-প্ৰকাশনা গৱেষণাপত্ৰ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "অভিসন্দৰ্ভ", "dissertation": "অভিসন্দৰ্ভ", } 5an1immt6wpnof7286zi77et3vhnjvq 615290 615281 2026-07-02T15:47:01Z Pranamikaadhikary 27435 615290 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়াশ", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট খেলুৱৈ", "discus thrower": "ডিছকাছ থ্ৰ'ৱাৰ", "javelin thrower": "জেভলিন থ্ৰ'ৱাৰ", "hammer thrower": "হামাৰ থ্ৰ'ৱাৰ", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰোৱাৰ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেলিষ্ট", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ-কাহিনী লেখক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীত শিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "চোপ্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা চোপ্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-চোপ্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পائপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "ভুলুণ্ঠিত", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "চোপ্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-চোপ্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰোৱাৰ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-চোপ্ৰানো গায়ক", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "ইব্ৰাহিমীয়", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সম্মেলন গৱেষণাপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "গৱেষণা", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কেছ ষ্টাডি", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "কোহৰ্ট গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "মন্তব্যমূলক নিবন্ধ", "letter to the editor": "সম্পাদকৰ ওচৰলৈ পত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-প্ৰকাশনা গৱেষণাপত্ৰ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "অভিসন্দৰ্ভ", "dissertation": "অভিসন্দৰ্ভ", } 2d8gq2sza0q16t0lhyg9dx6s3obxnzn 615294 615290 2026-07-02T16:08:13Z Pranamikaadhikary 27435 615294 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়াশ", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট খেলুৱৈ", "discus thrower": "ডিছকাছ থ্ৰ'ৱাৰ", "javelin thrower": "জেভলিন থ্ৰ'ৱাৰ", "hammer thrower": "হামাৰ থ্ৰ'ৱাৰ", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰোৱাৰ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেলিষ্ট", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ-কাহিনী লেখক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীত শিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "চোপ্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা চোপ্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-চোপ্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পائপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "ভুলুণ্ঠিত", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "চোপ্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-চোপ্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰোৱাৰ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-চোপ্ৰানো গায়ক", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "ইব্ৰাহিমীয়", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সন্মিলন-পত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "পত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "অধ্যয়ন", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কাৰক অধ্যয়ন", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "দলীয় গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "ধাৰা-বিৱৰণী", "letter to the editor": "সম্পাদকলৈ চিঠি", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "চমু যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-মুদ্ৰণ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "গৱেষণা পত্ৰ", "dissertation": "প্ৰবন্ধ", } 46bltbag8tcg9gv6d4cr34xpja4s2tl 615298 615294 2026-07-02T17:49:56Z MS Sakib 25393 615298 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়াশ", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰৰ", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট খেলুৱৈ", "discus thrower": "ডিছকাছ থ্ৰ'ৱাৰ", "javelin thrower": "জেভলিন থ্ৰ'ৱাৰ", "hammer thrower": "হামাৰ থ্ৰ'ৱাৰ", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰোৱাৰ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেলিষ্ট", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ-কাহিনী লেখক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীত শিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "চোপ্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা চোপ্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-চোপ্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পাইপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "ভুলুণ্ঠিত", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "চোপ্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-চোপ্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰোৱাৰ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-চোপ্ৰানো গায়ক", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "ইব্ৰাহিমীয়", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সন্মিলন-পত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "পত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "অধ্যয়ন", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কাৰক অধ্যয়ন", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "দলীয় গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "ধাৰা-বিৱৰণী", "letter to the editor": "সম্পাদকলৈ চিঠি", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "চমু যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-মুদ্ৰণ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "গৱেষণা পত্ৰ", "dissertation": "প্ৰবন্ধ", } 5fv9ge9plxmzyw0o96anp7f2x1pl35i 615397 615298 2026-07-03T07:46:16Z দিব্য দত্ত 9244 615397 wikitext text/x-wiki nationalities = { "American": "মাৰ্কিন", "Turkish": "তুৰ্কী", "Indian": "ভাৰতীয়", "British": "ব্ৰিটিছ", "Chinese": "চীনা", "German": "জাৰ্মান", "French": "ফৰাচী", "Russian": "ৰাছিয়ান", "Afghan": "আফগান", "Albanian": "আলবেনীয়ান", "Andorran": "এণ্ডোৰান", "Angolan": "এংগোলান", "Antiguan": "এণ্টিগুৱান", "Argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Argentinian": "আৰ্জেণ্টিনীয়ান", "Armenian": "আৰ্মেনীয়ান", "Australian": "অষ্ট্ৰেলীয়ান", "Austrian": "অষ্ট্ৰীয়ান", "Azerbaijani": "আজাৰবাইজানী", "Azeri": "আজেৰী", "Bahamian": "বাহামীয়", "Bahraini": "বাহৰেইনী", "Bangladeshi": "বাংলাদেশী", "Barbadian": "বাৰ্বাডীয়", "Belarusian": "বেলাৰুছীয়ান", "Belgian": "বেলজীয়ান", "Belizean": "বেলিজীয়ান", "Belizeian": "বেলিজীয়ান", "Beninese": "বেনিনীয়", "Bermudian": "বাৰ্মুদীয়ান", "Bhutanese": "ভূটানী", "Bolivian": "বলিভীয়ান", "Bosnian": "বছনীয়ান", "Burmese": "বাৰ্মীজ", "Botswanan": "বটচোৱানীয়", "Brazilian": "ব্ৰাজিলীয়ান", "Bruneian": "ব্ৰুনেইয়ান", "Bulgarian": "বুলগেৰীয়ান", "Burkinabé": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burkinabe": "বুৰকিনা ফাছোৰ", "Burman": "বাৰ্মীজ", "Burundian": "বুৰুণ্ডীয়", "Cambodian": "কম্বোডীয়ান", "Cameroonian": "কেমেৰুনীয়ান", "Canadian": "কানাডীয়ান", "Cape Verdean": "কেপ ভাৰ্ডীয়", "Cabo Verdean": "কাবু ভাৰ্ডীয়ান", "Chadian": "চাদীয়ান", "Chilean": "চিলীয়", "Colombian": "কলম্বীয়", "Algerian": "আলজেৰীয়ান", "Comoran": "কোমোৰান", "Comorian": "কোমোৰীয়ান", "Congolese": "কংগোলিজ", "Danish": "ডেনিছ", "DR Congolese": "গণতান্ত্ৰিক কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰী", "Central African": "মধ্য আফ্ৰিকান", "Costa Rican": "কোষ্টাৰিকান", "Croatian": "ক্ৰোৱেছীয়ান", "Cuban": "কিউবান", "Cypriot": "চাইপ্ৰাছীয়", "Czech": "চেক", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Czech Republican": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Djiboutian": "জিবুটিয়ান", "Dominican": "ডমিনিকান", "Dutch": "ডাচ্চ", "Netherlandic": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlander": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "Netherlandsian": "নেদাৰলেণ্ডীয়", "East Timorese": "পূব তিমুৰীয়", "Timor-Lestean": "পূব তিমুৰীয়", "Ecuadorian": "ইকুৱেডৰীয়ান", "Egyptian": "ইজিপ্তিয়ান", "English": "ইংৰাজ", "Equatorial Guinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Equatoguinean": "নিৰক্ষীয় গিনীয়", "Estonian": "এষ্টোনীয়ান", "Eswatini": "এছোৱাতিনীয়ান", "Ethiopian": "ইথিওপীয়ান", "Fijian": "ফিজীয়ান", "Filipino": "ফিলিপিনো", "Finnish": "ফিনিছ", "Gabonese": "গেবনিজ", "Emirati": "আমিৰাতী", "Gambian": "গাম্বীয়", "Georgian": "জৰ্জীয়", "Ghanaian": "ঘানাইয়ান", "Eritrean": "ইৰিত্ৰীয়ান", "Gibraltarian": "জিব্ৰাল্টাৰীয়ান", "Greek": "গ্ৰীক", "Greenlandic": "গ্ৰীণলেণ্ডীয়", "Grenadian": "গ্ৰেনাডিয়ান", "Guatemalan": "গুৱাটেমালান", "Guinean": "গিনীয়", "Guinea-Bissauan": "গিনি-বিছাউৰ", "Malawian": "মালাউইয়ীয়", "Bissau-Guinean": "গিনি-বিছাউৰ", "Sammarinese": "চান মাৰিনীয়", "Guyanese": "গায়ানীজ", "Haitian": "হাইটিয়ান", "Honduran": "হণ্ডুৰান", "Hungarian": "হাংগেৰীয়ান", "Icelandic": "আইচলেণ্ডীয়", "Indonesian": "ইণ্ডোনেছিয়ান", "Iranian": "ইৰানী", "Japanese": "জাপানী", "Iraqi": "ইৰাকী", "Irish": "আইৰিছ", "Israeli": "ইজৰাইলী", "Italian": "ইটালীয়ান", "Ivorian": "আইভৰীয়", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্টৰ", "Jamaican": "জামাইকান", "Jordanian": "জৰ্ডানীয়ান", "Kazakh": "কাজাখ", "Kazakhi": "কাজাখী", "Kazakhstani": "কাজাখস্তানী", "Kenyan": "কেনীয়ান", "Kiribati": "কিৰিবাটি", "Korean": "কোৰীয়", "North Korean": "উত্তৰ কোৰিয়ান", "South Korean": "দক্ষিণ কোৰিয়ান", "Kuwaiti": "কুৱেইটী", "Kyrgyz": "কিৰগিজ", "Kyrgyzi": "কিৰগিজী", "Kyrgyzstani": "কিৰগিজস্তানী", "Laotian": "লাওচীয়ান", "Latvian": "লাটভীয়ান", "Lebanese": "লেবানিচ", "Liberian": "লাইবেৰীয়ান", "Libyan": "লিবীয়ান", "Liechtensteiner": "লিচটেনষ্টাইনাৰ", "Lithuanian": "লিথুৱানীয়ান", "Luxembourgish": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Luxembourgian": "লাক্সেমবাৰ্গীয়", "Macanese": "মেকাওৱীয়", "Timorese": "তিমুৰীয়", "Bosnia-Herzegovinian": "বছনিয়া-হাৰ্জেগোভিনীয়", "Macedonian": "মেচিডোনীয়", "North Macedonian": "উত্তৰ মেচিডোনীয়", "Malagasy": "মাদাগাস্কাৰীয়", "Malaysian": "মালয়েছিয়ান", "Maldivian": "মালদ্বীপীয়", "Malian": "মালীয়", "Maltese": "মাল্টীয়", "Marshallese": "মাৰ্শ্বালীয়", "Mauritanian": "মৌৰিতানীয়ান", "Mauritian": "মৌৰিছিয়ান", "Mexican": "মেক্সিকান", "Micronesian": "মাইক্ৰোনেছীয়", "Moldovan": "মোলডোভীয়", "Moldovian": "মোলডোভীয়", "Moldavian": "মোলডাভিয়ান", "Liechtensteinian": "লিচটেনষ্টাইনীয়", "Achaemenid": "আকেমেনীয়", "Monegasque": "মোনাকীয়", "Monégasque": "মোনাকীয়", "Mongolian": "মংগোলীয়", "Moroccan": "মৰক্কীয়", "Mozambican": "মোজাম্বিকান", "Myanmarese": "ম্যানমাৰৰ", "Namibian": "নামিবীয়", "Nauruan": "নাউৰুৱান", "Nepalese": "নেপালী", "Nepali": "নেপালী", "New Zealander": "নিউজিলেণ্ডীয়", "Nicaraguan": "নিকাৰাগুৱান", "Nigerien": "নাইজাৰীয়", "Nigerian": "নাইজেৰীয়", "Norwegian": "নৰৱেজীয়", "Omani": "ওমানী", "Pakistani": "পাকিস্তানী", "Palauan": "পালাউৱান", "Palestinian": "পেলেষ্টাইনী", "Panamanian": "পানামানীয়", "Papua New Guinean": "পাপুৱা নিউগিনীয়", "Paraguayan": "পাৰাগুৱীয়", "Peruvian": "পেৰুভীয়", "Polish": "পোলিছ", "Portuguese": "পৰ্তুগীজ", "Puerto Rican": "পুৱেৰ্তো ৰিকান", "Qatari": "কাটাৰী", "Romanian": "ৰোমানীয়", "Rwandan": "ৰুৱাণ্ডান", "Slovakian": "শ্লোভাকিয়ান", "Salvadoran": "ছালভাদোৰীয়", "Samoan": "চামোৱান", "San Marinese": "চান মাৰিনীয়", "Sanmarinese": "চান মাৰিনীয়", "Sao Tomean": "চাও টোমেীয়", "Saudi": "চৌদি", "Saudi Arabian": "চৌদি", "Scottish": "স্কটিছ", "Senegalese": "চেনেগালীয়", "Serbian": "চাৰ্বীয়", "Seychellois": "চেচেলীয়", "Sierra Leonean": "চিয়েৰা লিঅ'নীয়", "Singaporean": "ছিংগাপুৰী", "Slovak": "শ্লোভাক", "Slovenian": "শ্লোভেনীয়", "Slovene": "শ্লোভেনীয়", "Somali": "চোমালী", "South African": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "South Sudanese": "দক্ষিণ চুদানী", "Spanish": "স্পেনিছ", "Sri Lankan": "শ্ৰীলংকান", "Surinamese": "চুৰিনামী", "Swazi": "স্বাজি", "Swedish": "ছুইডিছ", "Swiss": "ছুইচ", "Swiss Confederation": "ছুইচ কনফেডাৰেচনৰ", "Syrian": "চিৰীয়", "Taiwanese": "টাইৱানী", "Tajiki": "তাজিকী", "Tajikistani": "তাজিকিস্তানী", "Tanzanian": "তাঞ্জানীয়ান", "Thai": "থাই", "Togolese": "টোগোলীয়", "Tongan": "টোংগান", "Trinidadian": "ত্ৰিনিদাদীয়ান", "Tunisian": "তিউনিছীয়", "Turkmen": "তুৰ্কমেন", "Turkmeni": "তুৰ্কমেনী", "Turkmenistani": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Turkmenistanian": "তুৰ্কমেনিস্তানী", "Tuvaluan": "টুভালুৱান", "Ugandan": "উগাণ্ডীয়", "Uruguayan": "উৰুগুৱীয়", "Uzbek": "উজবেক", "Uzbeki": "উজবেকী", "Uzbekistani": "উজবেকিস্তানী", "Vanuatu": "ভানুৱাটু", "Vatican": "ভেটিকান", "Venezuelan": "ভেনেজুৱেলীয়", "Vietnamese": "ভিয়েটনামী", "Welsh": "ৱেলছ", "Welshman": "ৱেলছ", "Yemeni": "য়েমেনী", "Zambian": "জাম্বীয়", "Zimbabwean": "জিম্বাবুৱীয়", "Abkhazian": "আবখাজীয়", "Artsakh": "আৰ্টছাখৰ", "Artsakhi": "আৰ্টছাখৰ", "Catalan": "কাটালান", "Chechen": "চেচেন", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Crimean": "ক্ৰিমিয়ান", "Falkland Islander": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জীয়", "Faroese": "ফাৰোয়েজীয়", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Montenegrin": "মণ্টেনেগ্ৰীয়", "Galician": "গেলিচীয়", "Ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "Gaza": "গাজাৰ", "Hong Konger": "হংকংবাসী", "Karelian": "কাৰেলীয়", "Kosovan": "কছোভীয়", "Kosovar": "কছোভাৰ", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Ni-Vanuatu": "নি-ভানুৱাটু", "Northern Cypriot": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছীয়", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছৰ", "Occitan": "অক্সিটান", "Ossetian": "ওছেটীয়", "Principense": "প্ৰিন্সিপীয়", "Quebecois": "কুইবেকোৱা", "Québécois": "কুইবেকোৱা", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Somalilander": "চোমালিলেণ্ডীয়", "South Ossetian": "দক্ষিণ ওছেটীয়", "Tibetan": "তিব্বতী", "Transnistrian": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰীয়", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Walloon": "ৱালুন", "West Bank": "পশ্চিম তীৰৰ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Western Saharan": "পশ্চিম ছাহাৰাৰ", "Abbasid": "আব্বাছীয়", "Akkadian": "আক্কাডীয়", "Anatolian": "আনাতোলিয়ান", "Ancient Egyptian": "প্ৰাচীন মিশৰীয়", "Ancient Greek": "প্ৰাচীন গ্ৰীক", "Tobagonian": "টোবাগোনিয়ান", "Anglo-Norman": "এংলো-নৰ্মান", "Ancient Roman": "প্ৰাচীন ৰোমান", "Anglo-Australian": "এংলো-অষ্ট্ৰেলিয়ান", "Anglo-Irish": "এংলো-আইৰিছ", "Anglo-Saxon": "এংলো-ছেক্সন", "Aramaean": "আৰামীয়", "Assyrian": "অচিৰীয়", "Athenian": "এথেনীয়", "Austro-Hungarian": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয়", "Ayyubid": "আইয়ুবীয়", "Aztec": "আজটেক", "Baekje": "বেকজে", "Balhae": "বালহে", "Bohemian": "বোহেমীয়", "Breton": "ব্ৰেটন", "Burgundian": "বাৰ্গাণ্ডীয়", "Byzantine": "বাইজেণ্টাইন", "Canaanite": "কানানীয়", "Carolingian": "কেৰোলিঞ্জীয়", "Carthaginian": "কাৰ্থেজিনীয়", "Celtic": "চেল্টিক", "Chola": "চোল", "Corinthian": "কৰিন্থীয়", "Cossack": "কছাক", "Czechoslovak": "চেকোশ্লোভাক", "Czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "Dacian": "ডাচীয়", "Eastern Roman": "পূব ৰোমান", "Edo": "এদো", "Elamite": "এলামীয়", "Etruscan": "ইট্ৰুস্কান", "Fatimid": "ফাতেমী", "Franconian": "ফ্ৰাংকোনীয়", "Frank": "ফ্ৰাংক", "Frankish": "ফ্ৰাংকিছ", "Frisian": "ফ্ৰিজিয়ান", "Gaul": "গল", "Gaulish": "গলীয়", "Ghaznavid": "গজনভীয়", "Ghurid": "ঘূৰীয়", "Goguryeo": "গোগুৰিয়ো", "Golden Horde": "গোল্ডেন হোৰ্ডৰ", "Goryeo": "গোৰিও", "Gupta": "গুপ্ত", "Han": "হান", "Harappan": "হৰপ্পীয়", "Hittite": "হিট্টিট", "Hunnic": "হুনীয়", "Holy Roman": "পৱিত্ৰ ৰোমান", "Holy Roman Empire": "পৱিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ", "Hun": "হুন", "Hurrian": "হুৰীয়", "Iberian": "আইবেৰীয়", "Ilkhanid": "ইলখানীয়", "Illyrian": "ইলিৰীয়", "Inca": "ইনকা", "Jin": "জিন", "Joseon": "জোসন", "Jurchen": "জুৰচেন", "Babylonian": "বেবিলনীয়", "Khitan": "খিতান", "Khmer": "খমেৰ", "Kievan Rus": "কিভান ৰুছ", "Kushan": "কুষাণ", "Liao": "লিয়াও", "Livonian": "লিভোনীয়", "Lombard": "লম্বাৰ্ড", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "Lydian": "লিডীয়", "Macedon": "মেচিডোনীয়", "Mamluk": "মামলুক", "Mamluk Sultanate": "মামলুক চুলতানীৰ", "Tajik": "তাজিক", "Sudanese": "চুডানী", "Mauryan": "মৌৰ্য", "Maya": "মায়া", "Median": "মিদীয়", "Merovingian": "মেৰোভিঞ্জীয়", "Minoan": "মিনোৱান", "Ming": "মিং", "Moorish": "মূৰীয়", "Moravian": "মোৰাভীয়", "Mughal": "মোগল", "Mycenaean": "মাইচেনিয়", "Nabataean": "নাবাতীয়", "Norman": "নৰ্মান", "Norse": "নৰ্চ", "Numidian": "নুমিদীয়", "Olmec": "ওলমেক", "Ostrogoth": "অষ্ট্ৰোগথ", "Ottoman": "উচমানীয়", "Pala": "পাল", "Parthian": "পাৰ্থীয়", "Persian": "পাৰ্ছী", "Phoenician": "ফিনিছীয়", "Prussian": "প্ৰুছিয়ান", "Ptolemaic": "টলেমীয়", "Qing": "চিং", "Rashidun": "ৰাছিদুন", "Rhodesian": "ৰোডেছীয়", "Roman": "ৰোমান", "Safavid": "চাফাৱী", "Samogitian": "চামোগিতীয়", "Saracen": "চাৰাচেন", "Sarmatian": "চাৰ্মাটীয়", "Sasanian": "চাছানীয়", "Scythian": "স্কিথীয়", "Seleucid": "চেলেউচিড", "Seljuk": "চেলজুক", "Sena": "সেন", "Shang": "ছাং", "Silesian": "চাইলেছীয়", "Silla": "চিলা", "Song": "চুং", "Soviet": "ছোভিয়েট", "Spartan": "স্পাৰ্টান", "Sui": "চুই", "Sumerian": "চুমেৰীয়", "Tang": "তাং", "Tartar": "তাতাৰ", "Theban": "থিবীয়", "Thracian": "থ্ৰেছীয়", "Timurid": "তিমুৰীয়", "Tokugawa": "তোকুগাৱা", "Toltec": "টলটেক", "Transylvanian": "ট্ৰান্সিলভানীয়", "Umayyad": "উমাইয়া", "Urartian": "উৰাৰ্তীয়", "Vandal": "ভেণ্ডাল", "Vedic": "বৈদিক", "Cuban-American": "কিউবান-আমেৰিকান", "Anglo-American": "এংলো-আমেৰিকান", "Viking": "ভাইকিং", "Visigoth": "ভিছিগথ", "Wuyue": "উইউয়ে", "Xia": "চিয়া", "Yamato": "য়ামাতো", "Yuan": "য়ুৱান", "Yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "Yugoslavian": "যুগোশ্লাভ", "Zhou": "চৌ", "African-American": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান", "Afro-American": "আফ্ৰো-আমেৰিকান", "Arab-American": "আৰব-মাৰ্কিন", "British-American": "ব্ৰিটিছ-আমেৰিকান", "Chinese-American": "চীনা-আমেৰিকান", "Korean-American": "কোৰীয়-আমেৰিকান", "Filipino-American": "ফিলিপিনো-আমেৰিকান", "French-American": "ফৰাচী-আমেৰিকান", "German-American": "জাৰ্মান-আমেৰিকান", "Greek-American": "গ্ৰীক-আমেৰিকান", "Haitian-American": "হাইটিয়ান-আমেৰিকান", "Indian-American": "ভাৰতীয়-আমেৰিকান", "Iranian-American": "ইৰানী-আমেৰিকান", "Irish-American": "আইৰিছ-মাৰ্কিন", "Italian-American": "ইটালীয়-আমেৰিকান", "Japanese-American": "জাপানী-আমেৰিকান", "Nigerian-American": "নাইজেৰীয়-আমেৰিকান", "Pakistani-American": "পাকিস্তানী-আমেৰিকান", "Vietnamese-American": "ভিয়েটনামী-আমেৰিকান", "Aboriginal": "এবৰিজিনেল", "Mexican-American": "মেক্সিকান-আমেৰিকান", "East Asian": "পূব এছিয়ান", "African": "আফ্ৰিকান", "Afro": "আফ্ৰো", "Afro-Caribbean": "আফ্ৰো-কেৰিবিয়ান", "Asian": "এছিয়ান", "Australasian": "অষ্ট্ৰেলেছীয়", "Balkan": "বলকান", "Baltic": "বাল্টিক", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Eurasian": "ইউৰেছীয়", "Hispanic": "হিস্পানিক", "Latin American": "লেটিন আমেৰিকান", "Latino": "লেটিনো", "Melanesian": "মেলানেছীয়", "Nordic": "নৰ্ডিক", "Polynesian": "পলিনেশীয়", "Scandinavian": "স্ক্যাণ্ডিনেভীয়", "Slavic": "শ্লাভীয়", "Turkic": "তুৰ্কীয়", "European": "ইউৰোপীয়ান", "North American": "উত্তৰ আমেৰিকান", "South American": "দক্ষিণ আমেৰিকান", "Antarctic": "এণ্টাৰ্কটিক", "Oceanian": "ওচেনিয়ান", "Southeast Asian": "দক্ষিণ-পূব এছিয়ান", "Central Asian": "মধ্য এছিয়ান", "South Asian": "দক্ষিণ এছিয়", "Siberian": "চাইবেৰীয়", "Mesopotamian": "মেচোপটেমীয়", "Middle Eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "Arabian": "আৰবীয়", "Guamanian": "গুৱামেনীয়", "soviet belarusian": "ছোভিয়েট বেলাৰুছীয়", "Carthagian": "কাৰ্থেজীয়", "Afghani": "আফগানী", "American Samoan": "আমেৰিকান চামোৱান", "Britannian": "ব্ৰিটানিয়ান", "Hispanian": "হিস্পানিয়ান", "Lusitanian": "লুচিটানীয়", "us-american": "মাৰ্কিন", "us american": "মাৰ্কিন", "usa-american": "মাৰ্কিন", "usa american": "মাৰ্কিন", "united states of american": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ", "serbia and montenegro": "চাৰ্বিয়া আৰু মণ্টেনেগ্ৰোৰ", "east german": "পূব জাৰ্মান", "west german": "পশ্চিম জাৰ্মান", "west pakistani": "পশ্চিম পাকিস্তানী", "east prussian": "পূব প্ৰুছীয়", "west prussian": "পশ্চিম প্ৰুছীয়", "Afghanistani": "আফগানিস্তানী", "soviet russian": "ছোভিয়েট ৰুছ", "soviet ukrainian": "ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনীয়", "south vietnamese": "দক্ষিণ ভিয়েটনামী", "north vietnamese": "উত্তৰ ভিয়েটনামী", "tanganyikan": "তাংগানিকান", "zanzibari": "জাঞ্জিবাৰী", "east pakistani": "পূব পাকিস্তানী", "transjordanian": "ট্ৰান্সজৰ্ডানীয়", "czechoslovakian": "চেকোশ্লোভাক", "ussr": "ছোভিয়েট", } states_ethnicities = { "Alabama": "আলাবামাৰ", "Alabamian": "আলাবামাৰ", "Alaska": "আলাস্কাৰ", "Arizona": "এৰিজোনাৰ", "Arizonan": "এৰিজোনাৰ", "Arkansas": "আৰ্কানচাছৰ", "California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Californian": "কেলিফৰ্নিয়াৰ", "Colorado": "কলোৰাডোৰ", "Connecticut": "কানেক্টিকাটৰ", "Connecticuter": "কানেক্টিকাটৰ", "Delaware": "ডেলাৱেৰৰ", "Florida": "ফ্লৰিডাৰ", "Floridian": "ফ্লৰিডাৰ", "Georgia": "জৰ্জিয়াৰ", "Georgian": "জৰ্জিয়াৰ", "Hawaii": "হাৱাইৰ", "Hawaiian": "হাৱাইয়ান", "Idaho": "আইডাহোৰ", "Idahoan": "আইডাহোৰ", "Illinois": "ইলিনয়ৰ", "Illinoisan": "ইলিনয়ৰ", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Indianan": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Hoosier": "ইণ্ডিয়ানাৰ", "Iowa": "আয়োৱাৰ", "Iowan": "আয়োৱাৰ", "Kansas": "কানছাছৰ", "North Carolinian": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "Coloradan": "কলোৰাডোৰ", "Delawarean": "ডেলাৱেৰৰ", "Kansan": "কানছাছৰ", "Kentucky": "কেণ্টাকিৰ", "Kentuckian": "কেণ্টাকিৰ", "Louisiana": "লুইজিয়ানাৰ", "Louisianan": "লুইজিয়ানাৰ", "Maine": "মেইনৰ", "Mainer": "মেইনৰ", "Maryland": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Marylander": "মেৰিলেণ্ডৰ", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ", "Massachusettsan": "মেছাচুচেটছৰ", "Michigan": "মিছিগানৰ", "Michigander": "মিছিগানৰ", "Minnesota": "মিনেসোটাৰ" "Minnesotan": "মিনেসোটাৰ", "Arkansan": "আৰ্কানচাছৰ", "Alaskan": "আলাস্কাৰ", "Mississippi": "মিছিচিপিৰ", "Mississippian": "মিছিচিপিৰ", "Missouri": "মিছৌৰিৰ", "Montana": "মণ্টানাৰ", "Montanan": "মণ্টানাৰ", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nebraskan": "নেব্ৰাস্কাৰ", "Nevada": "নেভাডাৰ", "Nevadan": "নেভাডাৰ", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Hampshirite": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰৰ", "New Mexican": "নিউ মেক্সিকোৰ", "Ohioan": "অহিঅ'ৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Jerseyan": "নিউ জাৰ্চিৰ", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকোৰ", "New York": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "New Yorker": "নিউ ইয়ৰ্কৰ", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনাৰ", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "North Dakotan": "উত্তৰ ডাকোটাৰ", "Ohio": "অহিঅ'ৰ", "Oklahoma": "ওকলাহোমাৰ", "Oklahoman": "ওকলাহোমাৰ", "Oregon": "ওৰেগনৰ", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Pennsylvanian": "পেনচিলভেনিয়াৰ", "Missourian": "মিছৌৰিৰ", "Wisconsin": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Oregonian": "ওৰেগনৰ", "Washingtonian": "ৱাছিংটনৰ", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "South Carolinian": "দক্ষিণ কেৰোলিনাৰ", "Tennessee": "টেনেচিৰ", "Tennessean": "টেনেচিৰ", "Texas": "টেক্সাছৰ", "Texan": "টেক্সাছৰ", "Utah": "উটাহৰ", "Utahn": "উটাহৰ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্টৰ", "Vermonter": "ভাৰ্মণ্টৰ", "South Dakotan": "দক্ষিণ ডাকোটাৰ", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Virginian": "ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Washington": "ৱাছিংটনৰ", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "West Virginian": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ", "Wisconsinite": "উইচকনচিনৰ", "Rhode Islander": "ৰোড আইলেণ্ডৰ", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Wyomingite": "ৱাইঅ'মিংৰ", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশৰ", "Assam": "অসমৰ", "Assamese": "অসমীয়া", "Bihar": "বিহাৰৰ", "Bihari": "বিহাৰী", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়ৰ", "Chhattisgarhi": "ছত্তীশগড়ী", "Goa": "গোৱাৰ", "Goan": "গোৱাৰ", "Gujarat": "গুজৰাটৰ", "Gujarati": "গুজৰাটী", "Haryana": "হাৰিয়ানাৰ", "Haryanvi": "হাৰিয়ানৱী", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশৰ", "Himachali": "হিমাচলী", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ডৰ", "Jharkhandi": "ঝাৰখণ্ডী", "Maharashtrian": "মহাৰাষ্ট্ৰীয়", "Karnataka": "কৰ্ণাটকৰ", "Kannadiga": "কানাড়া", "Kerala": "কেৰালাৰ", "Keralite": "কেৰালাৰ", "Malayali": "মালায়ালী", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশৰ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰৰ", "Marathi": "মাৰাঠী", "Manipur": "মণিপুৰৰ", "Manipuri": "মণিপুৰী", "Meghalaya": "মেঘালয়ৰ", "Meghalayan": "মেঘালয়ৰ", "Mizoram": "মিজোৰামৰ", "Mizo": "মিজো", "Nagaland": "নাগালেণ্ডৰ", "Naga": "নাগা", "Odisha": "ওড়িশাৰ", "Odia": "ওড়িয়া", "Punjab": "পঞ্জাবৰ", "Punjabi": "পঞ্জাবী", "Rajasthan": "ৰাজস্থানৰ", "Rajasthani": "ৰাজস্থানী", "Sikkim": "ছিক্কিমৰ", "Sikkimese": "ছিক্কিমী", "Tamil Nadu": "তামিলনাডুৰ", "Tamil": "তামিল", "Telangana": "তেলেংগানাৰ", "Telugu": "তেলুগু", "Tripura": "ত্ৰিপুৰাৰ", "Tripuri": "ত্ৰিপুৰী", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশৰ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ডৰ", "West Bengal": "পশ্চিমবংগৰ", "Bengali": "বাঙালী", "Kashmir": "কাশ্মীৰৰ", "Kashmiri": "কাশ্মীৰী", "Amazigh": "আমাজিগ", "Amhara": "আমহাৰা", "Andalusian": "আন্দালুচিয়ান", "Arab": "আৰব", "Aztec": "এজটেক", "Baloch": "বেলুচ", "Bantu": "বাণ্টু", "Bashkir": "বাশকিৰ", "Basque": "বাস্ক", "Bavarian": "বাভাৰীয়", "Berber": "বাৰ্বাৰ", "Bodo": "বড়ো", "Breton": "ব্ৰেটন", "Catalan": "কাটালান", "Navajo": "নাভাহো", "Chechen": "চেচেন", "Cherokee": "চেৰোকী", "Circassian": "চাৰকাচিয়ান", "Coptic": "কপ্টিক", "Cornish": "কৰ্নিছ", "Corsican": "কৰ্চিকান", "Cree": "ক্ৰী", "Diné": "দিনে", "Flemish": "ফ্লেমিছ", "Gaelic": "গেলিক", "Galician": "গেলিচীয়", "Hmong": "হমং", "Igbo": "ইগবো", "Inca": "ইনকা", "Inuit": "ইনুইট", "Kiowa": "কিওৱা", "Sikh": "শিখ", "Konkani": "কোংকণী", "Kurdish": "কুৰ্দী", "Lango": "লাঙ্গো", "Laz": "লাজ", "Maasai": "মাচাই", "Maithili": "মৈথিলী", "Manx": "মেংকছ", "Maori": "মাওৰী", "Māori": "মাওৰী", "Maratha": "মাৰাঠা", "Mayan": "মায়ান", "Métis": "মেটিছ", "Mixtec": "মিক্সটেক", "Mongol": "মঙ্গোল", "Native American": "আদিবাসী আমেৰিকান", "Niuean": "নিউৱান", "Oromo": "ওৰোমো", "Parsi": "পাৰ্চী", "Pashtun": "পাষ্টুন", "Rajput": "ৰাজপুত", "Red Indian": "ৰেড ইণ্ডিয়ান", "Romani": "ৰোমানী", "Saami": "চামী", "Sami": "চামী", "Santali": "সাঁওতালী", "Sardinian": "চাৰ্ডিনীয়", "Scots": "স্কটছ", "Scots-born": "স্কটিছ বংশোদ্ভূত", "Scots-Irish": "স্কটছ-আইৰিছ", "Sicilian": "চিচিলীয়", "Sindhi": "সিন্ধী", "Sinhalese": "সিংহলী", "Sioux": "চিউ", "Sorbian": "চৰ্বিয়ান", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Tahitian": "তাহিতিয়ান", "Tatar": "তাতাৰ", "Tibetan": "তিব্বতী", "Tuareg": "তুৱাৰেগ", "Uyghur": "উইঘুৰ", "Venetian": "ভেনিছীয়", "Walloon": "ৱালুন", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Zulu": "জুলু", "Zuni": "জুনি", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইকৰ", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "jain": "জৈন", "sikh": "শিখ", "bahá'í": "বাহাই", "Ainu": "আইনু", "Ashanti": "আছাণ্টি", "Hutu": "হুতু", "Tutsi": "তুতচি", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ডৰ", "Puducherry": "পুডুচেৰীৰ", "Pygmy": "পিগমি", "Khoisan": "খোইচান", "Guarani": "গুৱাৰানী", "Mapuche": "মাপুচে", "Quechua": "কেচুৱা", "Aymara": "আইমাৰা", "Mestizo": "মেষ্টিজো", "Mulatto": "মুলাটো", "Creole": "ক্ৰিয়োল", "Cajun": "কাজুন", "Amish": "আমিছ", "Mormon": "মৰ্মন", "pashto": "পশতু", "Bedouin": "বেদুইন", "Druze": "দ্ৰুজ", "Samaritan": "চামাৰিটান", "Yazidi": "য়াজিদী", "Zoroastrian": "জৰাথুস্ত্ৰবাদী", "Sufi": "চুফী", "Wahhabi": "ৱাহাবী", "Salafi": "চালাফী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Ahmadiyya": "আহমদীয়া", "Basotho": "লেছোথান", "Mosotho": "লেছোথান", "Motswana": "বটচোৱানীয়", "Tswana": "চোৱানা", "Acadian": "আকাদীয়", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়ৰ", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউৰ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ", "Ladakh": "লাডাখৰ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপৰ", "Pondicherry": "পণ্ডিচেৰীৰ", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'ৰ", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ", "Alberta": "আলবাৰ্টাৰ", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱানৰ", "Manitoba": "মানিটোবাৰ", "Quebec": "কুইবেকৰ", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ", "Newfoundland": "নিউফাউণ্ডলেণ্ডৰ", "Pakhtun": "পাখতুন", "Pushtun": "পুস্তুন", "Pathan": "পাঠান", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়াৰ", } country_nouns = { "USA": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "United States of America": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Chagos Archipelago": "চাগোছ দ্বীপপুঞ্জ", "Curaçao": "কুৰাচাও", "American Samoa": "আমেৰিকান চামোৱা", "Asia": "এছিয়া", "Europe": "ইউৰোপ", "Africa": "আফ্ৰিকা", "North America": "উত্তৰ আমেৰিকা", "South America": "দক্ষিণ আমেৰিকা", "Antarctica": "এণ্টাৰ্কটিকা", "Oceania": "ওচেনিয়া", "Middle East": "মধ্যপ্ৰাচ্য", "Southeast Asia": "দক্ষিণ-পূব এছিয়া", "Central Asia": "মধ্য এছিয়া", "South Asia": "দক্ষিণ এছিয়া", "East Asia": "পূব এছিয়া", "Siberia": "চাইবেৰিয়া", "Balkans": "বলকান", "Baltics": "বাল্টিক", "Scandinavia": "স্ক্যাণ্ডিনেভিয়া", "Caribbean": "কেৰিবিয়ান", "Latin America": "লেটিন আমেৰিকা", "Deccan": "দাক্ষিণাত্য", "Rajputana": "ৰাজপুতানা", "Canary Islands": "কানাৰী দ্বীপপুঞ্জ", "Balearic Islands": "বালিয়াৰীয় দ্বীপপুঞ্জ", "Azores": "আজোৰেচ", "Madeira": "মাদেইৰা", "Galapagos": "গালাপাগোছ", "Easter Island": "ইষ্টাৰ দ্বীপ", "Polynesia": "পলিনেশিয়া", "Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া", "Melanesia": "মেলানেশিয়া", "Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো", "Guam": "গুৱাম", "US Virgin Islands": "মাৰ্কিন ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Northern Mariana Islands": "উত্তৰ মাৰিয়ানা দ্বীপপুঞ্জ", "the united states": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Gibraltar": "জিব্ৰাল্টাৰ", "Bermuda": "বাৰ্মুডা", "Cayman Islands": "কেইমেন দ্বীপপুঞ্জ", "British Virgin Islands": "ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ", "Falkland Islands": "ফকলেণ্ড দ্বীপপুঞ্জ", "Iberia": "আইবেৰিয়া", "Arabia": "আৰব", "Horn of Africa": "হৰ্ণ অফ আফ্ৰিকা", "Canada": "কানাডা", "Mexico": "মেক্সিকো", "Antigua & Barbuda": "এণ্টিগুৱা আৰু বাৰ্বুডা", "Brazil": "ব্ৰাজিল", "Argentina": "আৰ্জেণ্টিনা", "Colombia": "কলম্বিয়া", "Chile": "চিলি", "Ecuador": "ইকুৱেডৰ", "Uruguay": "উৰুগুৱে", "United Kingdom": "যুক্তৰাজ্য", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "England": "ইংলেণ্ড", "Scotland": "স্কটলেণ্ড", "Wales": "ৱেলছ", "Northern Ireland": "উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড", "Ireland": "আয়াৰলেণ্ড", "France": "ফ্ৰান্স", "Germany": "জাৰ্মানি", "Italy": "ইটালি", "Spain": "স্পেইন", "Portugal": "পৰ্তুগাল", "Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচ", "The Northern Netherlands": "উত্তৰ নেডাৰলেণ্ডচ", "Belgium": "বেলজিয়াম", "Switzerland": "ছুইজাৰলেণ্ড", "Austria": "অষ্ট্ৰিয়া", "Sweden": "ছুইডেন", "Norway": "নৰৱে", "Denmark": "ডেনমাৰ্ক", "Finland": "ফিনলেণ্ড", "Russia": "ৰাছিয়া", "Ukraine": "ইউক্ৰেইন", "Poland": "পোল’লেণ্ড", "Romania": "ৰোমানিয়া", "Hungary": "হাংগেৰী", "Greece": "গ্ৰীচ", "Serbia": "চাৰ্বিয়া", "Bosnia and Herzegovina": "বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা", "Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো", "North Macedonia": "উত্তৰ মেচিডোনিয়া", "Slovakia": "শ্লোভাকিয়া", "Kosovo": "কছোভো", "Belarus": "বেলাৰুছ", "China": "চীন", "Hong Kong": "হংকং", "Macau": "মেকাও", "Taiwan": "টাইৱান", "Japan": "জাপান", "South Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "India": "ভাৰত", "Bangladesh": "বাংলাদেশ", "Pakistan": "পাকিস্তান", "Myanmar": "ম্যানমাৰ", "Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া", "Singapore": "ছিংগাপুৰ", "Malaysia": "মালয়েছিয়া", "Thailand": "থাইলেণ্ড", "Vietnam": "ভিয়েটনাম", "Philippines": "ফিলিপাইন", "Nepal": "নেপাল", "Sri Lanka": "শ্ৰীলংকা", "Afghanistan": "আফগানিস্তান", "Uzbekistan": "উজবেকিস্তান", "Turkey": "তুৰস্ক", "Iran": "ইৰান", "Saudi Arabia": "চৌদি আৰব", "United Arab Emirates": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত", "Qatar": "কাটাৰ", "Kuwait": "কুৱেইট", "Oman": "ওমান", "Israel": "ইজৰায়েল", "Jordan": "জৰ্ডান", "Lebanon": "লেবানন", "Syria": "চিৰিয়া", "Iraq": "ইৰাক", "Egypt": "মিশৰ", "South Africa": "দক্ষিণ আফ্ৰিকা", "Nigeria": "নাইজেৰিয়া", "Kenya": "কেনিয়া", "Morocco": "মৰক্কো", "Ethiopia": "ইথিওপিয়া", "Ghana": "ঘানা", "Senegal": "চেনেগাল", "Algeria": "আলজেৰিয়া", "Tunisia": "তিউনিছিয়া", "Angola": "এংগোলা", "Cameroon": "কেমেৰুন", "Uganda": "উগাণ্ডা", "Gambia": "গাম্বিয়া", "Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়া", "New Zealand": "নিউজিলেণ্ড", "Aotearoa": "নিউজিলেণ্ড", "Transnistria": "ট্ৰান্সনিষ্ট্ৰিয়া", "Abkhazia": "আবখাজিয়া", "South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া", "Somaliland": "চোমালিলেণ্ড", "Mesopotamia": "মেচোপটেমিয়া", "Sumeria": "চুমেৰিয়া", "Babylonia": "বেবিলনিয়া", "Assyria": "অচিৰিয়া", "Phoenicia": "ফিনিশিয়া", "Carthage": "কাৰ্থেজ", "Macedonia": "মেচিডোনিয়া", "Gaul": "গল", "Britannia": "ব্ৰিটানিয়া", "Hispania": "হিস্পানিয়া", "Lusitania": "লুচিটানিয়া", "Thrace": "থ্ৰেচ", "Dacia": "ডাচিয়া", "Illyria": "ইলিৰিয়া", "Parthia": "পাৰ্থিয়া", "Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া", "Czechoslovakia": "চেকোশ্লোভাকিয়া", "Vijayanagara": "বিজয়নগৰ", "Maratha Empire": "মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য", "South Georgia and the South Sandwich Islands": "দক্ষিণ জৰ্জিয়া আৰু দক্ষিণ চেণ্ডউইচ দ্বীপপুঞ্জ", "Jersey": "জাৰ্চি", "Guernsey": "গাৰ্নচি", "Isle of Man": "আইল অফ মেন", "Sikh Empire": "শিখ সাম্ৰাজ্য", "Alderney": "অল্ডাৰ্নি", "Sark": "চাৰ্ক", "Curacao": "কুৰাচাও", "Aruba": "আৰুবা", "Sint Eustatius": "চিণ্ট ইউষ্টাচিয়াছ", "Sint Maarten": "চিণ্ট মাৰ্টেন", "Caribbean Netherlands": "কেৰিবিয়ান নেডাৰলেণ্ডচ", "Bonaire": "বোনাইৰে", "Anguilla": "এংগুইলা", "Montserrat": "মণ্টচেৰাট", "Turks and Caicos Islands": "টাৰ্কচ আৰু কাইকোচ দ্বীপপুঞ্জ", "Saint Helena": "চেণ্ট হেলেনা", "Ascension Island": "এচেনচন দ্বীপ", "Tristan da Cunha": "ট্ৰিষ্টান ডা কুনিয়া", "Akrotiri and Dhekelia": "আক্ৰোতিৰি আৰু ঢেকেলিয়া", "Pitcairn Islands": "পিটকেয়াৰ্ণ দ্বীপপুঞ্জ", "Faroe Islands": "ফ্যাৰো দ্বীপপুঞ্জ", "Greenland": "গ্ৰীণলেণ্ড", "Svalbard": "স্ভালবাৰ্ড", "New Caledonia": "নিউ কেলেডোনিয়া", "French Polynesia": "ফৰাচী পলিনেশিয়া", "Wallis and Futuna": "ৱালিচ আৰু ফুটুনা", "French Guiana": "ফৰাচী গায়ানা", "Martinique": "মাৰ্টিনিক", "Sahrawi Arab Democratic Republic": "ছাহাৰাউই আৰব গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Guadeloupe": "গুৱাদেলুপ", "Mayotte": "মায়োত", "Réunion": "ৰিইউনিয়ন", "Cook Islands": "কুক দ্বীপপুঞ্জ", "Niue": "নিউৱে", "Tokelau": "টোকেলাউ", "Western Sahara": "পশ্চিম ছাহাৰা", "Turkish Cyprus": "তুৰ্কী চাইপ্ৰাছ", "Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "North Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ", "Turkish Cypriot": "তুৰ্কী চাইপ্ৰিয়ট", "Artsakh": "আৰ্টছাখ", "Republic of Artsakh": "আৰ্টছাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saba": "চাবা", "Republic of China": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Nagorno-Karabakh": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ", "Nagorno-Karabakh Republic": "নাগোৰ্নো-কাৰাবাখ প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Donetsk People's Republic": "ডোনেটস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Luhansk People's Republic": "লুহানস্ক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী", "Palestine": "পেলেষ্টাইন", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Republic of Kosovo": "কছোভো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Turkish Republic of Northern Cyprus": "উত্তৰ চাইপ্ৰাছ তুৰ্কী প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Saint Pierre and Miquelon": "চেণ্ট পিয়েৰ আৰু মিকেলন", "Republic of Somaliland": "চোমালিলেণ্ড প্ৰজাতন্ত্ৰ", "East Germany": "পূব জাৰ্মানি", "West Germany": "পশ্চিম জাৰ্মানি", "British India": "ব্ৰিটিছ ভাৰত", "Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "Russian Empire": "ৰুছ সাম্ৰাজ্য", "Ottoman Empire": "উচমানীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Hungary": "হাংগেৰী ৰাজ্য", "Prussia": "প্ৰুছিয়া", "Austro-Hungarian Empire": "অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য", "Kingdom of Yugoslavia": "যুগোশ্লাভিয়া ৰাজ্য", "Åland Islands": "অলান্দ দ্বীপপুঞ্জ", "Christmas Island": "খ্ৰীষ্টমাছ দ্বীপ", "Norfolk Island": "নৰফোক দ্বীপ", "Cocos (Keeling) Islands": "কোকোচ (কিলিং) দ্বীপপুঞ্জ","Federated States of Micronesia": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "British Indian Ocean Territory": "ব্ৰিটিছ ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চল", "Bougainville": "বুগেনভিল", "Czechia": "চেকিয়া", "Eswatini": "এছোৱাতিনি", "Swaziland": "ছোৱাজিলেণ্ড", "Czech Republic": "চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Burma": "ম্যানমাৰ", "Republic of Korea": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "ROK": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Korea, South": "দক্ষিণ কোৰিয়া", "Democratic People's Republic of Korea": "উত্তৰ কোৰিয়া", "DPRK": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Korea, North": "উত্তৰ কোৰিয়া", "Russian Federation": "ৰাছিয়া", "Lao People's Democratic Republic": "লাওচ", "Islamic Republic of Iran": "ইৰান", "Iran, Islamic Republic of": "ইৰান", "Syrian Arab Republic": "চিৰিয়া", "Lao PDR": "লাওচ", "Viet Nam": "ভিয়েটনাম", "Plurinational State of Bolivia": "বলিভিয়া", "Bolivarian Republic of Venezuela": "ভেনেজুৱেলা", "Congo Republic": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of Moldova": "মোলডোভা", "Brunei Darussalam": "ব্ৰুনেই", "Cabo Verde": "কেপ ভাৰ্ডে", "Timor-Leste": "পূব তিমুৰ", "DR Congo": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "DRC": "কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of the Congo": "কংগো প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Ivory Coast": "আইভৰি কোষ্ট", "The Gambia": "গাম্বিয়া", "The Bahamas": "বাহামাছ", "FSM": "মাইক্ৰোনেশিয়া যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "Caucasus": "ককেছাছ", "South Caucasus": "দক্ষিণ ককেছাছ", "North Caucasus": "উত্তৰ ককেছাছ", "Transcaucasia": "ট্ৰান্সককেশিয়া", "Southern Europe": "দক্ষিণ ইউৰোপ", "Central Europe": "মধ্য ইউৰোপ", "Eastern Europe": "পূব ইউৰোপ", "Western Europe": "পশ্চিম ইউৰোপ", "Northern Europe": "উত্তৰ ইউৰোপ", "Western Asia": "পশ্চিম এছিয়া", "Inner Asia": "অভ্যন্তৰীণ এছিয়া", "Indochina": "ইণ্ডোচীন", "Levant": "লেভান্ত", "Fertile Crescent": "উৰ্বৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ", "Maghreb": "মাগ্ৰেব", "Sahel": "চাহেল","West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ", "Mesoamerica": "মেচোআমেৰিকা", "Amazon Basin": "আমাজন অৱবাহিকা", "Malay Archipelago": "মালয় দ্বীপপুঞ্জ", "Benelux": "বেনেলাক্স", "British Isles": "ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ", "Patagonia": "পেটাগোনিয়া", "Beringia": "বেৰিংজিয়া", "West Bank": "পশ্চিম তীৰ", "Gaza Strip": "গাজা উপত্যকা", "Kurdistan": "কুৰ্দিস্তান", "Donbas": "ডনবাছ", "Crimean Peninsula": "ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপ", "Republic of Abkhazia": "আবখাজিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "Republic of South Ossetia": "দক্ষিণ ওছেটিয়া প্ৰজাতন্ত্ৰ", "ROC": "চীন প্ৰজাতন্ত্ৰ", "PRC": "গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন", "People's Republic of China": "গণচীন", "UK": "যুক্তৰাজ্য", "Great Britain": "গ্ৰেট ব্ৰিটেইন", "Britain": "ব্ৰিটেইন", "Holland": "নেডাৰলেণ্ডচ", "State of Palestine": "পেলেষ্টাইন ৰাষ্ট্ৰ", "Palestinian Territories": "পেলেষ্টাইন", } state_city_nouns = { "New York": "নিউ ইয়ৰ্ক", "New York City": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "NYC": "নিউ ইয়ৰ্ক চিটি", "new york city": "নিউ ইয়ৰ্ক চহৰ", "Syracuse": "চিৰাকিউচ", "syracuse": "চিৰাকিউজ", "Dallas": "ডালাচ", "Dallas, Texas": "টেক্সাছৰ ডালাচ", "Houston": "হিউষ্টন", "Houston, Texas": "টেক্সাছৰ হিউষ্টন", "San Francisco": "চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Francisco, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ফ্ৰান্সিস্কো", "San Diego, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ চান ডিয়েগো", "Los Angeles, California": "কেলিফৰ্নিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছ", "San Diego": "চান ডিয়েগো", "Miami": "মিয়ামি", "Miami, Florida": "ফ্লৰিডাৰ মিয়ামি", "Seattle": "চিয়াটল", "Seattle, Washington": "ৱাছিংটনৰ চিয়াটল", "Washington D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ", "Washington, D.C.": "ৱাছিংটন ডিচি", "Chicago": "চিকাগো", "Philadelphia": "ফিলাডেলফিয়া", "Atlanta": "আটলাণ্টা", "Atlanta, Georgia": "জৰ্জিয়াৰ আটলাণ্টা", "Boston": "বোষ্টন", "Denver": "ডেনভাৰ", "Denver, Colorado": "কলোৰাডোৰ ডেনভাৰ", "Phoenix": "ফিনিক্স", "Phoenix, Arizona": "এৰিজোনাৰ ফিনিক্স", "Detroit": "ডেট্ৰয়েট", "Detroit, Michigan": "মিছিগানৰ ডেট্ৰয়েট", "Portland": "পৰ্টলেণ্ড", "Portland, Oregon": "ওৰেগনৰ পৰ্টলেণ্ড", "Las Vegas": "লাছ ভেগাচ", "Baltimore": "বাল্টিমোৰ", "San Antonio": "চান এণ্টোনিঅ'", "Austin": "অষ্টিন", "Jacksonville": "জেকচনভিল", "Indianapolis": "ইণ্ডিয়ানাপলিছ", "Columbus": "কলম্বাছ", "Charlotte": "শাৰ্লট", "Memphis": "মেমফিছ", "Louisville": "লুইচভিল", "Sahara": "ছাহাৰা", "Milwaukee": "মিলৱাকি", "Oklahoma City": "ওকলাহোমা চিটি", "New Orleans": "নিউ অৰলিয়েন্স", "Orlando": "অৰলেণ্ডো", "Tampa": "টাম্পা", "Salt Lake City": "চল্টলেক চিটি", "Richmond": "ৰিচমণ্ড", "Raleigh": "ৰেলী", "Sacramento": "চেক্ৰামেণ্টো", "Honolulu": "হনুলুলু", "Anchorage": "এংকোৰেজ", "Toronto": "টৰণ্টো", "Ottawa": "অটোৱা", "Vancouver": "ভ্যানকুভাৰ", "Montreal": "মণ্ট্ৰিয়ল", "Calgary": "কেলগেৰী", "Victoria, Canada": "ভিক্টোৰিয়া", "Halifax": "হেলিফেক্স", "Winnipeg": "উইনিপেগ", "Edmonton": "এডমণ্টন", "Quebec City": "কুবেক চিটি", "Venice": "ভেনিচ", "Mexico City": "মেক্সিকো চিটি", "Havana": "হাভানা", "San Juan": "চান হুৱান", "Cancun": "কেনকুন", "Tijuana": "তিয়ুৱানা", "Puebla": "পুয়েবলা", "Los Angeles": "লছ এঞ্জেলেছ", "São Paulo": "চাও পাউলো", "Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো", "Bogotá": "বোগোটা", "Santiago": "চান্তিয়াগো", "Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ'", "Caracas": "কাৰাকাচ", "Lima": "লিমা", "Asunción": "আচুনচিওন", "La Paz": "লা পাজ", "Sucre": "চুক্ৰে", "Georgetown": "জৰ্জটাউন", "Paramaribo": "পাৰামাৰিবো", "Cali": "কালি", "Barranquilla": "বাৰ্ৰানকুইলা", "Cartagena": "কাৰ্টেজেনা", "Valparaiso": "ভালপাৰাইচো", "Concepcion": "কনচেপসিয়ন", "Cordoba": "কৰ্ডোবা", "Rosario": "ৰোজাৰিঅ'", "Mendoza": "মেণ্ডোজা", "Belo Horizonte": "বেলো হৰিজন্তে", "Salvador": "চালভাদোৰ", "Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া", "Curitiba": "কুৰিতিবা", "Recife": "ৰেচিফে", "Fortaleza": "ফৰ্টালেজা", "Guayaquil": "গুৱাইয়াকিল", "Quito": "কুইতো", "Arequipa": "আৰেকিপা", "Cusco": "কুচকো", "Santa Cruz": "চান্তা ক্ৰুজ", "Cochabamba": "কোচাবাম্বা", "Maracaibo": "মাৰাকাইবো", "London": "লণ্ডন", "London, England": "ইংলেণ্ডৰ লণ্ডন", "Manchester": "মানচেষ্টাৰ", "Birmingham": "বাৰ্মিংহাম", "Bristol": "ব্ৰিষ্টল", "Edinburgh": "এডিনবৰা", "Dublin": "ডাবলিন", "Paris": "পেৰিছ", "Paris, France": "ফ্ৰান্সৰ পেৰিছ", "Berlin": "বাৰ্লিন", "Munich": "মিউনিখ", "Frankfurt am Main": "ফ্ৰাংকফুৰ্ট", "Hamburg": "হামবুৰ্গ", "Rome": "ৰোম", "Milan": "মিলান", "Naples": "নাপোলি", "Napoli": "নাপোলি", "Madrid": "মাদৃদ্", "Barcelona": "বাৰ্চেলোনা", "Valencia": "ভেলেন্সিয়া", "Lisbon": "লিচবন", "Amsterdam": "আমষ্টাৰডাম", "Brussels": "ব্ৰাচেলছ", "Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প", "Geneva": "জেনেভা", "Zurich": "জুৰিখ", "Vienna": "ভিয়েনা", "Stockholm": "ষ্টকহোম", "Oslo": "অচলো", "Saint-Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Copenhagen": "কোপেনহেগেন", "Helsinki": "হেলচিংকি", "Moscow": "মস্কো", "Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "St. Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ", "Kyiv": "কিভ", "Warsaw": "ৱাৰছ'", "Bucharest": "বুখাৰেষ্ট", "Budapest": "বুদাপেষ্ট", "Prague": "প্ৰাগ", "Athens": "এথেন্স", "Minsk": "মিনস্ক", "Tirana": "তিৰানা", "Andorra la Vella": "আন্দোৰা লা ভেল্লা", "Sarajevo": "চাৰায়েভৌ", "Zagreb": "জাঘ্ৰেব", "Nicosia": "নিকোচিয়া", "Tallinn": "তাল্লিন", "Reykjavik": "ৰিকজাভিক", "Pristina": "প্ৰিষ্টিনা", "Riga": "ৰিগা", "Vaduz": "ফাডুৎস", "Vilnius": "ভিলনিয়াছ", "Luxembourg City": "লাক্সেমবাৰ্গ চিটি", "Valletta": "ভালেত্তা", "Chisinau": "কিশিনাউ", "Podgorica": "পোডগোৰিচা", "Skopje": "স্কোপজে", "Belgrade": "বেলগ্ৰেড", "Bratislava": "ব্ৰাতিস্লাভা", "Ljubljana": "লুবলিয়ানা", "Bern": "বাৰ্ন", "Stuttgart": "ষ্টুটগাৰ্ট", "Dusseldorf": "ডুচেলডৰ্ফ", "Cologne": "কোলন", "Leipzig": "লাইপজিগ", "Dresden": "ড্ৰেচডেন", "Bordeaux": "বৰ্দো", "Toulouse": "তুলুজ", "Nice": "নিছ", "Turin": "তুৰিন", "Genoa": "জেনোৱা", "Bologna": "বোলোগনা", "Palermo": "পালেৰমো", "Porto": "পোৰ্তো", "Bilbao": "বিলবাও", "Malaga": "মালাগা", "Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক", "Yekaterinburg": "য়েকাটেৰিনবাৰ্গ", "Kazan": "কাজান", "Vladivostok": "ভ্লাদিভষ্টক", "Odessa": "ওডেচা", "Kharkiv": "খাৰকিভ", "Lviv": "লভিভ", "Beijing": "বেইজিং", "Shanghai": "চাংহাই", "Guangzhou": "গুৱাংঝৌ", "Shenzhen": "শেনঝেন", "Tianjin": "তিয়েনজিন", "Wuhan": "উহান", "Tokyo": "টোকিঅ'", "Kyoto": "কিয়োটো", "Osaka": "ওচাকা", "Sapporo": "চাপ্পোৰো", "Seoul": "চিউল", "Busan": "বুচান", "New Delhi": "নতুন দিল্লী", "Delhi": "দিল্লী", "Mumbai": "মুম্বাই", "Mumbai, India": "ভাৰতৰ মুম্বাই", "Kolkata": "কলকাতা", "Kolkata, India": "ভাৰতৰ কলকাতা", "Chennai": "চেন্নাই", "Bangalore": "বেংগালুৰু", "Bengaluru": "বেংগালুৰু", "Hyderabad": "হায়দৰাবাদ", "Ahmedabad": "আহমেদাবাদ", "Pune": "পুনে", "Surat": "চুৰাট", "Jaipur": "জয়পুৰ", "Lucknow": "লক্ষ্ণৌ", "Kanpur": "কাণপুৰ", "Nagpur": "নাগপুৰ", "Indore": "ইন্দোৰ", "Bhopal": "ভোপাল", "Patna": "পাটনা", "Visakhapatnam": "বিশাখাপত্তনম", "Vadodara": "ভাদোদৰা", "Ghaziabad": "গাজিয়াবাদ", "Ludhiana": "লুধিয়ানা", "Agra": "আগ্ৰা", "Varanasi": "বাৰাণসী", "Srinagar": "শ্ৰীনগৰ", "Amritsar": "অমৃতসৰ", "Allahabad": "এলাহাবাদ", "Prayagraj": "প্ৰয়াগৰাজ", "Ranchi": "ৰাঁচী", "Guwahati": "গুৱাহাটী", "Mysore": "মহীশূৰ", "Mysuru": "মহীশূৰ", "Dhaka": "ঢাকা", "Dhaka, Bangladesh": "বাংলাদেশৰ ঢাকা", "Chittagong": "চট্টগ্ৰাম", "Chattogram": "চট্টগ্ৰাম", "Sylhet": "ছিলেট", "Rajshahi": "ৰাজশাহী", "Khulna": "খুলনা", "Barisal": "বৰিশাল", "Rangpur": "ৰংপুৰ", "Mymensingh": "ময়মনসিংহ", "Comilla": "কুমিল্লা", "Cumilla": "কুমিল্লা", "Gazipur": "গাজীপুৰ", "Narayanganj": "নাৰায়ণগঞ্জ", "Cox's Bazar": "কক্সবজাৰ", "Bogra": "বগুড়া", "Jessore": "যশোৰ", "Jashore": "যশোৰ", "Pabna": "পাবনা", "Tangail": "টাঙ্গাইল", "Faridpur": "ফৰিদপুৰ", "Noakhali": "নোৱাখালী", "Dinajpur": "দিনাজপুৰ", "Brahmanbaria": "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া", "Sirajganj": "চিৰাজগঞ্জ", "Jamalpur": "জামালপুৰ", "Karachi": "কৰাচী", "Lahore": "লাহোৰ", "Islamabad": "ইছলামাবাদ", "Yangon": "ইয়াংগুন", "Jakarta": "জাকাৰ্টা", "Kuala Lumpur": "কুৱালালামপুৰ", "Bangkok": "বেংকক", "Hanoi": "হ্যানয়", "Ho Chi Minh City": "হো চি মিন চিটি", "Manila": "মেনিলা", "Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু", "Colombo": "কলম্বো", "Kabul": "কাবুল", "Tashkent": "তাশখন্দ", "Istanbul": "ইস্তাম্বুল", "Ankara": "আংকাৰা", "Izmir": "ইজমিৰ", "Tehran": "তেহৰাণ", "Riyadh": "ৰিয়াদ", "Mecca": "মক্কা", "Medina": "মদিনা", "Jeddah": "জেদ্দা", "Dubai": "ডুবাই", "Abu Dhabi": "আবুধাবি", "Doha": "ডোহা", "Kuwait City": "কুৱেইট চিটি", "Muscat": "মাস্কাট", "Jerusalem": "জেৰুজালেম", "Amman": "আম্মান", "Beirut": "বেইৰুট", "Damascus": "দামেস্ক", "Baghdad": "বাগদাদ", "Baku": "বাকু", "Yerevan": "য়েৰেভান", "Thimphu": "থিম্পু", "Bandar Seri Begawan": "বন্দৰ চেৰি বেগাৱান", "Phnom Penh": "নমপেন", "Tbilisi": "তিবিলিসি", "Astana": "আস্তানা", "Almaty": "আলমাতি", "Vientiane": "ভিয়েনতিয়েন", "Bishkek": "বিশকেক", "Ulaanbaatar": "উলানবাটৰ", "Dushanbe": "দুশানবে", "Ashgabat": "আশগাবাত", "Sana'a": "সানা", "Samarkand": "সমৰখন্দ", "Bukhara": "বুখাৰা", "Chengdu": "চেংডু", "Chongqing": "চোংকিং", "Hangzhou": "হাংঝৌ", "Nanjing": "নানজিং", "Xian": "জিয়ান", "Harbin": "হাৰবিন", "Nagoya": "নাগোয়া", "Fukuoka": "ফুকুওকা", "Yokohama": "য়োকোহামা", "Kobe": "কোবে", "Incheon": "ইঞ্চিয়ন", "Daegu": "ডেগু", "Kaohsiung": "কাওচিউং", "Taichung": "তাইচুং", "Surabaya": "চুৰাবায়া", "Bandung": "বান্দুং", "Medan": "মেদান", "Penang": "পেনাং", "Johor Bahru": "জোহৰ বাহৰু", "Chiang Mai": "চিয়াং মাই", "Phuket": "ফুকেট", "Pattaya": "পাতায়া", "Da Nang": "দা নাং", "Cebu": "চেবু", "Davao": "দাভাও", "Mandalay": "মান্দালয়", "Naypyidaw": "নেপিডো", "Pokhara": "পোখৰা", "Kandy": "কেণ্ডি", "Galle": "গালে", "Isfahan": "ইছফাহান", "Shiraz": "শ্বিৰাজ", "Mashhad": "মাশহাদ", "Basra": "বছৰা", "Erbil": "এৰবিল", "Aleppo": "আলেপ্পো", "Haifa": "হাইফা", "Tel Aviv": "তেল আবিব", "Sharjah": "শাৰজাহ", "Manama": "মানামা", "Dhahran": "দাহৰান", "Aden": "আদেন", "Cairo": "কায়ৰো", "Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া", "Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ", "Cape Town": "কেপ টাউন", "Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া", "Lagos": "লাগোছ", "Nairobi": "নাইৰোবি", "Casablanca": "কাচাব্লাংকা", "Addis Ababa": "আডিছ আবাবা", "Accra": "আক্ৰা", "Dakar": "ডাকাৰ", "Algiers": "আলজিয়াৰ্ছ", "Tunis": "তিউনিছ", "Luanda": "লুৱাণ্ডা", "Porto-Novo": "পৰ্তো-নোভো", "Gaborone": "গ্যাবোৰোন", "Ouagadougou": "ওৱাগাডুগু", "Bujumbura": "বুজুম্বুৰা", "Praia": "প্ৰাইয়া", "Bangui": "বাংগুই", "N'Djamena": "এনজামেনা", "Moroni": "মোৰোনি", "Brazzaville": "ব্ৰাজাভিল", "Kinshasa": "কিনছাছা", "Abidjan": "আবিদজান", "Yamoussoukro": "ইয়ামুচুক্ৰো", "Djibouti City": "জিবুতি চিটি", "Malabo": "মালাবো", "Asmara": "আচমাৰা", "Libreville": "লিব্ৰেভিল", "Banjul": "বাঞ্জুল", "Conakry": "কোনাক্ৰি", "Bissau": "বিচাউ", "Maseru": "মাচেৰু", "Monrovia": "মনৰোভিয়া", "Antananarivo": "আন্তানানাৰিবো", "Lilongwe": "লিলংৱে", "Bamako": "বামাকো", "Nouakchott": "নোৱাকচোট", "Port Louis": "পৰ্ট লুইছ", "Maputo": "মাপুতো", "Windhoek": "উইণ্ডহোক", "Niamey": "নিয়ামে", "Kigali": "কিগালি", "Sao Tome": "চাও টোমে", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Mogadishu": "মোগাদিছু", "Juba": "জুবা", "Khartoum": "খাৰ্তুম", "Mbabane": "এমবাবানে", "Dodoma": "দোদোমা", "Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম", "Lomé": "লোমে", "Kampala": "কাম্পালা", "Lusaka": "লুচাকা", "Harare": "হাৰাৰে", "Giza": "গিজা", "Aswan": "আচোৱান", "Luxor": "লুক্সৰ", "Marrakesh": "মাৰাকেশ", "Fes": "ফেজ", "Tangier": "তাঞ্জিয়াৰ", "Oran": "ওৰান", "Mombasa": "মোম্বাচা", "Durban": "ডাৰবান", "Port Elizabeth": "পৰ্ট এলিজাবেথ", "Bloemfontein": "ব্লুমফণ্টেইন", "Abuja": "আবুজা", "Kano": "কানো", "Ibadan": "ইবাদান", "Douala": "দুৱালা", "Bulawayo": "বুলাৱায়ো", "Sydney": "ছিডনী", "Melbourne": "মেলবৰ্ণ", "Brisbane": "ব্ৰিচবেন", "Perth": "পাৰ্থ", "Adelaide": "এডিলেড", "Auckland": "অকলেণ্ড", "Wellington": "ৱেলিংটন", "Christchurch": "ক্ৰাইষ্টচাৰ্চ", "Hamilton": "হেমিল্টন", "Hobart": "হোবাৰ্ট", "Darwin": "ডাৰউইন", "Gold Coast": "গোল্ড কোষ্ট", "Suva": "চুভা", "Tarawa": "তাৰাৱা", "Majuro": "মাজুৰো", "Palikir": "পালিকিৰ", "Yaren": "ইয়াৰেন", "Ngerulmud": "ঙ্গেৰুলমুদ", "Port Moresby": "পৰ্ট মোৰেচবি", "Apia": "আপিয়া", "Honiara": "হোনিয়াৰা", "Nukuʻalofa": "নুকুয়ালোফা", "Funafuti": "ফুনাফুতি", "Port Vila": "পৰ্ট ভিলা", "Łódź": "লুজ", "Pyongyang": "পিয়ংইয়াং", "Taipei": "টাইপেই", "Marseille": "মাৰ্চেই", "Lyon": "লিয়ন", "Florence": "ফ্লৰেন্স", "Seville": "চেভিল", "Rotterdam": "ৰটাৰডাম", "Salzburg": "চালজবাৰ্গ", "Gothenburg": "গোথেনবাৰ্গ", "Bergen": "বাৰগেন", "Krakow": "ক্ৰাকোফ", "Sofia": "চোফিয়া", "Thessaloniki": "থেচালোনিকি", "Medellin": "মেডেলিন", "Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা", "Monterrey": "মণ্টেৰেই", "San Salvador": "চান চালভাদোৰ", "Guatemala City": "গুৱাটেমালা চিটি", "Tegucigalpa": "তেগুছিগালপা", "Managua": "মানাগুৱা", "Panama City": "পানামা চিটি", "Nassau": "নাচাউ", "Bridgetown": "ব্ৰিজটাউন", "Belmopan": "বেলমোপান", "Santo Domingo": "চান্তো দোমিংগো", "Port-au-Prince": "পৰ্ট-অউ-প্ৰিন্স", "Kingston": "কিংষ্টন", "Port of Spain": "পৰ্ট অফ স্পেইন", "New South Wales, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিউ চাউথ ৱেলছ", "Gujarat, India": "ভাৰতৰ গুজৰাট", "Maharashtra, India": "ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ", "Tamilnadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Odisha, India": "ভাৰতৰ ওড়িশা", "Punjab, India": "ভাৰতৰ পাঞ্জাব", "Tamil Nadu, India": "ভাৰতৰ তামিলনাডু", "Fort Worth": "ফৰ্ট ৱৰ্থ", "El Paso": "এল পাচো", "Nashville": "নেশভিল", "Tucson": "টাকচন", "Omaha": "ওমাহা", "Colorado Springs": "কলোৰাডো স্প্ৰিংস", "Virginia Beach": "ভাৰ্জিনিয়া বিচ", "Miami Beach": "মিয়ামি বিচ", "Pasadena": "পাচাদেনা", "Palo Alto": "পালো আল্টো", "Silicon Valley": "চিলিকন ভেলী", "Hollywood": "হলিউড", "Brooklyn": "ব্ৰুকলিন", "Manhattan": "মেনহাটন", "Queens": "কুইন্স", "Bronx": "ব্ৰংক্স", "Staten Island": "ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Beverly Hills": "বেভাৰ্লি হিলচ", "Glasgow": "গ্লাছগো", "Liverpool": "লিভাৰপুল", "Leeds": "লিডচ", "Sheffield": "শ্বেফিল্ড", "Newcastle": "নিউক্যাচল", "Nottingham": "নটিংহাম", "Cardiff": "কাৰ্ডিফ", "Belfast": "বেলফাষ্ট", "Cambridge": "কেম্ব্ৰিজ", "Oxford": "অক্সফোৰ্ড", "Southampton": "চাউদাম্পটন", "York": "ইয়ৰ্ক", "The Hague": "হেগ", "Bruges": "ব্ৰুজ", "Ghent": "ঘেণ্ট", "Cannes": "কান", "Strasbourg": "ষ্ট্ৰাচবুৰ্গ", "Monaco": "মোনাকো", "Nuremberg": "নুৰেমবাৰ্গ", "Hanover": "হানোভাৰ", "Bremen": "ব্ৰেমেন", "Malmo": "মালমো", "Aarhus": "আৰহুচ", "Sochi": "চোচি", "Volgograd": "ভলগোগ্ৰাদ", "Rostov": "ৰোস্তোভ", "Omsk": "ওমস্ক", "Sevastopol": "চেভাস্তোপোল", "Reykjavík": "ৰিকজাভিক", "Dubrovnik": "দুব্ৰোভনিক", "Dammam": "দাম্মাম", "Tabuk": "তাবুক", "Al Ain": "আল আইন", "Ramallah": "ৰামাল্লা", "Hebron": "হেব্ৰন", "Nablus": "নাবলুচ", "Jericho": "জেৰিকো", "Gaza City": "গাজা চিটি", "Tripoli": "ত্ৰিপোলি", "Benghazi": "বেনগাজী", "Homs": "হোমচ", "Latakia": "লাটাকিয়া", "Karbala": "কাৰবালা", "Najaf": "নাজাফ", "Kirkuk": "কিৰকুক", "Mosul": "মোচুল", "Dalian": "ডালিয়ান", "Xiamen": "চিয়ামেন", "Ningbo": "নিংবো", "Changsha": "চাংচা", "Zhengzhou": "ঝেংঝৌ", "Dongguan": "ডোংগুৱান", "Foshan": "ফোশান", "Jinan": "জিনান", "Changchun": "চাংচুন", "Urumqi": "উৰুমকি", "Lhasa": "লাছা", "Kunming": "কুনমিং", "Nanchang": "নানচাং", "Sendai": "চেনদাই", "Nara": "নাৰা", "Nagasaki": "নাগাচাকি", "Kawasaki": "কাৱাচাকি", "Saitama": "চাইতামা", "Chiba": "চিবা", "Shizuoka": "চিজুওকা", "Okayama": "ওকায়ামা", "Kumamoto": "কুমামোতো", "Kagoshima": "কাগোশিমা", "Okinawa": "ওকিনাওয়া", "Naha": "নাহা", "Trivandrum": "ত্ৰিবান্দ্ৰম", "Calicut": "কালিকট", "Bhubaneswar": "ভুৱনেশ্বৰ", "Cuttack": "কটক", "Jamshedpur": "জামশেদপুৰ", "Raipur": "ৰায়পুৰ", "Gwalior": "গোৱালিয়ৰ", "Jabalpur": "জব্বলপুৰ", "Ujjain": "উজ্জয়িনী", "Jodhpur": "যোধপুৰ", "Udaipur": "উদয়পুৰ", "Ajmer": "আজমেৰ", "Aligarh": "আলিগড়", "Meerut": "মিৰাট", "Gorakhpur": "গোৰখপুৰ", "Shimla": "চিমলা", "Dehradun": "ডেৰাদুন", "Haridwar": "হৰিদ্বাৰ", "Noida": "নয়ডা", "Gurgaon": "গুৰগাঁও", "Gurugram": "গুৰুগ্ৰাম", "Faridabad": "ফৰিদাবাদ", "Navi Mumbai": "নৱী মুম্বাই", "Thane": "থানে", "Nashik": "নাচিক", "Aurangabad": "ঔৰংগাবাদ", "Vijayawada": "বিজয়ৱাড়া", "Tirupati": "তিৰুপতি", "Dhanbad": "ধানবাদ", "Daejeon": "ডেজন", "Ulsan": "উলচান", "Suwon": "চুওন", "Tainan": "তাইনান", "Hsinchu": "চিনচু", "Makassar": "মাকাচাৰ", "Palembang": "পালেমবাং", "Ipoh": "ইপোহ", "Kuching": "কুচিং", "Kota Kinabalu": "কোতা কিনাবালু", "Ayutthaya": "আয়ুত্থায়া", "Hai Phong": "হাই ফং", "Hue": "হুৱে", "Quezon City": "কুইজন চিটি", "Makati": "মাকাতি", "Baguio": "বাগুইঅ'", "Lalitpur": "ললিতপুৰ", "Bhaktapur": "ভক্তপুৰ", "Jaffna": "জাফনা", "Trincomalee": "ত্ৰিনকোমালি", "Kandahar": "কান্দাহাৰ", "Jalalabad": "জালালাবাদ", "Mazar-i-Sharif": "মাজাৰ-ই-শৰীফ", "Herat": "হেৰাট", "Tabriz": "তাব্ৰিজ", "Ahvaz": "আহভাজ", "Qom": "কোম", "Kermanshah": "কেৰমানশাহ", "Tartu": "তাৰ্তু", "Kaunas": "কাউনাস", "Lodz": "লুজ", "Wroclaw": "ব্ৰোচলাও", "Brno": "ব্ৰনো", "Plzen": "পিলজেন", "Napoca": "নাপোকা", "Cluj-Napoca": "ক্লুজ-নাপোকা", "Split": "স্প্লিট", "Rijeka": "ৰিয়েকা", "Tampere": "টামপেৰে", "Turku": "তুৰ্কু", "Uppsala": "উপচালা", "Lund": "লুণ্ড", "Alicante": "আলিকান্তে", "Zaragoza": "জাৰাগোজা", "Shenyang": "শেনয়াং", "Rawalpindi": "ৰাৱালপিণ্ডি", "Faisalabad": "ফয়চালাবাদ", "Multan": "মুলতান", "Alabama": "আলাবামা", "Alaska": "আলাস্কা", "Arizona": "এৰিজোনা", "Arkansas": "আৰ্কানচাছ", "California": "কেলিফৰ্নিয়া", "Colorado": "কলোৰাডো", "Connecticut": "কানেক্টিকাট", "Delaware": "ডেলাৱেৰ", "Florida": "ফ্লৰিডা", "Georgia": "জৰ্জিয়া", "Hawaii": "হাৱাই", "Idaho": "আইডাহো", "Illinois": "ইলিনয়", "Indiana": "ইণ্ডিয়ানা", "Iowa": "আয়োৱা", "Kansas": "কানছাছ", "Kentucky": "কেণ্টাকি", "Louisiana": "লুইজিয়ানা", "Maine": "মেইন", "Maryland": "মেৰিলেণ্ড", "Massachusetts": "মেছাচুচেটছ", "Michigan": "মিছিগান", "Minnesota": "মিনেসোটা", "Mississippi": "মিছিচিপি", "Missouri": "মিছৌৰি", "Montana": "মণ্টানা", "Nebraska": "নেব্ৰাস্কা", "Nevada": "নেভাডা", "New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ", "New Jersey": "নিউ জাৰ্চি", "New Mexico": "নিউ মেক্সিকো", "North Carolina": "উত্তৰ কেৰোলিনা", "North Dakota": "উত্তৰ ডাকোটা", "Ohio": "অহিঅ'", "Oklahoma": "ওকলাহোমা", "Oregon": "ওৰেগন", "Pennsylvania": "পেনচিলভেনিয়া", "Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড", "South Carolina": "দক্ষিণ কেৰোলিনা", "South Dakota": "দক্ষিণ ডাকোটা", "Tennessee": "টেনেচি", "Texas": "টেক্সাছ", "Utah": "উটাহ", "Vermont": "ভাৰ্মণ্ট", "Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া", "Washington": "ৱাছিংটন", "West Virginia": "পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া", "Wisconsin": "উইচকনচিন", "Wyoming": "ৱাইঅ'মিং", "Andhra Pradesh": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ", "Arunachal Pradesh": "অৰুণাচল প্ৰদেশ", "Assam": "অসম", "Bihar": "বিহাৰ", "Chhattisgarh": "ছত্তীশগড়", "Goa": "গোৱা", "Gujarat": "গুজৰাট", "Haryana": "হাৰিয়ানা", "Himachal Pradesh": "হিমাচল প্ৰদেশ", "Jharkhand": "ঝাৰখণ্ড", "Karnataka": "কৰ্ণাটক", "Kerala": "কেৰালা", "Madhya Pradesh": "মধ্যপ্ৰদেশ", "Maharashtra": "মহাৰাষ্ট্ৰ", "Manipur": "মণিপুৰ", "Meghalaya": "মেঘালয়", "Mizoram": "মিজোৰাম", "Nagaland": "নাগালেণ্ড", "Odisha": "ওড়িশা", "Punjab": "পাঞ্জাব", "Rajasthan": "ৰাজস্থান", "Sikkim": "ছিক্কিম", "Tamil Nadu": "তামিলনাডু", "Telangana": "তেলেংগানা", "Tripura": "ত্ৰিপুৰা", "Uttar Pradesh": "উত্তৰপ্ৰদেশ", "Uttarakhand": "উত্তৰাখণ্ড", "West Bengal": "পশ্চিমবংগ", "Andaman and Nicobar Islands": "আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ", "Lakshadweep": "লাক্ষাদ্বীপ", "Ladakh": "লাডাখ", "Chandigarh": "চণ্ডীগড়", "Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu": "দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি আৰু দমন আৰু দিউ", "Jammu and Kashmir": "জম্মু আৰু কাশ্মীৰ", "Adygea": "আদিগেয়া", "Altai": "আলতাই", "Bashkortostan": "বাশকোৰ্তোস্তান", "Buryatia": "বুৰিয়াতিয়া", "Chechnya": "চেচনিয়া", "Chuvashia": "চুভাশিয়া", "Crimea": "ক্ৰিমিয়া", "Dagestan": "দাগেস্তান", "Ingushetia": "ইঙ্গুশেতিয়া", "Kabardino-Balkaria": "কাবাৰ্ডিনো-বালকাৰিয়া", "Kalmykia": "কালমিকিয়া", "Karachay-Cherkessia": "কাৰাচায়-চেৰ্কেচিয়া", "Karelia": "কাৰেলিয়া", "Khakassia": "খাকাচিয়া", "Komi": "কোমি", "Mari El": "মাৰি এল", "Mordovia": "মৰ্দোভিয়া", "North Ossetia-Alania": "উত্তৰ ওছেটিয়া-আলানিয়া", "Sakha": "সাখা", "Tatarstan": "তাতাৰস্তান", "Tuva": "তুভা", "Udmurtia": "উদমূৰ্তিয়া", "Khanty-Mansi": "খান্তি-মান্সি", "Chukotka": "চুকোটকা", "Yamalo-Nenets": "ইয়ামালো-নেনেটছ", "Amur": "আমূৰ", "Arkhangelsk": "আৰখানগেলস্ক", "Astrakhan": "আস্ত্ৰাখান", "Belgorod": "বেলগোৰোদ", "Bryansk": "ব্ৰিয়ানস্ক", "Chelyabinsk": "চেলিয়াবিনস্ক", "Irkutsk": "ইৰকুটস্ক", "Ivanovo": "ইভানোভৌ", "Kaliningrad": "কালিনিনগ্ৰাদ", "Kaluga": "কালুগা", "Kemerovo": "কেমেৰোভৌ", "Kirov": "কিৰভ", "Kostroma": "কোস্ত্ৰোমা", "Kurgan": "কুৰগান", "Kursk": "কুৰস্ক", "Leningrad": "লেনিনগ্ৰাদ", "Lipetsk": "লিপেটস্ক", "Magadan": "মাগাদান", "Novgorod": "নোভগোৰোদ", "Moscow Oblast": "মস্কো ওব্লাস্ত", "Murmansk": "মূৰমানস্ক", "Nizhny Novgorod": "নিঝনি নোভগোৰোদ", "Orenburg": "ওৰেনবুৰ্গ", "Oryol": "ওৰিওলো", "Penza": "পেনজা", "Pskov": "পচকভ", "Ryazan": "ৰিয়াজান", "Sakhalin": "চাখালিন", "Samara": "চামাৰা", "Saratov": "চাৰাতোভ", "Smolensk": "স্মোলেনস্ক", "Sverdlovsk": "স্ভেৰ্ডলভস্ক", "Tambov": "তাম্বোভ", "Tomsk": "তোমস্ক", "Tula": "তুলা", "Tver": "তভেৰ", "Tyumen": "তিউমেন", "Ulyanovsk": "উলিয়ানোভস্ক", "Vladimir": "ভ্লাদিমিৰ", "Vologda": "ভোলোগদা", "Voronezh": "ভোৰোনেজ", "Yaroslavl": "ইয়াৰোস্লাভল", "Zabaykalsky": "জাবায়কালস্কি", "Kamchatka": "কামচাতকা", "Krasnodar": "ক্ৰাসনোদৰ", "Krasnoyarsk": "ক্ৰাসনোয়াৰ্স্ক", "Perm": "পেৰ্ম", "Primorsky": "প্ৰিমোৰস্কি", "Stavropol": "স্তাভ্ৰোপোল", "Khabarovsk": "খাবাৰোভস্ক", "Acre": "এক্ৰে", "Alagoas": "আলাগোয়াছ", "Amapá": "আমাপা", "Amazonas": "আমাজোনাস", "Bahia": "বাহিয়া", "Ceará": "চিয়েৰা", "Espírito Santo": "এস্পিৰিতো চান্তো", "Goiás": "গোয়াস", "Maranhão": "মাৰানহাঁও", "Mato Grosso": "মাতো গ্ৰোচো", "Mato Grosso do Sul": "মাতো গ্ৰোচো দো চুল", "Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছ", "Rondônia": "ৰণ্ডোনিয়া", "Campeche": "কেম্পেচে", "Pará": "পাৰা", "Paraíba": "পাৰাইবা", "Paraná": "পাৰানা", "Pernambuco": "পেৰ্নামবুকো", "Piauí": "পিয়াউই", "Rio Grande do Norte": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো নৰ্তে", "Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল", "Roraima": "ৰোৰাইমা", "Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনা", "Sergipe": "চেৰগিপে", "Tocantins": "তোকানচিন্স", "Federal District": "ফেডাৰেল ডিষ্ট্ৰিক্ট", "Catamarca": "কাতামাৰ্কা", "Chaco": "চাকো", "Chubut": "চুবুত", "Córdoba": "কৰ্ডোবা", "Corrientes": "কোৰিয়েন্তেস", "Entre Ríos": "এন্ত্ৰে ৰিঅ'চ", "Formosa": "ফৰমোসা", "Jujuy": "হুইয়াই", "La Pampa": "লা পাম্পা", "La Rioja": "লা ৰিঅ'হা", "Misiones": "মিচিওনেস", "Neuquén": "নেউকেন", "Río Negro": "ৰিঅ' নেগ্ৰো", "Salta": "চালতা", "San Luis": "চান লুইছ", "Santa Fe": "চান্তা ফে", "Santiago del Estero": "চান্তিয়াগো দেল এস্তেৰো", "Tierra del Fuego": "তিয়েৰা দেল ফুয়েগো", "Tucumán": "তুকুমান", "North Kalimantan": "উত্তৰ কালিমন্তান", "Aguascalientes": "আগুৱাস্কালিয়েন্তেস", "Baja California": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া", "Baja California Sur": "বাহা কেলিফৰ্নিয়া চুৰ", "Chiapas": "চিয়াপাচ", "Chihuahua": "চিহুৱাহুৱা", "Coahuila": "কোৱাহুইলা", "Colima": "কোলিমা", "Durango": "ডুৰাংগো", "Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো", "Guerrero": "গুৱেৰেৰো", "Hidalgo": "হিদালগো", "Jalisco": "হালিস্কো", "Mexico State": "মেক্সিকো ষ্টেট", "Michoacán": "মিচোৱাকান", "Morelos": "মোৰেলোচ", "Nayarit": "নায়াৰিত", "Nuevo León": "নুয়েভো লেওন", "Oaxaca": "ৱাহাকা", "Querétaro": "কেৰেতাৰো", "Quintana Roo": "কুইন্তানা ৰু", "San Luis Potosí": "চান লুইছ পতোচি", "Sinaloa": "চিনালোয়া", "Sonora": "চোনোৰা", "Tabasco": "তাবাস্কো", "Tamaulipas": "তামাউলিপাস", "Tlaxcala": "ত্লাক্সকালা", "Veracruz": "ভেৰাক্ৰুজ", "Yucatán": "য়ুকাতান", "Zacatecas": "জাকাতেকাচ", "Aceh": "আচেহ", "Bali": "বালি", "Papua": "পাপুৱা", "Banten": "বান্তেন", "Bengkulu": "বেংকুলু", "Gorontalo": "গোৰোন্তালো", "Jambi": "জাম্বি", "West Sumatra": "পশ্চিম সুমাত্ৰা", "West Java": "পশ্চিম জাভা", "Central Java": "মধ্য জাভা", "East Java": "পূব জাভা", "West Kalimantan": "পশ্চিম কালিমন্তান", "South Kalimantan": "দক্ষিণ কালিমন্তান", "Central Kalimantan": "মধ্য কালিমন্তান", "East Kalimantan": "পূব কালিমন্তান", "Bangka Belitung": "বাংকা বেলিতুং", "Riau Islands": "ৰিয়াউ দ্বীপপুঞ্জ", "Lampung": "লাম্পুং", "Maluku": "মালুকু", "North Maluku": "উত্তৰ মালুকু", "West Nusa Tenggara": "পশ্চিম নুচা তেংগাৰা", "East Nusa Tenggara": "পূব নুচা তেংগাৰা", "West Papua": "পশ্চিম পাপুৱা", "Riau": "ৰিয়াউ", "West Sulawesi": "পশ্চিম চুলাৱেচি", "South Sulawesi": "দক্ষিণ চুলাৱেচি", "Central Sulawesi": "মধ্য চুলাৱেচি", "Southeast Sulawesi": "দক্ষিণ-পূব চুলাৱেচি", "North Sulawesi": "উত্তৰ চুলাৱেচি", "South Sumatra": "দক্ষিণ সুমাত্ৰা", "North Sumatra": "উত্তৰ সুমাত্ৰা", "Yogyakarta": "যোগ্যাৰ্কাটা", "Johor": "জোহৰ", "Kedah": "কেদাহ", "Kelantan": "কেলান্তান", "Malacca": "মালাক্কা", "Negeri Sembilan": "নেগেৰি চেম্বিলান", "Pahang": "পাহাং", "Perak": "পেৰাক", "Perlis": "পেৰলিচ", "Sabah": "চাবাহ", "Sarawak": "চাৰাৱাক", "Selangor": "চেলাঙ্গৰ", "Terengganu": "তেৰেঙ্গানু", "Putrajaya": "পুত্ৰজায়া", "Labuan": "লাবুয়ান", "Anhui": "আনহুই", "Fujian": "ফুজিয়ান", "Gansu": "গানচু", "Guangdong": "গুৱাংডং", "Guizhou": "গুইঝৌ", "Hainan": "হাইনান", "Hebei": "হেবেই", "Heilongjiang": "হেইলুংজিয়াং", "Henan": "হেনান", "Hubei": "হুবাই", "Hunan": "হুনান", "Jiangsu": "জিয়াংসু", "Jiangxi": "জিয়াংচি", "Jilin": "জিলিন", "Liaoning": "লিয়াওনিং", "Qinghai": "কিংহাই", "Shaanxi": "শ্বানচি", "Shandong": "শানডং", "Shanxi": "শানচি", "Sichuan": "চিচুৱান", "Yunnan": "য়ুন্নান", "Zhejiang": "ঝেজিয়াং", "Guangxi": "গুৱাংচি", "Inner Mongolia": "ইনাৰ মংগোলিয়া", "Ningxia": "নিংছিয়া", "Tibet": "তিব্বত", "Xinjiang": "শিনজিয়াং", "Victoria": "ভিক্টোৰিয়া", "Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড", "Western Australia": "পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়া", "South Australia": "দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়া", "Ontario": "অণ্টাৰিঅ'", "Alberta": "আলবাৰ্টা", "Tasmania": "তাচমানিয়া", "Northern Territory": "উত্তৰ অঞ্চল", "Australian Capital Territory": "অষ্ট্ৰেলীয় ৰাজধানী অঞ্চল", "Quebec": "কুইবেক", "Nova Scotia": "নোভা স্কোচিয়া", "New Brunswick": "নিউ ব্ৰান্সউইক", "Manitoba": "মানিটোবা", "British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া", "Prince Edward Island": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড", "Saskatchewan": "চাচকাচুৱান", "Newfoundland and Labrador": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ", "Northwest Territories": "উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলসমূহ", "Yukon": "য়ুকন", "Nunavut": "নুনাভুত", "Lower Saxony": "লোৱাৰ চেক্সনি", "Bavaria": "বাভাৰিয়া", "Baden-Württemberg": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ", "Hesse": "হেচেন", "Saxony": "চেক্সনি", "Thuringia": "থুৰিনজিয়া", "Rhineland-Palatinate": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট", "North Rhine-Westphalia": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া", "Schleswig-Holstein": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন", "Brandenburg": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ", "Brittany": "ব্ৰিটানি", "Mecklenburg-Vorpommern": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ", "Saxony-Anhalt": "চেক্সনি-আনহাল্ট", "Saarland": "চাৰলেণ্ড", "Île-de-France": "ইল-দ্য-ফ্ৰঁস", "Provence-Alpes-Côte d'Azur": "প্ৰোভঁস-আল্প-কোত দাজ্যূৰ", "Normandy": "নৰমেণ্ডি", "Nouvelle-Aquitaine": "নুভেল-একুইটেইন", "Occitanie": "অক্সিটানি", "Auvergne-Rhône-Alpes": "অভাৰনিয়ে-ৰোন-আল্পস", "Centre-Val de Loire": "চেণ্ট্ৰে-ভাল দ্য লোৱাৰ", "Grand Est": "গ্ৰাঁদ এস্ত", "Hauts-de-France": "ওত-দ্য-ফ্ৰঁস", "Bourgogne-Franche-Comté": "বুৰগোনিয়ে-ফ্ৰাঁশ-কঁতে", "Pays de la Loire": "পেই দ্য লা লোৱাৰ", "Corsica": "কৰ্চিকা", "Lombardy": "লম্বাৰ্ডি", "Lazio": "লাজিও", "Campania": "কাম্পানিয়া", "Sicily": "চিচিলি", "Veneto": "ভেনেতো", "Emilia-Romagna": "এমিলিয়া-ৰোমাগনা", "Piedmont": "পিদমনট", "Apulia": "আপুৰিয়া", "Tuscany": "তুস্কানি", "Calabria": "কালাব্ৰিয়া", "Sardinia": "চাৰ্ডিনিয়া", "Liguria": "লিগুৰিয়া", "Marche": "মাৰ্কে", "Abruzzo": "আব্ৰুজ্জো", "Friuli Venezia Giulia": "ফ্ৰিউলি ভেনেজিয়া জুলিয়া", "Trentino-Alto Adige": "ট্ৰেণ্টিনো-আলতো আদিগে", "Umbria": "উমব্ৰিয়া", "Basilicata": "বাচিলিকাতা", "Basque Country": "বাস্ক কাণ্ট্ৰি", "Molise": "মোলিচে", "Aosta Valley": "আওস্তা ভেলী", "Andalusia": "আন্দালুচিয়া", "Catalonia": "কাটালোনিয়া", "Valencian Community": "ভেলেন্সিয়ান কমিউনিটি", "Galicia": "গালিচিয়া", "Castile and León": "কাষ্টাইল আৰু লেওন", "Castilla-La Mancha": "কাষ্টাইলা-লা মাঞ্চা", "Murcia": "মুৰচিয়া", "Aragon": "আৰাগন", "Extremadura": "এক্সট্ৰেমাদোৰা", "Asturias": "আস্তুৰিয়াচ", "Navarre": "নাভাৰে", "Cantabria": "কাণ্টাব্ৰিয়া", "Hokkaido": "হোক্কাইদো", "Honshu": "হোনশু", "Kyushu": "কিউশু", "Shikoku": "শিকোকু", "Kanto": "কান্তো", "Kansai": "কানসাই", "Tohoku": "তোহোকু", "Chubu": "চুবু", "Chugoku": "চুগোকু", "east berlin": "পূব বাৰ্লিন", "west berlin": "পশ্চিম বাৰ্লিন", } academic_subjects = { "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "law": "আইন", "neurosurgery": "নিউৰোচাৰ্জাৰী", "children's books": "শিশু গ্ৰন্থ", "children's literature": "শিশু সাহিত্য", "textbooks": "পাঠ্যপুথি", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "anti-war": "যুদ্ধবিৰোধী", "trade union": "ট্ৰেড ইউনিয়ন", "lgbt": "এলজিবিটি", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "lgbtq": "এলজিবিটিকিউ", "lgbtq+": "এলজিবিটিকিউ+", "human rights": "মানৱ অধিকাৰ", "fiction": "কল্পকাহিনী", "science fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "fantasy": "ফেণ্টাচী", "science fiction and fantasy": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী", "nuclear medicine": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসা", "philosophy": "দৰ্শন", "religion": "ধৰ্ম", "theology": "ধৰ্মতত্ত্ব", "ecology": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "clinical psychology": "ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান", "religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়ন", "biblical studies": "বাইবেল অধ্যয়ন", "islamic theology": "ইছলামী ধৰ্মতত্ত্ব", "christian theology": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মতত্ত্ব", "jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্ব", "hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্ব", "buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্ব", "sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্ব", "jain theology": "জৈন ধৰ্মতত্ত্ব", "history": "ইতিহাস", "world history": "বিশ্ব ইতিহাস", "ancient history": "প্ৰাচীন ইতিহাস", "physical education": "শাৰীৰিক শিক্ষা", "medieval history": "মধ্যযুগীয় ইতিহাস", "modern history": "আধুনিক ইতিহাস", "contemporary history": "সমসাময়িক ইতিহাস", "military history": "সামৰিক ইতিহাস", "political history": "ৰাজনৈতিক ইতিহাস", "social history": "সামাজিক ইতিহাস", "economic history": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাস", "cultural history": "সাংস্কৃতিক ইতিহাস", "history of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাস", "history of religion": "ধৰ্মৰ ইতিহাস", "art history": "শিল্পৰ ইতিহাস", "american history": "মাৰ্কিন ইতিহাস", "british history": "ব্ৰিটিছ ইতিহাস", "french history": "ফৰাচী ইতিহাস", "german history": "জাৰ্মান ইতিহাস", "italian history": "ইটালীয় ইতিহাস", "spanish history": "স্পেনিছ ইতিহাস", "russian history": "ৰুছ ইতিহাস", "chinese history": "চীনা ইতিহাস", "japanese history": "জাপানী ইতিহাস", "indian history": "ভাৰতীয় ইতিহাস", "south asian history": "দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাস", "middle eastern history": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইতিহাস", "victorian literature": "ভিক্টোৰিয়ান সাহিত্য", "african history": "আফ্ৰিকাৰ ইতিহাস", "european history": "ইউৰোপৰ ইতিহাস", "colonial history": "ঔপনিৱেশিক ইতিহাস", "church history": "চাৰ্চৰ ইতিহাস", "music history": "সংগীতৰ ইতিহাস", "portuguese history": "পৰ্তুগীজ ইতিহাস", "brazilian history": "ব্ৰাজিলীয় ইতিহাস", "literature": "সাহিত্য", "comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্য", "world literature": "বিশ্ব সাহিত্য", "classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্য", "medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্য", "modern literature": "আধুনিক সাহিত্য", "contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্য", "renaissance literature": "ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "american literature": "মাৰ্কিন সাহিত্য", "british literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্য", "english literature": "ইংৰাজী সাহিত্য", "french literature": "ফৰাচী সাহিত্য", "german literature": "জাৰ্মান সাহিত্য", "italian literature": "ইটালীয় সাহিত্য", "spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্য", "portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্য", "russian literature": "ৰুছ সাহিত্য", "chinese literature": "চীনা সাহিত্য", "japanese literature": "জাপানী সাহিত্য", "korean literature": "কোৰীয় সাহিত্য", "arabic literature": "আৰবী সাহিত্য", "persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্য", "sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্য", "bengali literature": "বাংলা সাহিত্য", "hindi literature": "হিন্দী সাহিত্য", "urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্য", "tamil literature": "তামিল সাহিত্য", "telugu literature": "তেলুগু সাহিত্য", "kannada literature": "কন্নড় সাহিত্য", "malayalam literature": "মালায়ালম সাহিত্য", "marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্য", "gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্য", "punjabi literature": "পঞ্জাবী সাহিত্য", "odia literature": "ওড়িয়া সাহিত্য", "assamese literature": "অসমীয়া সাহিত্য", "african-american literature": "আফ্ৰিকান-আমেৰিকান সাহিত্য", "greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্য", "latin literature": "লেটিন সাহিত্য", "oral literature": "মৌখিক সাহিত্য", "religion and literature": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "william shakespeare and renaissance literature": "উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰ আৰু ৰেনেসাঁ সাহিত্য", "constitutional law": "সাংবিধানিক আইন", "criminal law": "ফৌজদাৰী আইন", "civil law": "দেৱানী আইন", "international law": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন", "environmental law": "পৰিৱেশ আইন", "human rights law": "মানৱ অধিকাৰ আইন", "tax law": "কৰ আইন", "commercial law": "বাণিজ্যিক আইন", "philosophy of law": "আইন দৰ্শন", "political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞান", "politics": "ৰাজনীতি", "political philosophy": "ৰাজনৈতিক দৰ্শন", "international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক", "international security": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা", "security studies": "নিৰাপত্তা অধ্যয়ন", "strategic studies": "কৌশলগত অধ্যয়ন", "peace studies": "শান্তি অধ্যয়ন", "conflict studies": "সংঘাত অধ্যয়ন", "public administration": "জনপ্ৰশাসন", "public policy": "জননীতি", "governance": "সুশাসন", "diplomacy": "কূটনীতি", "development studies": "উন্নয়ন অধ্যয়ন", "urban studies": "নগৰ অধ্যয়ন", "rural studies": "গ্ৰাম্য অধ্যয়ন", "gender studies": "লিংগ অধ্যয়ন", "women's studies": "নাৰী অধ্যয়ন", "economics": "অৰ্থনীতি", "finance": "বিত্ত", "accounting": "হিচাপবিজ্ঞান", "management": "ব্যৱস্থাপনা", "marketing": "বিপণন", "business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসন", "sociology": "সমাজতত্ত্ব", "anthropology": "নৃতত্ত্ব", "archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্ব", "geography": "ভূগোল", "demography": "জনগাঁথনি বিজ্ঞান", "criminology": "অপৰাধ বিজ্ঞান", "social work": "সমাজকৰ্ম", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন", "heritage studies": "ঐতিহ্য অধ্যয়ন", "museum studies": "সংগ্ৰহালয় অধ্যয়ন", "education": "শিক্ষা", "philosophy of education": "শিক্ষা দৰ্শন", "english language": "ইংৰাজী ভাষা", "bengali language": "বাংলা ভাষা", "arabic language": "আৰবী ভাষা", "chinese language": "চীনা ভাষা", "japanese language": "জাপানী ভাষা", "sanskrit": "সংস্কৃত", "linguistics": "ভাষাবিজ্ঞান", "philology": "ভাষাতত্ত্ব", "etymology": "ব্যুৎপত্তিবিদ্যা", "semiotics": "চিহ্নতত্ত্ব", "pragmatics": "প্ৰয়োগতত্ত্ব", "phonetics": "ধ্বনিতত্ত্ব", "phonology": "ধ্বনিবিজ্ঞান", "syntax": "বাক্যতত্ত্ব", "morphology": "ৰূপতত্ত্ব", "translation studies": "অনুবাদ অধ্যয়ন", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "communication": "যোগাযোগবিদ্যা", "media studies": "গণমাধ্যম অধ্যয়ন", "journalism": "সাংবাদিকতা", "information science": "তথ্য বিজ্ঞান", "library science": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞান", "ethics": "নীতিশাস্ত্ৰ", "logic": "যুক্তিবিদ্যা", "metaphysics": "অধিবিদ্যা", "epistemology": "জ্ঞানতত্ত্ব", "aesthetics": "নন্দনতত্ত্ব", "moral philosophy": "নৈতিক দৰ্শন", "philosophy of science": "বিজ্ঞানৰ দৰ্শন", "philosophy of religion": "ধৰ্ম দৰ্শন", "philosophy of language": "ভাষা দৰ্শন", "religious philosophy": "ধৰ্মীয় দৰ্শন", "islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজ", "quranic studies": "কোৰআন অধ্যয়ন", "hadith studies": "হাদিছ অধ্যয়ন", "fiqh": "ফিকহ", "christian studies": "খ্ৰীষ্টীয় অধ্যয়ন", "jewish studies": "ইহুদী অধ্যয়ন", "buddhist studies": "বৌদ্ধ অধ্যয়ন", "hindu studies": "হিন্দু অধ্যয়ন", "comparative religion": "তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব", "missiology": "মিচনবিদ্যা", "african religions": "আফ্ৰিকান ধৰ্ম", "postcolonial studies": "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়ন", "holocaust studies": "হলোকাষ্ট অধ্যয়ন", "genocide studies": "গণহত্যা অধ্যয়ন", "indigenous people and colonialism": "আদিবাসী আৰু উপনিৱেশবাদ", "physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞান", "quantum physics": "কোৱাণ্টাম পদাৰ্থবিজ্ঞান", "astrophysics": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞান", "chemistry": "ৰসায়ন বিজ্ঞান", "mathematics": "গণিত", "statistics": "পৰিসংখ্যা", "astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান", "geology": "ভূতত্ত্ব", "environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞান", "materials science": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান", "data science": "তথ্য বিজ্ঞান", "computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান", "artificial intelligence": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা", "machine learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "cybersecurity": "চাইবাৰ নিৰাপত্তা", "software engineering": "চফ্টৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰিং", "information technology": "তথ্য প্ৰযুক্তি", "robotics": "ৰবটিক্স", "engineering": "প্ৰকৌশল বিদ্যা", "nanotechnology": "নেনোপ্ৰযুক্তি", "biotechnology": "জীৱপ্ৰযুক্তি", "biology": "জীৱবিজ্ঞান", "botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞান", "zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞান", "genetics": "জিনতত্ত্ব", "microbiology": "অণুজীৱ বিজ্ঞান", "biochemistry": "জীৱৰসায়ন", "neuroscience": "স্নায়ুবিজ্ঞান", "immunology": "ৰোগ প্ৰতিৰোধ বিজ্ঞান", "epidemiology": "মহামাৰী বিজ্ঞান", "medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞান", "global health": "বিশ্ব স্বাস্থ্য", "veterinary medicine": "পশু চিকিৎসা", "medical ethics": "চিকিৎসা নীতিশাস্ত্ৰ", "pharmacy": "ফাৰ্মাচী", "nursing": "নাৰ্ছিং", "anatomy": "শৰীৰস্থান", "physiology": "শৰীৰতত্ত্ব", "pathology": "ৰোগতত্ত্ব", "pharmacology": "ঔষধ বিজ্ঞান", "veterinary science": "পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান", "nutrition": "পুষ্টি বিজ্ঞান", "dentistry": "দাঁতৰ চিকিৎসা বিজ্ঞান", "surgery": "শল্য চিকিৎসা", "reproductive health": "প্ৰজনন স্বাস্থ্য", "cardiology": "হৃদৰোগ বিজ্ঞান", "oncology": "কৰ্কটৰোগ বিজ্ঞান", "psychiatry": "মনোৰোগ বিদ্যা", "classics": "ধ্ৰুপদী অধ্যয়ন", "mythology": "পুৰাণবিদ্যা", "folklore": "লোকসাহিত্য", "folk culture": "লোকসংস্কৃতি", "literary criticism": "সাহিত্য সমালোচনা", "literary theory": "সাহিত্যতত্ত্ব", "rhetoric": "অলংকাৰশাস্ত্ৰ", "poetry": "কবিতা", "the royal society": "ৰয়েল ছচাইটি", "the mediaeval period": "মধ্যযুগ", "antiquity": "প্ৰাচীন কাল", "late medieval religion": "পৰৱৰ্তী মধ্যযুগীয় ধৰ্ম", "the italian renaissance": "ইটালীয় ৰেনেসাঁ", "japan": "জাপান", "witchcraft and magic": "যাদুটোনা", "early modern europe": "প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক ইউৰোপ", "russia and the soviet union": "ৰাছিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়ন", "russia": "ৰাছিয়া", "theatre and film": "নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ", "modern age": "আধুনিক যুগ", "english": "ইংৰাজী", "russian music": "ৰাছিয়ান সংগীত", "religion and author": "ধৰ্ম আৰু সাহিত্য", "french poetry and dance": "ফৰাচী কবিতা আৰু নৃত্য", "portuguese and brazilian history": "পৰ্তুগীজ আৰু ব্ৰাজিলীয়ান ইতিহাস", "petroleum engineering": "পেট্ৰ'লিয়াম প্ৰকৌশল", "mechanical engineering": "যান্ত্ৰিক প্ৰকৌশল", "electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil engineering": "অসামৰিক প্ৰকৌশল", "chemical engineering": "ৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "computer engineering": "কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "industrial engineering": "ঔদ্যোগিক প্ৰকৌশল", "aerospace engineering": "মহাকাশ প্ৰকৌশল", "aeronautical engineering": "বিমান প্ৰকৌশল", "automotive engineering": "অটোমোটিভ প্ৰকৌশল", "biomedical engineering": "বায়োমেডিকেল প্ৰকৌশল", "environmental engineering": "পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "materials engineering": "পদাৰ্থ প্ৰকৌশল", "marine engineering": "মেৰিন প্ৰকৌশল", "mining engineering": "খনি প্ৰকৌশল", "nuclear engineering": "পাৰমাণৱিক প্ৰকৌশল", "agricultural engineering": "কৃষি প্ৰকৌশল", "structural engineering": "গাঁথনিগত প্ৰকৌশল", "telecommunications engineering": "টেলিকমিউনিকেচন প্ৰকৌশল", "geotechnical engineering": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত প্ৰকৌশল", "mechatronics engineering": "মেকাট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "systems engineering": "চিষ্টেম প্ৰকৌশল", "textile engineering": "টেক্সটাইল প্ৰকৌশল", "robotics engineering": "ৰবটিক্স প্ৰকৌশল", "water resources engineering": "জলসম্পদ প্ৰকৌশল", "metallurgical engineering": "ধাতৱ প্ৰকৌশল", "manufacturing engineering": "উৎপাদন প্ৰকৌশল", "biochemical engineering": "জৈৱৰাসায়নিক প্ৰকৌশল", "transportation engineering": "পৰিবহণ প্ৰকৌশল", "energy engineering": "শক্তি প্ৰকৌশল", "materials science and engineering": "পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "acoustical engineering": "শব্দ প্ৰকৌশল", "optical engineering": "আলোক প্ৰকৌশল", "ocean engineering": "সমুদ্ৰ প্ৰকৌশল", "genetic engineering": "জিন প্ৰকৌশল", "food engineering": "খাদ্য প্ৰকৌশল", "information engineering": "তথ্য প্ৰকৌশল", "hardware engineering": "হাৰ্ডৱেৰ প্ৰকৌশল", "electrical and electronic engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰকৌশল", "electrical and electronics engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স প্ৰকৌশল", "computer science and engineering": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰকৌশল", "civil and environmental engineering": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ প্ৰকৌশল", "mechanical and aerospace engineering": "যান্ত্ৰিক আৰু মহাকাশ প্ৰকৌশল", "electrical and computer engineering": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰকৌশল", "electronic and electrical engineering": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশল", "civil": "অসামৰিক", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "chemical": "ৰাসায়নিক", "aerospace": "মহাকাশ", "aeronautical": "বিমান", "automotive": "অটোমোটিভ", "agricultural": "কৃষি", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "environmental": "পৰিৱেশ", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "industrial": "ঔদ্যোগিক", "structural": "গাঁথনিগত", "geotechnical": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত", "metallurgical": "ধাতৱ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন" } sport_subjects = { "association football": "ফুটবল", "football": "ফুটবল", "soccer": "ফুটবল", "footballing": "ফুটবল", "futsal": "ফুটছাল", "beach soccer": "বিচ্ছ ফুটবল", "american football": "আমেৰিকান ফুটবল", "Canadian football": "কানাডিয়ান ফুটবল", "All-American football": "অল-আমেৰিকান ফুটবল", "australian rules football": "অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰুলছ ফুটবল", "gaelic football": "গেলিক ফুটবল", "gridiron": "গ্ৰিডিৰন", "rugby": "ৰাগবী", "rugby union": "ৰাগবী ইউনিয়ন", "rugby league": "ৰাগবী লিগ", "rugby football": "ৰাগবী ফুটবল", "rugby league and rugby union": "ৰাগবী লিগ আৰু ৰাগবী ইউনিয়ন", "hockey": "হকী", "field hockey": "ফিল্ড হকী", "ice hockey": "আইচ হকী", "indoor hockey": "ইনড'ৰ হকী", "sledge hockey": "স্লেজ হকী", "inline hockey": "ইনলাইন হকী", "roller hockey": "ৰোলাৰ হকী", "street hockey": "ষ্ট্ৰীট হকী", "ball hockey": "বল হকী", "underwater hockey": "আণ্ডাৰৱাটাৰ হকী", "floor hockey": "ফ্ল'ৰ হকী", "bandy": "বেণ্ডি", "cricket": "ক্ৰিকেট", "cricketing": "ক্ৰিকেট", "T20 cricket": "টি২০ ক্ৰিকেট", "ODI cricket": "এদিনীয়া ক্ৰিকেট", "First-class cricket": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট", "First-class": "প্ৰথম শ্ৰেণীৰ", "List A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "List-A cricket": "লিষ্ট এ ক্ৰিকেট", "Test cricket": "টেষ্ট ক্ৰিকেট", "tennis": "টেনিছ", "real tennis": "ৰিয়েল টেনিছ", "table tennis": "টেবুল টেনিছ", "tabletennis": "টেবুল টেনিছ", "badminton": "বেডমিণ্টন", "squash": "স্কোৱাছ", "baseball": "বেছবল", "baseball league": "বেছবল লিগ", "negro league baseball": "নিগ্ৰো লিগ বেছবল", "softball": "ছফ্টবল", "padel": "পেডেল", "pickleball": "পিকলবল", "racquetball": "ৰেকেটবল", "negro leagues": "নিগ্ৰো লিগ", "negro league": "নিগ্ৰো লিগ", "basketball": "বাস্কেটবল", "volleyball": "ভলীবল", "beach volleyball": "বিচ্ছ ভলীবল", "snow volleyball": "স্ন' ভলীবল", "netball": "নেটবল", "handball": "হেণ্ডবল", "beach handball": "বিচ্ছ হেণ্ডবল", "korfball": "কৰ্ফবল", "sepak takraw": "চেপাক তাক্ৰো", "goalball": "গোলবল", "ultimate frisbee": "আল্টিমেট ফ্ৰিছবী", "golf": "গল্ফ", "archery": "ধনুৰ্বিদ্যা", "shooting": "শ্বুটিং", "darts": "ডাৰ্টছ", "bowling": "বোলিং", "ten-pin": "টেন-পিন", "billiards": "বিলিয়াৰ্ডছ", "snooker": "স্নুকাৰ", "pool": "পুল", "IVY league": "আইভী লিগ", "croquet": "ক্ৰোকে", "pétanque": "পেতাংক", "boules": "বুলছ", "curling": "কাৰ্লিং", "wrestling": "মল্লযুঁজ", "freestyle wrestling": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজ", "greco-roman wrestling": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজ", "boxing": "বক্সিং", "martial arts": "মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mixed martial arts": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ", "mma": "এমএমএ", "judo": "জুডো", "karate": "কাৰাটে", "taekwondo": "টাইকোৱাণ্ডো", "jiujitsu": "জিউজিৎছু", "jiu-jitsu": "জিউ-জিৎছু", "MMA fighter": "এমএমএ যুঁজাৰু", "brazilian jiu-jitsu": "ব্ৰাজিলিয়ান জিউ-জিৎছু", "muay thai": "মুৱাই থাই", "kickboxing": "কিকবক্সিং", "sambo": "সাম্বো", "sumo": "চুমো", "fencing": "ফেন্সিং", "wushu": "উশ্বু", "aikido": "আইকিডো", "kendo": "কেণ্ডো", "capoeira": "কাপোৱেৰা", "krav maga": "ক্ৰাভ মাগা", "pencak silat": "পেনচাক চিলাত", "athletics": "এথলেটিকছ", "sprinting": "স্প্ৰিণ্ট", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "weightlifting": "ভাৰোত্তোলন", "powerlifting": "পাৱাৰলিফটিং", "bodybuilding": "বডীবিল্ডিং", "olympic sports": "অলিম্পিক ক্ৰীড়া", "swimming": "সাঁতোৰ", "synchronized swimming": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰ", "artistic swimming": "আৰ্টিষ্টিক সাঁতোৰ", "open water swimming": "মুক্ত পানীৰ সাঁতোৰ", "diving": "ডাইভিং", "water polo": "ৱাটাৰ পোলো", "rowing": "ৰোৱিং", "canoeing": "কেনোয়িং", "kayaking": "কায়াকিং", "sailing": "ছেইলিং", "surfing": "চাৰ্ফিং", "water skiing": "ৱাটাৰ স্কিইং", "dragon boat": "ড্ৰেগন ব'ট", "figure skating": "ফিগাৰ স্কেটিং", "speed skating": "স্পীড স্কেটিং", "short track speed skating": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটিং", "alpine skiing": "আল্পাইন স্কিইং", "cross-country skiing": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিইং", "ski jumping": "স্কি জাম্পিং", "snowboarding": "স্ন'বৰ্ডিং", "bobsleigh": "ববস্লেই", "luge": "লুজ", "skeleton": "স্কেলেটন", "cycling": "চাইক্লিং", "road cycling": "ৰোড চাইক্লিং", "track cycling": "ট্ৰেক চাইক্লিং", "mountain biking": "মাউণ্টেইন বাইকিং", "bmx": "বিএমএক্স", "bicycle motocross": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ", "cyclo-cross": "চাইক্ল'-ক্ৰছ", "motor racing": "মটৰ ৰেচিং", "auto racing": "অট' ৰেচিং", "motorsport": "মটৰস্প'ৰ্ট", "formula one": "ফৰ্মুলা ৱান", "f1": "এফ১", "motorcycling": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "motogp": "মটোজিপি", "equestrian": "অশ্বাৰোহণ", "polo": "পোলো", "triathlon": "ট্ৰায়াথলন", "biathlon": "বায়াথলন", "skateboarding": "স্কেটবৰ্ডিং", "sport climbing": "স্প'ৰ্ট ক্লাইম্বিং", "mountaineering": "পৰ্বতাৰোহণ", "bouldering": "ব'ল্ডাৰিং", "parkour": "পাৰকুৰ", "orienteering": "অৰিয়েণ্টিয়াৰিং", "air sports": "বিমান ক্ৰীড়া", "paragliding": "পেৰাগ্লাইডিং", "esports": "ই-স্প'ৰ্টছ", "chess": "দাবা", "bridge": "ব্ৰীজ", "go": "গ'", "shogi": "শ্বোগি", "xiangqi": "চিয়াংচি", "backgammon": "বেকগেমমোন", "checkers": "চেকাৰ্ছ", "mahjong": "মাহজং", "kabaddi": "কাবাডী", "kho kho": "খো খো", "lacrosse": "লেক্ৰছ", "ringette": "ৰিংগেট", "shinty": "শিণ্টি", "camogie": "কেমোগি", "hurling": "হাৰ্লিং", "floorball": "ফ্ল'ৰবল", "teqball": "টেকবল", "fistball": "ফিষ্টবল", "NFL": "এনএফএল", "National Football League": "নেচনেল ফুটবল লিগ", "NBA": "এনবিএ", "National Basketball Association": "নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "WNBA": "ডব্লিউএনবিএ", "Women's National Basketball Association": "ৱিমেন্স নেচনেল বাস্কেটবল এছোচিয়েশ্বন", "MLB": "এমএলবি", "Major League Baseball": "মেজাৰ লিগ বেছবল", "NHL": "এনএইচএল", "National Hockey League": "নেচনেল হকী লিগ", "MLS": "এমএলএছ", "Major League Soccer": "মেজাৰ লিগ ছকাৰ", "NWSL": "এনডব্লিউএছএল", "National Women's Soccer League": "নেচনেল ৱিমেন্স ছকাৰ লিগ", "FIFA World Cup": "ফিফা বিশ্বকাপ", "Copa America": "কোপা আমেৰিকা", "UEFA Euro": "উয়েফা ইউৰো", "AFC Asian Cup": "এএফচি এছিয়ান কাপ", "AFCON": "আফকন", "EPL": "ইপিএল", "English Premier League": "ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "UCL": "ইউচিএল", "UEFA Champions League": "উয়েফা চেম্পিয়ন্স লিগ", "UEL": "ইউইএল", "UEFA Europa League": "উয়েফা ইউৰোপা লিগ", "UECL": "ইউইচিএল", "UEFA Conference League": "উয়েফা কনফাৰেন্স লিগ", "La Liga": "লা লিগা", "Serie A": "চেৰি আ", "Bundesliga": "বুন্দেশলিগা", "Ligue 1": "লিগ ১", "Süper Lig": "ছুপাৰ লিগ", "Eredivisie": "এৰেডিভিছি", "Primeira Liga": "প্ৰিমেইৰা লিগা", "Pro League": "প্ৰো লিগ", "Scottish Premiership": "স্কটিছ প্ৰিমিয়াৰশ্বিপ", "Swiss Super League": "চুইছ ছুপাৰ লিগ", "Austrian Bundesliga": "অষ্ট্ৰিয়ান বুন্দেশলিগা", "Danish Superliga": "ডেনিছ ছুপাৰলিগা", "Norwegian Eliteserien": "নৰৱেজিয়ান এলিটছেৰিয়েন", "Swedish Allsvenskan": "চুইডিছ অলসভেনস্কান", "Polish Ekstraklasa": "পোলিছ এক্সট্ৰাক্লাছা", "Czech First League": "চেক ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Ukrainian Premier League": "ইউক্ৰেইনীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "Greek Super League": "গ্ৰীক ছুপাৰ লিগ", "Romanian SuperLiga": "ৰোমানিয়ান ছুপাৰলিগা", "Croatian Football League": "ক্ৰোৱেচিয়ান ফুটবল লিগ", "Serbian SuperLiga": "চাৰ্বিয়ান ছুপাৰলিগা", "Hungarian NB I": "হাংগেৰিয়ান এনবি ১", "Bulgarian First League": "বুলগেৰিয়ান ফাৰ্ষ্ট লিগ", "Liga MX": "লিগা এমএক্স", "Brasileirão": "ব্ৰাজিলিয়ান ছিৰিজ এ", "Argentine Primera División": "আৰ্জেণ্টাইন প্ৰাইমেৰা ডিভিছন", "J1 League": "জে১ লিগ", "K League 1": "কে লিগ ১", "Chinese Super League": "চাইনিজ ছুপাৰ লিগ", "A-League Men": "এ-লিগ মেন", "ISL": "আইএছএল", "Indian Super League": "ইণ্ডিয়ান ছুপাৰ লিগ", "IPL": "আইপিএল", "Indian Premier League": "ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "PSL": "পিএছএল", "Pakistan Super League": "পাকিস্তান ছুপাৰ লিগ", "BBL": "বিবিএল", "Big Bash League": "বিগ বেছ লিগ", "CPL": "চিপিএল", "Caribbean Premier League": "কেৰিবিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "SA20": "এছএ২০", "South Africa Twenty20 League": "চাউথ আফ্ৰিকা টুৱেণ্টি২০ লিগ", "BPL": "বিপিএল", "Bangladesh Premier League": "বাংলাদেশ প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "LPL": "এলপিএল", "Lanka Premier League": "লংকা প্ৰিমিয়াৰ লিগ", "The Hundred": "দ্য হাণ্ড্ৰেড", "Wimbledon": "উইম্বলডন", "US Open": "ইউএছ অ'পেন", "French Open": "ফ্ৰেন্স অ'পেন", "Australian Open": "অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন", "ATP": "এটিপি", "WTA": "ডব্লিউটিএ", "BWF": "বিডব্লিউএফ", "UFC": "ইউএফচি", "WWE": "ডব্লিউডব্লিউই", "eskrima": "এস্ক্ৰিমা", "rugby sevens": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby 7s": "ৰাগবী চেভেন্স", "seven-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "7-a-side rugby": "ৰাগবী চেভেন্স", "rugby tens": "ৰাগবী টেন্স", "rugby 10s": "ৰাগবী টেন্স", "ten-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "10-a-side rugby": "ৰাগবী টেন্স", "wheelchair rugby": "হুইলচেয়াৰ ৰাগবী", "tag rugby": "টেগ ৰাগবী", "touch rugby": "টাচ ৰাগবী", "beach rugby": "বিচ্ছ ৰাগবী", "automobile": "মটৰগাড়ী", "car": "গাড়ী", "motor": "মটৰ", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "touring car": "ট্যুৰিং কাৰ", "sports car": "স্প'ৰ্টছ কাৰ", "endurance": "এণ্ডোৰেঞ্চ", "formula": "ফৰ্মুলা", "Formula One": "ফৰ্মুলা ৱান", "Formula Two": "ফৰ্মুলা টু", "Formula Three": "ফৰ্মুলা থ্ৰী", "electric": "বৈদ্যুতিক", "Formula E": "ফৰ্মুলা ই", "autonomous": "স্বয়ংক্ৰিয়", "solar car": "সৌৰচালিত গাড়ী", "dirt track": "ডাৰ্ট ট্ৰেক", "dirt modified": "ডাৰ্ট মডিফাইড", "modified": "মডিফাইড", "supermodified": "ছুপাৰমডিফাইড", "sprint car": "স্প্ৰিণ্ট কাৰ", "midget car": "মিজেট কাৰ", "legend car": "লেজেণ্ড কাৰ", "drag": "ড্ৰেগ", "rally": "ৰেলী", "rallycross": "ৰেলীক্ৰছ", "off-road": "অফ-ৰোড", "desert": "মৰুভূমি", "motocross": "মটোক্ৰছ", "supercross": "ছুপাৰক্ৰছ", "enduro": "এণ্ডুৰো", "motorcycle": "মটৰচাইকেল", "speedway": "স্পীডৱে", "kart": "কাৰ্ট", "go-kart": "গ'-কাৰ্ট", "autocross": "অট'ক্ৰছ", "powerboat": "পাৱাৰব'ট", "motorboat": "মটৰব'ট", "offshore powerboat": "অফশ্বোৰ পাৱাৰব'ট", "hydroplane": "হাইড্ৰোপ্লেন", "wheelchair basketball": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল", "table hockey": "টেবুল হকী", "rink hockey": "ৰিংক হকী", "para table tennis": "পেৰা টেবুল টেনিছ", "para athletics": "পেৰা এথলেটিকছ", "racewalking": "ৰেছৱাকিং", "modern pentathlon": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলন", "artistic gymnastics": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্টিকছ", "rhythmic gymnastics": "ৰিডমিক জিমনাষ্টিকছ", "trampoline gymnastics": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্টিকছ", "windsurfing": "উইণ্ডচাৰ্ফিং", "keirin": "কেইৰিন", "arm wrestling": "বাহুযুদ্ধ", "nordic combined": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড", "ice dancing": "আইচ ডান্সিং", "horse racing": "ঘোঁৰাদৌৰ", "draughts": "ড্ৰাফ্টছ", "poker": "পোকাৰ", "yacht racing": "ইয়ট ৰেচিং", "ski mountaineering": "স্কি পৰ্বতাৰোহণ", "women's lacrosse": "মহিলাৰ লেক্ৰছ", "pesäpallo": "পেসাপালো", "pelota": "পেলোটা", "bullfighting": "বুলফাইটিং", "motorsports": "মটৰস্প'ৰ্টছ", "motorcycle racing": "মটৰচাইকেল ৰেচিং", "freestyle skiing": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিইং", "sport shooting": "স্প'ৰ্ট শ্বুটিং", "olympic games": "অলিম্পিক গেমছ", "olympics": "অলিম্পিক গেমছ", "summer olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "summer olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympic games": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "winter olympics": "শীতকালীন অলিম্পিক গেমছ", "youth olympic games": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "youth olympics": "যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "summer youth olympics": "গ্ৰীষ্মকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympic games": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "winter youth olympics": "শীতকালীন যুৱ অলিম্পিক গেমছ", "paralympic games": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "paralympics": "পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympic games": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "summer paralympics": "গ্ৰীষ্মকালীন পেৰালিম্পিক", "winter paralympic games": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক গেমছ", "winter paralympics": "শীতকালীন পেৰালিম্পিক", "asian winter games": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "awg": "এছিয়ান শীতকালীন গেমছ", "asian indoor and martial arts games": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "aimag": "এছিয়ান ইনড'ৰ আৰু মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian indoor games": "এছিয়ান ইনড'ৰ গেমছ", "asian martial arts games": "এছিয়ান মাৰ্শাল আৰ্টছ গেমছ", "asian beach games": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "abg": "এছিয়ান বিচ্ছ গেমছ", "asian youth games": "এছিয়ান যুৱ গেমছ", "african youth games": "আফ্ৰিকান যুৱ গেমছ", "african beach games": "আফ্ৰিকান বিচ্ছ গেমছ", "european youth olympic festival": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "eyof": "ইউৰোপীয় যুৱ অলিম্পিক উৎসৱ", "commonwealth youth games": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "cyg": "কমনৱেলথ যুৱ গেমছ", "mediterranean games": "মেডিটেৰেনিয়ান গেমছ", "islamic solidarity games": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "isg": "ইছলামিক ছলিডেৰিটি গেমছ", "francophonie games": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "games of la francophonie": "ফ্ৰাঙ্কোফোনি গেমছ", "world games": "ৱৰ্ল্ড গেমছ", "world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "sportaccord world combat games": "ৱৰ্ল্ড কমবেট গেমছ", "world beach games": "ৱৰ্ল্ড বিচ্ছ গেমছ", "deaflympics": "ডেফলিম্পিকছ", "summer deaflympics": "গ্ৰীষ্মকালীন ডেফলিম্পিকছ", "winter deaflympics": "শীতকালীন ডেফলিম্পিকছ", "universiade": "ইউনিভাৰ্চিয়াড", "world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "fisu world university games": "ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটি গেমছ", "summer universiade": "গ্ৰীষ্মকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "winter universiade": "শীতকালীন ইউনিভাৰ্চিয়াড", "bolivarian games": "বলিভাৰিয়ান গেমছ", "central american games": "মধ্য আমেৰিকান গেমছ", "pacific games": "পেচিফিক গেমছ", "south pacific games": "দক্ষিণ পেচিফিক গেমছ", "arab games": "আৰব গেমছ", "pan arab games": "আৰব গেমছ", "balkan games": "বলকান গেমছ", "games of the small states of europe": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "gsse": "ইউৰোপৰ ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ গেমছ", "island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "natwest island games": "আইলেণ্ড গেমছ", "lusophone games": "লুচাফোন গেমছ", "jogos da lusofonia": "লুচাফোন গেমছ", "sa games": "এছএ গেমছ", "south asian games": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "sag": "দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ", "saf games": "ছাফ গেমছ", "south asian federation games": "দক্ষিণ এছিয়ান ফেডাৰেচন গেমছ", "military world games": "মিলিটেৰী ৱৰ্ল্ড গেমছ", "cism world games": "চিআইএছএম ৱৰ্ল্ড গেমছ", "maccabiah games": "মাকাবিয়াহ গেমছ", "maccabiah": "মাকাবিয়াহ গেমছ" } professions = { # Games & Sports "footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association footballer": "ফুটবল খেলুৱৈ", "association football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "football player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "soccer player": "ফুটবল খেলুৱৈ", "professional footballer": "পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic footballer": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "gaelic football player": "গেলিক ফুটবল খেলুৱৈ", "rules footballer": "ৰুলছ ফুটবল খেলুৱৈ", "american football player": "আমেৰিকান ফুটবল খেলুৱৈ", "gridiron football player": "গ্ৰিডিৰন ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college football player": "অল-আমেৰিকান কলেজ ফুটবল খেলুৱৈ", "all-american college": "অল-আমেৰিকান কলেজ", "offensive lineman": "অফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive lineman": "ডিফেন্সিভ লাইনমেন", "defensive end": "ডিফেন্সিভ এণ্ড", "defensive tackle": "ডিফেন্সিভ টেকল", "offensive tackle": "অফেন্সিভ টেকল", "guard": "গাৰ্ড", "center": "চেণ্টাৰ", "return specialist": "ৰিটাৰ্ন স্পেচিয়েলিষ্ট", "defensive back": "ডিফেন্সিভ বেক", "kick returner": "কিক ৰিটাৰ্নাৰ", "quarterback": "কোৱাৰ্টাৰবেক", "running back": "ৰানিং বেক", "wide receiver": "ৱাইড ৰিচিভাৰ", "tight end": "টাইট এণ্ড", "linebacker": "লাইনবেকাৰ", "cornerback": "কৰ্ণাৰবেক", "football cornerback": "ফুটবল কৰ্ণাৰবেক", "football tight end": "ফুটবল টাইট এণ্ড", "football defensive back": "ফুটবল ডিফেন্সিভ বেক", "safety": "ছেফটি", "kicker": "কিকাৰ", "punter": "পাণ্টাৰ", "forward": "ফৰৱাৰ্ড", "striker": "ষ্ট্ৰাইকাৰ", "winger": "উইংগাৰ", "midfielder": "মিডফিল্ডাৰ", "defender": "ডিফেণ্ডাৰ", "center-back": "চেণ্টাৰ-বেক", "full-back": "ফুল-বেক", "wing-back": "উইং-বেক", "sweeper": "চুইপাৰ", "goalkeeper": "গ'লৰক্ষক", "association football coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "association football manager": "ফুটবল মেনেজাৰ", "soccer coach": "ফুটবল প্ৰশিক্ষক", "football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "association football referee": "ফুটবল ৰেফাৰী", "cricketer": "ক্ৰিকেটাৰ", "batsman": "বেটছমেন", "bowler": "বলাৰ", "wicket-keeper": "উইকেটৰক্ষক", "all-rounder": "অলৰাউণ্ডাৰ", "fielder": "ফিল্ডাৰ", "spinner": "স্পিনাৰ", "fast bowler": "ফাষ্ট বলাৰ", "seam bowler": "ছীম বলাৰ", "leg spinner": "লেগ স্পিনাৰ", "off spinner": "অফ স্পিনাৰ", "medium pacer": "মিডিয়াম পেচাৰ", "cricket umpire": "ক্ৰিকেত আম্পায়াৰ", "pitcher": "পিচাৰ", "basketball player": "বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "professional basketball player": "পেছাদাৰী বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "wheelchair basketball player": "হুইলচেয়াৰ বাস্কেটবল খেলুৱৈ", "placekicker": "প্লেচকিকাৰ", "basketball coach": "বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "college basketball coach": "কলেজ বাস্কেটবল প্ৰশিক্ষক", "basketball referee": "বাস্কেটবল ৰেফাৰী", "baseball player": "বেছবল খেলুৱৈ", "professional baseball player": "পেছাদাৰী বেছবল খেলুৱৈ", "baseball pitcher": "বেছবল পিচাৰ", "professional baseball pitcher": "পেছাদাৰী বেছবল পিচাৰ", "baseball coach": "বেছবল প্ৰশিক্ষক", "baseball umpire": "বেছবল আম্পায়াৰ", "volleyball player": "ভলীবল খেলুৱৈ", "beach volleyball player": "বিচ্ছ ভলীবল খেলুৱৈ", "volleyball coach": "ভলীবল প্ৰশিক্ষক", "ice hockey player": "আইচ হকী খেলুৱৈ", "professional ice hockey player": "পেছাদাৰী আইচ হকী খেলুৱৈ", "ice hockey defenceman": "আইচ হকী ডিফেঞ্চমেন", "ice hockey coach": "আইচ হকী প্ৰশিক্ষক", "field hockey player": "ফিল্ড হকী খেলুৱৈ", "table hockey player": "টেবুল হকী খেলুৱৈ", "rink hockey player": "ৰিংক হকী খেলুৱৈ", "bandy player": "বেণ্ডি খেলুৱৈ", "floorball player": "ফ্ল'ৰবল খেলুৱৈ", "tennis player": "টেনিছ খেলুৱৈ", "table tennis player": "টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "para table tennis player": "পেৰা টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ", "badminton player": "বেডমিণ্টন খেলুৱৈ", "squash player": "স্কোৱাছ খেলুৱৈ", "rugby union player": "ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "international rugby union player": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাগবী ইউনিয়ন খেলুৱৈ", "rugby league player": "ৰাগবী লিগ খেলুৱৈ", "rugby sevens player": "ৰাগবী চেভেন্স খেলুৱৈ", "athlete": "এথলীট", "sportsperson": "ক্ৰীড়াবিদ", "sportsman": "ক্ৰীড়াবিদ", "athletics competitor": "এথলীট", "para athlete": "পেৰা এথলীট", "para athletics competitor": "পেৰা এথলেটিকছ প্ৰতিযোগী", "paralympian": "পেৰালিম্পিয়ান", "paralympic athlete": "পেৰালিম্পিক এথলীট", "runner": "দৌৰবিদ", "sprinter": "স্প্ৰিণ্টাৰ", "distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "long-distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "middle-distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "ultramarathon runner": "আল্ট্ৰামেৰাথন দৌৰবিদ", "steeplechase runner": "ষ্টিপলচেজ ৰানাৰ", "hurdler": "হাৰ্ডলাৰ", "racewalker": "ৰেছৱাকাৰ", "race walker": "ৰেছ ৱাকাৰ", "marathon runner": "মেৰাথন দৌৰবিদ", "decathlete": "ডেকাথলিট", "heptathlete": "হেপ্টাথলিট", "pentathlete": "পেণ্টাথলিট", "modern pentathlete": "মডাৰ্ণ পেণ্টাথলিট", "triathlete": "ট্ৰায়াথলিট", "long jumper": "দীঘল জাপৰ খেলুৱৈ", "pole vaulter": "পল ভল্টাৰ", "vaulter": "ভল্টাৰ", "triple jumper": "ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "thrower": "নিক্ষেপকাৰী", "shot putter": "শ্বট পুট খেলুৱৈ", "discus thrower": "ডিছকাছ থ্ৰ'ৱাৰ", "javelin thrower": "জেভলিন থ্ৰ'ৱাৰ", "hammer thrower": "হামাৰ থ্ৰ'ৱাৰ", "gymnast": "জিমনাষ্ট", "artistic gymnast": "আৰ্টিষ্টিক জিমনাষ্ট", "rhythmic gymnast": "ৰিডমিক জিমনাষ্ট", "trampoline gymnast": "ট্ৰাম্পোলিন জিমনাষ্ট", "swimmer": "সাঁতোৰবিদ", "paralympic swimmer": "পেৰালিম্পিক সাঁতোৰবিদ", "synchronized swimmer": "চিংক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "swimming coach": "সাঁতোৰৰ প্ৰশিক্ষক", "diver": "ডাইভাৰ", "water polo player": "ৱাটাৰ পোলো খেলুৱৈ", "surfer": "চাৰ্ফাৰ", "windsurfer": "উইণ্ডচাৰ্ফাৰ", "cyclist": "চাইক্লীষ্ট", "racing cyclist": "ৰেচিং চাইক্লীষ্ট", "track cyclist": "ট্ৰেক চাইক্লীষ্ট", "road cyclist": "ৰোড চাইক্লীষ্ট", "bicycle racer": "বাইচাইকেল ৰেচাৰ", "sport cyclist": "স্প'ৰ্ট চাইক্লীষ্ট", "keirin cyclist": "কেইৰিন চাইক্লীষ্ট", "boxer": "বক্সাৰ", "professional boxer": "পেছাদাৰী বক্সাৰ", "wrestler": "মল্লযুঁজাৰু", "professional wrestler": "পেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "amateur wrestler": "অপেছাদাৰী মল্লযুঁজাৰু", "freestyle wrestler": "ফ্ৰীষ্টাইল মল্লযুঁজাৰু", "greco-roman wrestler": "গ্ৰেকো-ৰোমান মল্লযুঁজাৰু", "sport wrestler": "স্প'ৰ্ট মল্লযুঁজাৰু", "sumo wrestler": "চুমো মল্লযুঁজাৰু", "rikishi": "ৰিকিশ্বি", "arm wrestler": "বাহুযুঁজাৰু", "martial artist": "মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial artist": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টিষ্ট", "mixed martial arts fighter": "মিক্সড মাৰ্শাল আৰ্টছ যুঁজাৰু", "fighter": "যুঁজাৰু", "muay thai fighter": "মুৱাই থাই যুঁজাৰু", "kickboxer": "কিকবক্সাৰ", "judoka": "জুডোকা", "para judoka": "পেৰা জুডোকা", "taekwondo practitioner": "টাইকোৱাণ্ডো অনুশীলনকাৰী", "taekwondo athlete": "টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "taekwondoin": "টাইকোৱাণ্ডোইন", "para taekwondo athlete": "পেৰা টাইকোৱাণ্ডো এথলীট", "karateka": "কাৰাটেকা", "fencer": "ফেন্সাৰ", "jumper": "জাম্পাৰ", "skier": "স্কিয়াৰ", "alpine skier": "আল্পাইন স্কিয়াৰ", "para-alpine skier": "পেৰা-আল্পাইন স্কিয়াৰ", "cross-country skier": "ক্ৰছ-কাণ্ট্ৰি স্কিয়াৰ", "freestyle skier": "ফ্ৰীষ্টাইল স্কিয়াৰ", "nordic combined skier": "নৰ্ডিক কম্বাইণ্ড স্কিয়াৰ", "ski jumper": "স্কি জাম্পাৰ", "snowboarder": "স্ন'বৰ্ডাৰ", "figure skater": "ফিগাৰ স্কেটাৰ", "speed skater": "স্পীড স্কেটাৰ", "short track speed skater": "শৰ্ট ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "short-track speed skater": "শৰ্ট-ট্ৰেক স্পীড স্কেটাৰ", "pair skater": "পেয়াৰ স্কেটাৰ", "ice dancer": "আইচ ডান্সাৰ", "bobsledder": "ববস্লেডাৰ", "luger": "লুজ খেলুৱৈ", "skeleton racer": "স্কেলেটন ৰেচাৰ", "curler": "কাৰ্লাৰ", "male curler": "পুৰুষ কাৰ্লাৰ", "female curler": "মহিলা কাৰ্লাৰ", "curling coach": "কাৰ্লিং প্ৰশিক্ষক", "racer": "ৰেচাৰ", "racing driver": "ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "golfer": "গল্ফাৰ", "professional golfer": "পেছাদাৰী গল্ফাৰ", "archer": "ধনুৰ্বিদ", "para archer": "পেৰা ধনুৰ্বিদ", "sport shooter": "স্প'ৰ্ট শ্বুটাৰ", "sports shooter": "স্প'ৰ্টছ শ্বুটাৰ", "shooting athlete": "শ্বুটিং এথলীট", "equestrian": "অশ্বাৰোহী", "jockey": "জকী", "racecar driver": "ৰেচকাৰ ড্ৰাইভাৰ", "stock car racing driver": "ষ্টক কাৰ ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "rally driver": "ৰেলী ড্ৰাইভাৰ", "rally co-driver": "ৰেলী ক'-ড্ৰাইভাৰ", "motorsports competitor": "মটৰস্প'ৰ্টছ প্ৰতিযোগী", "motorcycle racer": "মটৰচাইকেল ৰেচাৰ", "motorcycle rider": "মটৰচাইকেল ৰাইডাৰ", "motorcycle speedway rider": "মটৰচাইকেল স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "speedway rider": "স্পীডৱে ৰাইডাৰ", "rider": "ৰাইডাৰ", "chess player": "দাবাড়ু", "chess grandmaster": "দাবা গ্ৰেণ্ডমাষ্টাৰ", "chess composer": "দাবা সুৰকাৰ", "go player": "গ' খেলুৱৈ", "shogi player": "শ্বোগি খেলুৱৈ", "draughts player": "ড্ৰাফ্টছ খেলুৱৈ", "darts player": "ডাৰ্টছ খেলুৱৈ", "snooker player": "স্নুকাৰ খেলুৱৈ", "billiard player": "বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "poker player": "পোকাৰ খেলুৱৈ", "bridge player": "ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "weightlifter": "ভাৰোত্তোলক", "powerlifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "bodybuilder": "বডীবিল্ডাৰ", "strongman": "ষ্ট্ৰংমেন", "rower": "ৰোৱাৰ", "coxswain": "কক্সোৱেইন", "canoeist": "কেনোয়িষ্ট", "kayaker": "কায়াকাৰ", "yacht racer": "ইয়ট ৰেচাৰ", "sailor": "নাৱিক", "mountaineer": "পৰ্বতাৰোহী", "mountain climber": "পৰ্বতাৰোহী", "climber": "আৰোহী", "rock climber": "শৈলাৰোহী", "ski mountaineer": "স্কি পৰ্বতাৰোহী", "orienteer": "অৰিয়েণ্টিয়াৰ", "handball player": "হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "handball coach": "হেণ্ডবল প্ৰশিক্ষক", "softball player": "ছফ্টবল খেলুৱৈ", "softball coach": "ছফ্টবল প্ৰশিক্ষক", "lacrosse player": "লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "women’s lacrosse player": "মহিলা লেক্ৰছ খেলুৱৈ", "netball player": "নেটবল খেলুৱৈ", "futsal player": "ফুটছাল খেলুৱৈ", "kabaddi player": "কাবাডী খেলুৱৈ", "pesäpallo player": "পেসাপালো খেলুৱৈ", "hurler": "হাৰ্লাৰ", "pelotari": "পেলোতাৰি", "bullfighter": "বুলফাইটাৰ", "torero": "তৰেৰো", "player": "খেলুৱৈ", "coach": "প্ৰশিক্ষক", "sports coach": "ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষক", "trainer": "প্ৰশিক্ষক", "umpire": "আম্পায়াৰ", "referee": "ৰেফাৰী", "sports official": "ক্ৰীড়া বিষয়া", "sports administrator": "ক্ৰীড়া প্ৰশাসক", "college athletics administrator": "কলেজ এথলেটিকছ প্ৰশাসক", "track and field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "track & field athlete": "ট্ৰেক এণ্ড ফিল্ড এথলীট", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "track athlete": "ট্ৰেক এথলীট", # --- Writers, Authors & Literature --- "writer": "লেখক", "author": "লেখক", "book author": "গ্ৰন্থকাৰ", "novelist": "ঔপন্যাসিক", "essayist": "প্ৰবন্ধকাৰ", "poet": "কবি", "playwright": "নাট্যকাৰ", "dramatist": "নাট্যকাৰ", "dramaturge": "নাট্যকাৰ", "screenwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "scriptwriter": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "television writer": "টেলিভিছন লেখক", "tv writer": "টিভি লেখক", "comics writer": "কমিক্স লেখক", "comic book writer": "কমিক বুক লেখক", "manga artist": "মাংগা শিল্পী", "mangaka": "মাংগাকা", "light novelist": "লাইট নভেলিষ্ট", "haiku poet": "হাইকু কবি", "waka poet": "ৱাকা কবি", "storyteller": "গল্পকাৰ", "narrator": "বৰ্ণনাকাৰী", "writer of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "writer of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction": "কথাসাহিত্যিক", "author of fiction books": "কথাসাহিত্যিক", "fiction writer": "কথাসাহিত্যিক", "short story writer": "চুটিগল্পকাৰ", "flash fiction author": "ফ্লেছ ফিকচন লেখক", "writer of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "author of non-fiction": "প্ৰবন্ধকাৰ", "non-fiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "nonfiction writer": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "author of science fiction books": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "science fiction author": "কল্পবিজ্ঞান লেখক", "writer of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy": "ফেণ্টাচী লেখক", "author of fantasy books": "ফেণ্টাচী লেখক", "fantasy author": "ফেণ্টাচী লেখক", "fiction and fantasy author": "কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "science fiction, fiction and fantasy author": "কল্পবিজ্ঞান, কথাসাহিত্য আৰু ফেণ্টাচী লেখক", "writer of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror": "হৰৰ সাহিত্যিক", "author of horror books": "হৰৰ সাহিত্যিক", "writer of mystery fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "writer of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "author of detective fiction": "ৰহস্য সাহিত্যিক", "author of detective novels": "ৰহস্য ঔপন্যাসিক", "writer of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime fiction": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "author of crime novels": "অপৰাধ ঔপন্যাসিক", "crime writer": "অপৰাধ সাহিত্যিক", "writer of thrillers": "থ্ৰিলাৰ সাহিত্যিক", "thriller author": "থ্ৰিলাৰ লেখক", "writer of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "writer of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "author of historical fiction": "ঐতিহাসিক কথাসাহিত্যিক", "author of historical novels": "ঐতিহাসিক ঔপন্যাসিক", "writer of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "author of romance novels": "ৰোমাণ্টিক ঔপন্যাসিক", "writer of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's literature": "শিশু সাহিত্যিক", "author of children's books": "শিশু সাহিত্যিক", "children's writer": "শিশু সাহিত্যিক", "children's author": "শিশু সাহিত্যিক", "writer of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "author of young adult fiction": "কিশোৰ সাহিত্যিক", "writer of comic books": "কমিক্স লেখক", "author of comic books": "কমিক্স লেখক", "writer of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "author of graphic novels": "গ্ৰাফিক নভেল লেখক", "writer of manga": "মাংগা লেখক", "writer of poetry": "কবি", "writer of essays": "প্ৰবন্ধকাৰ", "writer of plays": "নাট্যকাৰ", "writer of screenplays": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "writer of biographies": "জীৱনীকাৰ", "author of biographies": "জীৱনীকাৰ", "biographer": "জীৱনীকাৰ", "writer of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of autobiographies": "আত্মজীৱনীকাৰ", "autobiographer": "আত্মজীৱনীকাৰ", "author of memoirs": "স্মৃতিকথাকাৰ", "memoirist": "স্মৃতিকথাকাৰ", "writer of travel literature": "ভ্ৰমণ সাহিত্যিক", "travel writer": "ভ্ৰমণ-কাহিনী লেখক", "writer of nature writing": "প্ৰকৃতিবিষয়ক লেখক", "science writer": "বিজ্ঞান লেখক", "food writer": "খাদ্যবিষয়ক লেখক", "sportswriter": "ক্ৰীড়া লেখক", "antiwar writer": "যুদ্ধবিৰোধী লেখক", "writer of parodies": "পেৰ'ডী লেখক", "satirist": "ব্যংগকাৰ", "humorist": "ৰম্যলেখক", "hymnwriter": "স্তোত্ৰকাৰ", "author of textbooks": "পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা", "odia-language writer": "ওড়িয়া ভাষাৰ লেখক", "publisher": "প্ৰকাশক", "publisher and writer": "প্ৰকাশক আৰু লেখক", "newspaper publisher": "বাতৰিকাকত প্ৰকাশক", "postcard publisher": "পোষ্টকাৰ্ড প্ৰকাশক", "editor": "সম্পাদক", "newspaper editor": "বাতৰিকাকত সম্পাদক", "magazine editor": "আলোচনী সম্পাদক", "literary editor": "সাহিত্য সম্পাদক", "contributing editor": "অৱদানকাৰী সম্পাদক", "journalist": "সাংবাদিক", "sports journalist": "ক্ৰীড়া সাংবাদিক", "music journalist": "সংগীত সাংবাদিক", "photojournalist": "আলোকচিত্ৰ সাংবাদিক", "investigative journalist": "অনুসন্ধানী সাংবাদিক", "opinion journalist": "মতামত সাংবাদিক", "reporter": "প্ৰতিবেদক", "columnist": "স্তম্ভকাৰ", "newscaster": "সংবাদ পৰিৱেশক", "news anchor": "সংবাদ পৰিৱেশক", "anchor": "এংকৰ", "newspaperman": "বাতৰিকাকত কৰ্মী", "translator": "অনুবাদক", "literary translator": "সাহিত্য অনুবাদক", "lexicographer": "অভিধানপ্ৰণেতা", "bibliographer": "গ্ৰন্থপঞ্জীকাৰ", "chronicler": "বুৰঞ্জীবিদ", # --- Arts, Entertainment & Media --- "actor": "অভিনেতা", "actress": "অভিনেত্ৰী", "child actor": "শিশুশিল্পী", "film actor": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "film actress": "চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "television actor": "টেলিভিছন অভিনেতা", "stage actor": "মঞ্চ অভিনেতা", "stage actress": "মঞ্চ অভিনেত্ৰী", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেতা", "voice actress": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "dub actor": "ডাবিং অভিনেতা", "seiyū": "কণ্ঠাভিনেতা", "pornographic actor": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেতা", "pornographic actress": "পৰ্ণগ্ৰাফিক অভিনেত্ৰী", "av actress": "এভি অভিনেত্ৰী", "av idol": "এভি আইডল", "gravure idol": "গ্ৰেভিউৰ আইডল", "idol": "আইডল", "idol singer": "আইডল গায়ক", "director": "পৰিচালক", "film director": "চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক", "filmmaker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film-maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "film maker": "চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা", "television director": "টেলিভিছন পৰিচালক", "theater director": "নাট্য পৰিচালক", "theatre director": "নাট্য পৰিচালক", "stage director": "মঞ্চ পৰিচালক", "theatrical director": "মঞ্চ পৰিচালক", "anime director": "এনিমে পৰিচালক", "music director": "সংগীত পৰিচালক", "choir director": "কয়াৰ পৰিচালক", "band director": "বেণ্ড পৰিচালক", "art director": "কলা নিৰ্দেশক", "producer": "প্ৰযোজক", "film producer": "চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক", "television producer": "টেলিভিছন প্ৰযোজক", "theatre producer": "নাট্য প্ৰযোজক", "music producer": "সংগীত প্ৰযোজক", "record producer": "ৰেকৰ্ড প্ৰযোজক", "radio producer": "ৰেডিঅ' প্ৰযোজক", "singer": "গায়ক", "female singer": "গায়িকা", "playback singer": "নেপথ্য গায়ক", "folk singer": "লোকসংগীত শিল্পী", "pop singer": "পপ গায়ক", "rock musician": "ৰক সংগীতশিল্পী", "jazz singer": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "blues musician": "ব্লুজ সংগীতশিল্পী", "gospel singer": "গচপেল গায়ক", "country singer": "কাণ্ট্ৰি গায়ক", "opera singer": " অপেৰা গায়ক", "soprano": "চোপ্ৰানো", "operatic soprano": "অপেৰা চোপ্ৰানো", "mezzo-soprano": "মেজো-চোপ্ৰানো", "tenor": "টেনৰ", "baritone": "বেৰিটোন", "vocalist": "কণ্ঠশিল্পী", "musician": "সংগীতজ্ঞ", "musical artist": "সংগীতশিল্পী", "jazz musician": "জ্যাজ সংগীতশিল্পী", "folk musician": "লোকসংগীত শিল্পী", "electronic musician": "ইলেক্ট্ৰনিক সংগীতশিল্পী", "composer": "সুৰকাৰ", "music composer": "সংগীত সুৰকাৰ", "film score composer": "চলচ্চিত্ৰৰ আৱহসংগীত সুৰকাৰ", "songwriter": "গীতিকাৰ", "lyricist": "গীতিকাৰ", "arranger": "সংগীত আয়োজক", "music arranger": "সংগীত আয়োজক", "pianist": "পিয়ানোবাদক", "jazz pianist": "জ্যাজ পিয়ানোবাদক", "classical pianist": "ধ্ৰুপদী পিয়ানোবাদক", "guitarist": "গিটাৰিষ্ট", "jazz guitarist": "জ্যাজ গিটাৰিষ্ট", "bass guitarist": "বেছ গিটাৰিষ্ট", "bassist": "বেছবাদক", "jazz bassist": "জ্যাজ বেছবাদক", "violinist": "বেহেলাবাদক", "cellist": "চেলোবাদক", "violist": "ভায়োলাবাদক", "harpist": "হাৰ্পবাদক", "flutist": "বাঁহীবাদক", "lutenist": "লিউটবাদক", "librettist": "লিব্ৰেটিষ্ট", "flautist": "বাঁহীবাদক", "saxophonist": "চেক্সোফনবাদক", "jazz saxophonist": "জ্যাজ চেক্সোফনবাদক", "trumpeter": "ট্ৰাম্পেটাৰ", "trombonist": "ট্ৰমব'নবাদক", "clarinetist": "ক্লেৰিনেটবাদক", "oboist": "অব'বাদক", "accordionist": "একৰ্ডিয়নবাদক", "organist": "অৰ্গানবাদক", "keyboardist": "কিবৰ্ডবাদক", "harpsichordist": "হাৰ্পচিকৰ্ডবাদক", "drummer": "ড্ৰামাৰ", "percussionist": "পাৰকাচনবাদক", "multi-instrumentalist": "মাল্টি-ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেলিষ্ট", "conductor": "কণ্ডাক্টৰ", "bandleader": "বেণ্ডলিডাৰ", "dancer": "নৃত্যশিল্পী", "ballet dancer": "বেলে নৃত্যশিল্পী", "ballerina": "বেলেৰিনা", "choreographer": "কোৰিঅ'গ্ৰাফাৰ", "comedian": "কমেডিয়ান", "stand-up comedian": "ষ্টেণ্ড-আপ কমেডিয়ান", "entertainer": "মনোৰঞ্জনকাৰী", "performer": "পাৰফৰ্মাৰ", "performing artist": "পাৰফৰ্মিং আৰ্টিষ্ট", "performance artist": "পাৰফৰমেন্স আৰ্টিষ্ট", "stunt performer": "ষ্টাণ্ট পাৰফৰ্মাৰ", "stuntman": "ষ্টাণ্টমেন", "magician": "জাদুকৰ", "clown": "ক্লাউন", "puppeteer": "পুতুলা নাচশিল্পী", "circus performer": "চাৰ্কাচ শিল্পী", "cabaret artist": "কেবাৰে শিল্পী", "drag queen": "ড্ৰেগ কুইন", "drag performer": "ড্ৰেগ পাৰফৰ্মাৰ", "artist": "শিল্পী", "painter": "চিত্ৰশিল্পী", "portrait painter": "প্ৰতিকৃতি চিত্ৰশিল্পী", "landscape painter": "ভূদৃশ্য চিত্ৰশিল্পী", "baroque painter": "বাৰোক চিত্ৰশিল্পী", "watercolorist": "জলৰং শিল্পী", "drawer": "চিত্ৰশিল্পী", "sculptor": "ভাস্কৰ", "illustrator": "চিত্ৰকৰ", "botanical illustrator": "উদ্ভিদ চিত্ৰকৰ", "scientific illustrator": "বৈজ্ঞানিক চিত্ৰকৰ", "cartoonist": "কাৰ্টুনিষ্ট", "caricaturist": "কেৰিকেচাৰিষ্ট", "comics artist": "কমিক্স শিল্পী", "comic artist": "কমিক শিল্পী", "comic book artist": "কমিক বুক শিল্পী", "comics creator": "কমিক্স স্ৰষ্টা", "animator": "এনিমেটৰ", "photographer": "আলোকচিত্ৰশিল্পী", "visual artist": "ভিজুৱেল আৰ্টিষ্ট", "digital artist": "ডিজিটেল আৰ্টিষ্ট", "media artist": "মিডিয়া আৰ্টিষ্ট", "video artist": "ভিডিঅ' আৰ্টিষ্ট", "installation artist": "ইনষ্টলেচন আৰ্টিষ্ট", "graffiti artist": "গ্ৰেফিটি শিল্পী", "muralist": "ম্যুৰেল শিল্পী", "mosaic artist": "মোজাইক শিল্পী", "glass artist": "কাঁচ শিল্পী", "ceramicist": "চেৰামিক শিল্পী", "ceramist": "চেৰামিক শিল্পী", "printmaker": "প্ৰিণ্টমেকাৰ", "engraver": "খোদাইশিল্পী", "lithographer": "লিথোগ্ৰাফাৰ", "calligrapher": "কেললিগ্ৰাফাৰ", "textile artist": "টেক্সটাইল শিল্পী", "television host": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "designer": "ডিজাইনাৰ", "fashion designer": "ফেশ্বন ডিজাইনাৰ", "interior designer": "ইণ্টেৰিয়ৰ ডিজাইনাৰ", "landscape designer": "লেণ্ডস্কেপ ডিজাইনাৰ", "set designer": "ছেট ডিজাইনাৰ", "scenographer": "ছেনোগ্ৰাফাৰ", "production designer": "প্ৰডাকচন ডিজাইনাৰ", "costume designer": "কষ্ট্যুম ডিজাইনাৰ", "lighting designer": "লাইটিং ডিজাইনাৰ", "sound designer": "চাউণ্ড ডিজাইনাৰ", "special-effects designer": "স্পেচিয়েল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "visual effects designer": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ ডিজাইনাৰ", "industrial designer": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ডিজাইনাৰ", "furniture designer": "ফাৰ্নিচাৰ ডিজাইনাৰ", "jewelry designer": "জুৱেলাৰী ডিজাইনাৰ", "game designer": "গেম ডিজাইনাৰ", "video game designer": "ভিডিঅ' গেম ডিজাইনাৰ", "typographer": "টাইপোগ্ৰাফাৰ", "draftsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "draughtsperson": "ড্ৰাফ্টছপাৰ্চন", "tv actor": "টিভি অভিনেতা", "tv director": "টিভি পৰিচালক", "tv producer": "টিভি প্ৰযোজক", "tv station owner": "টিভি ষ্টেচনৰ মালিক", "reality tv participant": "ৰিয়েলিটি টিভি অংশগ্ৰহণকাৰী", "reality tv personality": "ৰিয়েলিটি টিভি ব্যক্তিত্ব", "presenter": "উপস্থাপক", "host": "উপস্থাপক", "television presenter": "টেলিভিছন উপস্থাপক", "tv presenter": "টিভি উপস্থাপক", "tv host": "টিভি উপস্থাপক", "radio presenter": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "radio host": "ৰেডিঅ' উপস্থাপক", "broadcaster": "সম্প্ৰচাৰক", "radio broadcaster": "ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰক", "podcaster": "পডকাষ্টাৰ", "webcaster": "ৱেবকাষ্টাৰ", "announcer": "ঘোষক", "dj": "ডিজে", "disc jockey": "ডিস্ক জকী", "radio dj": "ৰেডিঅ' ডিজে", "model": "মডেল", "fashion model": "ফেশ্বন মডেল", "beauty queen": "বিউটি কুইন", "beauty pageant titleholder": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "personality": "ব্যক্তিত্ব", "media personality": "মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "television personality": "টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "tv personality": "টিভি ব্যক্তিত্ব", "tarento": "তাৰেন্তো (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)", "internet personality": "ইণ্টাৰনেট ব্যক্তিত্ব", "social media personality": "ছচিয়েল মিডিয়া ব্যক্তিত্ব", "youtuber": "ইউটিউবাৰ", "gaming youtuber": "গেমিং ইউটিউবাৰ", "tech youtuber": "টেক ইউটিউবাৰ", "streamer": "ষ্ট্ৰীমাৰ", "live streamer": "লাইভ ষ্ট্ৰীমাৰ", "gaming streamer": "গেমিং ষ্ট্ৰীমাৰ", "vlogger": "ভ্লগাৰ", "food vlogger": "ফুড ভ্লগাৰ", "travel vlogger": "ট্ৰেভেল ভ্লগাৰ", "blogger": "ব্লগাৰ", "food blogger": "ফুড ব্লগাৰ", "travel blogger": "ট্ৰেভেল ব্লগাৰ", "content creator": "কণ্টেণ্ট ক্ৰিয়েটৰ", "digital creator": "ডিজিটেল ক্ৰিয়েটৰ", "video creator": "ভিডিঅ' ক্ৰিয়েটৰ", "ugc creator": "ইউজিচি ক্ৰিয়েটৰ", "influencer": "ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "social media influencer": "ছচিয়েল মিডিয়া ইনফ্লুৱেন্সাৰ", "brand ambassador": "ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ", "content strategist": "কণ্টেণ্ট ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "social media manager": "ছচিয়েল মিডিয়া মেনেজাৰ", "community manager": "কমিউনিটি মেনেজাৰ", "social media marketer": "ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটাৰ", "digital marketer": "ডিজিটেল মাৰ্কেটাৰ", "marketing strategist": "মাৰ্কেটিং ষ্ট্ৰেটেজিষ্ট", "digital marketing specialist": "ডিজিটেল মাৰ্কেটিং স্পেচিয়েলিষ্ট", "affiliate marketer": "এফিলিয়েট মাৰ্কেটাৰ", "publicist": "পাব্লিচিষ্ট", "critic": "সমালোচক", "art critic": "শিল্পকলা সমালোচক", "film critic": "চলচ্চিত্ৰ সমালোচক", "music critic": "সংগীত সমালোচক", "theatre critic": "নাট্য সমালোচক", "literary critic": "সাহিত্য সমালোচক", "cinematographer": "চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ", "videographer": "ভিডিঅ'গ্ৰাফাৰ", "camera operator": "কেমেৰা অপাৰেটৰ", "film editor": "চলচ্চিত্ৰ সম্পাদক", "make-up artist": "মেকআপ আৰ্টিষ্ট", "hairdresser": "হেয়াৰড্ৰেচাৰ", "theatre manager": "থিয়েটাৰ মেনেজাৰ", "impresario": "ইমপ্ৰেছাৰিঅ'", "recording artist": "ৰেকৰ্ডিং আৰ্টিষ্ট", "hip hop artist": "হিপ হপ আৰ্টিষ্ট", "rapper": "ৰেপাৰ", "reality television participant": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন অংশগ্ৰহণকাৰী", "progamer": "প্ৰ'গামাৰ", "technology reviewer": "প্ৰযুক্তি পৰ্যালোচক", "tech reviewer": "টেক পৰ্যালোচক", "software reviewer": "ছফ্টৱেৰ পৰ্যালোচক", "hardware reviewer": "হাৰ্ডৱেৰ পৰ্যালোচক", "computer reviewer": "কম্পিউটাৰ পৰ্যালোচক", "laptop reviewer": "লেপটপ পৰ্যালোচক", "desktop reviewer": "ডেস্কটপ পৰ্যালোচক", "tablet reviewer": "টেবলেট পৰ্যালোচক", "smartphone reviewer": "স্মাৰ্টফোন পৰ্যালোচক", "mobile phone reviewer": "ম'বাইল ফোন পৰ্যালোচক", "phone reviewer": "ফোন পৰ্যালোচক", "camera reviewer": "কেমেৰা পৰ্যালোচক", "lens reviewer": "লেন্স পৰ্যালোচক", "drone reviewer": "ড্ৰোন পৰ্যালোচক", "smartwatch reviewer": "স্মাৰ্টৱাচ পৰ্যালোচক", "wearable reviewer": "ৱেৰেবল পৰ্যালোচক", "headphone reviewer": "হেডফোন পৰ্যালোচক", "earphone reviewer": "য়েৰফোন পৰ্যালোচক", "speaker reviewer": "স্পীকাৰ পৰ্যালোচক", "microphone reviewer": "মাইক্ৰ'ফোন পৰ্যালোচক", "monitor reviewer": "মনিটৰ পৰ্যালোচক", "display reviewer": "ডিছপ্লে পৰ্যালোচক", "keyboard reviewer": "কীবৰ্ড পৰ্যালোচক", "mouse reviewer": "মাউচ পৰ্যালোচক", "printer reviewer": "প্ৰিণ্টাৰ পৰ্যালোচক", "router reviewer": "ৰাউটাৰ পৰ্যালোচক", "network reviewer": "নেটৱৰ্ক পৰ্যালোচক", "gaming reviewer": "গেমিং পৰ্যালোচক", "video game reviewer": "ভিডিঅ' গেম পৰ্যালোচক", "game reviewer": "গেম পৰ্যালোচক", "console reviewer": "কনচোল পৰ্যালোচক", "graphics card reviewer": "গ্ৰাফিক্স কাৰ্ড পৰ্যালোচক", "cpu reviewer": "চিপিইউ পৰ্যালোচক", "processor reviewer": "প্ৰচেছৰ পৰ্যালোচক", "motherboard reviewer": "মাদাৰবৰ্ড পৰ্যালোচক", "memory reviewer": "মেম'ৰী পৰ্যালোচক", "ssd reviewer": "এছএছডি পৰ্যালোচক", "hard drive reviewer": "হাৰ্ড ড্ৰাইভ পৰ্যালোচক", "storage reviewer": "ষ্টোৰেজ পৰ্যালোচক", "power supply reviewer": "পাৱাৰ চাপ্লাই পৰ্যালোচক", "cooler reviewer": "কুলাৰ পৰ্যালোচক", "home appliance reviewer": "হ'ম এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "appliance reviewer": "এপ্লায়েন্স পৰ্যালোচক", "electronics reviewer": "ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "consumer electronics reviewer": "কঞ্জিউমাৰ ইলেক্ট্ৰনিক্স পৰ্যালোচক", "gadget reviewer": "গেজেট পৰ্যালোচক", "automobile reviewer": "অট'ম'বাইল পৰ্যালোচক", "car reviewer": "কাৰ পৰ্যালোচক", "motorcycle reviewer": "মটৰচাইকেল পৰ্যালোচক", "bicycle reviewer": "বাইচাইকেল পৰ্যালোচক", "book reviewer": "বুক পৰ্যালোচক", "film reviewer": "ফিল্ম পৰ্যালোচক", "movie reviewer": "মুভি পৰ্যালোচক", "television reviewer": "টেলিভিছন পৰ্যালোচক", "tv reviewer": "টিভি পৰ্যালোচক", "music reviewer": "মিউজিক পৰ্যালোচক", "album reviewer": "এলবাম পৰ্যালোচক", "restaurant reviewer": "ৰেষ্টুৰেণ্ট পৰ্যালোচক", "food reviewer": "ফুড পৰ্যালোচক", "wine reviewer": "ৱাইন পৰ্যালোচক", "travel reviewer": "ট্ৰেভেল পৰ্যালোচক", "hotel reviewer": "হোটেল পৰ্যালোচক", "product reviewer": "প্ৰডাক্ট পৰ্যালোচক", "reviewer": "পৰ্যালোচক", # --- Academic, Scholars & Educators --- "professor": "অধ্যাপক", "assistant professor": "সহকাৰী অধ্যাপক", "associate professor": "সহযোগী অধ্যাপক", "emeritus professor": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "distinguished professor": "বিশিষ্ট অধ্যাপক", "chair professor": "চেয়াৰ অধ্যাপক", "university professor": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক", "mathematics professor": "গণিতৰ অধ্যাপক", "chemistry professor": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "law professor": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of medicine": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physics": "পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of chemistry": "ৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of mathematics": "গণিতৰ অধ্যাপক", "professor of biology": "জীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of sociology": "সমাজবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of economics": "অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক", "professor of political science": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of history": "ইতিহাসৰ অধ্যাপক", "professor of philosophy": "দৰ্শনৰ অধ্যাপক", "professor of law": "আইনৰ অধ্যাপক", "professor of psychology": "মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of education": "শিক্ষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of Art": "কলাৰ অধ্যাপক", "professor of Arts": "কলাৰ অধ্যাপক", "associate professor of Art": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "associate professor of Arts": "কলাৰ সহযোগী অধ্যাপক", "assistant professor of Art": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "assistant professor of Arts": "কলাৰ সহকাৰী অধ্যাপক", "lecturer of Art": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "lecturer of Arts": "কলাৰ প্ৰৱক্তা", "student of Art": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "student of Arts": "কলাৰ শিক্ষাৰ্থী", "professor of anthropology": "নৃবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of archaeology": "প্ৰত্নতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of geography": "ভূগোলৰ অধ্যাপক", "professor of geology": "ভূতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of astronomy": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of computer science": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of engineering": "প্ৰকৌশলবিদ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of statistics": "পৰিসংখ্যাৰ অধ্যাপক", "professor of linguistics": "ভাষাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of literature": "সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of english": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of bengali": "বঙালী ভাষা আৰু সাহিত্যৰ অধ্যাপক", "professor of islamic studies": "ইছলামিক ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ অধ্যাপক", "professor of public administration": "জনপ্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of international relations": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ অধ্যাপক", "professor of journalism": "সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক", "professor of media studies": "মিডিয়া ষ্টাডিজৰ অধ্যাপক", "professor of business administration": "ব্যৱসায় প্ৰশাসনৰ অধ্যাপক", "professor of marketing": "বিপণনৰ অধ্যাপক", "professor of finance": "বিত্তৰ অধ্যাপক", "professor of accounting": "হিসাববিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of management": "ব্যৱস্থাপনাৰ অধ্যাপক", "professor of agriculture": "কৃষিবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of veterinary science": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of environmental science": "পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacy": "ফাৰ্মাচীৰ অধ্যাপক", "professor of public health": "জনস্বাস্থ্যৰ অধ্যাপক", "professor of nursing": "নাৰ্চিংৰ অধ্যাপক", "professor of microbiology": "অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of biochemistry": "জীৱৰসায়নৰ অধ্যাপক", "professor of genetics": "জিনতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of zoology": "প্ৰাণীবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of botany": "উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক", "professor of physiology": "শৰীৰতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of anatomy": "শৰীৰস্থানৰ অধ্যাপক", "professor of pathology": "ৰোগতত্ত্বৰ অধ্যাপক", "professor of pharmacology": "ফাৰ্মাক'লজীৰ অধ্যাপক", "scholar": "পণ্ডিত", "academic": "শিক্ষাবিদ", "academician": "একাডেমিসিয়ান", "researcher": "গৱেষক", "principal investigator": "প্ৰধান গৱেষক", "research fellow": "গৱেষণা ফেল'", "senior fellow": "ছিনিয়ৰ ফেল'", "junior fellow": "জুনিয়ৰ ফেল'", "visiting fellow": "ভিজিটিং ফেল'", "honorary fellow": "সন্মানীয় ফেল'", "distinguished fellow": "বিশিষ্ট ফেল'", "corresponding member": "কৰেচপণ্ডিং সদস্য", "endowed chair": "এণ্ডাউড চেয়াৰধাৰী", "scholar of islamic theology": "ইছলামিক ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of christian theology": "খ্ৰীষ্টান ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of hindu theology": "হিন্দু ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of buddhist theology": "বৌদ্ধ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of sikh theology": "শিখ ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of baháʼí theology": "বাহাই ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "scholar of jewish theology": "ইহুদী ধৰ্মতত্ত্বৰ পণ্ডিত", "christian scholar": "খ্ৰীষ্টান পণ্ডিত", "hindu scholar": "হিন্দু পণ্ডিত", "buddhist scholar": "বৌদ্ধ পণ্ডিত", "sikh scholar": "শিখ পণ্ডিত", "jewish scholar": "ইহুদী পণ্ডিত", "jain scholar": "জৈন পণ্ডিত", "zoroastrian scholar": "জৰাথুষ্ট্ৰীয় পণ্ডিত", "baháʼí scholar": "বাহাই পণ্ডিত", "taoist scholar": "তাওবাদী পণ্ডিত", "confucian scholar": "কনফুচিয়ান পণ্ডিত", "shinto scholar": "শিন্তো পণ্ডিত", "religious scholar": "ধৰ্মীয় পণ্ডিত", "scholar of religion": "ধৰ্মবিষয়ক পণ্ডিত", "scholar of religious studies": "ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ পণ্ডিত", "scholar of islamic law": "ইছলামিক আইনৰ পণ্ডিত", "biblical scholar": "বাইবেলৰ পণ্ডিত", "old testament scholar": "অ'ল্ড টেষ্টামেণ্টৰ পণ্ডিত", "scholar of American literature": "আমেৰিকান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of British literature": "ব্ৰিটিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of English literature": "ইংৰাজী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Italian literature": "ইটালীৰ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Spanish literature": "স্পেনিছ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of French literature": "ফৰাচী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of German literature": "জাৰ্মান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Russian literature": "ৰাছিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Chinese literature": "চীনা সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Japanese literature": "জাপানী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Korean literature": "কোৰিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Arabic literature": "আৰবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Persian literature": "ফাৰ্চী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Sanskrit literature": "সংস্কৃত সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Bengali literature": "বঙালী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Hindi literature": "হিন্দী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Urdu literature": "উৰ্দু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Tamil literature": "তামিল সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Marathi literature": "মাৰাঠী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Gujarati literature": "গুজৰাটী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Punjabi literature": "পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Turkish literature": "তুৰ্কী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Greek literature": "গ্ৰীক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Latin literature": "লেটিন সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Portuguese literature": "পৰ্তুগীজ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Dutch literature": "ডাচ সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of Scandinavian literature": "স্কেনডিনেভিয়ান সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of comparative literature": "তুলনামূলক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of world literature": "বিশ্ব সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of classical literature": "ধ্ৰুপদী সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of medieval literature": "মধ্যযুগীয় সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of modern literature": "আধুনিক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of contemporary literature": "সমসাময়িক সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "scholar of children's literature": "শিশু সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literature scholar": "সাহিত্যৰ পণ্ডিত", "literary scholar": "সাহিত্য গৱেষক", "literature researcher": "সাহিত্য গৱেষক", "classicist": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "classical scholar": "ধ্ৰুপদী পণ্ডিত", "medievalist": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "medieval scholar": "মধ্যযুগৰ বিশেষজ্ঞ", "hellenist": "হেলেনিষ্ট", "latinist": "লেটিনিষ্ট", "romanist": "ৰোমানিষ্ট", "germanist": "জাৰ্মানিষ্ট", "anglist": "এংলিষ্ট", "arabist": "আৰবিষ্ট", "sinologist": "চীনতত্ত্ববিদ", "indologist": "ভাৰততত্ত্ববিদ", "egyptologist": "মিশৰতত্ত্ববিদ", "coptologist": "কপ্টোলজিষ্ট", "orientalist": "প্ৰাচ্যবিদ", "historian": "ইতিহাসবিদ", "local historian": "স্থানীয় ইতিহাসবিদ", "regional historian": "আঞ্চলিক ইতিহাসবিদ", "art historian": "শিল্পকলাৰ ইতিহাসবিদ", "architectural historian": "স্থাপত্যৰ ইতিহাসবিদ", "legal historian": "আইনৰ ইতিহাসবিদ", "medical historian": "চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "economic historian": "অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদ", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "church historian": "চাৰ্চৰ ইতিহাসবিদ", "literary historian": "সাহিত্যৰ ইতিহাসবিদ", "philosophy historian": "দৰ্শনৰ ইতিহাসবিদ", "historian of science": "বিজ্ঞানৰ ইতিহাসবিদ", "historian of mathematics": "গণিতৰ ইতিহাসবিদ", "prehistorian": "প্ৰাক-ইতিহাসবিদ", "educator": "শিক্ষাবিদ", "educationist": "শিক্ষাবিদ", "educationalist": "শিক্ষাবিদ", "pedagogue": "শিক্ষাবিদ", "educational theorist": "শিক্ষাতাত্ত্বিক", "teacher": "শিক্ষক", "schoolteacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "school teacher": "বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "high school teacher": "হাইস্কুলৰ শিক্ষক", "university teacher": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "lecturer": "প্ৰৱক্তা", "university lecturer": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱক্তা", "instructor": "প্ৰশিক্ষক", "online educator": "অনলাইন শিক্ষাবিদ", "online coach": "অনলাইন প্ৰশিক্ষক", "music educator": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "music teacher": "সংগীত শিক্ষক", "music pedagogue": "সংগীত শিক্ষাবিদ", "sports pedagogue": "ক্ৰীড়া শিক্ষাবিদ", "headteacher": "প্ৰধান শিক্ষক", "schoolmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "dean": "ডীন", "rector": "ৰেক্টৰ", "chancellor": "আচাৰ্য", "university president": "বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সভাপতি", "academic administrator": "একাডেমিক প্ৰশাসক", "university administrator": "বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসক", "student": "শিক্ষাৰ্থী", # --- Medicine, Science & Tech --- "scientist": "বিজ্ঞানী", "physicist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "nuclear physicist": "পাৰমাণৱিক পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "particle physicist": "কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "astrophysicist": "জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "biophysicist": "জীৱপদাৰ্থবিজ্ঞানী", "chemist": "ৰসায়নবিদ", "organic chemist": "জৈৱ ৰসায়নবিদ", "analytical chemist": "বিশ্লেষণী ৰসায়নবিদ", "biochemist": "জীৱৰসায়নবিদ", "geochemist": "ভূ-ৰসায়নবিদ", "biologist": "জীৱবিজ্ঞানী", "marine biologist": "সামুদ্ৰিক জীৱবিজ্ঞানী", "neurobiologist": "স্নায়ুজীৱবিজ্ঞানী", "cell biologist": "কোষজীৱবিজ্ঞানী", "microbiologist": "অণুজীৱবিজ্ঞানী", "bacteriologist": "বেক্টেৰিয়াবিজ্ঞানী", "virologist": "ভাইৰাছবিজ্ঞানী", "geneticist": "জিনতত্ত্ববিদ", "zoologist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "botanist": "উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "ecologist": "পৰিৱেশবিজ্ঞানী", "physiologist": "শৰীৰতত্ত্ববিদ", "plant physiologist": "উদ্ভিদ শৰীৰতত্ত্ববিদ", "anatomist": "শৰীৰস্থানবিদ", "pathologist": "ৰোগতত্ত্ববিদ", "pharmacologist": "ফাৰ্মাক'লজিষ্ট", "immunologist": "ইমিউনোলজিষ্ট", "epidemiologist": "এপিডেমিওলজিষ্ট", "endocrinologist": "এণ্ডোক্ৰিনোলজিষ্ট", "parasitologist": "পৰজীৱীবিজ্ঞানী", "ornithologist": "পক্ষীবিজ্ঞানী", "entomologist": "কীটতত্ত্ববিদ", "arachnologist": "এৰাকনোলজিষ্ট", "myriapodologist": "মিৰিয়াপোডোলজিষ্ট", "carcinologist": "কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "helminthologist": "হেলমিনথোলজিষ্ট", "annelidologist": "এনিলিডোলজিষ্ট", "spongiologist": "স্পঞ্জিওলজিষ্ট", "herpetologist": "হাৰ্পেটোলজিষ্ট", "mycologist": "মাইকোলজিষ্ট", "phycologist": "ফাইকোলজিষ্ট", "bryologist": "ব্ৰায়োলজিষ্ট", "lichenologist": "লাইকেনোলজিষ্ট", "phytopathologist": "উদ্ভিদ ৰোগতত্ত্ববিদ", "paleontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "palaeontologist": "জীৱাশ্মবিদ", "geologist": "ভূ-তত্ত্ববিদ", "geophysicist": "ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "seismologist": "ভূমিকম্পবিজ্ঞানী", "mineralogist": "খনিজবিজ্ঞানী", "meteorologist": "বতৰবিজ্ঞানী", "climatologist": "জলবায়ুবিজ্ঞানী", "hydrologist": "হাইড্ৰোলজিষ্ট", "oceanographer": "সমুদ্ৰবিজ্ঞানী", "astronomer": "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী", "earth scientist": "ভূ-বিজ্ঞানী", "soil scientist": "মৃত্তিকাবিজ্ঞানী", "materials scientist": "পদাৰ্থবিজ্ঞানী", "food scientist": "খাদ্যবিজ্ঞানী", "agricultural scientist": "কৃষিবিজ্ঞানী", "animal scientist": "প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "veterinary scientist": "পশুচিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical scientist": "চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "medical researcher": "চিকিৎসা গৱেষক", "cancer researcher": "কেন্সাৰ গৱেষক", "neuroscientist": "স্নায়ুবিজ্ঞানী", "computer scientist": "কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী", "information scientist": "তথ্যবিজ্ঞানী", "library scientist": "গ্ৰন্থাগাৰ বিজ্ঞানী", "social scientist": "সমাজবিজ্ঞানী", "political scientist": "ৰাজনীতি বিজ্ঞানী", "mathematician": "গণিতজ্ঞ", "philosopher": "দাৰ্শনিক", "statistician": "পৰিসংখ্যাবিদ", "biostatistician": "জীৱপৰিসংখ্যাবিদ", "demographer": "জনগাঁথনিবিদ", "geographer": "ভূগোলবিদ", "cartographer": "মানচিত্ৰকাৰ", "map maker": "মানচিত্ৰকাৰ", "geodesist": "ভূমিতিবিদ", "surveyor": "জৰীপকাৰী", "speleologist": "গুহাবিজ্ঞানী", "naturalist": "প্ৰকৃতিবিদ", "anthropologist": "নৃবিজ্ঞানী", "cultural anthropologist": "সাংস্কৃতিক নৃবিজ্ঞানী", "ethnologist": "নৃবিজ্ঞানী", "ethnographer": "নৃতাত্ত্বিক", "professor emeritus": "এমেৰিটাছ অধ্যাপক", "sociologist": "সমাজবিজ্ঞানী", "criminologist": "অপৰাধবিজ্ঞানী", "penologist": "দণ্ডবিজ্ঞানী", "victimologist": "ভিক্টিমোলজিষ্ট", "psychologist": "মনোবিজ্ঞানী", "social psychologist": "সামাজিক মনোবিজ্ঞানী", "psychiatrist": "মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ", "psychoanalyst": "মনোসমীক্ষক", "psychotherapist": "চাইকোথেৰাপিষ্ট", "family therapist": "ফেমেলী থেৰাপিষ্ট", "linguist": "ভাষাবিদ", "philologist": "ভাষাতত্ত্ববিদ", "classical philologist": "ধ্ৰুপদী ভাষাতত্ত্ববিদ", "musicologist": "সংগীততত্ত্ববিদ", "ethnomusicologist": "নৃতাত্ত্বিক সংগীততত্ত্ববিদ", "theatrologist": "নাট্যতত্ত্ববিদ", "theologian": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "theologist": "ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "catholic theologian": "কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "protestant theologian": "প্ৰটেষ্টেণ্ট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "jesuit theologian": "জেচুইট ধৰ্মতত্ত্ববিদ", "museologist": "সংগ্ৰহালয়তত্ত্ববিদ", "genealogist": "বংশলতিকাবিদ", "numismatist": "মুদ্ৰাতত্ত্ববিদ", "philatelist": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "logician": "যুক্তিবিদ", "agronomist": "কৃষিবিদ", "agriculturalist": "কৃষিবিদ", "horticulturist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "zootechnician": "প্ৰাণীবিদ্যাবিশাৰদ", "bioinformatician": "জীৱতথ্যবিজ্ঞানী", "futurist": "ভৱিষ্যতবিদ", "doctor": "চিকিৎসক", "physician": "চিকিৎসক", "medical doctor": "চিকিৎসক", "surgeon": "শল্যচিকিৎসক", "cardiac surgeon": "কাৰ্ডিয়াক চাৰ্জন", "orthopedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "plastic surgeon": "প্লাষ্টিক চাৰ্জন", "cardiologist": "হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ", "neurologist": "স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "oncologist": "কৰ্কটৰোগ বিশেষজ্ঞ", "urologist": "ইউৰোলজিষ্ট", "internist": "ইণ্টাৰ্নিষ্ট", "pediatrician": "শিশিৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "gynaecologist": "স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ", "obstetrician": "প্ৰসূতি বিশেষজ্ঞ", "ophthalmologist": "চক্ষুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "dermatologist": "চৰ্মৰোগ বিশেষজ্ঞ", "anesthesiologist": "এনেস্থেচিওলজিষ্ট", "radiologist": "ৰেডিঅ'লজিষ্ট", "dentist": "দাঁতৰ চিকিৎসক", "veterinary medicine doctor": "পশুচিকিৎসক", "orthodontist": "অৰ্থোডণ্টিষ্ট", "endodontist": "এণ্ডোডণ্টিষ্ট", "periodontist": "পেৰিঅ'ডণ্টিষ্ট", "cosmetic dentist": "কছমেটিক ডেণ্টিষ্ট", "physician assistant": "চিকিৎসকৰ সহকাৰী", "nurse": "নাৰ্চ", "midwife": "ধাই", "pharmacist": "ফাৰ্মাচিষ্ট", "veterinarian": "পশুচিকিৎসক", "public health doctor": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health physician": "জনস্বাস্থ্য চিকিৎসক", "public health professional": "জনস্বাস্থ্য পেছাদাৰী", "medical physician": "চিকিৎসক", "medicine physician": "চিকিৎসক", "veterinary medicine physician": "পশুচিকিৎসক", "neurosurgeon": "নিউৰোচাৰ্জন", "nuclear medicine physician": "পাৰমাণৱিক চিকিৎসাবিজ্ঞানী", "civil war soldier": "গৃহ-যুদ্ধৰ সৈনিক", "civil war general": "গৃহ-যুদ্ধৰ জেনেৰেল", # Engineer & Others "engineer": "অভিযন্তা", "agricultural engineer": "কৃষি অভিযন্তা", "aeronautical engineer": "এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aerospace engineer": "এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "aerospace and aeronautical engineer": "এৰোস্পেচ আৰু এৰোনটিকেল অভিযন্তা", "aeronautical and aerospace engineer": "এৰোনটিকেল আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "audio engineer": "অডিঅ' অভিযন্তা", "automotive engineer": "অটোমোটিভ অভিযন্তা", "biomedical engineer": "বায়োমেডিকেল অভিযন্তা", "biochemical engineer": "জৈৱৰাসায়নিক অভিযন্তা", "chemical engineer": "ৰাসায়নিক অভিযন্তা", "civil engineer": "অসামৰিক অভিযন্তা", "computer engineer": "কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "electrical engineer": "বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electronic engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "environmental engineer": "পৰিৱেশ অভিযন্তা", "food engineer": "খাদ্য অভিযন্তা", "genetic engineer": "জিন অভিযন্তা", "geotechnical engineer": "ভূ-প্ৰযুক্তিগত অভিযন্তা", "hardware engineer": "হাৰ্ডৱেৰ অভিযন্তা", "hydraulic engineer": "হাইড্ৰলিক অভিযন্তা", "industrial engineer": "ঔদ্যোগিক অভিযন্তা", "information engineer": "তথ্য অভিযন্তা", "locomotive engineer": "লক'মটিভ অভিযন্তা", "manufacturing engineer": "উৎপাদন অভিযন্তা", "marine engineer": "মেৰিন অভিযন্তা", "materials engineer": "মেটেৰিয়েলছ অভিযন্তা", "mechatronics engineer": "মেকাট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "mechanical engineer": "যান্ত্ৰিক অভিযন্তা", "metallurgical engineer": "ধাতৱ অভিযন্তা", "military engineer": "সামৰিক অভিযন্তা", "mining engineer": "খনি অভিযন্তা", "network engineer": "নেটৱৰ্ক অভিযন্তা", "nuclear engineer": "পাৰমাণৱিক অভিযন্তা", "ocean engineer": "সমুদ্ৰ অভিযন্তা", "optical engineer": "অপটিকেল অভিযন্তা", "petroleum engineer": "পেট্ৰ'লিয়াম অভিযন্তা", "process engineer": "প্ৰচেছ অভিযন্তা", "project engineer": "প্ৰকল্প অভিযন্তা", "quality engineer": "কোৱালিটি অভিযন্তা", "railway engineer": "ৰে'লৱে অভিযন্তা", "robotics engineer": "ৰবটিক্স অভিযন্তা", "software engineer": "ছফ্টৱেৰ অভিযন্তা", "sound engineer": "চাউণ্ড অভিযন্তা", "acoustical engineer": "একাউষ্টিকেল অভিযন্তা", "structural engineer": "ষ্ট্ৰাকচাৰেল অভিযন্তা", "systems engineer": "চিষ্টেম অভিযন্তা", "telecommunications engineer": "টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা", "textile engineer": "টেক্সটাইল অভিযন্তা", "transportation engineer": "পৰিবহণ অভিযন্তা", "water resources engineer": "জলসম্পদ অভিযন্তা", "energy engineer": "শক্তি অভিযন্তা", "consulting engineer": "পৰামৰ্শদাতা অভিযন্তা", "design engineer": "ডিজাইন অভিযন্তা", "electrical and electronic engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক অভিযন্তা", "electrical and electronics engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স অভিযন্তা", "electronic and electrical engineer": "ইলেক্ট্ৰনিক আৰু বৈদ্যুতিক অভিযন্তা", "electrical and computer engineer": "বৈদ্যুতিক আৰু কম্পিউটাৰ অভিযন্তা", "civil and environmental engineer": "অসামৰিক আৰু পৰিৱেশ অভিযন্তা", "mechanical and aerospace engineer": "যান্ত্ৰিক আৰু এৰোস্পেচ অভিযন্তা", "ceramic engineer": "চেৰামিক অভিযন্তা", "instrumentation engineer": "ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন অভিযন্তা", "power engineer": "পাৱাৰ অভিযন্তা", "control engineer": "কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "systems and control engineer": "চিষ্টেম আৰু কণ্ট্ৰোল অভিযন্তা", "welding engineer": "ৱেল্ডিং অভিযন্তা", "safety engineer": "ছেফটি অভিযন্তা", "reliability engineer": "ৰিলায়েবিলিটি অভিযন্তা", "production engineer": "প্ৰডাকচন অভিযন্তা", "site engineer": "চাইট অভিযন্তা", "field engineer": "ফিল্ড অভিযন্তা", "pipeline engineer": "পাইপলাইন অভিযন্তা", "data scientist": "ডেটা বিজ্ঞানী", "machine learning researcher": "মেচিন লাৰ্নিং গৱেষক", "ai researcher": "কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা গৱেষক", "ai scientist": "এআই বিজ্ঞানী", "programmer": "প্ৰগ্ৰামাৰ", "computer programmer": "কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰামাৰ", "software developer": "ছফ্টৱেৰ ডেভেলপাৰ", "developer": "ডেভেলপাৰ", "video game developer": "ভিডিঅ' গেম ডেভেলপাৰ", "security analyst": "নিৰাপত্তা বিশ্লেষক", "technologist": "প্ৰযুক্তিবিদ", "inventor": "আৱিষ্কাৰক", "architect": "স্থপতি", "landscape architect": "লেণ্ডস্কেপ আৰ্কিটেক্ট", "urban planner": "নগৰ পৰিকল্পনাবিদ", "builder": "নিৰ্মাতা", "shipbuilder": "জাহাজ নিৰ্মাতা", "organ builder": "অৰ্গান নিৰ্মাতা", "swordsmith": "তৰোৱাল নিৰ্মাতা", "clockmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "watchmaker": "ঘড়ী নিৰ্মাতা", "scientific instrument maker": "বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "silversmith": "ৰূপৰ কাৰিকৰ", "goldsmith": "সোণাৰী", "astronaut": "মহাকাশচাৰী", # --- Politics, Law, Business & Administration --- "politician": "ৰাজনীতিবিদ", "local politician": "স্থানীয় ৰাজনীতিবিদ", "former politician": "প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ", "communist politician": "কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ", "political figure": "ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব", "statesman": "ৰাষ্ট্ৰনেতা", "statesperson": "ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যক্তিত্ব", "leader": "নেতা", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেতা", "president": "ৰাষ্ট্ৰপতি", "vice president": "উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি", "prime minister": "প্ৰধানমন্ত্ৰী", "minister": "মন্ত্ৰী", "cabinet position": "কেবিনেট সদস্য", "chancellor": "চেন্সেলৰ", "governor": "ৰাজ্যপাল", "colonial governor": "ঔপনিৱেশিক গৱৰ্নৰ", "mayor": "মেয়ৰ", "senator": "চিনেটৰ", "state senator": "ষ্টেট চিনেটৰ", "representative": "প্ৰতিনিধি", "state representative": "ষ্টেট ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভ", "member of parliament": "সংসদ সদস্য", "parliamentarian": "সাংসদ", "deputy": "ডেপুটি", "state legislator": "ৰাজ্যিক বিধায়ক", "ambassador": "ৰাষ্ট্ৰদূত", "diplomat": "কূটনীতিবিদ", "political candidate": "ৰাজনৈতিক প্ৰাৰ্থী", "candidate": "প্ৰাৰ্থী", "political consultant": "ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা", "political commentator": "ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ", "lobbyist": "লবীষ্ট", "commentator": "ভাষ্যকাৰ", "lawyer": "আইনজীৱী", "advocate": "অধিবক্তা", "attorney": "এটৰ্নী", "barrister": "বেৰিষ্টাৰ", "solicitor": "ছলিচিটৰ", "prosecutor": "প্ৰচিকিউটৰ", "jurist": "আইনজ্ঞ", "legal scholar": "আইন গৱেষক", "legal academic": "আইন শিক্ষাবিদ", "judge": "বিচাৰক", "magistrate": "দণ্ডাধীশ", "supreme court justice": "উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "high court justice": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ", "notary": "নোটাৰী", "civil law notary": "চিভিল ল' নোটাৰী", "human rights lawyer": "মানৱ অধিকাৰ আইনজীৱী", "constitutional lawyer": "সাংবিধানিক আইনজীৱী", "criminal lawyer": "ফৌজদাৰী আইনজীৱী", "civil lawyer": "দেৱানী আইনজীৱী", "family lawyer": "পাৰিবাৰিক আইনজীৱী", "tax lawyer": "কৰ আইনজীৱী", "corporate lawyer": "কৰ্পোৰেট আইনজীৱী", "business lawyer": "ব্যাৱসায়িক আইনজীৱী", "commercial lawyer": "বাণিজ্যিক আইনজীৱী", "labor lawyer": "শ্ৰম আইনজীৱী", "employment lawyer": "নিয়োগ আইনজীৱী", "immigration lawyer": "অভিবাসন আইনজীৱী", "environmental lawyer": "পৰিৱেশ আইনজীৱী", "international lawyer": "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনজীৱী", "military lawyer": "সামৰিক আইনজীৱী", "intellectual property lawyer": "বৌদ্ধিক সম্পত্তি আইনজীৱী", "patent lawyer": "পেটেণ্ট আইনজীৱী", "copyright lawyer": "কপিৰাইট আইনজীৱী", "entertainment lawyer": "বিনোদন আইনজীৱী", "sports lawyer": "ক্ৰীড়া আইনজীৱী", "consumer rights lawyer": "গ্ৰাহক অধিকাৰ আইনজীৱী", "civil rights lawyer": "নাগৰিক অধিকাৰ আইনজীৱী", "education lawyer": "শিক্ষা আইনজীৱী", "health lawyer": "স্বাস্থ্য আইনজীৱী", "reality television personality": "ৰিয়েলিটি টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব", "reality show personality": "ৰিয়েলিটি শ্ব' ব্যক্তিত্ব", "activist": "কৰ্মী", "rights activist": "অধিকাৰ কৰ্মী", "human rights activist": "মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights activist": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "civil rights advocate": "নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights activist": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "women's rights advocate": "নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt activist": "এলজিবিটি কৰ্মী", "lgbtq activist": "এলজিবিটিকিউ কৰ্মী", "lgbtq+ activist": "এলজিবিটিকিউ+ কৰ্মী", "gay rights activist": "সমকামী অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq+ rights activist": "এলজিবিটিকিউ+ অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbt rights activist": "এলজিবিটি অধিকাৰ কৰ্মী", "lgbtq rights activist": "এলজিবিটিকিউ অধিকাৰ কৰ্মী", "political activist": "ৰাজনৈতিক কৰ্মী", "social activist": "সমাজকৰ্মী", "cultural activist": "সাংস্কৃতিক কৰ্মী", "peace activist": "শান্তিকৰ্মী", "anti-war activist": "যুদ্ধবিৰোধী কৰ্মী", "independence activist": "স্বাধীনতা কৰ্মী", "trade union activist": "ট্ৰেড ইউনিয়ন কৰ্মী", "trade unionist": "শ্ৰমিক নেতা", "trade union leader": "শ্ৰমিক নেতা", "labor leader": "শ্ৰমিক নেতা", "environmentalist": "পৰিৱেশবাদী", "conservationist": "পৰিৱেশ সংৰক্ষণবাদী", "feminist": "নাৰীবাদী", "self-described feminist": "স্বঘোষিত নাৰীবাদী", "suffragist": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "suffragette": "ভোটাধিকাৰ কৰ্মী", "abolitionist": "দাসপ্ৰথাবিৰোধী", "humanitarian": "মানৱতাবাদী", "humanist": "মানৱতাবাদী", "philanthropist": "দানবীৰ", "social reformer": "সমাজ সংস্কাৰক", "patriot": "দেশপ্ৰেমিক", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "resistance member": "প্ৰতিৰোধ কৰ্মী", "partisan": "পাৰ্টিজান", "dissident": "ভিন্নমতাৱলম্বী", "rebel": "বিদ্ৰোহী", "propagandist": "প্ৰপাগাণ্ডাকাৰী", "conspiracy theorist": "ষড়যন্ত্ৰতত্ত্ববিদ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "business person": "ব্যৱসায়ী", "businessman": "ব্যৱসায়ী", "businesswoman": "ব্যৱসায়ী (মহিলা)", "businessperson": "ব্যৱসায়ী", "merchant": "বণিক", "entrepreneur": "উদ্যোক্তা", "serial entrepreneur": "ধাৰাবাহিক উদ্যোক্তা", "social entrepreneur": "সামাজিক উদ্যোক্তা", "industrialist": "শিল্পপতি", "financier": "পুঁজিপতি", "investor": "বিনিয়োগকাৰী", "banker": "বেংকাৰ", "private banker": "প্ৰাইভেট বেংকাৰ", "stock market specialist": "পুঁজিবজাৰ বিশেষজ্ঞ", "ceo": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "executive": "কাৰ্যবাহী", "business executive": "ব্যাৱসায়িক কাৰ্যবাহী", "insurance executive": "বীমা কাৰ্যবাহী", "manager": "মেনেজাৰ", "business manager": "বিজনেছ মেনেজাৰ", "bank manager": "বেংক মেনেজাৰ", "cultural manager": "কালচাৰেল মেনেজাৰ", "accountant": "একাউণ্টেণ্ট", "consultant": "পৰামৰ্শদাতা", "business theorist": "ব্যাৱসায়িক তাত্ত্বিক", "business academic": "ব্যাৱসায়িক শিক্ষাবিদ", "restaurateur": "ৰেষ্টুৰেণ্ট ব্যৱসায়ী", "business owner": "ব্যৱসায়ৰ মালিক", "company owner": "কোম্পানীৰ মালিক", "shop owner": "দোকানৰ মালিক", "restaurant owner": "ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মালিক", "owner": "মালিক", "hotel owner": "হোটেলৰ মালিক", "bar owner": "বাৰৰ মালিক", "café owner": "কেফেৰ মালিক", "bakery owner": "বেকাৰীৰ মালিক", "nightclub owner": "নাইটক্লাবৰ মালিক", "newspaper owner": "বাতৰিকাকতৰ মালিক", "media owner": "মিডিয়াৰ মালিক", "radio station owner": "ৰেডিঅ' ষ্টেচনৰ মালিক", "television station owner": "টেলিভিছন ষ্টেচনৰ মালিক", "cinema owner": "চিনেমা হলৰ মালিক", "theater owner": "থিয়েটাৰৰ মালিক", "team owner": "ক্ৰীড়া দলৰ মালিক", "racehorse owner": "ৰেচহৰ্ছৰ মালিক", "stable owner": "অশ্বশালাৰ মালিক", "landowner": "ভূমিৰ মালিক", "estate owner": "এষ্টেটৰ মালিক", "plantation owner": "বাগানৰ মালিক", "planter": "প্লাণ্টাৰ", "factory owner": "কাৰখানাৰ মালিক", "mine owner": "খনিৰ মালিক", "shipowner": "জাহাজ মালিক", "real estate developer": "ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ", "art dealer": "আৰ্ট ডিলাৰ", "bookseller": "গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা", "jeweler": "জুৱেলাৰ", "baker": "বেকাৰ", "brewer": "ব্ৰুৱাৰ", "chef": "শ্বেফ", "cook": "ৰান্ধনি", "gastronome": "গেষ্ট্ৰোনম", "organic farmer": "জৈৱ কৃষক", "farmer": "কৃষক", "seed collector": "বীজ সংগ্ৰাহক", "botanical collector": "উদ্ভিদ সংগ্ৰাহক", "administrator": "প্ৰশাসক", "public administrator": "জনপ্ৰশাসক", "government administrator": "চৰকাৰী প্ৰশাসক", "colonial administrator": "ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "bureaucrat": "আমোলা", "civil servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "public servant": "চৰকাৰী বিষয়া", "official": "বিষয়া", "officer": "বিষয়া", "functionary": "কৰ্মকৰ্তা", "ceremonial officer": "আনুষ্ঠানিক বিষয়া", "advisor": "উপদেষ্টা", "club president": "ক্লাবৰ সভাপতি", "association president": "সন্থাৰ সভাপতি", "society president": "সমিতিৰ সভাপতি", "organization president": "সংগঠনৰ সভাপতি", "student club president": "ছাত্ৰ ক্লাবৰ সভাপতি", "honorary president": "সন্মানীয় সভাপতি", "acting president": "ভাৰপ্ৰাপ্ত সভাপতি", "interim president": "অন্তৱৰ্তীকালীন সভাপতি", "former president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "past president": "প্ৰাক্তন সভাপতি", "immediate past president": "সদ্য প্ৰাক্তন সভাপতি", "founding president": "প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি", "co-president": "যুটীয়া সভাপতি", "joint president": "যুটীয়া সভাপতি", "national president": "জাতীয় সভাপতি", "state president": "ৰাজ্যিক সভাপতি", "district president": "জিলা সভাপতি", "regional president": "আঞ্চলিক সভাপতি", "local president": "স্থানীয় সভাপতি", "chapter president": "শাখা সভাপতি", "branch president": "শাখা সভাপতি", "executive president": "কাৰ্যবাহী সভাপতি", "senior president": "জ্যেষ্ঠ সভাপতি", "president emeritus": "এমেৰিটাছ সভাপতি", "chairman": "অধ্যক্ষ", "chairwoman": "অধ্যক্ষা", "Board president": "বৰ্ডৰ সভাপতি", "chairperson": "সভাপতি/অধ্যক্ষ", "president of town": "নগৰৰ মেয়ৰ", "clubman": "ক্লাবমেন", "clubwoman": "ক্লাবৱুমেন", "socialite": "চছিয়েলাইট", "public figure": "জনপৰিচিত ব্যক্তিত্ব", "speaker": "বক্তা", "public speaker": "বক্তা", "generalissimo": "জেনেৰেলিচিমো", "supreme commander": "সৰ্বোচ্চ অধিনায়ক", "commander-in-chief": "সৰ্বাধিনায়ক", "chief of defence staff": "চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ", "chief of staff": "চীফ অৱ ষ্টাফ", "chief of the general staff": "চীফ অৱ দ্য জেনেৰেল ষ্টাফ", "defense minister": "প্ৰতিৰক্ষামন্ত্ৰী", "captain general": "কেপ্টেইন জেনেৰেল", "general of the army": "জেনেৰেল অৱ দ্য আৰ্মী", "field marshal": "ফিল্ড মাৰ্শ্বাল", "marshal": "মাৰ্শ্বাল", "general": "জেনেৰেল", "army general": "সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "colonel general": "কৰ্ণেল জেনেৰেল", "lieutenant general": "লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল", "major general": "মেজাৰ জেনেৰেল", "brigadier general": "ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "brigadier": "ব্ৰিগেডিয়াৰ", "colonel": "কৰ্ণেল", "lieutenant colonel": "লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "major": "মেজাৰ", "captain": "কেপ্টেইন", "first lieutenant": "ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট", "second lieutenant": "ছেকেণ্ড লেফটেনেণ্ট", "lieutenant": "লেফটেনেণ্ট", "sub-lieutenant": "চাব-লেফটেনেণ্ট", "ensign": "এনচাইন", "senior warrant officer": "ছিনিয়ৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "master warrant officer": "মাষ্টাৰ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "army officer": "সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "army captain": "সেনাবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "army major": "সেনাবাহিনীৰ মেজাৰ", "army colonel": "সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "army lieutenant": "সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "chief warrant officer": "চীফ ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "warrant officer": "ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ", "commissioned officer": "কমিছনড অফিচাৰ", "non-commissioned officer": "নন-কমিছনড অফিচাৰ", "sergeant major": "চাৰ্জেণ্ট মেজাৰ", "chief master sergeant": "চীফ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "senior master sergeant": "ছিনিয়ৰ মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "master sergeant": "মাষ্টাৰ চাৰ্জেণ্ট", "sergeant first class": "চাৰ্জেণ্ট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "staff sergeant": "ষ্টাফ চাৰ্জেণ্ট", "technical sergeant": "টেকনিকেল চাৰ্জেণ্ট", "gunnery sergeant": "গানাৰী চাৰ্জেণ্ট", "flight sergeant": "ফ্লাইট চাৰ্জেণ্ট", "sergeant": "চাৰ্জেণ্ট", "corporal": "কৰ্পোৰেল", "lance corporal": "লেন্স কৰ্পোৰেল", "private first class": "প্ৰাইভেট ফাৰ্ষ্ট ক্লাছ", "private": "প্ৰাইভেট", "admiral of the fleet": "এডমিৰেল অৱ দ্য ফ্লিট", "fleet admiral": "ফ্লিট এডমিৰেল", "admiral": "এডমিৰেল", "navy admiral": "নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "vice admiral": "ভাইচ এডমিৰেল", "rear admiral": "ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "commodore": "কমোডৰ", "commander": "কমাণ্ডাৰ", "lieutenant commander": "লেফটেনেণ্ট কমাণ্ডাৰ", "naval lieutenant": "নৌ লেফটেনেণ্ট", "naval officer": "নৌ বিষয়া", "navy captain": "নৌবাহিনীৰ কেপ্টেইন", "navy commander": "নৌবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "navy lieutenant": "নৌবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট", "midshipman": "মিডশ্বিপমেন", "master chief petty officer": "মাষ্টাৰ চীফ পেটি অফিচাৰ", "chief petty officer": "চীফ পেটি অফিচাৰ", "petty officer": "পেটি অফিচাৰ", "able seaman": "এবল চিমেন", "leading seaman": "লিডিং চিমেন", "ordinary seaman": "অৰ্ডিনেৰী চিমেন", "seaman": "নাবিক", "rating": "ৰেটিং", "naval cadet": "নেভেল কেডেট", "marshal of the air force": "মাৰ্শ্বাল অৱ দ্য এয়াৰ ফ'ৰ্চ", "air chief marshal": "এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল", "air marshal": "এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "air force general": "বিমান বাহিনীৰ জেনেৰেল", "air vice-marshal": "এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল", "air commodore": "এয়াৰ কমোডৰ", "air officer": "এয়াৰ অফিচাৰ", "air force officer": "বিমান বাহিনীৰ বিষয়া", "air force captain": "বিমান বাহিনীৰ কেপ্টেইন", "air force commander": "বিমান বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ", "group captain": "গ্ৰুপ কেপ্টেইন", "wing commander": "উইং কমাণ্ডাৰ", "squadron leader": "স্কোৱাড্ৰন লিডাৰ", "flight lieutenant": "ফ্লাইট লেফটেনেণ্ট", "flying officer": "ফ্লাইং অফিচাৰ", "pilot officer": "পাইলট অফিচাৰ", "aircraftman": "এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "leading aircraftman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টমেন", "aircraftwoman": "এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "leading aircraftwoman": "লিডিং এয়াৰক্ৰাফ্টৱুমেন", "airman": "এয়াৰমেন", "airwoman": "এয়াৰৱুমেন", "officer cadet": "অফিচাৰ কেডেট", "cadet": "কেডেট", "gentleman cadet": "জেণ্টলমেন কেডেট", "general officer": "জেনেৰেল অফিচাৰ", "flag officer": "ফ্লেগ অফিচাৰ", "senior officer": "জ্যেষ্ঠ বিষয়া", "junior officer": "কনিষ্ঠ বিষয়া", "staff officer": "ষ্টাফ অফিচাৰ", "line officer": "লাইন অফিচাৰ", "commandant": "কমাণ্ডেণ্ট", "base commander": "বেছ কমাণ্ডাৰ", "company commander": "কোম্পানী কমাণ্ডাৰ", "platoon commander": "প্লাটুন কমাণ্ডাৰ", "staff captain": "ষ্টাফ কেপ্টেইন", "adjutant": "এডজুটেণ্ট", "quartermaster": "কোৱাৰ্টাৰমাষ্টাৰ", "provost marshal": "প্ৰভষ্ট মাৰ্শ্বাল", "military police": "মিলিটেৰী পুলিচ", "military attache": "মিলিটেৰী এটাচে", "marine": "মেৰিন", "marine officer": "মেৰিন বিষয়া", "marine captain": "মেৰিন কেপ্টেইন", "infantryman": "পদাতিক সেনা", "cavalryman": "অশ্বাৰোহী সেনা", "artilleryman": "আৰ্টিলাৰিমেন", "sapper": "ছেপাৰ", "sniper": "স্নাইপাৰ", "pilot": "পাইলট", "marksman": "মাৰ্কচমেন", "boatswain": "বোটচোৱেইন", "coxswain": "কক্সচোৱেইন", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "coast guard commander": "কোষ্ট গাৰ্ড কমাণ্ডাৰ", "border guard": "সীমান্তৰক্ষী", "mercenary": "ভাড়াতীয়া সৈনিক", "mercenary commander": "ভাড়াতীয়া সেনাপতি", "militiaman": "মিলিচিয়া সদস্য", "guerrilla": "গেৰিলা", "resistance fighter": "প্ৰতিৰোধ যুঁজাৰু", "freedom fighter": "মুক্তিযুঁজাৰু", "partisan": "পাৰ্টিজান", "revolutionary": "বিপ্লৱী", "military historian": "সামৰিক ইতিহাসবিদ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "war hero": "যুদ্ধবীৰ", "veteran": "যুদ্ধপ্ৰবীণ", "secret agent": "গোপন এজেণ্ট", "intelligence analyst": "গোয়েন্দা বিশ্লেষক", "detective": "ডিটেক্টিভ", "investigator": "তদন্তকাৰী", "inspector general": "ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "deputy inspector general": "ডেপুটি ইন্সপেক্টৰ জেনেৰেল", "superintendent of police": "ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট অৱ পুলিচ", "police chief": "আৰক্ষী প্ৰধান", "police commissioner": "আৰক্ষী আয়ুক্ত", "inspector": "পৰিদৰ্শক", "sub-inspector": "উপ-পৰিদৰ্শক", "assistant sub-inspector": "সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক", "constable": "কনিষ্টবল", "law enforcement officer": "আইন প্ৰৱৰ্তনকাৰী বিষয়া", "prison officer": "কাৰাগাৰ বিষয়া", "prison governor": "কাৰাগাৰ প্ৰশাসক", "security guard": "নিৰাপত্তাৰক্ষী", "bodyguard": "দেহৰক্ষী", "killed in action": "যুদ্ধত নিহত", "missing in action": "যুদ্ধত নিৰুদ্দেশ", "prisoner of war": "যুদ্ধবন্দী", "war victim": "যুদ্ধৰ বলি", "killed in ww1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww1": "সৈনিক, প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in ww2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "killed in world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "soldier, killed in ww2": "সৈনিক, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত নিহত", "veteran of world war ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of world war i": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "killed in the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধত নিহত", "veteran of the korean war": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war veteran": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "korean war participant": "কোৰিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধত নিহত", "veteran of the vietnam war": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war veteran": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "vietnam war participant": "ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "american civil war veteran": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the american civil war": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "american civil war participant": "আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধত নিহত", "spanish civil war veteran": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the spanish civil war": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "spanish civil war participant": "স্পেনিছ গৃহ-যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধত নিহত", "veteran of the napoleonic wars": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars veteran": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "napoleonic wars participant": "নেপোলিয়নিক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধত নিহত", "crimean war veteran": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the crimean war": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "crimean war participant": "ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধত নিহত", "boer war veteran": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the boer war": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "boer war participant": "বোৱাৰ যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধত নিহত", "gulf war veteran": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the gulf war": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "gulf war participant": "উপসাগৰীয় যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধত নিহত", "iraq war veteran": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the iraq war": "ইৰাক যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "iraq war participant": "ইৰাক যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "killed in the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধত নিহত", "afghanistan war veteran": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "veteran of the war in afghanistan": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ প্ৰবীণ সৈনিক", "afghanistan war participant": "আফগানিস্তান যুদ্ধৰ অংশগ্ৰহণকাৰী", "religious leader": "ধৰ্মীয় নেতা", "religious worker": "ধৰ্মীয় কৰ্মী", "priest": "পুৰোহিত/যাজক", "catholic priest": "কেথলিক যাজক", "religious priest": "যাজক", "orthodox priest": "অৰ্থডক্স যাজক", "anglican priest": "এংলিকান যাজক", "clergyman": "যাজক", "catholic clergyman": "কেথলিক যাজক", "cleric": "যাজক", "pastor": "পেষ্টৰ", "protestant pastor": "প্ৰটেষ্টেণ্ট পেষ্টৰ", "lutheran pastor": "লুথেৰান পেষ্টৰ", "presbyter": "প্ৰেছবিটাৰ", "presbyterian minister": "প্ৰেছবিটেৰিয়ান মন্ত্ৰী", "baptist minister": "বেপ্টিষ্ট মন্ত্ৰী", "bishop": "বিছপ", "anglican bishop": "এংলিকান বিছপ", "orthodox bishop": "অৰ্থডক্স বিছপ", "archbishop": "আৰ্চবিছপ", "catholic archbishop": "কেথলিক আৰ্চবিছপ", "cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "catholic cardinal": "কেথলিক কাৰ্ডিনেল", "canon": "কেনন", "archdeacon": "আৰ্চডিকন", "abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "monk": "সন্ন্যাসী", "buddhist monk": "বৌদ্ধ সন্ন্যাসী", "nun": "সন্ন্যাসিনী", "friar": "ফ্ৰায়াৰ", "jesuit": "জেচুইট", "missionary": "মিছনাৰী", "lds missionary": "এলডিএছ মিছনাৰী", "preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "saint": "সন্ত", "mystic": "ৰহস্যবাদী", "imam": "ইমাম", "islamic scholar": "ইছলামিক পণ্ডিত", "rabbi": "ৰাব্বি", "mormon leader": "মৰ্মন নেতা", "royal": "ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য", "emperor": "সম্ৰাট", "king": "ৰজা", "prince": "ৰাজকুমাৰ", "princess": "ৰাজকুমাৰী", "duke": "ডিউক", "ruler": "শাসক", "noble": "অভিজাত", "nobleman": "অভিজাত ব্যক্তি", "noblewoman": "সম্ভ্ৰান্ত মহিলা", "aristocrat": "এৰিষ্টক্ৰেট", "peer": "পিয়েৰ", "count": "কাউণ্ট", "countess": "কাউণ্টেছ", "marquis": "মাৰ্কুইছ", "baron": "বেৰন", "baronet": "বেৰোনেট", "knight": "নাইট", "lord": "লৰ্ড", "courtier": "ৰাজসভাসদ", "chamberlain": "চেম্বাৰলেইন", "samurai": "চামুৰাই", "heiress": "উত্তৰাধিকাৰিণী", "criminal": "অপৰাধী", "thief": "চোৰ", "robber": "ডকাইত", "bank robber": "বেংক ডকাইত", "smuggler": "চোৰাংচোৱা", "drug trafficker": "ড্ৰাগছ সৰবৰাহকাৰী", "drug lord": "ড্ৰাগছ সম্ৰাট", "fraudster": "প্ৰৱঞ্চক", "gangster": "গেংষ্টাৰ", "mobster": "মবষ্টাৰ", "kidnapper": "অপহৰণকাৰী", "rapist": "ধৰ্ষণকাৰী", "murderer": "খুনী", "assassin": "গুপ্তঘাতক", "serial killer": "চিৰিয়েল কিলাৰ", "spree killer": "স্প্ৰী কিলাৰ", "terrorist": "সন্ত্ৰাসবাদী", "war criminal": "যুদ্ধাপৰাধী", "pirate": "জলদস্যু", "outlaw": "আইনভংগকাৰী", "slave trader": "দাস ব্যৱসায়ী", "executioner": "জল্লাদ", "convict": "কয়েদী", "prostitute": "পতিতা", "slave": "দাস", "slave owner": "দাসমালিক", "victim": "ভুলুণ্ঠিত", "murder victim": "হত্যাৰ বলি", "holocaust victim": "হ'ল'কাষ্টৰ বলি", "torture victim": "নিৰ্যাতনৰ বলি", "detainee": "বন্দী", "guantanamo detainee": "গুৱাণ্টানামো বন্দী", "traveler": "ভ্ৰমণকাৰী", "traveller": "যাত্ৰী", "tourist": "পৰ্যটক", "explorer": "অন্বেষক", "adventurer": "এডভেঞ্চাৰাৰ", "immigrant": "প্ৰব্ৰজনকাৰী", "settler": "বসতি স্থাপনকাৰী", "collector": "সংগ্ৰাহক", "art collector": "শিল্প সংগ্ৰাহক", "stamp collector": "ডাকটিকট সংগ্ৰাহক", "antiquarian": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "antiquary": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰাহক", "curator": "কিউৰেটৰ", "museum curator": "সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ", "museum director": "সংগ্ৰহালয়ৰ সঞ্চালক", "docent": "প্ৰদৰ্শক", "archivist": "নথি-পত্ৰ ৰক্ষক", "librarian": "গ্ৰন্থাগাৰিক", "social worker": "সমাজকৰ্মী", "pet trainer": "পোহনীয়া জন্তুৰ প্ৰশিক্ষক", "gardener": "মালী", "forester": "বনৰক্ষী", "astrologer": "জ্যোতিষী", "mnemonist": "স্মৃতিশক্তি বিশেষজ্ঞ", "origami artist": "অৰিগামী শিল্পী", "thinker": "চিন্তাবিদ", "esperantist": "এস্পেৰেণ্টিষ্ট", "supercentenarian": "ছুপাৰচেণ্টেনেৰিয়ান", "martyr": "শ্বহীদ", "participant": "অংশগ্ৰহণকাৰী", "creator": "স্ৰষ্টা", # --- Awards, Honors & Titles --- "winner": "বিজয়ী", "laureate": "বিজয়ী", "recipient": "প্ৰাপক", "honoree": "সন্মানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি", "medalist": "পদকজয়ী", "medallist": "পদকজয়ী", "champion": "চেম্পিয়ন", "world champion": "বিশ্ব চেম্পিয়ন", "Grand Slam champion": "গ্ৰেণ্ড শ্লেম চেম্পিয়ন", "record holder": "ৰেকৰ্ডধাৰী", "fellow": "ফেল'", "member": "সদস্য", "national hero": "জাতীয় বীৰ", "Nobel Prize laureate": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "nobel laureate": "ন'বেল বিজয়ী", "nobel prize winner": "ন'বেল বঁটা বিজয়ী", "Nobel Peace Prize laureate": "ন'বেল শান্তি বঁটা বিজয়ী", "Nobel Prize-winning economist": "ন'বেলজয়ী অৰ্থনীতিবিদ", "Pulitzer Prize winner": "পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী", "Academy Award winner": "অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Fields Medalist": "ফিল্ডছ পদকজয়ী", "Abel Prize laureate": "আবেল বঁটা বিজয়ী", "Turing Award laureate": "টিউৰিং বঁটা বিজয়ী", "Wolf Prize laureate": "উলফ বঁটা বিজয়ী", "Breakthrough Prize laureate": "ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা বিজয়ী", "Crafoord Prize laureate": "ক্ৰাফোৰ্ড বঁটা বিজয়ী", "Dirac Medal recipient": "ডিৰাক পদক প্ৰাপক", "Boltzmann Medal recipient": "বোল্টজমেন পদক প্ৰাপক", "Nevanlinna Prize winner": "নেভানলিনা বঁটা বিজয়ী", "Gödel Prize winner": "গ'ডেল বঁটা বিজয়ী", "Kyoto Prize laureate": "কিয়োটো বঁটা বিজয়ী", "Lasker Award recipient": "লাস্কাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Templeton Prize laureate": "টেম্পলটন বঁটা বিজয়ী", "Shaw Prize laureate": "শ্ব' বঁটা বিজয়ী", "Holberg Prize laureate": "হলবাৰ্গ বঁটা বিজয়ী", "Enrico Fermi Award recipient": "এনৰিকো ফাৰ্মি বঁটা প্ৰাপক", "Max Planck Medal recipient": "মেক্স প্লেংক পদক প্ৰাপক", "IEEE Medal of Honor recipient": "আইইইই মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Right Livelihood Award laureate": "ৰাইট লাইভলিহুড বঁটা বিজয়ী", "Sakharov Prize laureate": "শাখাৰভ বঁটা বিজয়ী", "UNESCO Peace Prize recipient": "ইউনেস্কো শান্তি বঁটা প্ৰাপক", "Booker Prize winner": "বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "International Booker Prize winner": "ইণ্টাৰনেচনেল বুকাৰ বঁটা বিজয়ী", "National Book Award winner": "নেচনেল বুক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Hugo Award winner": "হুগো বঁটা বিজয়ী", "Nebula Award winner": "নেবুলা বঁটা বিজয়ী", "Edgar Award winner": "এডগাৰ বঁটা বিজয়ী", "Commonwealth Writers' Prize winner": "কমনৱেলথ ৰাইটাৰ্ছ প্ৰাইজ বিজয়ী", "BAFTA Award winner": "বাফটা বঁটা বিজয়ী", "Cannes Film Festival award winner": "কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বঁটা বিজয়ী", "Golden Globe Award winner": "গোল্ডেন গ্লোব বঁটা বিজয়ী", "Grammy Award winner": "গ্ৰেমী বঁটা বিজয়ী", "Emmy Award winner": "এমী বঁটা বিজয়ী", "Tony Award winner": "টনি বঁটা বিজয়ী", "Juno Award winner": "জুনো বঁটা বিজয়ী", "MTV Video Music Award winner": "এমটিভি ভিডিঅ' মিউজিক এৱাৰ্ড বিজয়ী", "Ballon d'Or winner": "বেলন ডি'অৰ বিজয়ী", "FIFA World Cup winner": "ফিফা বিশ্বকাপজয়ী", "Olympic gold medalist": "অলিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Olympic silver medalist": "অলিম্পিক ৰূপ্যপদকজয়ী", "Olympic bronze medalist": "অলিম্পিক ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "Paralympic gold medalist": "পেৰালিম্পিক স্বৰ্ণপদকজয়ী", "Knight Bachelor": "নাইট বেচেলৰ", "Dame Commander": "ডেম কমাণ্ডাৰ", "Officer of the Order of the British Empire": "অফিচাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Member of the Order of the British Empire": "মেম্বাৰ অৱ দি অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ", "Companion of Honour": "কম্পেনিয়ন অৱ অনাৰ", "Victoria Cross recipient": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰছ প্ৰাপক", "George Cross recipient": "জৰ্জ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Presidential Medal of Freedom recipient": "প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰিডম প্ৰাপক", "Congressional Gold Medal recipient": "কংগ্ৰেছনেল গোল্ড মেডেল প্ৰাপক", "Medal of Honor recipient": "মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Purple Heart recipient": "পাৰ্পল হাৰ্ট প্ৰাপক", "Kennedy Center honoree": "কেনেডী চেণ্টাৰ সন্মান প্ৰাপক", "Army medal of Honor recipient": "আৰ্মী মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "air force Medal of Honor recipient": "এয়াৰ ফ'ৰ্চ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Navy medal of Honor recipient": "নেভি মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "Legion of Honour recipient": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰ প্ৰাপক", "Chevalier of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ চেভলিয়াৰ", "Officer of the Legion of Honour": "লেজিয়ঁ দ'অনাৰৰ অফিচাৰ", "Knight's Cross recipient": "নাইটছ ক্ৰছ প্ৰাপক", "Iron Cross recipient": "আইৰন ক্ৰছ প্ৰাপক", "Pour le Mérite recipient": "পুৰ ল্য মেৰিট প্ৰাপক", "Hero of the Soviet Union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "Hero of Socialist Labour": "সমাজতান্ত্ৰিক শ্ৰমৰ বীৰ", "Hero of the Russian Federation": "ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বীৰ", "Order of Lenin recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ লেনিন প্ৰাপক", "Bharat Ratna recipient": "ভাৰতৰত্ন প্ৰাপক", "Padma Shri recipient": "পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক", "Padma Bhushan recipient": "পদ্মভূষণ প্ৰাপক", "Padma Vibhushan recipient": "পদ্মবিভূষণ প্ৰাপক", "Dadasaheb Phalke Award recipient": "দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা প্ৰাপক", "Jnanpith Award recipient": "জ্ঞানপীঠ বঁটা প্ৰাপক", "Sahitya Akademi Award winner": "সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী", "Param Vir Chakra recipient": "পৰমবীৰ চক্ৰ প্ৰাপক", "Ashoka Chakra recipient": "অশোক চক্ৰ প্ৰাপক", "Independence Award recipient": "স্বাধীনতা বঁটা প্ৰাপক", "Ekushey Padak recipient": "একুশে পদক প্ৰাপক", "Bangla Academy Literary Award recipient": "বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা প্ৰাপক", "National Film Award recipient": "ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা প্ৰাপক", "Bir Sreshtho": "বীৰশ্ৰেষ্ঠ", "Bir Uttom": "বীৰ উত্তম", "Bir Bikrom": "বীৰ বিক্ৰম", "Bir Protik": "বীৰ প্ৰতীক", "Nishan-e-Imtiaz recipient": "নিচান-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Nishan-e-Haider recipient": "নিচান-ই-হায়দৰ প্ৰাপক", "Hilal-i-Imtiaz recipient": "হিলাল-ই-ইমতিয়াজ প্ৰাপক", "Order of the Rising Sun recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ৰাইজিং চান প্ৰাপক", "Order of Culture recipient": "অৰ্ডাৰ অৱ কালচাৰ প্ৰাপক", "Person of Cultural Merit": "পাৰ্চন অৱ কালচাৰেল মেৰিট", "Medal of the Republic recipient": "মেডেল অৱ দ্য ৰিপাব্লিক প্ৰাপক", "righteous among the nations": "ৰাইচাচ এমং দ্য নেচনছ", "lifetime achievement award recipient": "জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰাপক", "human rights award recipient": "মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰাপক", "Fellow of the Royal Society": "ফেল' অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Foreign Member of the Royal Society": "ফৰেইন মেম্বাৰ অৱ দ্য ৰয়েল ছচাইটি", "Royal Society fellow": "ৰয়েল ছচাইটিৰ ফেল'", "AAAS Fellow": "এএএএছ ফেল'", "British Academy Fellow": "ব্ৰিটিছ একাডেমীৰ ফেল'", "Royal Academy fellow": "ৰয়েল একাডেমীৰ ফেল'", "National Academy of Sciences member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ সদস্য", "foreign associate of the National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছৰ বিদেশী সহযোগী", "National Academy of Engineering member": "নেচনেল একাডেমী অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ সদস্য", "Royal Society of Edinburgh fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ এডিনবাৰ্গৰ ফেল'", "Royal Geographical Society fellow": "ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিকেল ছচাইটিৰ ফেল'", "Linnean Society fellow": "লিনিয়ান ছচাইটিৰ ফেল'", "Optica Fellow": "অপটিকা ফেল'", "APS Fellow": "এপিএছ ফেল'", "Institute of Physics fellow": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্সৰ ফেল'", "Royal Society of Literature fellow": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ লিটাৰেচাৰৰ ফেল'", "ACM Fellow": "এচিএম ফেল'", "IEEE Fellow": "আইইইই ফেল'", "American Academy of Arts and Sciences fellow": "আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছৰ ফেল'", "Fulbright Scholar": "ফুলব্ৰাইট স্কলাৰ", "Rhodes Scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "rhodes scholar": "ৰোডচ স্কলাৰ", "Guggenheim Fellow": "গুগেনহেইম ফেল'", "Marshall Scholar": "মাৰ্শ্বাল স্কলাৰ", "MacArthur Fellow": "মেকআৰ্থাৰ ফেল'", "Humboldt Fellow": "হামবোল্ট ফেল'", "performer in ziegfeld follies": "জিগফেল্ড ফলিছৰ পাৰফৰ্মাৰ", "playboy model": "প্লেবয় মডেল", "horse trainer": "ঘোঁৰা প্ৰশিক্ষক", "contract bridge player": "কণ্ট্ৰেক্ট ব্ৰীজ খেলুৱৈ", "field athlete": "ফিল্ড এথলীট", "all-american girls professional baseball league player": "অল-আমেৰিকান গাৰ্লছ প্ৰফেচনেল বেছবল লিগ খেলুৱৈ", "high jumper": "হাই জাম্পাৰ", "athletic director": "এথলেটিক ডিৰেক্টৰ", "world record-holder": "বিশ্ব ৰেকৰ্ডধাৰী", "lineman": "লাইনমেন", "ten-pin bowler": "টেন-পিন বলাৰ", "bicycle motocross rider": "বাইচাইকেল মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "government official": "চৰকাৰী বিষয়া", "auto racing driver": "অট' ৰেচিং ড্ৰাইভাৰ", "blues guitarist": "ব্লুজ গিটাৰিষ্ট", "vaudeville performer": "ভডভিল পাৰফৰ্মাৰ", "bull rider": "বুল ৰাইডাৰ", "war correspondent": "যুদ্ধ সংবাদদাতা", "blues singer": "ব্লুজ গায়ক", "show host": "শ্ব' হ'ষ্ট", "etcher": "এচাৰ", "choral conductor": "ক'ৰেল কণ্ডাক্টৰ", "national guard": "নেচনেল গাৰ্ড", "skateboarder": "স্কেটবৰ্ডাৰ", "promoter": "প্ৰম'টাৰ", "air national guard officer": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড বিষয়া", "air national guard": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড", "air national guard colonel": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড কৰ্ণেল", "air national guard general": "এয়াৰ নেচনেল গাৰ্ড জেনেৰেল", "motivational speaker": "অনুৰ্প্ৰেৰণামূলক বক্তা", "publisher of sheet music": "স্বৰলিপি প্ৰকাশক", ", Syracuse": ", চিৰাকিউজ", "correspondent": "সংবাদদাতা", "talk radio host": "টক ৰেডিঅ' হ'ষ্ট", "middle distance runner": "মজলীয়া দূৰত্বৰ দৌৰবিদ", "lacrosse coach": "লেক্ৰছ প্ৰশিক্ষক", "field coach": "ফিল্ড প্ৰশিক্ষক", "disc golfer": "ডিস্ক গল্ফাৰ", "hedge fund manager": "হেজ ফাণ্ড মেনেজাৰ", "US American tennis player": "মাৰ্কিন টেনিছ খেলুৱৈ", "rowing coach": "ৰোৱিং প্ৰশিক্ষক", "sporting event": "ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা", "flag football player": "ফ্লেগ ফুটবল খেলুৱৈ", "silent film actor": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাপক", "manufacturer": "প্ৰস্তুতকাৰক", "visual effects artist": "ভিজুৱেল ইফেক্টছ শিল্পী", "score vocalist": "স্ক'ৰ ভোকালিষ্ট", "automobile designer": "অট'ম'বাইল ডিজাইনাৰ", "rodeo performer": "ৰোডিঅ' পাৰফৰ্মাৰ", "tap dancer": "টেপ ডান্সাৰ", "silent film actress": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী", "American football offensive guard": "আমেৰিকান ফুটবল অফেন্সিভ গাৰ্ড", "special effects artist": "স্পেচিয়েল ইফেক্ট শিল্পী", "offensive guard": "অফেন্সিভ গাৰ্ড", "politician in Massachusetts": "মেছাচুচেটছৰ ৰাজনীতিবিদ", "reformer": "সংস্কাৰক", "contemporary artist": "সমসাময়িক শিল্পী", "professor of electrical engineering": "বৈদ্যুতিক প্ৰকৌশলৰ অধ্যাপক", "editorial cartoonist": "এডিটৰিয়েল কাৰ্টুনিষ্ট", "personal trainer": "পাৰ্চনেল ট্ৰেইনাৰ", "United States Army officer": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "article in Bulletin of the American Astronomical Society": "বুলেটিন অৱ দ্য আমেৰিকান এষ্ট্ৰোনমিকেল ছচাইটিত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "ichthyologist": "মৎস্যবিজ্ঞানী", "college athletic administrator": "কলেজ এথলেটিক প্ৰশাসক", "orchestrator": "অৰ্কেষ্ট্ৰেটৰ", "advertising executive": "এডভাৰটাইজিং এক্সিকিউটিভ", "community leader": "কমিউনিটি লিডাৰ", "coast guard admiral": "কোষ্ট গাৰ্ড এডমিৰেল", "arena football player": "এৰিনা ফুটবল খেলুৱৈ", "women's rights defender": "নাৰী অধিকাৰ ৰক্ষক", "nonprofit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organization": "অলাভজনক সংস্থা", "nonprofit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "non-profit organisation": "অলাভজনক সংস্থা", "motocross racer": "মটোক্ৰছ ৰেচাৰ", "motocross rider": "মটোক্ৰছ ৰাইডাৰ", "automobile racer": "অট'ম'বাইল ৰেচাৰ", "auto racer": "অট' ৰেচাৰ", "car racer": "কাৰ ৰেচাৰ", "motor boat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "motorboat racer": "মটৰবোট ৰেচাৰ", "powerboat racer": "পাৱাৰবোট ৰেচাৰ", "American Representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "USA Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "United States Representative": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাৰ সদস্য", "court preacher": "ৰাজদৰবাৰৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "secretary of state": "চেক্ৰেটেৰী অৱ ষ্টেট", #Others "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এছ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "লঘু যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ বিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "এয়াৰ ছুপেৰিঅ'ৰিটি ফাইটাৰ", "interceptor aircraft": "ইণ্টাৰচেপ্টৰ বিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এচকৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "টুইন-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "ছিংগল-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ", "fighter trainer aircraft": "ফাইটাৰ ট্ৰেইনাৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "গ্ৰাউণ্ড-এটেক এয়াৰক্ৰাফ্ট", "attack aircraft": "আক্ৰমণকাৰী বিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান", "strike fighter": "ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ", "fighter reconnaissance aircraft": "ফাইটাৰ ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "reconnaissance aircraft": "ৰিকনেচেন্স এয়াৰক্ৰাফ্ট", "gold medallist": "স্বৰ্ণপদকজয়ী", "silver medallist": "ৰূপ্যপদকজয়ী", "bronze medallist": "ব্ৰঞ্জপদকজয়ী", "olympian": "অলিম্পিয়ান", "long and high jumper": "দীঘল আৰু ওখ জাপৰ খেলুৱৈ", "long, high and triple jumper": "দীঘল, ওখ আৰু ট্ৰিপল জাম্পাৰ", "strength athlete": "ষ্ট্ৰেংথ এথলীট", "crossfit athlete": "ক্ৰছফিট এথলীট", "nutritionist": "পুষ্টিবিদ", "mountain runner": "মাউণ্টেইন ৰানাৰ", "cheerleader": "চিয়াৰলিডাৰ", "water skier": "ৱাটাৰ স্কিয়াৰ", "speed skier": "স্পীড স্কিয়াৰ", "harness racer": "হাৰনেছ ৰেচাৰ", "heavy metal band": "হেভি মেটেল বেণ্ড", "metal band": "মেটেল বেণ্ড", "music band": "সংগীত বেণ্ড", "rock band": "ৰক বেণ্ড", "pop band": "পপ বেণ্ড", "jazz band": "জ্যাজ বেণ্ড", "blues band": "ব্লুজ বেণ্ড", "folk band": "ফোক বেণ্ড", "punk band": "পাংক বেণ্ড", "indie band": "ইণ্ডি বেণ্ড", "black metal band": "ব্লেক মেটেল বেণ্ড", "dark metal band": "ডাৰ্ক মেটেল বেণ্ড", "death metal band": "ডেথ মেটেল বেণ্ড", "thrash metal band": "থ্ৰেশ্ব মেটেল বেণ্ড", "doom metal band": "ডুম মেটেল বেণ্ড", "power metal band": "পাৱাৰ মেটেল বেণ্ড", "progressive metal band": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল বেণ্ড", "symphonic metal band": "ছিম্ফোনিক মেটেল বেণ্ড", "gothic metal band": "গথিক মেটেল বেণ্ড", "nu metal band": "নু মেটেল বেণ্ড", "alternative metal band": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল বেণ্ড", "speed metal band": "স্পীড মেটেল বেণ্ড", "industrial metal band": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল বেণ্ড", "metalcore band": "মেটেলকোৰ বেণ্ড", "hard rock band": "হাৰ্ড ৰক বেণ্ড", "alternative rock band": "অল্টাৰনেটিভ ৰক বেণ্ড", "progressive rock band": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক বেণ্ড", "psychedelic rock band": "চাইকেডেলিক ৰক বেণ্ড", "garage rock band": "গেৰেজ ৰক বেণ্ড", "grunge band": "গ্ৰাঞ্জ বেণ্ড", "post-rock band": "পোষ্ট-ৰক বেণ্ড", "post-punk band": "পোষ্ট-পাংক বেণ্ড", "new wave band": "নিউ ৱেভ বেণ্ড", "electronic band": "ইলেক্ট্ৰনিক বেণ্ড", "experimental band": "এক্সপেৰিমেণ্টেল বেণ্ড", "fusion band": "ফিউজন বেণ্ড", "reggae band": "ৰেগে বেণ্ড", "ska band": "স্কা বেণ্ড", "country band": "কাণ্ট্ৰি বেণ্ড", "bluegrass band": "ব্লুগ্ৰাছ বেণ্ড", "hip hop band": "হিপ হপ বেণ্ড", "rap band": "ৰেপ বেণ্ড", "dance band": "ডান্স বেণ্ড", "tribute band": "ত্ৰিবিউট বেণ্ড", "cover band": "কভাৰ বেণ্ড", "marching band": "মাৰ্চিং বেণ্ড", "brass band": "ব্ৰাছ বেণ্ড", "concert band": "কনচাৰ্ট বেণ্ড", "boy band": "বয় বেণ্ড", "girl band": "গাৰ্ল বেণ্ড", "vocal band": "ভোকাল বেণ্ড", "live band": "লাইভ বেণ্ড", "wedding band": "ৱেডিং বেণ্ড", "school band": "স্কুল বেণ্ড", "military band": "মিলিটেৰী বেণ্ড", "army band": "আৰ্মী বেণ্ড", "gasser drag racer": "গেচাৰ ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "drag racer": "ড্ৰেগ ৰেচাৰ", "bookmaker": "বুকমেকাৰ", "barrel racer": "বেৰেল ৰেচাৰ", "speed racer": "স্পীড ৰেচাৰ", "crew chief": "ক্ৰু চীফ", "constructor": "নিৰ্মাতা", "pga tour member": "পিজিএ ট্যুৰ সদস্য", "heavyweight boxer": "হেভিৱেট বক্সাৰ", "welterweight boxer": "ৱেল্টাৰৱেট বক্সাৰ", "strongwoman": "ষ্ট্ৰংৱুমেন", "weight lifter": "ভাৰোত্তোলক", "power lifter": "পাৱাৰলিফ্টাৰ", "escapologist": "এস্কেপোলজিষ্ট", "political analyst": "ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক", "malacologist": "মেলাকোলজিষ্ট", "safety microbiologist": "নিৰাপত্তা অণুজীৱবিজ্ঞানী", "public safety official": "জননিৰাপত্তা বিষয়া", "horseshoe pitcher": "হৰ্ছশ্বু পিচাৰ", "fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by boeing": "বোয়িংৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by boeing": "বোয়িংৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by boeing": "বোয়িংৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by lockheed martin": "লকহিড মাৰ্টিনৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by sukhoi": "সুখোইৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by sukhoi": "সুখোইৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by airbus": "এয়াৰবাছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by airbus": "এয়াৰবাছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bombardier": "বম্বাৰ্ডিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "airliner series by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "airliner family by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft series by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "cargo aircraft model by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by avic": "এভিকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by hal": "হ্যালৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "attack aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "strike fighter family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ ছিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান ছিৰিজ", "airliner family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান ছিৰিজ", "cargo aircraft family by bae systems": "বিএই ছিষ্টেমছৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান ছিৰিজ", "military trainer aircraft family by avic": "এভিকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান ছিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান মডেল", "attack aircraft series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান ছিৰিজ", "attack aircraft family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণকাৰী বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by avic": "এভিকৰ ষ্ট্ৰাইক ফাইটাৰ মডেল", "strike fighter series by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by avic": "এভিকৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based strike fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based strike fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based strike fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by avic": "এভিকৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "airliner model by avic": "এভিকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "fighter aircraft series by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by hal": "হেলৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "military trainer aircraft model by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "military trainer aircraft series by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "military trainer aircraft family by hal": "হেলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by hal": "হেলৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "strike fighter model by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান মডেল", "strike fighter series by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "strike fighter family by hal": "হেলৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "carrier-based fighter aircraft model by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান মডেল", "carrier-based fighter aircraft series by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "carrier-based fighter aircraft family by hal": "হেলৰ বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by eurofighter": "ইউৰোফাইটাৰৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান মডেল", "fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "prototype fighter aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান মডেল", "prototype fighter aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান চিৰিজ", "prototype fighter aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰটোটাইপ যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "attack aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান মডেল", "attack aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান চিৰিজ", "attack aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ আক্ৰমণ বিমান পৰিয়াল", "trainer aircraft model by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান মডেল", "trainer aircraft series by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান চিৰিজ", "trainer aircraft family by messerschmitt": "মেচাৰশমিটৰ প্ৰশিক্ষণ বিমান পৰিয়াল", "airliner model by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by comac": "কোমাকৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by comac": "কোমাকৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", "airliner model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান মডেল", "airliner series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান চিৰিজ", "airliner family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ যাত্ৰীবাহী বিমান পৰিয়াল", "cargo aircraft model by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান মডেল", "cargo aircraft series by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান চিৰিজ", "cargo aircraft family by dornier": "ডৰ্নিয়াৰৰ কাৰ্গো বিমান পৰিয়াল", #published/released "published book": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "book published": "প্ৰকাশিত কিতাপ", "published article": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "article published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published journal": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "journal published": "প্ৰকাশিত সাময়িকী", "published magazine": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "magazine published": "প্ৰকাশিত মেগাজিন", "published newspaper": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "newspaper published": "প্ৰকাশিত বাতৰিকাকত", "published novel": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "novel published": "প্ৰকাশিত উপন্যাস", "published short story": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "short story published": "প্ৰকাশিত চুটিগল্প", "published poem": "প্ৰকাশিত কবিতা", "poem published": "প্ৰকাশিত কবিতা", "published play": "প্ৰকাশিত নাটক", "play published": "প্ৰকাশিত নাটক", "published essay": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "essay published": "প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ", "published thesis": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "thesis published": "প্ৰকাশিত অভিসন্দৰ্ভ", "published dissertation": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "dissertation published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাভিসন্দৰ্ভ", "published encyclopedia": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "encyclopedia published": "প্ৰকাশিত বিশ্বকোষ", "published dictionary": "প্ৰকাশিত অভিধান", "dictionary published": "প্ৰকাশিত অভিধান", "published textbook": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "textbook published": "প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি", "published comic": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "comic published": "প্ৰকাশিত কমিক্স", "published manga": "প্ৰকাশিত মাংগা", "manga published": "প্ৰকাশিত মাংগা", "published graphic novel": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "graphic novel published": "প্ৰকাশিত গ্ৰাফিক উপন্যাস", "scholarly article published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article published": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article published": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article published": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article published": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper published": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper published": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "working paper published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "position paper published": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "white paper published": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "technical paper published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report published": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report published": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report published": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper published": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper published": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "policy paper published": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "issue paper published": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper published": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "monograph published": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published scholarly article": "প্ৰকাশিত পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "published academic article": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "published research article": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "published scientific article": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "published peer-reviewed article": "প্ৰকাশিত সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "published journal article": "প্ৰকাশিত জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "published review article": "প্ৰকাশিত পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "published survey article": "প্ৰকাশিত সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "published conference paper": "প্ৰকাশিত সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "published academic paper": "প্ৰকাশিত শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "published research paper": "প্ৰকাশিত গৱেষণাপত্ৰ", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published position paper": "প্ৰকাশিত অৱস্থানপত্ৰ", "published white paper": "প্ৰকাশিত শ্বেতপত্ৰ", "published technical paper": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published scientific paper": "প্ৰকাশিত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "published discussion paper": "প্ৰকাশিত আলোচনাপত্ৰ", "published policy paper": "প্ৰকাশিত নীতিপত্ৰ", "published issue paper": "প্ৰকাশিত বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "published background paper": "প্ৰকাশিত পটভূমি পত্ৰ", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published manuscript": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "manuscript published": "প্ৰকাশিত পাণ্ডুলিপি", "published monograph": "প্ৰকাশিত মনোগ্ৰাফ", "published bibliography": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "bibliography published": "প্ৰকাশিত গ্ৰন্থপঞ্জী", "published catalogue": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalog": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "catalog published": "প্ৰকাশিত তালিকাপত্ৰ", "published catalogue raisonné": "প্ৰকাশিত পূৰ্ণংগ তালিকাপত্ৰ", "published report": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "report published": "প্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদন", "published research report": "প্ৰকাশিত গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "published case report": "প্ৰকাশিত কেচ ৰিপোৰ্ট", "published technical report": "প্ৰকাশিত কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "published working paper": "প্ৰকাশিত কাৰ্যপত্ৰ", "published conference proceeding": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "conference proceeding published": "প্ৰকাশিত সন্মিলন কাৰ্যবিৱৰণী", "published proceedings": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "proceedings published": "প্ৰকাশিত কাৰ্যবিৱৰণী", "published abstract": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "abstract published": "প্ৰকাশিত সাৰাংশ", "published handbook": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "handbook published": "প্ৰকাশিত হেণ্ডবুক", "published guidebook": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "guidebook published": "প্ৰকাশিত গাইডবুক", "published manual": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "manual published": "প্ৰকাশিত নিৰ্দেশিকা", "published atlas": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "atlas published": "প্ৰকাশিত এটলাচ", "published map": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "map published": "প্ৰকাশিত মানচিত্ৰ", "published gazetteer": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "gazetteer published": "প্ৰকাশিত গেজেটিয়াৰ", "published software": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "software published": "প্ৰকাশিত ছফ্টৱেৰ", "released software": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "software released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছফ্টৱেৰ", "published video game": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "video game published": "প্ৰকাশিত ভিডিঅ' গেম", "released video game": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "video game released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভিডিঅ' গেম", "released film": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "film released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered film": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "film premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "released movie": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "movie released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ", "premiered movie": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "movie premiered": "প্ৰদৰ্শিত চলচ্চিত্ৰ", "aired television episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast television episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "television episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired tv episode": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "broadcast tv episode": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন খণ্ড", "aired television series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast television series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "aired tv series": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series aired": "প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "broadcast tv series": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "launched website": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "website launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched web site": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "web site launched": "মুকলি কৰা ৱেবচাইট", "launched service": "মুকলি কৰা সেৱা", "service launched": "মুকলি কৰা সেৱা", "released album": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "album released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত এলবাম", "released song": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "song released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত গান", "released single": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "single released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছিংগল", "released ep": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", "ep released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইপি", #film "film": "চলচ্চিত্ৰ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "feature film": "পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "docudrama film": "ডকুড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "tv film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "action film": "একচন চলচ্চিত্ৰ", "adventure film": "এডভেঞ্চাৰ চলচ্চিত্ৰ", "comedy film": "কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "drama film": "নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "romance film": "ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ", "romantic comedy film": "ৰোমাণ্টিক কমেডী চলচ্চিত্ৰ", "romantic drama film": "ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "historical film": "ঐতিহাসিক চলচ্চিত্ৰ", "biographical film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "biopic film": "জীৱনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "war film": "যুদ্ধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "crime film": "অপৰাধভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "thriller film": "থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "psychological thriller film": "মনস্তাত্ত্বিক থ্ৰিলাৰ চলচ্চিত্ৰ", "mystery film": "ৰহস্য চলচ্চিত্ৰ", "horror film": "ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "supernatural horror film": "অতিপ্ৰাকৃত ভৌতিক চলচ্চিত্ৰ", "slasher film": "শ্লেছাৰ চলচ্চিত্ৰ", "science fiction film": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "fantasy film": "ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ", "superhero film": "ছুপাৰহিৰো চলচ্চিত্ৰ", "disaster film": "দুৰ্যোগভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "post-apocalyptic film": "প্ৰলয়োত্তৰ চলচ্চিত্ৰ", "monster film": "দানৱভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "martial arts film": "মাৰ্শ্বাল আৰ্টভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "sports film": "ক্্ৰীড়াভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "musical film": "সংগীতধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "dance film": "নৃত্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ", "family film": "পাৰিবাৰিক চলচ্চিত্ৰ", "children's film": "শিশুতোষ চলচ্চিত্ৰ", "teen film": "কিশোৰ চলচ্চিত্ৰ", "coming-of-age film": "বয়ঃসন্ধিকালভিত্তিক চলচ্চিত্ৰ", "road film": "ৰোড চলচ্চিত্ৰ", "western film": "ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "neo-western film": "নিঅ'-ৱেষ্টাৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ", "film noir": "ফিল্ম নোৱাৰ", "neo-noir film": "নিঅ'-নোৱাৰ চলচ্চিত্ৰ", "independent film": "স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ", "experimental film": "পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰ", "silent film": "নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ", "black-and-white film": "বগা-ক'লা চলচ্চিত্ৰ", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "television show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv show": "টেলিভিছন অনুষ্ঠান", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "miniseries": "মিনিচিৰিজ", "novel": "উপন্যাস", "short story": "চুটিগল্প", "poem": "কবিতা", "play": "নাটক", "book": "কিতাপ", "comic": "কমিক্স", "manga": "মাংগা", "graphic novel": "গ্ৰাফিক উপন্যাস", "sitcom": "চিটকম", "soap opera": "চোপ অপেৰা", "anime": "এনিমে", "cartoon": "কাৰ্টুন", "reality show": "ৰিয়েলিটি শ্ব'", "talk show": "টক শ্ব'", "game show": "গেম শ্ব'", "variety show": "বিচিত্ৰাণুষ্ঠান", "quiz show": "কুইজ শ্ব'", "news program": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "news show": "সংবাদ অনুষ্ঠান", "current affairs program": "সাময়িক বিষয়ক অনুষ্ঠান", "documentary series": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "documentary television series": "প্ৰামাণ্য টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "docuseries": "প্ৰামাণ্যধাৰাবাহিক", "drama series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "drama television series": "নাট্যধাৰাবাহিক", "crime drama": "অপৰাধভিত্তিক নাটক", "medical drama": "মেডিকেল নাটক", "legal drama": "আইনভিত্তিক নাটক", "political drama": "ৰাজনৈতিক নাটক", "thriller series": "থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক", "mystery series": "ৰহস্যধাৰাবাহিক", "fantasy series": "ফেণ্টাচি ধাৰাবাহিক", "science fiction television series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "superhero television series": "ছুপাৰহিৰো টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "animated series": "এনিমেটেড ধাৰাবাহিক", "animated television series": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "children's television series": "শিশুতোষ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "teen drama": "কিশোৰ নাটক", "web television series": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "podcast": "পডকাষ্ট", "radio series": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিক", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "album": "এলবাম", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "show episode": "অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "ep": "ইপি", "song": "গান", "music video": "সংগীত ভিডিঅ'", "opera": "অপেৰা", "software": "ছফ্টৱেৰ", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "web series episode": "ৱেব ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "tv series episode": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "television show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "tv show episode": "টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "animated television series episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated television show episode": "এনিমেটেড টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "radio series episode": "ৰেডিঅ' ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "radio show episode": "ৰেডিঅ' অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "podcast episode": "পডকাষ্টৰ খণ্ড", "podcast series episode": "পডকাষ্ট ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television series episode": "ৱেব টেলিভিছন ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web television show episode": "ৱেব টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "sitcom episode": "চিটকমৰ খণ্ড", "soap opera episode": "চোপ অপেৰাৰ খণ্ড", "anime episode": "এনিমে খণ্ড", "cartoon episode": "কাৰ্টুনৰ খণ্ড", "reality show episode": "ৰিয়েলিটি শ্ব'ৰ খণ্ড", "talk show episode": "টক শ্ব'ৰ খণ্ড", "game show episode": "গেম শ্ব'ৰ খণ্ড", "documentary tv series": "প্ৰামাণ্য টিভি ধাৰাবাহিক", "drama tv series": "নাট্যধৰ্মী টিভি ধাৰাবাহিক", "science fiction tv series": "বিজ্ঞান কল্পকাহিনীভিত্তিক টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিক", "children's tv series": "শিশুতোষ টিভি ধাৰাবাহিক", "web tv series": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিক", "animated tv series episode": "এনিমেটেড টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "animated tv show episode": "এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "web tv series episode": "ৱেব টিভি ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "web tv show episode": "ৱেব টিভি অনুষ্ঠানৰ খণ্ড", "superhero tv series": "ছুপাৰহিৰো টিভি ধাৰাবাহিক", "Cleric": "ধৰ্মযাজক", "Clergyman": "ধৰ্মযাজক", "Churchman": "গীৰ্জাৰ সদস্য", "Ecclesiastic": "ধৰ্মযাজক", "Priest": "পুৰোহিত", "Presbyter": "প্ৰাচীন যাজক", "Elder": "প্ৰবীণ", "Pastor": "ধৰ্মপালক", "Rector": "ৰেক্টৰ", "Vicar": "ভিকাৰ", "Curate": "সহকাৰী যাজক", "Chaplain": "চেপ্লেইন", "Canon": "কেনন", "Dean": "ডীন", "Deacon": "ডিকন", "Subdeacon": "চাবডিকন", "Archdeacon": "আৰ্চডিকন", "Bishop": "বিচপ", "Auxiliary Bishop": "সহকাৰী বিচপ", "Titular Bishop": "টাইটুলাৰ বিচপ", "Coadjutor Bishop": "কোএডজুটৰ বিচপ", "Archbishop": "আৰ্চবিচপ", "Metropolitan": "মেট্ৰ'পলিটান", "Metropolitan Archbishop": "মেট্ৰ'পলিটান আৰ্চবিচপ", "Patriarch": "পেট্ৰিয়াৰ্ক", "Catholicos": "কেথলিকোচ", "Pope": "পোপ", "Cardinal": "কাৰ্ডিনেল", "Monsignor": "মনচিনিয়ৰ", "Abbot": "মঠাধ্যক্ষ", "Abbess": "মঠাধ্যক্ষা", "Prior": "প্ৰায়ৰ", "Prioress": "প্ৰায়োৰেচ", "Monk": "সন্ন্যাসী", "Nun": "সন্ন্যাসিনী", "Friar": "ফ্ৰায়াৰ", "Brother": "ব্ৰাডাৰ", "Sister": "চিষ্টাৰ", "Missionary": "মিচনেৰী", "Evangelist": "ইভানজেলিষ্ট", "Preacher": "ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Televangelist": "টেলিভিছন ধৰ্মপ্ৰচাৰক", "Theologian": "ধৰ্মতাত্ত্বিক", "Catechist": "ধৰ্মশিক্ষক", "Sacristan": "চেক্ৰিষ্টান", "Verger": "ভাৰ্জাৰ", "Sexton": "চেক্সটন", "Acolyte": "একোলাইট", "Altar Server": "বেদী পৰিচাৰক", "Seminarian": "যাজক শিক্ষাৰ্থী", "Novice": "শিক্ষানবিচ", "Hermit": "নিৰ্জনবাসী সন্ন্যাসী", "Anchorite": "বৈৰাগী", "Reverend": "ৰেভাৰেণ্ড", "Very Reverend": "ভেৰী ৰেভাৰেণ্ড", "Right Reverend": "ৰাইট ৰেভাৰেণ্ড", "Most Reverend": "মোষ্ট ৰেভাৰেণ্ড", "Father": "ফাদাৰ", "Mother Superior": "মাদাৰ ছুপেৰিয়ৰ", "Provincial": "প্ৰভিন্সিয়েল", "General Superior": "জেনেৰেল ছুপেৰিয়ৰ", "Superior General": "ছুপেৰিয়ৰ জেনেৰেল", "Primate": "প্ৰাইমেট", "Exarch": "এক্সাৰ্ক", "Eparch": "এপাৰ্ক", "Archimandrite": "আৰ্চিমেন্দ্ৰাইট", "Hegumen": "হেগুমেন", "Hieromonk": "হিয়েৰোমাংক", "Protopresbyter": "প্ৰটোপ্ৰেচবিটাৰ", "Protoiereus": "প্ৰটোয়েৰিউচ", "Reader": "পাঠক", "Cantor": "কেণ্টৰ", "Choir Director": "গায়কদলৰ পৰিচালক", "church minister": "গীৰ্জাৰ ধৰ্মযাজক", "Christian minister": "খ্ৰীষ্টীয় ধৰ্মযাজক", "Protestant minister": "প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মযাজক", "Anglican minister": "এংলিকান ধৰ্মযাজক", "Lutheran minister": "লুথেৰান ধৰ্মযাজক", "Methodist minister": "মেথডিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Presbyterian minister": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান ধৰ্মযাজক", "Reformed minister": "ৰিফৰ্মড ধৰ্মযাজক", "Baptist minister": "বেপ্টিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Congregational minister": "কংগ্ৰেগেচনেল ধৰ্মযাজক", "Evangelical minister": "ইভানজেলিকেল ধৰ্মযাজক", "Pentecostal minister": "পেণ্টেকোষ্টেল ধৰ্মযাজক", "Free Church minister": "ফ্ৰী চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "United Church minister": "ইউনাইটেড চাৰ্চৰ ধৰ্মযাজক", "Nonconformist minister": "ননকনফৰ্মিষ্ট ধৰ্মযাজক", "Ordained minister": " অভিষিক্ত ধৰ্মযাজক", "licensed minister": "অনুমোদিত ধৰ্মযাজক", "associate minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "assistant minister": "সহকাৰী ধৰ্মযাজক", "parish minister": "পেৰিচ ধৰ্মযাজক", "campus minister": "কেম্পাছ ধৰ্মযাজক", "worship minister": "উপাসনাবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "mission minister": "মিছনবিষয়ক ধৰ্মযাজক", "street photographer": "পথ আলোকচিত্ৰী", "street artist": "পথশিল্পী", "street painter": "পথ চিত্ৰশিল্পী", "street sculptor": "পথ ভাস্কৰ", "street musician": "পথসংগীতশিল্পী", "street singer": "পথগায়ক", "street performer": "ষ্ট্ৰীট পাৰফৰ্মাৰ", "street dancer": "পথ নৃত্যশিল্পী", "street actor": "পথ অভিনেতা", "street magician": "পথ জাদুকৰ", "street clown": "পথ ভাৰ", "street mime": "পথ মূকাভিনয়শিল্পী", "street comedian": "পথ কৌতুকশিল্পী", "street poet": "পথ কবি", "street storyteller": "পথ গল্পকথক", "street busker": "ষ্ট্ৰীট বাস্কাৰ", "street preacher": "পথ প্ৰচাৰক", "street evangelist": "পথ খ্ৰীষ্টপ্ৰচাৰক", "street vendor": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street seller": "ৰাস্তাৰ বিক্ৰেতা", "street hawker": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street peddler": "ৰাস্তাৰ ফেৰীৱালা", "street trader": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street merchant": "ৰাস্তাৰ ব্যৱসায়ী", "street bookseller": "ৰাস্তাৰ কিতাপবিক্ৰেতা", "street florist": "ৰাস্তাৰ ফুলবিক্ৰেতা", "street food vendor": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food seller": "ৰাস্তাৰ খাদ্য বিক্ৰেতা", "street food chef": "ৰাস্তাৰ খাদ্যৰ ৰান্ধনি", "street cook": "ৰাস্তাৰ ৰান্ধনি", "street barber": "ৰাস্তাৰ নাপিত", "street cobbler": "ৰাস্তাৰ মুচী", "street cleaner": "ৰাস্তা পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "street sweeper": "ৰাস্তা ঝাড়ুদাৰ", "comedian": "কৌতুকশিল্পী", "poet": "কবি", "storyteller": "গল্পকথক", "busker": "বাস্কাৰ", "vendor": "বিক্ৰেতা", "seller": "বিক্ৰেতা", "cleaner": "পৰিচ্ছন্নতাকৰ্মী", "sweeper": "ঝাড়ুদাৰ", "hawker": "ফেৰীৱালা", "mime": "মূকাভিনেতা", "peddler": "ফেৰীৱালা", "trader": "ব্যৱসায়ী", "bookseller": "কিতাপবিক্ৰেতা", "barber": "নাপিত", "cobbler": "মুচী", "road bicycle racer": "পথ চাইকেল ৰেচাৰ", "royal navy officer": "ৰয়েল নেভী বিষয়া", "politician us": "মাৰ্কিন ৰাজনীতিবিদ", "correspondence chess player": "কৰেচপণ্ডেন্স দবাখেলুৱৈ", "owarai tarento": "ওৱাৰাই তাৰেণ্টো", "soldier": "সৈনিক", "dynasty person": "ৰাজবংশৰ ব্যক্তি", "slalom canoeist": "শ্লালোম কেনোয়িষ্ট", "land surveyor": "ভূমি জৰীপকাৰী", "fiba referee": "ফিবা ৰেফাৰী", "draughtsman": "ড্ৰাফ্টছমেন", "economist": "অৰ্থনীতিবিদ", "union army general": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "long distance runner": "দূৰপাল্লাৰ দৌৰবিদ", "printer": "মুদ্ৰক", "road racing cyclist": "পথ ৰেচিং চাইক্লিষ্ট", "choirmaster": "কায়াৰমাষ্টাৰ", "college faculty": "কলেজ শিক্ষক", "lieutenant colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল", "operatic tenor": "অপেৰেটিক টেনৰ", "person": "ব্যক্তি", "archaeologist": "প্ৰত্নতাত্ত্বিক", "u.s. air force general": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ জেনেৰেল", "recipient ofvictoria cross": "ভিক্টোৰিয়া ক্ৰচ প্ৰাপক", "cross country skier": "ক্ৰচ কাণ্ট্ৰী স্কিয়াৰ", "east german rower": "পূব জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "millionaire heiress": "কোটিপতি উত্তৰাধিকাৰিণী", "playwright working": "নাট্যকাৰ", "u.s. military veteran": "মাৰ্কিন সামৰিক প্ৰবীণ", "master builder": "প্ৰধান নিৰ্মাতা", "royal air force officer": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ বিষয়া", "us volleyball player": "মাৰ্কিন ভলীবল খেলুৱৈ", "gallerist": "গেলেৰিষ্ট", "fur trader": "পশম ব্যৱসায়ী", "mass murderer": "গণহত্যাকাৰী", "ballet master": "বেলে মাষ্টাৰ", "dressage rider": "ড্ৰেচেজ ৰাইডাৰ", "patriarch of constantinople": "কনষ্টাণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক", "acrobatic gymnast": "এক্ৰোবেটিক জিমনাষ্ট", "stained glass artist": "ষ্টেইনড গ্লাচ শিল্পী", "us herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "county governor": "কাউণ্টিৰ গৱৰ্ণৰ", "royal air force air marshal": "ৰয়েল এয়াৰ ফ'ৰ্চ এয়াৰ মাৰ্শ্বাল", "racehorse trainer": "ৰেচহৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "federal judge": "ফেডাৰেল বিচাৰক", "talk show host": "টক শ্ব' পৰিৱেশক", "socialist": "সমাজতান্ত্ৰিক", "u.s. representative": "মাৰ্কিন প্ৰতিনিধি", "operatic baritone": "অপেৰেটিক বেৰিটোন", "chief executive officer": "প্ৰধান কাৰ্যবাহী বিষয়া", "beauty pageant winner": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী", "kobzar": "কোবজাৰ", "soprano singer": "চোপ্ৰানো গায়িকা", "mixed-media artist": "মিক্সড-মিডিয়া শিল্পী", "audiobook narrator": "অডিঅ'বুক কথক", "double-bassist": "ডাবল-বেচ বাদক", "cameraman": "কেমেৰামেন", "sprint canoeist": "স্প্ৰিণ্ট কেনোয়িষ্ট", "penman": "পেনমেন", "science communicator": "বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কাৰী", "man of letters": "পণ্ডিত ব্যক্তি", "sitting volleyball player": "চিটিং ভলীবল খেলুৱৈ", "botswana athlete": "বটচোৱানাৰ ক্ৰীড়াবিদ", "grammarian": "বৈয়াকৰণ", "orchestra conductor": "অৰ্কেষ্ট্ৰা কণ্ডাক্টৰ", "emergency medicine physician": "জৰুৰী চিকিৎসাবিদ", "capuchin friar": "কেপুচিন ফ্ৰায়াৰ", "wikimedian": "উইকিমিডিয়ান", "bibliophile": "গ্ৰন্থানুৰাগী", "pipe organ builder": "পাইপ অৰ্গান নিৰ্মাতা", "royal navy rear-admiral": "ৰয়েল নেভী ৰিয়াৰ এডমিৰেল", "operatic mezzo-soprano": "অপেৰেটিক মেজো-চোপ্ৰানো", "radiation oncologist": "ৰেডিয়েচন অনকোলজিষ্ট", "us entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "diarist": "দিনলিপিকাৰ", "world war ii veteran": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰবীণ সেনাসদস্য", "us air force officer": "মাৰ্কিন বিমানবাহিনীৰ বিষয়া", "confederate army general": "কনফেডাৰেট সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "police officer": "আৰক্ষী বিষয়া", "us ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "synchronised swimmer": "চিনক্ৰোনাইজড সাঁতোৰবিদ", "u.s. herpetologist": "মাৰ্কিন হাৰপেটোলজিষ্ট", "planetary scientist": "গ্ৰহবিজ্ঞানী", "lepidopterist": "লেপিডোপ্টেৰিষ্ট", "pastoralist": "পশুপালক", "picture book author": "চিত্ৰগ্ৰন্থ ৰচয়িতা", "west indian cricketer": "ৱেষ্ট ইণ্ডিয়ান ক্ৰিকেটাৰ", "u.s. navy admiral": "মাৰ্কিন নৌবাহিনীৰ এডমিৰেল", "horticulturalist": "উদ্যানতত্ত্ববিদ", "union united states army officer": "ইউনিয়ন মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "us science fiction author": "মাৰ্কিন কল্পবিজ্ঞান লেখক", "potter": "মৃৎশিল্পী", "blessed": "ধন্য", "vicar general": "ভিকাৰ জেনেৰেল", "singer songwriter": "গায়ক-গীতিকাৰ", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "military personnel": "সামৰিক সদস্য", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "Army personnel": "সেনাসদস্য", "air force personnel": "বিমানবাহিনীৰ সদস্য", "Navy personnel": "নৌবাহিনীৰ সদস্য", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "হিতৈষী", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "soccer representant": "ফুটবল প্ৰতিনিধি", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আইনবহিৰ্ভূত মটৰচাইকেল আৰোহী", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছৰ স্বৰ্ণপদকজয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাৰ বলি", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "headmaster": "প্ৰধান শিক্ষক", "cardinal ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ কাৰ্ডিনেল", "pop-folk singer": "পপ-ফোক গায়ক", "holocaust survivor": "হলোকাষ্টৰপৰা বাচি যোৱা ব্যক্তি", "patron ofarts": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "nascar crew chief": "নাচকাৰ ক্ৰু চীফ", "u.s. zoologist": "মাৰ্কিন প্ৰাণীবিজ্ঞানী", "lawn bowler": "লন বোলাৰ", "suspected serial killer": "সন্দেহভাজন ছিৰিয়েল কিলাৰ", "conservation biologist": "সংৰক্ষণ জীৱবিজ্ঞানী", "concertmaster": "কনচাৰ্টমাষ্টাৰ", "new media artist": "নিউ মিডিয়া শিল্পী", "taxonomist": "শ্ৰেণীবিন্যাসবিদ", "u.s. botanist": "মাৰ্কিন উদ্ভিদবিজ্ঞানী", "stylist": "ষ্টাইলিষ্ট", "palaeobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "plant breeder": "উদ্ভিদ প্ৰজননবিদ", "benefactor": "দাতা", "legislator": "আইনপ্ৰণেতা", "attorney general": "এটৰ্নী জেনেৰেল", "hispanist": "হিস্পানিষ্ট", "diabetologist": "ডায়াবেটোলজিষ্ট", "toxicologist": "বিষতত্ত্ববিদ", "nephrologist": "নেফ্ৰোলজিষ্ট", "antiquarian seller": "প্ৰাচীন বস্তুৰ বিক্ৰেতা", "rancher": "পামৰ মালিক", "ss officer": "এছএছ বিষয়া", "world war ii u-boat commander": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ইউ-বোট কমাণ্ডাৰ", "allergist": "এলাৰ্জিষ্ট", "rebel leader": "বিদ্ৰোহী নেতা", "band leader": "বেণ্ড লিডাৰ", "school principal": "স্কুল অধ্যক্ষ", "bandurist": "বান্দুৰিষ্ট", "outlaw biker": "আউতল বাইকাৰ", "topographer": "টপোগ্ৰাফাৰ", "orator": "বক্তা", "archbishop of canterbury": "কেণ্টাৰবেৰীৰ আৰ্চবিচপ", "double bassist": "ডাবল বেচ বাদক", "commonwealth games gold medallist": "কমনৱেলথ গেমছ স্বৰ্ণপদক জয়ী", "officer ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "carpenter": "কাঠমিস্ত্ৰী", "sub-lieutenant ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ চাব-লেফটেনেণ্ট", "u.s. army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "titanic victim": "টাইটানিক দুৰ্ঘটনাত নিহত", "soprano opera singer": "চোপ্ৰানো অপেৰা গায়ক", "canon ofcathedral chapter naumburg": "নমবুৰ্গ কেথেড্ৰেল অধ্যায়ৰ কেনন", "professor of law at syracuse university": "চিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইনৰ অধ্যাপক", "land owner": "ভূমিমালিক", "patron": "পৃষ্ঠপোষক", "hebraist": "হিব্ৰু পণ্ডিত", "violoncellist": "ভায়োলোনচেলিষ্ট", "us army major general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেজৰ জেনেৰেল", "time-based media artist": "টাইম-বেচড মিডিয়া শিল্পী", "crystallographer": "ক্ৰিষ্টেলোগ্ৰাফাৰ", "cosplayer": "কচপ্লেয়াৰ", "property developer": "সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী", "intellectual": "বুদ্ধিজীৱী", "interpreter": "দোভাষী", "md": "এমডি", "u.s. ichthyologist": "মাৰ্কিন মৎস্যবিজ্ঞানী", "resistance fighter during ww-ii": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধকালীন প্ৰতিৰোধ যোদ্ধা", "hunter": "চিকাৰী", "ejected minister": "বহিষ্কৃত মন্ত্ৰী", "biathlete": "বায়াথলিট", "national hero of azerbaijan": "আজাৰবাইজানী জাতীয় বীৰ", "sprint athlete": "স্প্ৰিণ্ট এথলীট", "soft tennis player": "ছফ্ট টেনিছ খেলুৱৈ", "physiotherapist": "ফিজিঅ'থেৰাপিষ্ট", "clerk": "কেৰাণী", "draftsperson": "নক্সাকাৰ", "heir": "উত্তৰাধিকাৰী", "u.s. army general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল", "election candidate": "নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থী", "aquatic ecologist": "জলজ বাস্তুবিজ্ঞানী", "petrologist": "শিলাতত্ত্ববিদ", "analyst": "বিশ্লেষক", "augustinian friar": "অগাষ্টিনিয়ান ফ্ৰায়াৰ", "yoga instructor": "যোগব্যায়াম প্ৰশিক্ষক", "royal navy vice-admiral": "ৰয়েল নেভী ভাইচ এডমিৰেল", "us malacologist": "মাৰ্কিন মেলাকোলজিষ্ট", "u.s. army medal of honor recipient": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "member city council": "চিটি কাউন্সিলৰ সদস্য", "race queen": "ৰেচ কুইন", "speculative fiction writer": "স্পেকুলেটিভ ফিকচন লেখক", "editor-in-chief": "প্ৰধান সম্পাদক", "papyrologist": "পেপিৰাকোলজিষ্ট", "archbishop ofroman catholic church": "ৰোমান কেথলিক চাৰ্চৰ আৰ্চবিচপ", "miniaturist": "মিনিয়েচাৰিষ্ট", "bass-baritone": "বেচ-বেৰিটোন", "medieval historian": "মধ্যযুগীয় ঐতিহাসিক", "gallery owner": "গেলেৰীৰ মালিক", "taxidermist": "টেক্সিডাৰ্মিষ্ট", "policeman": "আৰক্ষী সদস্য", "notary public": "নোটাৰী পাব্লিক", "gastroenterologist": "গেষ্ট্ৰোএণ্টেৰোলজিষ্ট", "singing teacher": "গানৰ শিক্ষক", "united states air force": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিমানবাহিনী", "online course instructor": "অনলাইন কোৰ্চ প্ৰশিক্ষক", "us carcinologist": "মাৰ্কিন কাৰ্চিনোলজিষ্ট", "remixer": "ৰিমিক্সাৰ", "legionary": "লিজিঅ'নাৰী", "public official": "চৰকাৰী বিষয়া", "conservator": "সংৰক্ষক", "parson": "পাৰচন", "folklorist": "লোকবিজ্ঞানী", "musical director": "সংগীত পৰিচালক", "polar explorer": "মেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "u.s. paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "consul": "কনচাল", "africanist": "আফ্ৰিকানিষ্ট", "aviator": "বিমানচালক", "sexologist": "যৌনবিজ্ঞানী", "noble woman": "সম্ভ্ৰান্ত নাৰী", "pilot ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ পাইলট", "guantanamo bay detainee": "গুৱাণ্টানামো বে বন্দী", "set decorator": "ছেট ডেকোৰেটৰ", "east german gymnast": "পূব জাৰ্মান জিমনাষ্ট", "instrumentalist": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "business woman": "নাৰী ব্যৱসায়ী", "miner": "খনি শ্ৰমিক", "executive vice president": "কাৰ্যবাহী ভাইচ প্ৰেচিডেণ্ট", "catholic blessed": "কেথলিক ধন্য", "west german rower": "পশ্চিম জাৰ্মান ৰোৱাৰ", "mountain bike orienteer": "মাউণ্টেইন বাইক ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "protistologist": "প্ৰোটিষ্টোলজিষ্ট", "conchologist": "শংখবিজ্ঞানী", "merchant banker": "মাৰ্চেণ্ট বেংকাৰ", "tailor": "দৰ্জী", "bassoonist": "বেচুন বাদক", "u.s. army brigadier general": "মাৰ্কিন সেনাবাহিনীৰ ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল", "kapellmeister": "কাপেলমেইষ্টাৰ", "weather presenter": "বতৰ পৰিৱেশক", "keynote speaker": "মূলবক্তা", "heraldist": "হেৰাল্ডিষ্ট", "reality show participant": "ৰিয়েলিটি শ্ব' অংশগ্ৰহণকাৰী", "royal navy admiral offleet": "ৰয়েল নেভী এডমিৰেল অফ ফ্লিট", "serial rapist": "ছিৰিয়েল ৰেপিষ্ট", "paleographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "histologist": "কলাস্থানবিদ", "us arachnologist": "মাৰ্কিন এৰাকনোলজিষ্ট", "biotechnologist": "জৈৱপ্ৰযুক্তিবিদ", "political prisoner": "ৰাজনৈতিক বন্দী", "stockbroker": "ষ্টকব্ৰোকাৰ", "public prosecutor": "চৰকাৰী অধিবক্তা", "canonist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "war veteran": "যুদ্ধ প্ৰবীণ", "carom billiards player": "কেৰম বিলিয়াৰ্ডছ খেলুৱৈ", "mountain guide": "পাহাৰীয়া গাইড", "orthopaedic surgeon": "অৰ্থোপেডিক চাৰ্জন", "stand up comedian": "ষ্টেণ্ড আপ কমেডিয়ান", "mime artist": "মূকাভিনেতা", "cancer epidemiologist": "কেন্সাৰ এপিডেমিওলজিষ্ট", "us paleontologist": "মাৰ্কিন জীৱাশ্মবিদ", "wikipedian": "উইকিপিডিয়ান", "impressionist": "ইম্প্ৰেচনিষ্ট", "hornist": "হৰ্ণ বাদক", "acarologist": "একাৰোলজিষ্ট", "screenplay writer": "চিত্ৰনাট্যকাৰ", "palaeographer": "পেলিওগ্ৰাফাৰ", "xiangsheng performer": "জিয়াংশেং পাৰফৰ্মাৰ", "member of czech parliament": "চেক সংসদৰ সদস্য", "beekeeper": "মৌমাছি পালক", "community organizer": "কমিউনিটি সংগঠক", "weaver": "তাঁতী", "navigator": "নাবিক", "u.s. entomologist": "মাৰ্কিন কীটতত্ত্ববিদ", "certified public accountant": "চাৰ্টিফাইড পাব্লিক একাউণ্টেণ্ট", "byzantinist": "বাইজেণ্টিন বিশেষজ্ঞ", "illusionist": "জাদুকৰ", "baritone singer": "বেৰিটোন গায়ক", "biological anthropologist": "জীৱতাত্ত্বিক নৃবিজ্ঞানী", "nasa astronaut": "নাছা মহাকাশচাৰী", "hydrobiologist": "হাইড্ৰোবায়োলজিষ্ট", "arctic explorer": "সুমেৰু ভ্ৰমণকাৰী", "polymath": "বহুশাস্ত্ৰজ্ঞ", "penwoman": "লেখিকা", "anglicist": "এংলিচিষ্ট", "director of church music": "চাৰ্চ সংগীত পৰিচালক", "union army medal of honor recipient": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ মেডেল অৱ অনাৰ প্ৰাপক", "micropalaeontologist": "মাইক্ৰোপেলিওণ্টোলজিষ্ট", "glaciologist": "হিমবাহবিজ্ঞানী", "hotel manager": "হোটেল মেনেজাৰ", "college head": "কলেজৰ অধ্যক্ষ", "showman": "শ্ব'মেন", "japanologist": "জাপানোলজিষ্ট", "radio talk show host": "ৰেডিঅ' টক শ্ব' পৰিৱেশক", "canon law jurist": "কেনন আইন বিশেষজ্ঞ", "secretary": "সচিব", "antiquarian bookseller": "প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ বিক্ৰেতা", "mammalogist": "স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবিদ", "paleobotanist": "পেলিওবোটানিষ্ট", "program maker": "অনুষ্ঠান নিৰ্মাতা", "international lawn bowler": "আন্তৰ্জাতিক লন বোলাৰ", "tenor singer": "টেনৰ গায়ক", "venture capitalist": "ভেঞ্চাৰ কেপিটেলিষ্ট", "hotelier": "হোটেল মালিক", "dynasty politician": "ৰাজবংশৰ ৰাজনীতিবিদ", "barrister-at-law": "বেৰিষ্টাৰ-এট-ল'", "community worker": "কমিউনিটি কৰ্মী", "federal government official": "ফেডাৰেল চৰকাৰী বিষয়া", "colonial administrator ondutch gold coast": "ডাচ গোল্ড কোষ্টৰ ঔপনিৱেশিক প্ৰশাসক", "speech-language pathologist": "বাক্ আৰু ভাষা পেথোলজিষ্ট", "archimandrite of kiev pechersk lavra": "কিয়েভ পেচেৰ্স্ক লেভ্ৰাৰ আৰ্কিমান্দ্ৰাইট", "policy advisor": "নীতি উপদেষ্টা", "bioethicist": "বায়োএথিচিষ্ট", "union army officer": "ইউনিয়ন সেনাবাহিনীৰ বিষয়া", "organizer": "সংগঠক", "high court judge": "উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰক", "january uprising participant": "জানুৱাৰী অভ্যুত্থানত অংশগ্ৰহণকাৰী", "paediatrician": "শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ", "exhibition curator": "প্ৰদৰ্শনী কিউৰেটৰ", "hero ofsoviet union": "ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ বীৰ", "ocean rower": "ওচেন ৰোৱাৰ", "u.s. ornithologist": "মাৰ্কিন পক্ষীবিদ", "aerobic gymnast": "এৰোবিক জিমনাষ্ট", "elementary school teacher": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক", "protozoologist": "প্ৰোটোজোলজিষ্ট", "inorganic chemist": "অজৈৱ ৰসায়নবিদ", "hydrographer": "হাইড্ৰোগ্ৰাফাৰ", "free-diver": "ফ্ৰী-ডাইভাৰ", "angel investor": "এঞ্জেল ইনভেষ্টৰ", "sambist": "চাম্বিষ্ট", "new caledonian judoka": "নিউ কেলেডোনিয়ান জুডোকা", "classical violinist": "ধ্ৰুপদী বেহালাবাদক", "mechanic": "মেকানিক", "colonel ofpolish army": "পোলিছ সেনাবাহিনীৰ কৰ্ণেল", "recipient ofpurple heart medal": "পাৰ্পল হাৰ্ট মেডেল প্ৰাপক", "us author": "মাৰ্কিন লেখক", "executive producer": "কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক", "diplomat. deputy high commissioner": "কূটনীতিবিদ ডেপুটি হাই কমিছনাৰ", "district administrator": "জিলা প্ৰশাসক", "army officer ineast india company": "ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনা বিষয়া", "privateer": "প্ৰাইভেটিয়াৰ", "large estate owner": "বিশাল এষ্টেট মালিক", "salvation army officer": "চালভেশ্যন আৰ্মি বিষয়া", "royal navy captain": "ৰয়েল নেভী কেপ্তেইন", "concentration camp guard": "কনচেনট্ৰেচন কেম্প গাৰ্ড", "keyboard player": "কীবোৰ্ড বাদক", "nogizaka46 member": "নোগিজাকা৪৬ সদস্য", "woman handball player": "মহিলা হেণ্ডবল খেলুৱৈ", "ecuadoran herpetologist": "ইকুৱেডৰিয়ান হাৰপেটোলজিষ্ট", "campaigner": "প্ৰচাৰক", "railroad executive": "ৰেলপথ কাৰ্যবাহী", "community activist": "কমিউনিটি আন্দোলনকৰ্মী", "craftsman": "কাৰিকৰ", "auctioneer": "নিলামকাৰী", "decorator": "সাজ-সজ্জাকাৰী", "hygienist": "হাইজিনিষ্ট", "epigrapher": "এপিগ্ৰাফাৰ", "distributor": "পৰিৱেশক", "showgirl": "শ্ব'গাৰ্ল", "apostolic nuncio": "এপোষ্টোলিক নুন্সিও", "wood-engraver": "কাঠ-খোদাইকাৰী", "sporting director": "ক্্ৰীড়া পৰিচালক", "east german sprinter": "পূব জাৰ্মান স্প্ৰিণ্টাৰ", "vase painter": "ফুলদানী চিত্ৰকৰ", "artisan": "কাৰিকৰ", "grazier": "পশুপালক", "carver": "খোদাইকাৰী", "dealer": "ডিলাৰ", "hereditary peer": "বংশানুক্ৰমিক পিয়াৰ", "pulmonologist": "পালমোনোলজিষ্ট", "athletic trainer": "এথলেটিক প্ৰশিক্ষক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেট বাদক", "neonatologist": "নিঅ'নেটোলজিষ্ট", "orthodox pope egypt": "মিচৰৰ অৰ্থডক্স পোপ", "abbess oflichtenthal monastery": "লিচেনথাল মঠৰ এবেচ", "arts patron": "শিল্পকলা পৃষ্ঠপোষক", "golf course architect": "গলফ কোৰ্চ স্থপতি", "rhetorician": "বক্তৃতাশিল্পী", "orchestra leader": "অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালক", "prosaist": "গদ্যকাৰ", "beauty pageant contestant": "সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী", "disability rights activist": "প্ৰতিবন্ধী অধিকাৰ কৰ্মী", "slavist": "শ্লাভিষ্ট", "italianist": "ইটালিয়ানিষ্ট", "grand duke": "গ্ৰেণ্ড ডিউক", "freshwater ecologist": "মিথাপানীৰ বাস্তুবিজ্ঞানী", "group rhythmic gymnast": "দলীয় ৰিদমিক জিমনাষ্ট", "épée fencer": "এপে ফেন্সাৰ", "mezzo-soprano singer": "মেজো-চোপ্ৰানো গায়ক", "member of czechoslovak parliament": "চেকোশ্লোভাক সংসদৰ সদস্য", "instrument maker": "বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাতা", "actuary": "একচুৱাৰী", "mariner": "নাবিক", "medical practitioner": "চিকিৎসক", "catholic prelate": "কেথলিক প্ৰিলেট", "ethicist": "নীতিশাস্ত্ৰবিদ", "speech pathologist": "বাক্ পেথোলজিষ্ট", "nascar team owner": "নাচকাৰ দল মালিক", "director of photography": "চিত্ৰগ্ৰাহক", "united states navy": "মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ নৌবাহিনী", "police detective": "আৰক্ষী চোৰাংচোৱা", "carmelite friar": "কাৰ্মেলাইট ফ্ৰায়াৰ", "foil fencer": "ফয়েল ফেন্সাৰ", "chansonnier": "চেনচোনিয়াৰ", "mixer": "মিক্সাৰ", "blacksmith": "কমাৰ", "mineral collector": "খনিজ সংগ্ৰাহক", "general practitioner": "সাধাৰণ চিকিৎসক", "member ofparliament": "সংসদ সদস্য", "cabinet minister": "কেবিনেট মন্ত্ৰী", "member of slovak national council": "শ্লোভাক জাতীয় পৰিষদৰ সদস্য", "dynasty official": "ৰাজবংশৰ বিষয়া", "prelate": "প্ৰিলেট", "government statistician": "চৰকাৰী পৰিসংখ্যাবিদ", "ski-orienteer": "স্কি-ওৰিয়েণ্টিয়াৰ", "tiktoker": "টিকটকাৰ", "dramaturg": "নাট্যকাৰ", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "sound mixer": "শব্দ মিশ্ৰণকাৰী", "film screenwriter": "চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ", "Army soldier": "সেনাবাহিনীৰ সৈনিক", "air force soldier": "বিমান সৈনিক", "Navy soldier": "নৌ সৈনিক", "music player": "মিউজিক প্লেয়াৰ", "video player": "ভিডিঅ' প্লেয়াৰ", "media player": "মিডিয়া প্লেয়াৰ", "audio player": "অডিঅ' প্লেয়াৰ", "record player": "ৰেকৰ্ড প্লেয়াৰ", "web player": "ৱেব প্লেয়াৰ", "streaming player": "ষ্ট্ৰীমিং প্লেয়াৰ", "radio player": "ৰেডিঅ' প্লেয়াৰ", "piano player": "পিয়ানোবাদক", "violin player": "বেহালাবাদক", "guitar player": "গীটাৰবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "drum player": "ড্ৰামবাদক", "flute player": "বাঁহীবাদক", "keyboard player": "কীবোৰ্ডবাদক", "organ player": "অৰ্গানবাদক", "trumpet player": "ট্ৰাম্পেটবাদক", "saxophone player": "চেক্সোফোনবাদক", "clarinet player": "ক্লেৰিনেটবাদক", "cello player": "চেলোবাদক", "bass player": "বেচবাদক", "harp player": "বীণাবাদক", "harmonica player": "হাৰমোনিকাবাদক", "accordion player": "একৰ্ডিয়নবাদক", "banjo player": "বেনজোবাদক", "mandolin player": "মেণ্ডোলিনবাদক", "ukulele player": "ইউকুলেলেবাদক", "tabla player": "তবলাবাদক", "sitar player": "চেতাৰবাদক", "sarod player": "সৰোদবাদক", "dotara player": "দোতাৰাবাদক", "esraj player": "এছৰাজবাদক", "shehnai player": "চেহনাইবাদক", "bagpipe player": "বেগপাইপবাদক", "percussion player": "তালবাদক", "instrument player": "বাদ্যযন্ত্ৰী", "session player": "চেচনবাদক", "solo player": "এককবাদক", } female_professions = { "actor": "অভিনেত্ৰী", "singer": "গায়িকা", "writer": "লেখিকা", "hero": "নায়িকা", "leader": "নেত্ৰী", "comedian": "কৌতুক অভিনেত্ৰী", "author": "লেখিকা", "presenter": "পৰিৱেশিকা", "news presenter": "সংবাদ পৰিৱেশিকা", "professor": "অধ্যাপিকা", "voice actor": "কণ্ঠাভিনেত্ৰী", "political leader": "ৰাজনৈতিক নেত্ৰী", "chairman": "সভানেত্ৰী", "chairperson": "সভানেত্ৰী", "teacher": "শিক্ষিকা", } translated_adjectives = { "Catholic": "কেথলিক", "Roman Catholic": "ৰোমান কেথলিক", "Orthodox": "অৰ্থডক্স", "Eastern Orthodox": "পূব অৰ্থডক্স", "Oriental Orthodox": "ওৰিয়েণ্টেল অৰ্থডক্স", "Protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "Anglican": "এংলিকান", "Lutheran": "লুথেৰান", "Reformed": "ৰিফৰ্মড", "Calvinist": "কেলভিনবাদী", "Presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Methodist": "মেথডিষ্ট", "Baptist": "বেপ্টিষ্ট", "Congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "Evangelical": "ইভানজেলিকেল", "Pentecostal": "পেণ্টেকোষ্টেল", "Anabaptist": "এনাব্যাপ্টিষ্ট", "Mennonite": "মেনোনাইট", "Quaker": "কোৱেকাৰ", "Moravian": "মোৰাভিয়ান", "Unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "Jehovah's Witness": "যিহোৱাৰ সাক্ষী", "Latter-day Saint": "লেটাৰ-ডে চেইণ্ট", "Mormon": "মৰমন", "Orthodox Jewish": "অৰ্থডক্স ইহুদী", "Coptic": "কপটিক", "Coptic Orthodox": "কপটিক অৰ্থডক্স", "Armenian Apostolic": "আৰ্মেনিয়ান এপোষ্টোলিক", "Armenian Catholic": "আৰ্মেনিয়ান কেথলিক", "Syriac": "চিৰিয়াক", "Syriac Orthodox": "চিৰিয়াক অৰ্থডক্স", "Syriac Catholic": "চিৰিয়াক কেথলিক", "Chaldean Catholic": "কেলডিয়ান কেথলিক", "Maronite": "মেৰোনাইট", "Melkite": "মেলকাইট", "Ethiopian Orthodox": "ইথিওপিয়ান অৰ্থডক্স", "Eritrean Orthodox": "ইৰিত্ৰিয়ান অৰ্থডক্স", "Ethiopian Catholic": "ইথিওপিয়ান কেথলিক", "Eritrean Catholic": "ইৰিত্ৰিয়ান কেথলিক", "Old Catholic": "ওল্ড কেথলিক", "Independent Catholic": "স্বতন্ত্ৰ কেথলিক", "Polish Catholic": "পোলিছ কেথলিক", "Apostolic": "এপোষ্টোলিক", "Holiness": "হোলিনেচ", "Nazarene": "নাজাৰিন", "Church of Christ": "চাৰ্চ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Disciples of Christ": "ডিচাইলছ অৱ ক্ৰাইষ্ট", "Brethren": "ব্ৰেড্ৰেন", "Plymouth Brethren": "প্লাইমাউথ ব্ৰেড্ৰেন", "Amish": "আমিছ", "Christadelphian": "ক্ৰিষ্টাদেলফিয়ান", "Swedenborgian": "চুইডেনবৰ্গিয়ান", "New Apostolic": "নিউ এপোষ্টোলিক", "Coptic Catholic": "কপটিক কেথলিক", "Greek Orthodox": "গ্ৰীক অৰ্থডক্স", "Russian Orthodox": "ৰুছ অৰ্থডক্স", "Serbian Orthodox": "ছাৰ্বীয় অৰ্থডক্স", "Romanian Orthodox": "ৰোমানীয় অৰ্থডক্স", "Bulgarian Orthodox": "বুলগেৰীয় অৰ্থডক্স", "Georgian Orthodox": "জৰ্জীয় অৰ্থডক্স", "Antiochian Orthodox": "এণ্টিওকিয়ান অৰ্থডক্স", "Apostolic Pentecostal": "এপোষ্টোলিক পেণ্টেকোষ্টেল", "Oneness Pentecostal": "ৱাননেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Holiness Pentecostal": "হোলিনেচ পেণ্টেকোষ্টেল", "Independent Baptist": "ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট বেপ্টিষ্ট", "Southern Baptist": "চাউদাৰ্ণ বেপ্টিষ্ট", "Primitive Baptist": "প্ৰিমিটিভ বেপ্টিষ্ট", "Free Baptist": "ফ্ৰী বেপ্টিষ্ট", "Particular Baptist": "পাৰ্টিকুলাৰ বেপ্টিষ্ট", "United Methodist": "ইউনাইটেড মেথডিষ্ট", "Wesleyan": "ৱেচলিয়ান", "Free Methodist": "ফ্ৰী মেথডিষ্ট", "United Reformed": "ইউনাইটেড ৰিফৰ্মড", "Dutch Reformed": "ডাচ ৰিফৰ্মড", "Continental Reformed": "কণ্টিনেণ্টেল ৰিফৰ্মড", "Orthodox Presbyterian": "অৰ্থডক্স প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Free Presbyterian": "ফ্ৰী প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "Abrahamic": "ইব্ৰাহিমীয়", "Charismatic": "কেৰিজমেটিক", "Muslim": "মুছলিম", "Islamic": "ইছলামী", "Sunni": "ছুন্নী", "Shia": "ছিয়া", "Isma'ili": "ইসমাইলী", "Zaidi": "জায়িদী", "Sufi": "চুফী", "Ahmadi": "আহমদিয়া", "Salafi": "চালাফী", "Wahhabi": "ওহাবী", "Ibadi": "ইবাদী", "Alevi": "আলেভী", "Alawite": "আলাৱী", "Bektashi": "বেকতাশী", "Alevi-Bektashi": "আলেভী-বেকতাশী", "Nizari": "নিজাৰী", "Musta'li": "মুস্তালী", "Dawoodi Bohra": "দাউদী বোহৰা", "Sulaymani": "চুলাইমানী", "Mu'tazilite": "মুতাজিলী", "Ash'ari": "আশআৰী", "Maturidi": "মাতুৰিদী", "Barelvi": "বেৰেলভী", "Deobandi": "দেওবন্দী", "Tablighi": "তাবলীগী", "Quranist": "কুৰআনবাদী", "Nation of Islam": "নেচন অৱ ইছলাম", "Jewish": "ইহুদী", "Conservative Jewish": "কনজাৰভেটিভ ইহুদী", "Reform Jewish": "ৰিফৰ্ম ইহুদী", "Hasidic": "হাচিডিক", "Karaite": "কাৰাইত", "Samaritan": "চামাৰীয়", "Messianic Jewish": "মেচিয়ানিক ইহুদী", "Hebrew Roots": "হিব্ৰু ৰুটছ", "Karaite Jewish": "কাৰাইত ইহুদী", "Samaritan Israelite": "চামাৰীয় ইজৰাইলী", "Noahid": "নোৱাহাইড", "Sephardi": "চেফাৰ্দী", "Ashkenazi": "আশকেনাজী", "Mizrahi": "মিজৰাহী", "Noahide": "নোৱাহাইড", "Hindu": "হিন্দু", "Vaishnava": "বৈষ্ণৱ", "Shaiva": "শৈৱ", "Shakta": "শাক্ত", "Smarta": "স্মাৰ্ত", "Lingayat": "লিঙ্গায়ত", "Gaudiya Vaishnava": "গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ", "Sri Vaishnava": "শ্ৰীবৈষ্ণৱ", "Madhva": "মাধ্ব", "Nimbarka": "নিম্বাৰ্ক", "Ramanandi": "ৰামানন্দী", "Shaiva Siddhanta": "শৈৱ সিদ্ধান্ত", "Kashmir Shaivite": "কাশ্মীৰী শৈৱ", "Veerashaiva": "বীৰশৈৱ", "Arya Samaji": "আৰ্য সমাজী", "Brahmo": "ব্ৰাহ্ম", "ISKCON": "ইসকন", "Gaudiya": "গৌড়ীয়", "Shaivite": "শৈৱ", "Vaishnavite": "বৈষ্ণৱ", "Smartist": "স্মাৰ্ত", "Shaktist": "শাক্ত", "Buddhist": "বৌদ্ধ", "Theravada": "থেৰবাদ", "Mahayana": "মহাযান", "Vajrayana": "বজ্ৰযান", "Zen": "জেন", "Shinto": "শিন্তো", "Nichiren": "নিচিৰেন", "Pure Land": "পিওৰ লেণ্ড", "Chan": "চেন", "Seon": "চন", "Fo Guang Shan": "ফো গুৱাং শান", "Gelug": "গেলুগ", "Kagyu": "কাগ্যু", "Nyingma": "নিংমা", "Sakya": "সাক্য", "Jodo Shinshu": "জোদো শিনশু", "Soka Gakkai": "চোকা গাক্কাই", "Navayana": "নৱ্যযান", "Manichaean": "মাণিকীয়", "Gelugpa": "গেলুগ", "Kagyupa": "কাগ্যু", "Nyingmapa": "নিংমা", "Sakyapa": "সাক্য", "Shin": "শিন", "Nichiren Shoshu": "নিচিৰেন শোশু", "Tibetan Buddhist": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Chinese Buddhist": "চীনা বৌদ্ধ", "Jain": "জৈন", "Digambara": "দিগম্বৰ", "Svetambara": "শ্বেতাম্বৰ", "Sikh": "শিখ", "Nanakpanthi": "নানকপন্থী", "Khalsa": "খালচা", "Baháʼí": "বাহাই", "Zoroastrian": "জৰথুষ্ট্ৰীয়", "Parsi": "পাৰ্চী", "Yazidi": "য়াজিদী", "Druze": "দ্ৰুজ", "Taoist": "তাওবাদী", "Confucian": "কনফুছীয়", "Mandaean": "মান্দীয়", "Tenrikyo": "তেনৰিক্যো", "Cao Dai": "কাও দাই", "Hoa Hao": "হোৱা হাও", "Falun Gong": "ফালুন গং", "Spiritist": "স্পিৰিটিষ্ট", "Theosophist": "থিওচফিষ্ট", "Scientologist": "চায়েণ্টোলজিষ্ট", "Unificationist": "ইউনিফিকেচনবাদী", "Adventist": "এডভেণ্টিষ্ট", "Universalist": "ইউনিভাৰ্চেলিষ্ট", "Twelver": "ইছনা আশ্যাৰী", "Tibetan": "তিব্বতী বৌদ্ধ", "Pagan": "পৌত্তলিক", "Neopagan": "নব্য পৌত্তলিক", "Wiccan": "উইকান", "Animist": "প্ৰাণবাদী", "Rastafarian": "ৰাস্তাফেৰিয়ান", "Ayyavazhi": "আইয়াভাজী", "Cheondoist": "চেওন্দোবাদী", "Shamanist": "শ্বামানবাদী", "Dinka": "ডিনকা ধৰ্মাবলম্বী", "Vodou": "ভোডু", "Vodun": "ভোদুন", "Santería": "চানতেৰিয়া", "Candomblé": "কান্দোম্বলে", "Umbanda": "উমবান্দা", "Kemetist": "কেমেটবাদী", "Rodnover": "ৰদনোভাৰ", "Slavic Native Faith": "শ্লাভিক দেশীয় ধৰ্মাবলম্বী", "Romuva": "ৰোমুভা", "Dievturi": "দিয়েভতুৰি", "Donyi-Polo": "দোন্যি-পোলো", "Bon": "বন", "Native American": "নেটিভ আমেৰিকান ধৰ্মাবলম্বী", "Aboriginal": "আদিবাসী ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional African": "আফ্ৰিকান ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Traditional Chinese": "চীনা ঐতিহ্যিক ধৰ্মাবলম্বী", "Folk": "লোকধৰ্মীয়", "Indigenous": "আদিবাসী", "Assyrian": "এচিৰীয়", "Assyrian Church of the East": "এচিৰীয় চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্ট", "Restorationist": "ৰেষ্টোৰেচনিষ্ট", "Stone-Campbell": "ষ্টোন-কেম্পবেল", "Hutterite": "হুটেৰাইট", "Old Order": "ওল্ড অৰ্ডাৰ", "Irvingite": "আৰ্ভিংগাইট", "Almohad": "আলমোহাদ", "Eckankar": "একংকাৰ", "Subud": "চুবুদ", "Raëlian": "ৰায়েলীয়", "Neo-Druid": "নব্য ড্ৰুইড", "Druid": "ড্ৰুইড", "Asatru": "আচাত্ৰু", "Heathen": "হিথেন", "Germanic Pagan": "জাৰ্মাণিক পৌত্তলিক", "Hellenic": "হেলেনিক", "Hellenist": "হেলেনিক", "Kemetic": "কেমেটিক", "Roman Pagan": "ৰোমান পৌত্তলিক", "Celtic": "চেল্টিক", "Baltic": "বাল্টিক", "Slavic": "শ্লাভিক", "Finnic": "ফিনিক", "Tengrist": "তেংগ্ৰীবাদী", "Tengri": "তেংগ্ৰী", "Muisca": "মুইসকা", "Mapuche": "মাপুচে", "Inuit": "ইনুইট", "Ainu": "আইনু", "Māori": "মাওৰী", "Zulu": "জুলু", "Yoruba": "য়োৰুবা", "Igbo": "ইগবো", "Akan": "আকান", "Odinist": "ওডিনবাদী", "Romani": "ৰোমানী", "Gnostic": "গ্নোষ্টিক", "Mithraic": "মিথ্ৰাইক", "Mithraist": "মিথ্ৰাবাদী", "Hermetic": "হাৰ্মেটিক", "Rosicrucian": "ৰোজিক্ৰুচিয়ান", "Esoteric": "গূঢ়তাত্ত্বিক", "Occult": "গূঢ়বিদ্যাবিষয়ক", "Mystic": "ৰহস্যবাদী", "Mystical": "ৰহস্যমজ়", "Deist": "ডেইষ্ট", "Pantheist": "সৰ্বেশ্বৰবাদী", "Panentheist": "সৰ্বান্তৰেশ্বৰবাদী", "Monotheist": "একেশ্বৰবাদী", "Polytheist": "বহুঈশ্বৰবাদী", "Henotheist": "একদেৱবাদী", "Nontheist": "নিৰীশ্বৰবাদী", "Atheist": "নাস্তিক", "Agnostic": "অজ্ঞেয়বাদী", "Humanist": "মানৱতাবাদী", "Secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "Freethinker": "মুক্তচিন্তাবাদী", "Syro-Malabar": "চিৰো-মালাবাৰ", "Syro-Malankara": "চিৰো-মালাংকাৰা", "Jacobite": "জেকোবাইট", "Nestorian": "নেষ্টোৰিয়ান", "Pushtimarg": "পুষ্টিমাৰ্গীয়", "Swaminarayan": "স্বামিনাৰায়ণ", "Ramakrishna": "ৰামকৃষ্ণ মিছনভুক্ত", "Hassidic": "হাচিডিক", "Dervish": "দৰবেশ", "Moorish Science": "মূৰিছ চাইন্স", "United Church": "ইউনাইটেড চাৰ্চ", "Nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "Ordained": "অভিষিক্ত", "licensed": "অনুমোদিত", "parish": "পেৰিচ", "campus": "কেম্পাছ", "youth": "যুৱ", "music": "সংগীত", "worship": "উপাসনা", "mission": "মিছন", "Church of England": "চাৰ্চ অফ ইংলেণ্ডৰ", "Church of Scotland": "চাৰ্চ অফ স্কটলেণ্ডৰ", "Church of Ireland": "চাৰ্চ অফ আয়াৰলেণ্ডৰ", "Church of Wales": "চাৰ্চ অফ ৱেলচৰ", "Church of Norway": "চাৰ্চ অফ নৰৱেৰ", "Church of Sweden": "চাৰ্চ অফ চুইডেনৰ", "Church of Denmark": "চাৰ্চ অফ ডেনমাৰ্কৰ", "Church of Finland": "চাৰ্চ অফ ফিনলেণ্ডৰ", "Church of Iceland": "চাৰ্চ অফ আইচলেণ্ডৰ", "Church of Nigeria": "চাৰ্চ অফ নাইজেৰিয়াৰ", "Church of Uganda": "চাৰ্চ অফ উগাণ্ডাৰ", "Church of South India": "চাৰ্চ অফ চাউথ ইণ্ডিয়াৰ", "coast guard": "কোষ্ট গাৰ্ড", "List A": "লিষ্ট এ", "List-A": "লিষ্ট এ", "Twenty20": "টুৱেণ্টি২০", "T20": "টি-টুৱেণ্টি", "Twenty-20": "টুৱেণ্টি২০", "ODI": "অ'ডিআই", "First-class": "প্ৰথম-শ্ৰেণীৰ", "para": "পেৰা", "para-olympic": "পেৰালিম্পিক", "criminal": "অপৰাধমূলক", "Syracuse": "চিৰাকিউজ", "head": "প্ৰধান", "first": "প্ৰথম", "second": "দ্বিতীয়", "third": "তৃতীয়", "fourth": "চতুৰ্থ", "fifth": "পঞ্চম", "sixth": "ষষ্ঠ", "last": "সৰ্বশেষ", "chief": "প্ৰধান", "deputy": "উপ", "acting": "ভাৰপ্ৰাপ্ত", "interim": "অন্তৰ্ৱৰ্তীকালীন", "principal": "প্ৰধান", "president": "সভাপতি", "founder": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founder": "সহ-প্ৰতিষ্ঠাতা", "award winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "owner": "মালিক", "pioneer": "অগ্ৰদূত", "paralympic": "পেৰালিম্পিক", "olympic": "অলিম্পিক", "world": "বিশ্ব", "sir": "চাৰ", "lord": "লৰ্ড", "lady": "লেডী", "madam": "মেডাম", "ph.d.": "পিএইচডি", "ph.d": "পিএইচডি", "phd": "পিএইচডি", "ph.": "পিএইচ", "prof.": "অধ্যাপক", "prof": "অধ্যাপক", "c.": "অনুমাণিক", "ca.": "অনুমাণিক", "dr": "ডক্টৰ", "dr.": "ড°", "m.d.": "এম.ডি", "d.sc.": "ডি.এছচি", "d.phil.": "ডি.ফিল", "award": "পুৰস্কাৰ", "thriller": "থ্ৰিলাৰ", "crime": "অপৰাধ", "non-fiction": "নন-ফিকচন", "flash fiction": "ফ্লেছ ফিকচন", "short story": "চুটিগল্প", "short-story": "চুটিগল্প", "-story": "-গল্প", "story": "গল্প", "mystery": "ৰহস্য", "civil war": "গৃহ-যুদ্ধৰ", "american civil war": "মাৰ্কিন গৃহ-যুদ্ধৰ", "feminist": "নাৰীবাদী", "bengali": "বঙালী", "modern": "আধুনিক", "World War 2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWI": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW1": "প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ", "WWII": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "WW2": "দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ", "former": "প্ৰাক্তন", "film": "চলচ্চিত্ৰ", "stage": "মঞ্চ", "television": "টেলিভিছন", "tv": "টিভি", "wheelchair": "হুইলচেয়াৰ", "show": "শ্ব'", "tv show": "টিভি শ্ব'", "television show": "টেলিভিছন শ্ব'", "and": "আৰু", "american tv show": "আমেৰিকান টিভি শ্ব'", "american television show": "আমেৰিকান টেলিভিছন শ্ব'", "radio": "ৰেডিঅ'", "theatre": "নাট্য", "theater": "নাট্য", "latin-american": "লেটিন আমেৰিকান", "jazz": "জেজ", "freelance": "ফ্ৰীলেন্স", "science-fiction": "কল্পবিজ্ঞান", "science fiction": "বিজ্ঞান কথাসাহিত্য", "fantasy": "ফেণ্টাচি", "romantic": "ৰোমাণ্টিক", "liberal": "উদাৰপন্থী", "nationalist": "জাতীয়তাবাদী", "democratic party": "ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ", "democratic": "গণতান্ত্ৰিক", "republican": "ৰিপাব্লিকান", "southern": "দক্ষিণাঞ্চলীয়", "northern": "উত্তৰাঞ্চলীয়", "eastern": "পূব", "western": "পশ্চিমীয়া", "historic": "ঐতিহাসিক", "historical": "ঐতিহাসিক", "science documentary": "বিজ্ঞানভিত্তিক প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "documentary": "প্ৰামাণ্যচিত্ৰ", "commercial": "বাণিজ্যিক", "digital": "ডিজিটেল", "online": "অনলাইন", "internet": "ইণ্টাৰনেট", "podcast": "পডকাষ্ট", "youtube": "ইউটিউব", "web": "ৱেব", "horror": "ভৌতিক", "comic": "কমিক", "literary": "সাহিত্যিক", "satirical": "ব্যঙ্গাত্মক", "political": "ৰাজনৈতিক", "religious": "ধৰ্মীয়", "spiritual": "আধ্যাত্মিক", "non-professional": "অপেছাদাৰ", "freestyle": "ফ্ৰীষ্টাইল", "academic": "শৈক্ষিক", "scholarly": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ", "research": "গৱেষণাধৰ্মী", "professional": "পেছাদাৰ", "amateur": "অপেছাদাৰ", "self-taught": "স্বশিক্ষিত", "trained": "প্ৰশিক্ষিত", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "national": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "club": "ক্লাব", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "particle": "কণা", "evolutionary": "বিৱৰ্তনীয়", "computational": "গণনামূলক", "pacifist": "শান্তিবাদী", "social-media": "সামাজিক যোগাযোগ মাধ্যম", "content": "কনটেণ্ট", "assistant": "সহকাৰী", "associate": "সহযোগী", "college": "কলেজ", "school": "বিদ্যালয়", "high-school": "হাইস্কুল", "high school": "হাইস্কুল", "women's": "নাৰী", "men's": "পুৰুষ", "art": "শিল্প", "music": "সংগীত", "record": "ৰেকৰ্ড", "pornographic": "পৰ্ণোগ্ৰাফিক", "kosher": "কোশাৰ", "halal": "হালাল", "university": "বিশ্ববিদ্যালয়", "medical": "চিকিৎসা", "sports": "ক্্ৰীড়া", "local": "স্থানীয়", "ballet": "বেলে", "church": "গীৰ্জা", "legal": "আইনী", "opinion": "মতামত", "landscape": "ভূদৃশ্য", "electrical": "বৈদ্যুতিক", "fashion": "ফেশ্বন", "mechanical": "যান্ত্ৰিক", "article": "প্ৰবন্ধ", "book": "পুস্তক", "social": "সামাজিক", "female": "নাৰী", "male": "পুৰুষ", "newspaper": "বাতৰিকাকত", "choir": "কায়াৰ", "regional": "আঞ্চলিক", "agricultural": "কৃষি", "interior": "অভ্যন্তৰ", "cultural": "সাংস্কৃতিক", "recording": "ৰেকৰ্ডিং", "army": "সেনা", "chemical": "ৰাসায়নিক", "business": "ব্যৱসায়", "company": "কোম্পানী", "restaurant": "ৰেষ্টুৰেণ্ট", "shop": "দোকান", "factory": "কাৰখানাৰ", "mine": "খনিৰ", "marine": "মেৰিন", "textile": "বস্ত্ৰ", "sound": "শব্দ", "stand-up": "ষ্টেণ্ড-আপ", "video": "ভিডিঅ'", "mining": "খনি", "costume": "সাজ-পোছাক", "literature": "সাহিত্য", "dubbing": "ডাবিং", "theatrical": "মঞ্চ", "private": "ব্যক্তিগত", "food": "খাদ্য", "glass": "কাঁচ", "science": "বিজ্ঞান", "media": "গণমাধ্যম", "children's": "শিশুতোষ", "-language": "ভাষাৰ", "child": "শিশু", "set": "ছেট", "naval": "নৌ", "production": "প্ৰযোজনা", "prose": "গদ্য", "performance": "পাৰফৰমেন্স", "dance": "নৃত্য", "law": "আইন", "architectural": "স্থাপত্য", "economic": "অৰ্থনৈতিক", "industrial": "শিল্প", "language": "ভাষা", "comics": "কমিক্স", "racing": "ৰেচিং", "audio": "অডিঅ'", "scientific": "বৈজ্ঞানিক", "drag": "ড্ৰেগ", "cabaret": "কেবৰে", "contributing": "অৱদানকাৰী", "magazine": "মেগাজিন", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "children's book": "শিশুতোষ কিতাপ", "mixed": "মিশ্ৰ", "installation": "ইনষ্টলেচন", "aircraft": "বিমান", "technology": "প্ৰযুক্তি", "artistic": "শৈল্পিক", "biblical": "বাইবেলীয়", "game": "গেম", "investigative": "অনুসন্ধানী", "physical": "শাৰীৰিক", "botanical": "উদ্ভিদবিষয়ক", "bank": "বেংক", "beauty": "সৌন্দৰ্য", "aerospace": "এৰোস্পেচ", "forestry": "বনবিদ্যা", "concert": "কনচাৰ্ট", "plant": "উদ্ভিদ", "real estate": "ৰিয়েল এষ্টেট", "investment": "বিনিয়োগ", "country": "কাণ্ট্ৰী", "independence": "স্বাধীনতা", "aeronautical": "এৰোনটিকেল", "portrait": "প্ৰতিকৃতি", "rhythmic": "ৰিদমিক", "materials": "বস্তু", "sport": "ক্্ৰীড়া", "creative": "সৃজনশীল", "track": "ট্ৰেক", "natural": "প্ৰাকৃতিক", "song": "গান", "computer": "কম্পিউটাৰ", "comedy": "কমেডী", "voice": "কণ্ঠ", "movie": "চলচ্চিত্ৰ", "railway": "ৰেলৱে", "animation": "এনিমেছন", "table": "টেবুল", "ship": "জাহাজ", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰ", "anime": "এনিমে", "ice": "বৰফ", "jewelry": "গহনা", "veterinary": "পশুচিকিৎসা", "religion": "ধৰ্ম", "manga": "মাংগা", "colonial": "ঔপনিৱেশিক", "party": "দলীয়", "structural": "গাঁথনিক", "character": "চৰিত্ৰ", "drama": "নাট্য", "twitch": "টুইচ", "pharmaceutical": "ফাৰ্মাচিউটিকেল", "history": "ইতিহাস", "primary school": "প্ৰাথমিক বিদ্যালয়", "make-up": "মেকআপ", "hydraulic": "হাইড্ৰোলিক", "biomedical": "বায়োমেডিকেল", "mathematics": "গণিত", "test": "টেষ্ট", "multimedia": "মাল্টিমিডিয়া", "copperplate": "কপাৰপ্লেট", "sea": "সামুদ্ৰিক", "educational": "শিক্ষামূলক", "bomber": "বোমাৰু", "news": "সংবাদ", "screen": "পৰ্দা", "dub": "ডাব", "public health": "জনস্বাস্থ্য", "adult": "প্ৰাপ্তবয়স্ক", "indigenous": "আদিবাসী", "health": "স্বাস্থ্য", "secondary school": "মাধ্যমিক বিদ্যালয়", "storyboard": "ষ্টোৰীবোৰ্ড", "republic": "প্ৰজাতন্ত্ৰ", "cookbook": "ৰন্ধন প্ৰণালীৰ কিতাপ", "administrative": "প্ৰশাসনিক", "fitness": "ফিটনেচ", "wood": "কাঠ", "studies": "গৱেষণা", "pediatric": "শিশু", "conceptual": "ধাৰণাগত", "automotive": "অটোমোটিভ", "script": "চিত্ৰনাট্য", "rally": "ৰেলী", "philosophy": "দৰ্শন", "garden": "বাগান", "furniture": "আচ-বাবপত্ৰ", "forest": "বন", "communication": "যোগাযোগ", "ai": "এআই", "vocal": "কণ্ঠ", "odia-language": "ওড়িয়া ভাষাৰ", "casting": "কাষ্টিং", "racecar": "ৰেচকাৰ", "ceramic": "চেৰামিক", "graffiti": "গ্ৰেফিটি", "software": "ছফ্টৱেৰ", "civic": "নাগৰিক", "tapestry": "টেপেষ্ট্ৰী", "hymn": "স্তোত্ৰ", "poster": "পোষ্টাৰ", "pastry": "পেষ্ট্ৰী", "multidisciplinary": "বহুবিষয়ক", "tattoo": "টেঁটু", "cultural studies": "সাংস্কৃতিক গৱেষণা", "gymnastics": "জিমনাষ্টিকছ", "soil": "মৃত্তিকা", "cognitive": "জ্ঞানীয়", "state": "ৰাষ্ট্ৰীয়", "urban": "নগৰ", "music video": "মিউজিক ভিডিঅ'", "psychology": "মনোবিজ্ঞান", "glamour": "গ্লেমাৰ", "cardiac": "কাৰ্ডিয়াক", "makeup": "মেকআপ", "forensic": "ফৰেনচিক", "navy": "নৌ", "miniature": "মিনিয়েচাৰ", "nazi": "নাৎসী", "architecture": "স্থাপত্য", "electronics": "ইলেক্ট্ৰনিক্স", "copper": "তাম", "street": "ৰাস্তা", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "talent": "প্ৰতিভা", "dialect": "উপভাষা", "transgender": "ৰূপান্তৰকামী", "mixed media": "মিক্সড মিডিয়া", "climate": "জলবায়ু", "rules": "ৰুলছ", "labour": "লেবাৰ", "financial": "আৰ্থিক", "Major League": "মেজৰ লীগ", "League": "লীগ", "labour party": "লেবাৰ পাৰ্টি", "organic": "জৈৱ", "celebrity": "তাৰকা", "marketing": "বিপণন", "engineering": "প্ৰকৌশল", "mathematical": "গাণিতিক", "far-right": "চৰম সোঁপন্থী", "porcelain painter": "চীনামাটিৰ চিত্ৰশিল্পী", "porcelain": "চীনামাটি", "nursing": "নাৰ্চিং", "soul": "চোল", "vice": "ভাইচ", "romance": "ৰোমান্স", "air force": "বিমানবাহিনী", "stock car": "ষ্টক কাৰ", "piano": "পিয়ানো", "type": "টাইপ", "textbook": "পাঠ্যপুথি", "animal": "প্ৰাণী", "nature": "প্ৰকৃতি", "abstract": "বিমূৰ্ত", "renaissance": "ৰেনেছাঁ", "insurance": "বীমা", "life": "লাইফ", "lighting": "আলোকসজ্জা", "arts": "শিল্পকলা", "design": "নক্সা", "electric blues": "ইলেক্ট্ৰিক ব্লুজ", "court": "আদালত", "sex": "যৌন", "chemistry": "ৰসায়ন", "stained-glass": "ষ্টেইন-গ্লাচ", "wildlife": "বন্যপ্ৰাণী", "av": "এভি", "underwater": "আণ্ডাৰৱাটাৰ", "chicago blues": "চিকাগো ব্লুজ", "atmospheric": "বায়ুমণ্ডলীয়", "energy": "ইন্ধন", "agrarian": "কৃষিজীৱী", "communications": "যোগাযোগ", "porn": "পৰ্ণ", "watercolour": "জলৰং", "scenic": "দৃশ্য-পট", "session": "চেচন", "earth": "আৰ্থ", "developmental": "উন্নয়নমূলক", "interdisciplinary": "আন্তঃবিষয়ক", "trans": "ট্ৰান্স", "travel": "ভ্ৰমণ", "race car": "ৰেচ কাৰ", "chartered": "চাৰ্টাৰ্ড", "reformed": "সংস্কাৰকৃত", "fine art": "চাৰুকলা", "visual arts": "দৃশ্যশিল্প", "published": "প্ৰকাশিত", "unpublished": "অপ্ৰকাশিত", "molecular": "আণৱিক", "theoretical": "তাত্ত্বিক", "applied": "ফলিত", "clinical": "ক্লিনিকেল", "cyber": "চাইবাৰ", "retired": "অৱসৰপ্ৰাপ্ত", "graphic": "গ্ৰাফিক", "experimental": "পৰীক্ষামূলক", "ISIS": "আইছিছ", "urdu": "উৰ্দু", "hindi": "হিন্দী", "arabic": "আৰবী", "persian": "ফাৰ্চী", "tamil": "তামিল", "european": "ইউৰোপীয়", "telugu": "তেলেগু", "punjabi": "পঞ্জাবী", "gujarati": "গুজৰাটী", "marathi": "মাৰাঠী", "sanskrit": "সংস্কৃত", "latin": "লাটিন", "hebrew": "হিব্ৰু", "russian": "ৰুছ", "ukrainian": "ইউক্ৰেইনীয়", "soviet": "ছোভিয়েট", "georgian": "জৰ্জীয়", "yugoslav": "যুগোশ্লাভ", "latvian": "লাটভীয়", "mexican": "মেক্সিকান", "taliban": "তালিবান", "kazakh": "কাজাখ", "serbian": "ছাৰ্বীয়", "swiss": "চুইছ", "austrian": "অষ্ট্ৰীয়", "italian": "ইটালীয়", "spanish": "স্পেনিছ", "dutch": "ডাচ", "belgian": "বেলজিয়ান", "swedish": "ছুইডিছ", "danish": "ডেনিছ", "norwegian": "নৰৱেজীয়", "finnish": "ফিনিছ", "polish": "পোলিছ", "czech": "চেক", "slovak": "শ্লোভাক", "hungarian": "হাংগেৰীয়", "romanian": "ৰোমানীয়", "bulgarian": "বুলগেৰীয়", "greek": "গ্ৰীক", "turkish": "তুৰ্কী", "irish": "আইৰিছ", "scottish": "স্কটিছ", "welsh": "ৱেলছ", "japanese": "জাপানী", "chinese": "চীনা", "korean": "কোৰীয়", "vietnamese": "ভিয়েটনামী", "thai": "থাই", "brazilian": "ব্ৰাজিলীয়", "argentine": "আৰ্জেণ্টিনীয়", "colombian": "কলম্বীয়", "peruvian": "পেৰুভীয়", "venezuelan": "ভেনিজুৱেলীয়", "cuban": "কিউবান", "egyptian": "মিচৰীয়", "moroccan": "মৰোক্কীয়", "south african": "দক্ষিণ আফ্ৰিকান", "nigerian": "নাইজেৰীয়", "kenyan": "কেনীয়", "ghanaian": "ঘানীয়", "iranian": "ইৰানী", "iraqi": "ইৰাকী", "syrian": "চিৰীয়", "lebanese": "লেবাননী", "israeli": "ইজৰাইলী", "arab": "আৰব", "arabian": "আৰৱীয়", "islamic": "ইছলামী", "christian": "খ্ৰীষ্টান", "secular": "ধৰ্মনিৰপেক্ষ", "atheist": "নাস্তিক", "catholic": "কেথলিক", "protestant": "প্ৰটেষ্টাণ্ট", "muslim": "মুছলমান", "hindu": "হিন্দু", "buddhist": "বৌদ্ধ", "jewish": "ইহুদী", "orthodox": "অৰ্থডক্স", "sufi": "চুফী", "evangelical": "ইভানজেলিকেল", "shia": "ছিয়া", "sunni": "ছুন্নী", "anglican": "এংলিকান", "jesuit": "জেচুইট", "benedictine": "বেনেডিক্টাইন", "presbyterian": "প্ৰেচবিটেৰিয়ান", "baptist": "বেপ্টিষ্ট", "franciscan": "ফ্ৰান্সিছকান", "unitarian": "ইউনিটেৰিয়ান", "cistercian": "চিষ্টাৰচিয়ান", "episcopal": "এপিস্কোপাল", "quaker": "কোৱেকাৰ", "congregationalist": "কংগ্ৰেগেচনেলিষ্ট", "congregational": "কংগ্ৰেগেচনেল", "methodist": "মেথডিষ্ট", "roman-catholic": "ৰোমান কেথলিক", "baroque": "বাৰোক", "flamenco": "ফ্লেমেনকো", "nonconformist": "ননকনফৰ্মিষ্ট", "temperance": "টেম্পাৰেন্স", "military": "সামৰিক", "gothic": "গথিক", "african": "আফ্ৰিকান", "asian": "এছীয়", "american": "মাৰ্কিন", "british": "ব্ৰিটিছ", "indian": "ভাৰতীয়", "bangladeshi": "বাংলাদেশী", "pakistani": " পাকিস্তানী", "canadian": "কানাডীয়", "middle-eastern": "মধ্যপ্ৰাচ্যৰ", "south-asian": "দক্ষিণ এছীয়", "east-asian": "পূব এছীয়", "family": "পাৰিবাৰিক", "constitutional": "সাংবিধানিক", "civil law": "দেৱানী আইন", "civil court": "দেৱানী আদালত", "civil case": "দেৱানী গোচৰ", "civil action": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil proceeding": "দেৱানী কাৰ্যধাৰা", "civil litigation": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil suit": "দেৱানী মোকৰ্দমা", "civil jurisdiction": "দেৱানী এক্তিয়াৰ", "civil judge": "দেৱানী বিচাৰক", "civil division": "দেৱানী বিভাগ", "civil matter": "দেৱানী বিষয়সমূহ", "civil dispute": "দেৱানী বিবাদ", "civil remedy": "দেৱানী প্ৰতিকাৰ", "civil liability": "দেৱানী দায়ৱদ্ধতা", "civil wrong": "দেৱানী অন্যায়", "civil procedure": "দেৱানী কাৰ্যবিধি", "civil code": "দেৱানী বিধি", "civil marriage": "দেৱানী বিবাহ", "civil partnership": "দেৱানী অংশীদাৰিত্ব", "tax": "কৰ", "corporate": "কৰ্পোৰেট", "commercial": "বাণিজ্যিক", "labor": "শ্ৰম", "employment": "কৰ্মসংস্থান", "immigration": "অভিবাসন", "environmental": "পৰিৱেশ", "international": "আন্তৰ্জাতিক", "intellectual property": "মেধাস্বত্ব", "patent": "পেটেণ্ট", "copyright": "কপিৰাইট", "entertainment": "বিনোদন", "consumer rights": "গ্ৰাহক অধিকাৰ", "civil rights": "নাগৰিক অধিকাৰ", "education": "শিক্ষা", "health": "স্বাস্থ্য", "famous": "বিখ্যাত", "notable": "উল্লেখযোগ্য", "renowned": "প্ৰখ্যাত", "legendary": "কিংবদন্তিতুল্য", "iconic": "আইকনিক", "popular": "জনপ্ৰিয়", "mainstream": "মূলসুঁতিৰ", "award-winning": "পুৰস্কাৰপ্ৰাপ্ত", "acclaimed": "সমাদৃত", "celebrated": "প্ৰসিদ্ধ", "distinguished": "বিশিষ্ট", "influential": "প্ৰভাৱশালী", "guest": "অতিথি", "resident": "আৱাসিক", "full-time": "পূৰ্ণকালীন", "part-time": "খণ্ডকালীন", "important": "গুৰুত্বপূৰ্ণ", "leading": "শীৰ্ষস্থানীয়", "major": "প্ৰধান", "eminent": "প্ৰখ্যাত", "well-known": "সুপৰিচিত", "best-selling": "বেষ্টচেলাৰ", "founding": "প্ৰতিষ্ঠাতা", "co-founding": "সহপ্ৰতিষ্ঠাতা", "viral": "ভাইৰেল", "lead": "প্ৰধান", "bestselling": "বেষ্টচেলিং", "current": "বৰ্তমান", "active": "সক্ৰিয়", "veteran": "প্ৰবীণ", "young": "তৰুণ", "senior": "জ্যেষ্ঠ", "convicted": "দোষী সাব্যস্ত", "alleged": "অভিযুক্ত", "junior": "কনিষ্ঠ", "emerging": "উদীয়মান", "upcoming": "আসন্ন", "deceased": "মৃত", "living": "জীৱিত", "independent": "স্বতন্ত্ৰ", "successful": "সফল", "wartime": "যুদ্ধকালীন", "decorated": "সন্মানিত", "tech": "প্ৰযুক্তি", "certified": "প্ৰমাণ-পত্ৰপ্ৰাপ্ত", "licensed": "অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত", "visiting": "অতিথি", "adjunct": "খণ্ডকালীন", "prominent": "বিশিষ্ট", "early": "প্ৰাৰম্ভিক", "about": "প্ৰায়", "anonymous": "বেনামী", "sentenced": "দণ্ডিত", "accused": "অভিযুক্ত", "unidentified": "অজ্ঞাত", "pseudonymous": "ছদ্মনামধাৰী", "illegitimate": "অবৈধ", "eldest": "জ্যেষ্ঠ", "younger": "কনিষ্ঠতৰ", "youngest": "সৰ্বোকনিষ্ঠ", "maternal": "মাতৃসূত্ৰে", "paternal": "পিতৃসূত্ৰে", "coadjutor": "সহকাৰী", "suffect": "স্থলাভিষিক্ত", "nominal": "নামমাত্ৰ", "titular": "নামমাত্ৰ", "postdoctoral": "পোষ্টডক্টৰেল", "board": "বৰ্ড", "elite": "অভিজাত", "competitive": "প্ৰতিযোগিতামূলক", "voluntary": "স্বেচ্ছাসেৱী", "full": "পূৰ্ণ", "part": "আংশিক", "related": "সম্পৰ্কীয়", "affiliated": "অধিভুক্ত", "associated": "সংশ্লিষ্ট", "teaching": "শিক্ষাদান", "employer": "নিয়োগকৰ্তা", "employee": "কৰ্মচাৰী", "staff": "কৰ্মী", "spokesperson": "মুখপাত্ৰ", "agent": "প্ৰতিনিধি", "contributor": "অৱদানকাৰী", "executed": "মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত", "expert": "বিশেষজ্ঞ", "missing": "নিৰুদ্দেশ", "murdered": "হত্যাৰ বলি", "representative": "প্ৰতিনিধি", "specialist": "বিশেষজ্ঞ", "volunteer": "স্বেচ্ছাসেৱক", "fighter prototype": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰটোটাইপ", "fighter ace": "ফাইটাৰ এচ", "fighter replica": "যুদ্ধবিমানৰ প্ৰতিৰূপ", "fighter aircraft": "যুদ্ধবিমান", "fighter aircraft family": "যুদ্ধবিমান পৰিয়াল", "fighter-bomber aircraft": "বোমাৰু যুদ্ধবিমান", "fighter jet": "যুদ্ধবিমান", "Military aircraft": "সামৰিক বিমান", "night fighter": "ৰাত্ৰিকালীন যুদ্ধবিমান", "heavy fighter": "গধুৰ যুদ্ধবিমান", "light fighter": "পাতল যুদ্ধবিমান", "trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "multirole fighter": "বহুমুখী যুদ্ধবিমান", "air superiority fighter": "আকাশ-আধিপত্য যুদ্ধবিমান", "interceptor aircraft": "প্ৰতিৰোধী যুদ্ধবিমান", "carrier-based fighter": "বিমানবাহী ৰণতৰীভিত্তিক যুদ্ধবিমান", "naval fighter": "নৌ যুদ্ধবিমান", "escort fighter": "এস্কৰ্ট যুদ্ধবিমান", "jet fighter": "জেট যুদ্ধবিমান", "twin-engine fighter": "দ্বি-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "single-engine fighter": "একক-ইঞ্জিন যুদ্ধবিমান", "fighter trainer": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "fighter trainer aircraft": "প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "advanced trainer aircraft": "উন্নত প্ৰশিক্ষণ বিমান", "ground-attack aircraft": "ভূ-আক্ৰমণ বিমান", "attack aircraft": "আক্ৰমণৰ যুদ্ধবিমান", "military trainer aircraft": "সামৰিক প্ৰশিক্ষণ যুদ্ধবিমান", "strike fighter": "আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধবিমান", "fighter reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা যুদ্ধবিমান", "reconnaissance aircraft": "চোৰাংচোৱা বিমান", "hall of fame": "হল অৱ ফেম", "semi-professional": "আধা-পেছাদাৰ", "defunct": "বিলুপ্ত", "video game": "ভিডিঅ' গেম", "scholarly article": "পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ", "academic article": "শৈক্ষিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমকক্ষ-পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধ", "journal article": "জাৰ্নেল প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনামূলক প্ৰবন্ধ", "survey article": "সমীক্ষামূলক প্ৰবন্ধ", "conference paper": "সন্মিলন প্ৰবন্ধ", "academic paper": "শৈক্ষিক গৱেষণাপত্ৰ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ", "technical report": "কাৰিকৰী প্ৰতিৱেদন", "case report": "কেচ ৰিপোৰ্ট", "research report": "গৱেষণা প্ৰতিৱেদন", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "policy paper": "নীতিপত্ৰ", "issue paper": "বিষয়ভিত্তিক পত্ৰ", "background paper": "পটভূমি পত্ৰ", "monograph": "মনোগ্ৰাফ", "computer game": "কম্পিউটাৰ গেম", "mobile game": "ম'বাইল গেম", "arcade game": "আৰ্কেড গেম", "board game": "বৰ্ড গেম", "role-playing game": "ৰোল-প্লেয়িং গেম", "extended play": "ইপি", "studio album": "ষ্টুডিঅ' এলবাম", "live album": "লাইভ এলবাম", "compilation album": "সংকলন এলবাম", "soundtrack album": "চাউণ্ডট্ৰেক এলবাম", "short film": "হ্ৰস্বদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ", "documentary film": "প্ৰামাণ্য চলচ্চিত্ৰ", "television film": "টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ", "animated film": "এনিমেছন চলচ্চিত্ৰ", "television episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "tv episode": "টেলিভিছন খণ্ড", "episode": "খণ্ড", "television series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "tv series": "টেলিভিছন ধাৰাবাহিক", "web series": "ৱেব ধাৰাবাহিক", "website": "ৱেবচাইট", "web site": "ৱেবচাইট", "service": "সেৱা", "operating system": "অপাৰেটিং চিষ্টেম", "web browser": "ৱেব ব্ৰাউজাৰ", "series episode": "ধাৰাবাহিকৰ খণ্ড", "bengali-language": "বঙালী ভাষাৰ", "bengali language": "বঙালী ভাষাৰ", "english-language": "বঙালী ভাষাৰ", "english language": "বঙালী ভাষাৰ", "marine": "মেৰিন", "nuclear": "পাৰমাণৱিক", "telecommunications": "টেলিকমিউনিকেচন", "englishmedia": "ইংৰাজী", "englishlanguage": "ইংৰাজী ভাষাৰ", "bengalimedia": "বঙালী", "bengalilanguage": "বঙালী ভাষাৰ", "arabicmedia": "আৰবী", "arabiclanguage": "আৰবী ভাষাৰ","persianmedia": "ফাৰ্চী","persianlanguage": "ফাৰ্চী ভাষাৰ","dutchmedia": "ডাচ","dutchlanguage": "ডাচ ভাষাৰ", "University of Michigan": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wisconsin": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minnesota": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nebraska": "নেব্ৰাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kansas": "কানছাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Missouri": "মিছৌৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oklahoma": "ওকলাহোমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kentucky": "কেণ্টাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tennessee": "টেনেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Arkansas": "আৰ্কানচাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mississippi": "মিছিচিপি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alabama": "আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Georgia": "জৰ্জিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Idaho": "আইডাহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montana": "মণ্টানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nevada": "নেভাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wyoming": "ৱাইঅ'মিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maine": "মেইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Massachusetts": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Virginia": "ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maryland": "মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toledo": "টলেডো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dayton": "ডেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Akron": "এক্ৰন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Scranton": "স্ক্ৰেণ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tampa": "টাম্পা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Richmond": "ৰিচমণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Denver": "ডেনভাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hartford": "হাৰ্টফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of York": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nottingham": "নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sheffield": "শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southampton": "চাউদাম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leicester": "লেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sussex": "চাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kent": "কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bath": "বাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Reading": "ৰিডিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dundee": "ডাণ্ডি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stirling": "ষ্টাৰ্লিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aberdeen": "এবাৰডিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Warwick": "ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Essex": "এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hull": "হাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bradford": "ব্ৰেডফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cologne": "কলন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bonn": "বন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hamburg": "হামবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Freiburg": "ফ্ৰাইবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Heidelberg": "হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tübingen": "টিউবিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Göttingen": "গটিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Münster": "মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Leipzig": "লাইপজিগ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jena": "য়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Milan": "মিলান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Naples": "নেপলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pisa": "পিচা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Florence": "ফ্লৰেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Siena": "চিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Genoa": "জেনোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Parma": "পাৰ্মা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salamanca": "চালামাঙ্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seville": "চেভিল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Granada": "গ্ৰানাডা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Murcia": "মুৰ্চিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zaragoza": "জাৰাগোজা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oviedo": "ওভিয়েদো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Coimbra": "কোইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aveiro": "আভেইৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Minho": "মিনহো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Évora": "এভোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Athens": "এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Crete": "ক্ৰিট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Patras": "পাত্ৰাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Thessaly": "থেচালি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Belgrade": "বেলগ্ৰেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zagreb": "জাগ্ৰেব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sarajevo": "চাৰায়েভৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Skopje": "স্কোপিয়ে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pristina": "প্ৰিষ্টিনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bucharest": "বুখাৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sofia": "চোফিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tirana": "তিৰানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malta": "মাল্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tokyo": "টোকিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kyoto": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Osaka": "ওচাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tsukuba": "চুকুবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nagasaki": "নাগাচাকি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kanazawa": "কানাজাৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Seoul": "চিউল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Incheon": "ইঞ্চিয়ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suwon": "চুওন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hong Kong": "হংকং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Macau": "মেকাও বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Taipei": "টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tainan": "তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beijing": "বেইজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shanghai": "চাংহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jinan": "জিনান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wuhan": "উহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nanjing": "নানজিং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Xiamen": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Madras": "মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hyderabad": "হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Allahabad": "এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kashmir": "কাশ্মীৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Burdwan": "বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chittagong": "চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rajshahi": "ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Barishal": "বৰিশাল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khulna": "খুলনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Comilla": "কুমিল্লা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malacca": "মালাক্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Yangon": "ইয়াংগুন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mandalay": "মান্দালয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bangkok": "বেংকক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chiang Mai": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Melbourne": "মেলবৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sydney": "চিডনী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Adelaide": "এডিলেড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Newcastle": "নিউক্যাচল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wollongong": "উলংগং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zululand": "জুলুলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lagos": "লাগোছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Botswana": "বটচোৱানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Córdoba": "কৰ্ডোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lancaster": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Portsmouth": "পোৰ্টসমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Plymouth": "প্লাইমাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sunderland": "চাণ্ডাৰলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salford": "চালফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lincoln": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chester": "চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Northampton": "নৰ্থম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bedfordshire": "বেডফোৰ্ডশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Roehampton": "ৰোহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buckingham": "বাকিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Greenwich": "গ্ৰিনউইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Wolverhampton": "উলভাৰহেম্পটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Huddersfield": "হাডাৰ্চফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cumbria": "কামব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Derby": "ডাৰ্বি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brighton": "ব্ৰাইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chichester": "চিচেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marburg": "মাৰবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Würzburg": "ভ্যুৰৎসবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Konstanz": "কনষ্টানৎস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Passau": "পাছাউ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kiel": "কিয়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bremen": "ব্ৰেমেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Duisburg-Essen": "ডুইচবুৰ্গ-এচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Hohenheim": "হোহেনহাইম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bayreuth": "বায়ৰয়থ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Augsburg": "আউগচবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Catania": "কাতানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bari": "বাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Palermo": "পালেৰ্মো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calabria": "কালাব্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Salerno": "চালেৰ্নো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ferrara": "ফেৰাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trieste": "ত্ৰিয়েস্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alicante": "আলিকান্তে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Málaga": "মালাগা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cádiz": "কাদিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Valladolid": "ভায়াদোলিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Laguna": "লা লাগুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Extremadura": "এক্সত্ৰেমাদুৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lausanne": "লোজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bern": "বাৰ্ন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fribourg": "ফ্ৰিবুৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basel": "বাচেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bergen": "বাৰগেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tromsø": "ত্ৰম্সো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Agder": "আগদেৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Stavanger": "স্তাভাংগাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turku": "তুৰ্কু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Oulu": "ওউলু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jyväskylä": "ইউভাচকুলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lapland": "লেপলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tartu": "তাৰ্তু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Latvia": "লাটভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vilnius": "ভিলনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kaunas": "কাউনাস বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moscow": "মস্কো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kazan": "কাজান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tomsk": "তোমস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Novosibirsk": "নোভোচিবিৰ্স্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Saint Petersburg": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Irkutsk": "ইৰকুতস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ankara": "আংকাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Istanbul": "ইস্তাম্বুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Marmara": "মাৰমাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Çukurova": "চুকুৰোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ege": "এগে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Erciyes": "এৰজিয়েছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tehran": "তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Isfahan": "ইছফাহান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Shiraz": "শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tabriz": "তাব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baghdad": "বাগদাদ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Basrah": "বছৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mosul": "মোচুল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kufa": "কুফা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jordan": "জৰ্ডান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Amman": "আম্মান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Damascus": "দামেস্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Aleppo": "আলেপ্পো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Beirut": "বেইৰুট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balamand": "বালামান্দ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cairo": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alexandria": "আলেক্সান্দ্ৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Helwan": "হেলৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Assiut": "আচিওত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Khartoum": "খাৰ্তুম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gezira": "গেজিৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Addis Ababa": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Gondar": "গোণ্ডাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dar es Salaam": "দাৰ ইছ চালাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zambia": "জাম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Zimbabwe": "জিম্বাবুৱে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Namibia": "নামিবিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colombo": "কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Jaffna": "জাফনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ruhuna": "ৰুহুনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peshawar": "পেশোৱাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Karachi": "কৰাচী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sindh": "সিন্ধ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Balochistan": "বেলুচিস্তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sargodha": "চাৰগোধা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kathmandu": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pokhara": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Bhutan": "ভূটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maldives": "মালদ্বীপ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Indonesia": "ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Surabaya": "চুৰাবায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brawijaya": "ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Lampung": "লাম্পুং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cebu": "চেবু বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Santo Tomas": "চান্তো তোমাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Baguio": "বাগুইঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brunei": "ব্ৰুনেই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Laos": "লাওচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cambodia": "কম্বোডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Phnom Penh": "নমপেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Queensland": "কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Tasmania": "তাচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canberra": "কেনবেৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Southern Queensland": "চাউদাৰ্ণ কুইঞ্চলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Western Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New England": "নিউ ইংলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the South Pacific": "চাউথ পেচিফিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fiji": "ফিজি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Samoa": "চামোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Papua New Guinea": "পাপুৱা নিউগিনি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guanajuato": "গুৱানাহুৱাতো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sonora": "চোনোৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Colima": "কোলিমা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cartagena": "কাৰ্টেজেনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rosario": "ৰোজাৰিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cauca": "কাউকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Montevideo": "মণ্টেভিডিঅ' বিশ্ববিদ্যালয়", "University of La Plata": "লা প্লাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the West Indies": "ৱেষ্ট ইণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Guyana": "গায়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Suriname": "চুৰিনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trinidad and Tobago": "ত্ৰিনিদাদ আৰু টোবাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "Harvard University": "হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale University": "য়েল বিশ্ববিদ্যালয়", "Princeton University": "প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Stanford University": "ষ্টেনফোৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Cornell University": "কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Brown University": "ব্ৰাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Duke University": "ডিউক বিশ্ববিদ্যালয়", "Columbia University": "কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Northwestern University": "নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Georgetown University": "জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "Rice University": "ৰাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Emory University": "এমোৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vanderbilt University": "ভেণ্ডাৰবিল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Tufts University": "টাফ্টচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Brandeis University": "ব্ৰেণ্ডাইচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Carnegie Mellon University": "কাৰ্নেগি মেলন বিশ্ববিদ্যালয়", "Johns Hopkins University": "জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Rockefeller University": "ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Boston University": "বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "New York University": "নিউ ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Fordham University": "ফোৰ্ডহেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Syracuse University": "চিৰাকিউচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Temple University": "টেম্পল বিশ্ববিদ্যালয়", "Rutgers University": "ৰাটগাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Auburn University": "অবাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Baylor University": "বেইলৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Clemson University": "ক্লেমচন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liberty University": "লিবাৰ্টি বিশ্ববিদ্যালয়", "Purdue University": "পাৰ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "DePaul University": "ডিপল বিশ্ববিদ্যালয়", "Drake University": "ড্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Howard University": "হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University College London": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ লণ্ডন", "Imperial College London": "ইম্পেৰিয়েল কলেজ লণ্ডন", "King's College London": "কিংছ কলেজ লণ্ডন", "Royal Holloway University of London": "ৰয়েল হলোৱে, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen Mary University of London": "কুইন মেৰী, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Birkbeck, University of London": "বাৰ্কবেক, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "City, University of London": "চিটি, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loughborough University": "লাফবৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "Aston University": "এষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়", "Durham University": "ডাৰহাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Keele University": "কিল বিশ্ববিদ্যালয়", "Lancaster University": "লেংকাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Middlesex University": "মিডলচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nottingham Trent University": "নটিংহাম ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oxford Brookes University": "অক্সফোৰ্ড ব্ৰুকছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangor University": "বেংগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cardiff University": "কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়", "Swansea University": "চোৱানচি বিশ্ববিদ্যালয়", "ETH Zurich": "ইটিএইচ জুৰিখ", "EPFL": "ইপিএফএল", "Karolinska Institute": "কাৰোলিনস্কা ইনষ্টিটিউট", "Sciences Po": "চিয়ঁস পো", "PSL University": "পিএছএল বিশ্ববিদ্যালয়", "Sorbonne University": "চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Lund University": "লুণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Uppsala University": "উপচালা বিশ্ববিদ্যালয়", "Aarhus University": "আৰহুচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Leiden University": "লাইডেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Erasmus University Rotterdam": "ইৰাচমাছ বিশ্ববিদ্যালয় ৰটাৰডাম", "Tilburg University": "টিলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Radboud University": "ৰাডবাউড বিশ্ববিদ্যালয়", "Maastricht University": "মাষ্ট্ৰিখ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ghent University": "ঘেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "KU Leuven": "কেইউ লুভেন", "Vrije Universiteit Brussel": "ভ্ৰিয়ে ইউনিভাৰ্ছিটেইট ব্ৰাচেল", "Charles University": "চাৰ্লছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Comenius University": "কোমেনিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagiellonian University": "ইয়াগেলোনিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tsinghua University": "ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Peking University": "পেকিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Fudan University": "ফুদান বিশ্ববিদ্যালয়", "Zhejiang University": "ঝেজিয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Sun Yat-sen University": "চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Nankai University": "নানকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Renmin University of China": "চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Beihang University": "বেইহাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Tongji University": "তুংজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Soochow University": "চুচৌ বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyoto University": "কিয়োটো বিশ্ববিদ্যালয়", "Keio University": "কেয়ো বিশ্ববিদ্যালয়", "Waseda University": "ৱাচেদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Tohoku University": "তোহোকু বিশ্ববিদ্যালয়", "Hokkaido University": "হোক্কাইদো বিশ্ববিদ্যালয়", "Nagoya University": "নাগোয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Kobe University": "কোবে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hitotsubashi University": "হিতোৎচুবাশি বিশ্ববিদ্যালয়", "Seoul National University": "চিউল জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Korea University": "কোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Yonsei University": "ইয়নচে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hanyang University": "হানইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyung Hee University": "কিয়ং হি বিশ্ববিদ্যালয়", "Sogang University": "চোগাং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University": "জাতীয় টাইৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Tsing Hua University": "জাতীয় ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Cheng Kung University": "জাতীয় চেং কুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanyang Technological University": "নানইয়াং প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Management University": "ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Malaya": "ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়া", "Universiti Kebangsaan Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি কেবাংসান মালয়েছিয়া", "Universiti Putra Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি পুত্ৰা মালয়েছিয়া", "Universiti Sains Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি চেইন্স মালয়েছিয়া", "Indian Institute of Science": "ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান", "Jawaharlal Nehru University": "জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Banaras Hindu University": "বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়", "Aligarh Muslim University": "আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়", "Jamia Millia Islamia": "জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া", "Jadavpur University": "যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Savitribai Phule Pune University": "সাবিত্ৰীবাই ফুলে পুনে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Engineering and Technology": "প্ৰকৌশল আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lahore University of Management Sciences": "লাহোৰ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মেনেজমেণ্ট চায়েন্সেছ", "Aga Khan University": "আগা খান বিশ্ববিদ্যালয়", "Monash University": "মনাশ বিশ্ববিদ্যালয়", "Macquarie University": "মেককোৱাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "Griffith University": "গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Flinders University": "ফ্লিণ্ডাৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "Curtin University": "কাৰ্টিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Deakin University": "ডিকিন বিশ্ববিদ্যালয়", "RMIT University": "আৰএমআইটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Swinburne University of Technology": "চুইনবাৰ্ণ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Witwatersrand": "উইটৱাটাৰচ্ৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Stellenbosch University": "ষ্টেলেনবচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "Cairo University": "কায়ৰো বিশ্ববিদ্যালয়", "American University in Cairo": "কায়ৰোত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "McGill University": "মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়", "McMaster University": "মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Western University": "ৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Simon Fraser University": "চাইমন ফ্ৰেজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "York University": "ইয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "Tecnológico de Monterrey": "তেকনোলজিকো দে মনতেৰ্ৰে", "Federal University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Campinas": "কেম্পিনাচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Massachusetts Institute of Technology": "মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Institute of Technology": "কেলিফৰ্নিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Georgia Institute of Technology": "জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Stevens Institute of Technology": "ষ্টিভেন্স ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rensselaer Polytechnic Institute": "ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Worcester Polytechnic Institute": "উৰচেষ্টাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Illinois Institute of Technology": "ইলিনয় ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Rochester Institute of Technology": "ৰচেষ্টাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "California Polytechnic State University": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Polytechnic Institute and State University": "ভাৰ্জিনিয়া পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট এণ্ড ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Colorado School of Mines": "কলোৰাডো স্কুল অৱ মাইনছ", "South Dakota School of Mines and Technology": "চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকনোলজি", "École Polytechnique": "একোল পলিটেকনিক", "École Normale Supérieure": "একোল নৰমাল চুপেৰিয়ৰ", "HEC Paris": "এইচইচি পেৰিছ", "ESSEC Business School": "এচেক বিজনেছ স্কুল", "ESCP Business School": "ইএছচিপি বিজনেছ স্কুল", "INSEAD": "ইনচিয়াড", "CentraleSupélec": "চঁত্ৰালচুপেলেক", "Sciences Po Paris": "চিয়ঁস পো পেৰিছ", "Trinity College Dublin": "ট্ৰিনিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Dublin": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ ডাবলিন", "University College Cork": "ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ কৰ্ক", "Maynooth University": "মেনুথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Moscow State University": "মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Higher School of Economics": "হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Saint Petersburg State University": "চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Novosibirsk State University": "নোভোচিবিৰ্স্ক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Technion – Israel Institute of Technology": "টেকনিয়ন – ইজৰায়েল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Weizmann Institute of Science": "ৱেইজমেন ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স", "Hebrew University of Jerusalem": "জেৰুজালেমৰ হিব্ৰু বিশ্ববিদ্যালয়", "Tel Aviv University": "তেল আবিব বিশ্ববিদ্যালয়", "Indian Institute of Technology Delhi": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান দিল্লী", "Indian Institute of Technology Bombay": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান বোম্বে", "Indian Institute of Technology Madras": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান মাদ্ৰাজ", "Indian Institute of Technology Kanpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কাণপুৰ", "Indian Institute of Technology Kharagpur": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান খড়গপুৰ", "Indian Institute of Technology Roorkee": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰুৰকি", "Indian Institute of Technology Guwahati": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী", "Indian Institute of Technology Hyderabad": "ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান হায়দৰাবাদ", "Indian Institute of Management Ahmedabad": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ", "Indian Institute of Management Bangalore": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বেংগালুৰু", "Indian Institute of Management Calcutta": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান কলকাতা", "Indian Institute of Management Lucknow": "ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌ", "All India Institute of Medical Sciences": "অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল চায়েন্সেছ", "Postgraduate Institute of Medical Education and Research": "পোষ্টগ্ৰেজুৱেট ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল এডুকেশ্বন এণ্ড ৰিচাৰ্চ", "Bangladesh University of Engineering and Technology": "বাংলাদেশ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University": "বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিব মেডিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "North South University": "নৰ্থ চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "BRAC University": "ব্ৰেক বিশ্ববিদ্যালয়", "Independent University, Bangladesh": "ইনডিপেনডেণ্ট ইউনিভাৰ্ছিটি, বাংলাদেশ", "American International University-Bangladesh": "আমেৰিকান ইণ্টাৰনেচনেল ইউনিভাৰ্ছিটি–বাংলাদেশ", "Hong Kong University of Science and Technology": "হংকং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chinese University of Hong Kong": "চাইনিজ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "City University of Hong Kong": "চিটি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ হংকং", "Hong Kong Polytechnic University": "হংকং পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Academia Sinica": "একাডেমিয়া চিনিকা", "National Yang Ming Chiao Tung University": "জাতীয় ইয়াং মিং চিয়াও তুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Australian National University": "অষ্ট্ৰেলিয়ান নেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New South Wales": "নিউ চাউথ ৱেলছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Queensland University of Technology": "কুইঞ্চলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Technology Sydney": "চিডনী প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal College of Art": "ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট", "Royal College of Music": "ৰয়েল কলেজ অৱ মিউজিক", "Berklee College of Music": "বাৰ্কলি কলেজ অৱ মিউজিক", "Juilliard School": "জুলিয়াৰ্ড স্কুল", "Royal Academy of Music": "ৰয়েল একাডেমী অৱ মিউজিক", "Parsons School of Design": "পাৰ্চন্স স্কুল অৱ ডিজাইন", "London School of Economics": "লণ্ডন স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "London Business School": "লণ্ডন বিজনেছ স্কুল", "Copenhagen Business School": "কোপেনহেগেন বিজনেছ স্কুল", "Stockholm School of Economics": "ষ্টকহোম স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "United States Military Academy": "মাৰ্কিন সামৰিক একাডেমী", "United States Naval Academy": "মাৰ্কিন নৌ একাডেমী", "United States Air Force Academy": "মাৰ্কিন বিমান বাহিনী একাডেমী", "Royal Military Academy Sandhurst": "ৰয়েল মিলিটেৰী একাডেমী চেণ্ডহাৰ্ষ্ট", "Case Western Reserve University": "কেচ ৱেষ্টাৰ্ণ ৰিজাৰ্ভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Wake Forest University": "ৱেক ফৰেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lehigh University": "লিহাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Villanova University": "ভিলানোভা বিশ্ববিদ্যালয়", "George Washington University": "জৰ্জ ৱাছিংটন বিশ্ববিদ্যালয়", "George Mason University": "জৰ্জ মেচন বিশ্ববিদ্যালয়", "University at Buffalo": "বাফেলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Stony Brook University": "ষ্টনি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Binghamton University": "বিংহেমটন বিশ্ববিদ্যালয়", "SUNY Albany": "ছানি এলবানি", "Florida State University": "ফ্লৰিডা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Ohio State University": "অহিঅ' ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Michigan State University": "মিছিগান ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pennsylvania State University": "পেনচিলভেনিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Arizona State University": "এৰিজোনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Washington State University": "ৱাছিংটন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Oregon State University": "ওৰেগন ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Iowa State University": "আয়োৱা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansas State University": "কানছাছ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Louisiana State University": "লুইজিয়ানা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Mississippi State University": "মিছিচিপি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "North Carolina State University": "নৰ্থ কেৰোলিনা ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Eindhoven University of Technology": "আইনডহোভেন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Delft University of Technology": "ডেলফট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Norwegian University of Science and Technology": "নৰৱেজিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Denmark": "ডেনমাৰ্কৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Munich": "মিউনিখৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Technical University of Berlin": "বাৰ্লিনৰ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "RWTH Aachen University": "আৰডব্লিউটিএইচ আখেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Karlsruhe Institute of Technology": "কাৰ্লচৰুহে ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Darmstadt University of Technology": "ডাৰ্মষ্টাড্ট প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Vienna University of Technology": "ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "LUISS University": "লুইছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sapienza University of Rome": "চাপিয়েঞ্জা ৰোম বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Milan": "মিলান পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Free University of Berlin": "ফ্ৰি ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ বাৰ্লিন", "Humboldt University of Berlin": "হুমবোল্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lomonosov Moscow State University": "লোমোনোচভ মস্কো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National Research University Higher School of Economics": "নেচনেল ৰিচাৰ্চ ইউনিভাৰ্ছিটি হায়াৰ স্কুল অৱ ইকোনমিকছ", "Northeastern University": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Southern Methodist University": "চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Pepperdine University": "পেপাৰডাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Loyola University Chicago": "লয়োলা বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "Marquette University": "মাৰকুয়েট বিশ্ববিদ্যালয়", "Seton Hall University": "চেটন হল বিশ্ববিদ্যালয়", "Creighton University": "ক্ৰেইটন বিশ্ববিদ্যালয়", "American University": "আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Notre Dame": "নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয়", "Brigham Young University": "ব্ৰিগহাম ইয়াং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Central University": "জাতীয় চেণ্ট্ৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Sun Yat-sen University": "জাতীয় চান ইয়াত-চেন বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University": "জাতীয় টাইপেই বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan Normal University": "জাতীয় টাইৱান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "National Dong Hwa University": "জাতীয় দোং হুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Hsing University": "জাতীয় চুং সিং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Institute of Technology": "বেইজিং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Harbin Institute of Technology": "হাৰবিন ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "South China University of Technology": "দক্ষিণ চীন প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Xi'an Jiaotong University": "শিয়ান জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Shanghai Jiao Tong University": "চাংহাই জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Science and Technology of China": "চীনৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong University of Science and Technology": "হুয়াঝং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeastern University China": "নৰ্থইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয় (চীন)", "Osaka Metropolitan University": "ওচাকা মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Institute of Technology": "টোকিঅ' ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Tokyo Metropolitan University": "টোকিঅ' মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo University of Science": "টোকিঅ' বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Ritsumeikan University": "ৰিতচুমেইকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Doshisha University": "দোশিশা বিশ্ববিদ্যালয়", "Chuo University": "চুও বিশ্ববিদ্যালয়", "Meiji University": "মেইজি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chulalongkorn University": "চুলালংকৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "Mahidol University": "মাহিদল বিশ্ববিদ্যালয়", "Kasetsart University": "কাচেটচাৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Thammasat University": "থাম্মাচাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Gadjah Mada University": "গাজাহ মাদা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bandung Institute of Technology": "বেণ্ডুং ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Airlangga University": "এয়াৰলাংগা বিশ্ববিদ্যালয়", "Bogor Agricultural University": "বগৰ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ateneo de Manila University": "আতেনেও দে মেনিলা বিশ্ববিদ্যালয়", "De La Salle University": "দে লা চালে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Philippines Diliman": "ফিলিপাইন বিশ্ববিদ্যালয় দিলিমান", "Far Eastern University": "ফাৰ ইষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Saud University": "কিং চৌদ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Abdulaziz University": "কিং আব্দুলআজিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Fahd University of Petroleum and Minerals": "কিং ফাহদ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু খনিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Qatar University": "কাটাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "United Arab Emirates University": "সংযুক্ত আৰব আমিৰাত বিশ্ববিদ্যালয়", "Khalifa University": "খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Beirut": "বেইৰুটত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "Lebanese University": "লেবানিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "American University of Sharjah": "শাৰজাহত আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Sharjah": "শাৰজাহ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pretoria": "প্ৰিটোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Johannesburg": "জোহান্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "Rhodes University": "ৰোডচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Nelson Mandela University": "নেলচন মেণ্ডেলা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of KwaZulu-Natal": "কোৱাজুলু-নাটাল বিশ্ববিদ্যালয়", "North-West University": "নৰ্থ-ৱেষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Toronto": "টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of British Columbia": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Alberta": "আলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waterloo": "ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়", "Université de Montréal": "মণ্ট্ৰিয়ল বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Laval": "লাভাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Concordia University": "কনকৰ্ডিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Toronto Metropolitan University": "টৰণ্টো মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Peru": "পেৰুৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of São Paulo": "চাও পাউলো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Minas Gerais": "মিনাস জেৰাইছৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Rio Grande do Sul": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুলৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of La Plata": "লা প্লাতাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Chile": "চিলি বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Chile": "চিলিৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of California, Berkeley": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি", "University of California, Los Angeles": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লছ এঞ্জেলেছ", "University of California, San Diego": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ডিয়েগো", "University of California, Davis": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ডেভিছ", "University of California, Irvine": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, আৰভাইন", "University of California, Santa Barbara": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা বাৰবাৰা", "University of California, Santa Cruz": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান্তা ক্ৰুজ", "University of California, Riverside": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ৰিভাৰচাইড", "University of California, San Francisco": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চান ফ্ৰান্সিস্কো", "University of California, Merced": "কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, মাৰ্চেড", "University of Illinois Urbana-Champaign": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় আৰবানা-শ্বেম্পেইন", "University of Illinois Chicago": "ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয় চিকাগো", "University of Wisconsin–Madison": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মেডিচন", "University of Wisconsin–Milwaukee": "উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়–মিলৱাকি", "University of Michigan–Ann Arbor": "মিছিগান বিশ্ববিদ্যালয়–এন আৰবাৰ", "University of Minnesota Twin Cities": "মিনেসোটা বিশ্ববিদ্যালয় টুইন চিটিজ", "University of Texas at Austin": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় অষ্টিন", "University of Texas at Dallas": "টেক্সাছ বিশ্ববিদ্যালয় ডালাচ", "Texas A&M University": "টেক্সাছ এঅ্যাণ্ডএম বিশ্ববিদ্যালয়", "Virginia Commonwealth University": "ভাৰ্জিনিয়া কমনৱেলথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University": "ওপেন ইউনিভাৰ্ছিটি", "Athabasca University": "এথাবাস্কা বিশ্ববিদ্যালয়", "Indira Gandhi National Open University": "ইন্দিৰা গান্ধী জাতীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Open University": "বাংলাদেশ উন্মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Allama Iqbal Open University": "আল্লামা ইকবাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "Anadolu University": "আনাদোলু বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chengchi University": "জাতীয় চেংচি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Science and Technology": "জাতীয় টাইৱান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taiwan University of Arts": "জাতীয় টাইৱান শিল্প বিশ্ববিদ্যালয়", "National Kaohsiung University of Science and Technology": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Fu Jen Catholic University": "ফু জেন কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "Tamkang University": "তামকাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Normal University": "বেইজিং নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "East China Normal University": "ইষ্ট চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Central China Normal University": "চেণ্ট্ৰেল চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Northeast Normal University": "নৰ্থইষ্ট নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Normal University": "চাউথ চাইনা নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Shaanxi Normal University": "শানচি নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Capital Normal University": "কেপিটেল নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "Fujian Normal University": "ফুজিয়ান নৰমাল বিশ্ববিদ্যালয়", "China Agricultural University": "চাইনা এগ্ৰিকালচাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing Agricultural University": "নানজিং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Huazhong Agricultural University": "হুয়াঝং কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "South China Agricultural University": "দক্ষিণ চীন কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "China University of Geosciences": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ জিঅ'চায়েন্সেছ", "China University of Mining and Technology": "চাইনা ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ মাইনিং এণ্ড টেকনোলজি", "National Defense University": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Defense Technology": "জাতীয় প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Air Force Engineering University": "বিমান বাহিনী প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Naval University of Engineering": "নৌ প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Keimyung University": "কেইমিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "Chonnam National University": "চোন্নাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Chung-Ang University": "চুং-আং বিশ্ববিদ্যালয়", "Konkuk University": "কনকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Dongguk University": "দোংগুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Ewha Womans University": "ইহওয়া ওমেন্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Pusan National University": "পুসান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyungpook National University": "কিয়ংপুক জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National Institute of Technology Tiruchirappalli": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান তিৰুচিৰাপল্লি", "National Institute of Technology Rourkela": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৰাউৰকেলা", "National Institute of Technology Warangal": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান ৱাৰাংগাল", "National Institute of Technology Calicut": "জাতীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান কেলিকট", "Birla Institute of Technology and Science": "বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি এণ্ড চায়েন্স", "Vellore Institute of Technology": "ভেলোৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Manipal Academy of Higher Education": "মণিপাল একাডেমী অৱ হায়াৰ এডুকেশ্বন", "SRM Institute of Science and Technology": "এছআৰএম ইনষ্টিটিউট অৱ চায়েন্স এণ্ড টেকনোলজি", "University of Veterinary and Animal Sciences": "ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Sher-e-Bangla Agricultural University": "শ্বেৰেবাংলা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Bangladesh Agricultural University": "বাংলাদেশ কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Chittagong Veterinary and Animal Sciences University": "চট্টগ্ৰাম ভেটেৰিনাৰী আৰু প্ৰাণীসম্পদ বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Patuakhali Science and Technology University": "পটুৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Noakhali Science and Technology University": "নোৱাখালী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "École des Ponts ParisTech": "একোল দে পঁ পেৰিছটেক", "Mines Paris - PSL": "মিন পেৰিছ - পিএছএল", "Télécom Paris": "তেলেকম পেৰিছ", "Grenoble INP": "গ্ৰেনোবল আইএনপি", "École Centrale de Lyon": "একোল চঁত্ৰাল দ্য লিঁও", "Institut Polytechnique de Paris": "ইনষ্টিটিউট পলিটেকনিক দ্য পেৰিছ", "University of St Andrews": "চেণ্ট এণ্ড্ৰুজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Heriot-Watt University": "হেৰিয়ট-ৱাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Strathclyde": "ষ্ট্ৰাথক্লাইড বিশ্ববিদ্যালয়", "Queen's University Belfast": "কুইন্স বিশ্ববিদ্যালয় বেলফাষ্ট", "Ulster University": "আলষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal Agricultural University": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Babeș-Bolyai University": "বাবেশ-বোইয়াই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Szeged": "ছেগেদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Eötvös Loránd University": "এতভোশ লোৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Debrecen": "ডেব্ৰেচেন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ljubljana": "লুবলিয়ানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Maribor": "মাৰিবৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad Carlos III de Madrid": "কাৰ্লোচ তৃতীয় মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Complutense University of Madrid": "কমপ্লুতেন্সে মাদ্ৰিদ বিশ্ববিদ্যালয়", "Autonomous University of Barcelona": "স্বায়ত্তশাসিত বাৰ্চেলোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "Pompeu Fabra University": "পম্পেউ ফাবৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Polytechnic University of Catalonia": "কাটালোনিয়া পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Navarra": "নাভাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Polytechnic Institute": "জাতীয় পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট", "Autonomous Metropolitan University": "স্বায়ত্তশাসিত মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Paraná": "পাৰানাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Campinas": "কেম্পিনাচ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal Fluminense University": "ফেডাৰেল ফ্লুমিনেন্সে বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Baptist University": "হংকং বেপ্টিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Lingnan University": "লিংনান বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Metropolitan University": "হংকং মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "Education University of Hong Kong": "হংকং শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "Hong Kong Shue Yan University": "হংকং শু ইয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Macau University of Science and Technology": "মেকাও বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Kaohsiung": "জাতীয় কাওশিয়ুং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Taipei University of Education": "জাতীয় টাইপেই শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Tainan": "জাতীয় তাইনান বিশ্ববিদ্যালয়", "National Chung Cheng University": "জাতীয় চুং চেং বিশ্ববিদ্যালয়", "National Yunlin University of Science and Technology": "জাতীয় ইউনলিন বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Formosa University": "জাতীয় ফৰমোচা বিশ্ববিদ্যালয়", "Xidian University": "শিদিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Wuhan University of Technology": "উহান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Aeronautics and Astronautics": "নানজিং এৰোনটিক্স আৰু এষ্ট্ৰোনটিক্স বিশ্ববিদ্যালয়", "Nanjing University of Science and Technology": "নানজিং বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Harbin Engineering University": "হাৰবিন প্ৰকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়", "Beijing Jiaotong University": "বেইজিং জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southwest Jiaotong University": "চাউথৱেষ্ট জিয়াওতং বিশ্ববিদ্যালয়", "Dalian University of Technology": "দালিয়ান প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Tianjin University": "তিয়ানজিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Ocean University of China": "চীনৰ মহাসাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Jilin University": "জিলিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Sichuan University": "চিচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "Shandong University": "শানদং বিশ্ববিদ্যালয়", "Southeast University": "চাউথইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Xiamen University": "চিয়ামেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Central South University": "চেণ্ট্ৰেল চাউথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Aoyama Gakuin University": "আৱামা গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kwansei Gakuin University": "কানচেই গাকুইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kansai University": "কানচাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Kindai University": "কিনদাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Nihon University": "নিহোন বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokai University": "তোকাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Tokyo Medical and Dental University": "টোকিঅ' মেডিকেল এণ্ড ডেণ্টেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Yokohama National University": "য়োকোহামা জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka City University": "ওচাকা চিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Osaka Prefecture University": "ওচাকা প্ৰিফেকচাৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Ajou University": "আজু বিশ্ববিদ্যালয়", "Inha University": "ইনহা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ulsan": "উলচান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yeungnam University": "ইয়ংনাম বিশ্ববিদ্যালয়", "Hankuk University of Foreign Studies": "হানকুক ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ফৰেণ ষ্টাডিজ", "Sejong University": "চেজং বিশ্ববিদ্যালয়", "Kookmin University": "কুকমিন বিশ্ববিদ্যালয়", "Dankook University": "দানকুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Universitas Indonesia": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ইণ্ডোনেছিয়া", "Universitas Padjadjaran": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ পদজাজাৰান", "Universitas Diponegoro": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ দিপোনেগোৰো", "Universitas Sebelas Maret": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ চেবেলাস মাৰেত", "Universitas Hasanuddin": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ হাছানউদ্দিন", "Universitas Brawijaya": "ইউনিভাৰ্ছিতাচ ব্ৰাউইজায়া", "Vietnam National University, Hanoi": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হ্যানয়", "Vietnam National University, Ho Chi Minh City": "ভিয়েটনাম জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, হো চি মিন চিটি", "Hanoi University of Science and Technology": "হ্যানয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Can Tho University": "কান থো বিশ্ববিদ্যালয়", "Ton Duc Thang University": "তন দুক থাং বিশ্ববিদ্যালয়", "Duy Tan University": "জুই তান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Malaya": "মালয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Universiti Teknologi Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মালয়েছিয়া", "Universiti Teknologi MARA": "ইউনিভাৰ্ছিটি টেকনোলজি মাৰা", "Universiti Utara Malaysia": "ইউনিভাৰ্ছিটি উতাৰা মালয়েছিয়া", "International Islamic University Malaysia": "ইণ্টাৰনেচনেল ইছলামিক ইউনিভাৰ্ছিটি মালয়েছিয়া", "Taylor's University": "টেইলৰ্চ বিশ্ববিদ্যালয়", "King Mongkut's University of Technology Thonburi": "কিং মংকুটচ ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ টেকনোলজি থনবুৰি", "King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang": "কিং মংকুটচ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি লাডক্ৰাবাং", "Chiang Mai University": "চিয়াং মাই বিশ্ববিদ্যালয়", "Prince of Songkla University": "প্ৰিন্স অৱ সংখলা বিশ্ববিদ্যালয়", "Khon Kaen University": "খন কায়েন বিশ্ববিদ্যালয়", "Suranaree University of Technology": "চুৰানাৰি প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National Law University Delhi": "নেচনেল ল ইউনিভাৰ্ছিটি দিল্লী", "University of Delhi": "দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mumbai": "মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Calcutta": "কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়", "Anna University": "আন্না বিশ্ববিদ্যালয়", "Amity University": "এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lovely Professional University": "লাভলি প্ৰফেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Symbiosis International University": "চিম্বায়োচিচ ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Christ University": "ক্ৰাইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Osmania University": "ওচমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Mysore": "মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Panjab University": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "COMSATS University Islamabad": "কমছেটচ বিশ্ববিদ্যালয় ইছলামাবাদ", "National University of Sciences and Technology": "জাতীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Punjab": "পাঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়", "Bahauddin Zakariya University": "বাহাউদ্দিন জাকাৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "Government College University": "গৱৰ্নমেণ্ট কলেজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Quaid-i-Azam University": "কায়েদে আজম বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Peradeniya": "পেৰাদেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Kelaniya": "কেলানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Moratuwa": "মোৰাতুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "South Eastern University of Sri Lanka": "শ্ৰীলংকাৰ দক্ষিণ-পূব বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabaragamuwa University of Sri Lanka": "চাবাৰাগামুৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Wayamba University of Sri Lanka": "ৱায়াম্বা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Auckland": "অকলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Auckland University of Technology": "অকলেণ্ড প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Victoria University of Wellington": "ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয় অৱ ৱেলিংটন", "Massey University": "মেচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Lincoln University": "লিংকন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Waikato": "ৱাইকাটো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Otago": "ওটাগো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Canterbury": "কেণ্টাৰবাৰি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of South Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "La Trobe University": "লা ট্ৰোব বিশ্ববিদ্যালয়", "James Cook University": "জেমছ কুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Murdoch University": "মাৰডক বিশ্ববিদ্যালয়", "Bond University": "বণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Charles Darwin University": "চাৰ্লছ ডাৰউইন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cape Town": "কেপ টাউন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Free State": "ফ্ৰি ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Fort Hare": "ফোৰ্ট হেয়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Limpopo": "লিম্পোপো বিশ্ববিদ্যালয়", "Makerere University": "মাকেৰেৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Nairobi": "নাইৰোবি বিশ্ববিদ্যালয়", "Kenyatta University": "কেনিয়াট্টা বিশ্ববিদ্যালয়", "Addis Ababa University": "আডিছ আবাবা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Ghana": "ঘানা বিশ্ববিদ্যালয়", "Covenant University": "কভেনাণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "HEC Montréal": "এইচইচি মণ্ট্ৰিয়ল", "École de technologie supérieure": "একোল দ্য টেকনোলজি চুপেৰিয়ৰ", "University of Ottawa": "অটোৱা বিশ্ববিদ্যালয়", "Carleton University": "কাৰ্লেটন বিশ্ববিদ্যালয়", "Memorial University of Newfoundland": "মেমোৰিয়েল বিশ্ববিদ্যালয় অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ড", "Université du Québec à Montréal": "কুইবেক বিশ্ববিদ্যালয় মণ্ট্ৰিয়ল", "University of Saskatchewan": "চাচকাচুৱান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Manitoba": "মানিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de los Andes": "ইউনিভাৰ্চিদাদ দে লছ আন্দেস", "Universidad Nacional de Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Universidad de Guadalajara": "গুৱাদালাহাৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Instituto Tecnológico Autónomo de México": "মেক্সিকোৰ স্বায়ত্তশাসিত প্ৰযুক্তি ইনষ্টিটিউট", "Federal University of Santa Catarina": "চান্তা কাতাৰিনাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pernambuco": "পাৰনামবুকোৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰোৰ পণ্টিফিকেল কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Republic": "ৰিপাব্লিক বিশ্ববিদ্যালয়", "California State University, Long Beach": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, লং বিচ", "California State University, Fullerton": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, ফুলাৰ্টন", "California State University, Northridge": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, নৰ্থৰিজ", "California State University, Sacramento": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চেক্ৰামেণ্টো", "San Diego State University": "চান ডিয়েগো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "San José State University": "চান হোচে ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "California Polytechnic State University, San Luis Obispo": "কেলিফৰ্নিয়া পলিটেকনিক ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়, চান লুইছ অবিস্পো", "California State Polytechnic University, Pomona": "কেলিফৰ্নিয়া ষ্টেট পলিটেকনিক বিশ্ববিদ্যালয়, পোমোনা", "University of Massachusetts Amherst": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় এমহাৰ্ষ্ট", "University of Massachusetts Boston": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় বোষ্টন", "University of Massachusetts Lowell": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় লোৱেল", "University of Massachusetts Dartmouth": "মেছাচুচেটছ বিশ্ববিদ্যালয় ডাৰ্টমাউথ", "University of Connecticut": "কানেক্টিকাট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Rhode Island": "ৰোড আইলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "University of New Hampshire": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vermont": "ভাৰ্মণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "CUNY City College": "চিটি কলেজ অৱ নিউ ইয়ৰ্ক", "CUNY Hunter College": "হাণ্টাৰ কলেজ", "CUNY Brooklyn College": "ব্ৰুকলিন কলেজ", "Baruch College": "বাৰুক কলেজ", "Queens College": "কুইন্স কলেজ", "John Jay College of Criminal Justice": "জন জে কলেজ অৱ ক্ৰিমিনেল জাষ্টিচ", "Lehman College": "লেহমেন কলেজ", "College of Staten Island": "কলেজ অৱ ষ্টেটেন আইলেণ্ড", "Royal College London": "ৰয়েল কলেজ লণ্ডন", "University of the Arts London": "ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ দ্য আৰ্টছ লণ্ডন", "Goldsmiths, University of London": "গোল্ডস্মিথছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "SOAS University of London": "চোৱাছ, লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "London Metropolitan University": "লণ্ডন মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of West London": "ৱেষ্ট লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়", "Liverpool John Moores University": "লিভাৰপুল জন মুৰছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Manchester Metropolitan University": "মানচেষ্টাৰ মেট্ৰোপলিটান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Twente": "টভেণ্টে বিশ্ববিদ্যালয়", "Wageningen University": "ৱাগেনিঙ্গেন বিশ্ববিদ্যালয়", "Open University of the Netherlands": "নেডাৰলেণ্ডচৰ মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antwerp": "এণ্টৱাৰ্প বিশ্ববিদ্যালয়", "Université Libre de Bruxelles": "ইউনিভাৰ্ছিতে লিব্ৰে দ্য ব্ৰুক্সেল", "University of Luxembourg": "লাক্সেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Iceland": "আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়", "Reykjavík University": "ৰিকজাভিক বিশ্ববিদ্যালয়", "National and Kapodistrian University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় আৰু কাপোডিষ্ট্ৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "Aristotle University of Thessaloniki": "এৰিষ্টটল বিশ্ববিদ্যালয় থেচালোনিকি", "National Technical University of Athens": "এথেন্সৰ জাতীয় প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Cyprus": "চাইপ্ৰাছ বিশ্ববিদ্যালয়", "Cyprus University of Technology": "চাইপ্ৰাছ প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Near East University": "নিয়াৰ ইষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Middle East Technical University": "মিডল ইষ্ট টেকনিকেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Bilkent University": "বিলকেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়", "Koç University": "কোচ বিশ্ববিদ্যালয়", "Sabancı University": "চাবাঞ্জি বিশ্ববিদ্যালয়", "Boğaziçi University": "বোগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়", "Istanbul Technical University": "ইস্তাম্বুল প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "L.N. Gumilyov Eurasian National University": "এল.এন. গুমিলিওভ ইউৰেছিয়ান জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Al-Farabi Kazakh National University": "আল-ফাৰাবি কাজাখ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Nazarbayev University": "নাজাৰবায়েভ বিশ্ববিদ্যালয়", "Tashkent State University": "তাশখন্দ ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Uzbekistan": "উজবেকিস্তানৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Kyrgyz National University": "কিৰগিজ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Mongolia": "মংগোলিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Mongolian University of Science and Technology": "মংগোলিয়ান বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Laos": "লাওচৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Phnom Penh": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ নমপেন", "Royal University of Agriculture": "ৰয়েল কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়", "Paragon International University": "পেৰাগন ইণ্টাৰনেচনেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Tribhuvan University": "ত্ৰিভুবন বিশ্ববিদ্যালয়", "Kathmandu University": "কাঠমাণ্ডু বিশ্ববিদ্যালয়", "Pokhara University": "পোখৰা বিশ্ববিদ্যালয়", "Purbanchal University": "পূৰ্বাঞ্চল বিশ্ববিদ্যালয়", "Royal University of Bhutan": "ৰয়েল ইউনিভাৰ্ছিটি অৱ ভূটান", "Khesar Gyalpo University of Medical Sciences": "খেচাৰ গেলপো চিকিৎসা বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Dhaka": "ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়", "Jahangirnagar University": "জাহাংগীৰনগৰ বিশ্ববিদ্যালয়", "Islamic University, Bangladesh": "ইছলামী বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ", "Shahjalal University of Science and Technology": "শ্বাহজালাল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Mawlana Bhashani Science and Technology University": "মাওলোনা ভাসানী বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Hajee Mohammad Danesh Science and Technology University": "হাজী মহম্মদ দানেশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়", "Jagannath University": "জগন্নাথ বিশ্ববিদ্যালয়", "Begum Rokeya University": "বেগম ৰোকেয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Singapore": "ছিংগাপুৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore University of Technology and Design": "ছিংগাপুৰ প্ৰযুক্তি আৰু ডিজাইন বিশ্ববিদ্যালয়", "Singapore Institute of Technology": "ছিংগাপুৰ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকনোলজি", "Singapore University of Social Sciences": "ছিংগাপুৰ সমাজবিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়", "Yale-NUS College": "য়েল-এনইউএছ কলেজ", "Duke-NUS Medical School": "ডিউক-এনইউএছ মেডিকেল স্কুল", "Bocconi University": "বোক্কোনি বিশ্ববিদ্যালয়", "Ca' Foscari University of Venice": "কা ফস্কাৰি ভেনিচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Turin": "তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Pavia": "পাভিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Verona": "ভেৰোনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Trento": "ত্ৰেন্তো বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Vienna": "ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Graz": "গ্ৰাৎচ বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Innsbruck": "ইনচব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়", "Johannes Kepler University Linz": "য়োহানেছ কেপলাৰ বিশ্ববিদ্যালয় লিনৎস", "Vienna University of Economics and Business": "ভিয়েনা অৰ্থনীতি আৰু ব্যৱসায় বিশ্ববিদ্যালয়", "Medical University of Vienna": "ভিয়েনা চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয়", "National Autonomous University of Mexico": "মেক্সিকোৰ জাতীয় স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Monterrey": "মণ্টেৰ্ৰে বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Costa Rica": "কোষ্টা ৰিকা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Panama": "পানামা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Havana": "হাভানা বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Puerto Rico": "পুৱেৰ্তো ৰিকো বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Ceará": "চেয়াৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Bahia": "বাহিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Pará": "পাৰাৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "Federal University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়াৰ ফেডাৰেল বিশ্ববিদ্যালয়", "State University of Rio de Janeiro": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো ষ্টেট বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Brasília": "ব্ৰাচিলিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of the Andes": "এণ্ডিজ বিশ্ববিদ্যালয়", "Pontifical Xavierian University": "পণ্টিফিকেল জাভেৰিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Colombia": "কলম্বিয়াৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Antioquia": "এণ্টিওকিয়া বিশ্ববিদ্যালয়", "University of Buenos Aires": "বুয়েনোছ আইৰেছ বিশ্ববিদ্যালয়", "National University of Córdoba": "কৰ্ডোবাৰ জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়", "AL, United States": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, USA": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, US": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AL, U.S.": "আলাবামা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, United States": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, USA": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, US": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AK, U.S.": "আলাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, United States": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, USA": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, US": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AZ, U.S.": "এৰিজোনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, United States": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, USA": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, US": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AR, U.S.": "আৰ্কানচাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, United States": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, USA": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, US": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CA, U.S.": "কেলিফৰ্নিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, United States": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, USA": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, US": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CO, U.S.": "কলোৰাডো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, United States": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, USA": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, US": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "CT, U.S.": "কানেক্টিকাট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, United States": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, USA": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, US": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "DE, U.S.": "ডেলাৱেৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, United States": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, USA": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, US": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "FL, U.S.": "ফ্লৰিডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, United States": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, USA": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, US": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "GA, U.S.": "জৰ্জিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, United States": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, USA": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, US": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "HI, U.S.": "হাৱাই, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, United States": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, USA": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, US": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ID, U.S.": "আইডাহো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, United States": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, USA": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, US": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IL, U.S.": "ইলিনয়, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, United States": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, USA": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, US": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IN, U.S.": "ইণ্ডিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, United States": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, USA": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, US": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "IA, U.S.": "আয়োৱা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, United States": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, USA": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, US": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KS, U.S.": "কানছাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, United States": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, USA": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, US": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "KY, U.S.": "কেণ্টাকি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, United States": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, USA": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, US": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "LA, U.S.": "লুইজিয়ানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, United States": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, USA": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, US": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ME, U.S.": "মেইন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, United States": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, USA": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, US": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MD, U.S.": "মেৰিলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, United States": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, USA": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, US": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MA, U.S.": "মেছাচুচেটছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, United States": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, USA": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, US": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MI, U.S.": "মিছিগান, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, United States": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, USA": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, US": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MN, U.S.": "মিনেসোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, United States": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, USA": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, US": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MS, U.S.": "মিছিচিপি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, United States": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, USA": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, US": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MO, U.S.": "মিছৌৰি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, United States": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, USA": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, US": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "MT, U.S.": "মণ্টানা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, United States": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, USA": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, US": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NE, U.S.": "নেব্ৰাস্কা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, United States": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, USA": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, US": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NV, U.S.": "নেভাডা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, United States": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, USA": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, US": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NH, U.S.": "নিউ হেম্পশ্বায়াৰ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, United States": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, USA": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, US": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NJ, U.S.": "নিউ জাৰ্চি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, United States": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, USA": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, US": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NM, U.S.": "নিউ মেক্সিকো, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, United States": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, USA": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, US": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NY, U.S.": "নিউ ইয়ৰ্ক, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, United States": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, USA": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, US": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "NC, U.S.": "নৰ্থ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, United States": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, USA": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, US": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "ND, U.S.": "নৰ্থ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, United States": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, USA": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, US": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OH, U.S.": "অহিঅ', মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, United States": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, USA": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, US": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OK, U.S.": "ওকলাহোমা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, United States": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, USA": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, US": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "OR, U.S.": "ওৰেগন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, United States": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, USA": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, US": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "PA, U.S.": "পেনচিলভেনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, United States": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, USA": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, US": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "RI, U.S.": "ৰোড আইলেণ্ড, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, United States": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, USA": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, US": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SC, U.S.": "সাউথ কেৰোলিনা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, United States": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, USA": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, US": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "SD, U.S.": "সাউথ ডাকোটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, United States": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, USA": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, US": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TN, U.S.": "টেনেচি, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, United States": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, USA": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, US": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "TX, U.S.": "টেক্সাছ, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, United States": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, USA": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, US": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "UT, U.S.": "ইউটা, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, United States": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, USA": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, US": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VT, U.S.": "ভাৰ্মণ্ট, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, United States": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, USA": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, US": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "VA, U.S.": "ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, United States": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, USA": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, US": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WA, U.S.": "ৱাছিংটন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, United States": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, USA": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, US": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WV, U.S.": "ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, United States": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, USA": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, US": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WI, U.S.": "উইচকনচিন, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, United States": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, USA": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, US": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "WY, U.S.": "ৱাইঅ'মিং, মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ", "AB, Canada": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "AB, CA": "আলবাৰ্টা, কানাডা", "BC, Canada": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "BC, CA": "ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, কানাডা", "MB, Canada": "মানিটোবা, কানাডা", "MB, CA": "মানিটোবা, কানাডা", "NB, Canada": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NB, CA": "নিউ ব্ৰান্সউইক, কানাডা", "NL, Canada": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NL, CA": "নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰ, কানাডা", "NS, Canada": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NS, CA": "নোভা স্কোচিয়া, কানাডা", "NT, Canada": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NT, CA": "নৰ্থৱেষ্ট টেৰিটৰিজ, কানাডা", "NU, Canada": "নুনাভুত, কানাডা", "NU, CA": "নুনাভুত, কানাডা", "ON, Canada": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "ON, CA": "অণ্টাৰিঅ', কানাডা", "PE, Canada": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "PE, CA": "প্ৰিন্স এডৱাৰ্ড আইলেণ্ড, কানাডা", "QC, Canada": "কুইবেক, কানাডা", "QC, CA": "কুইবেক, কানাডা", "SK, Canada": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "SK, CA": "চাচকাচুৱান, কানাডা", "YT, Canada": "য়ুকন, কানাডা", "YT, CA": "য়ুকন, কানাডা", "ACT, Australia": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "ACT, AU": "অষ্ট্ৰেলিয়ান কেপিটেল টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, Australia": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NSW, AU": "নিউ চাউথ ৱেলছ, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, Australia": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "NT, AU": "নৰ্দাৰ্ণ টেৰিটৰী, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, Australia": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "QLD, AU": "কুইঞ্চলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, Australia": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "SA, AU": "চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, Australia": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "TAS, AU": "তাচমানিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, Australia": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "VIC, AU": "ভিক্টোৰিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, Australia": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "WA, AU": "ৱেষ্টাৰ্ণ অষ্ট্ৰেলিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া", "BW, Germany": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BW, DE": "বাডেন-ভুৰ্টেমবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BY, Germany": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BY, DE": "বাভাৰিয়া, জাৰ্মানি", "BE, Germany": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BE, DE": "বাৰ্লিন, জাৰ্মানি", "BB, Germany": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "BB, DE": "ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ, জাৰ্মানি", "HB, Germany": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HB, DE": "ব্ৰেমেন, জাৰ্মানি", "HH, Germany": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HH, DE": "হামবুৰ্গ, জাৰ্মানি", "HE, Germany": "হেচেন, জাৰ্মানি", "HE, DE": "হেচেন, জাৰ্মানি", "MV, Germany": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "MV, DE": "মেকলেনবাৰ্গ-ভৰপোমাৰ্ণ, জাৰ্মানি", "NI, Germany": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NI, DE": "লোৱাৰ চেক্সনি, জাৰ্মানি", "NW, Germany": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "NW, DE": "নৰ্থ ৰাইন-ৱেষ্টফালিয়া, জাৰ্মানি", "RP, Germany": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "RP, DE": "ৰাইনলেণ্ড-পেলাটিনেট, জাৰ্মানি", "SL, Germany": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SL, DE": "চাৰলেণ্ড, জাৰ্মানি", "SN, Germany": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "SN, DE": "চেক্সনি, জাৰ্মানি", "ST, Germany": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "ST, DE": "চেক্সনি-আনহাল্ট, জাৰ্মানি", "SH, Germany": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "SH, DE": "শ্লেচভিগ-হোলষ্টাইন, জাৰ্মানি", "TH, Germany": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "TH, DE": "থুৰিনজিয়া, জাৰ্মানি", "SP, Brazil": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "SP, BR": "চাও পাউলো, ব্ৰাজিল", "RJ, Brazil": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "RJ, BR": "ৰিঅ' ডি জেনেইৰো, ব্ৰাজিল", "MG, Brazil": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "MG, BR": "মিনাস জেৰাইছ, ব্ৰাজিল", "RS, Brazil": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "RS, BR": "ৰিঅ' গ্ৰান্দে দো চুল, ব্ৰাজিল", "PR, Brazil": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "PR, BR": "পাৰানা, ব্ৰাজিল", "SC, Brazil": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "SC, BR": "চান্তা কাতাৰিনা, ব্ৰাজিল", "BA, Brazil": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "BA, BR": "বাহিয়া, ব্ৰাজিল", "PE, Brazil": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "PE, BR": "পেৰ্নামবুকো, ব্ৰাজিল", "AP, India": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AP, IN": "অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, India": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AR, IN": "অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "AS, India": "অসম, ভাৰত", "AS, IN": "অসম, ভাৰত", "BR, India": "বিহাৰ, ভাৰত", "BR, IN": "বিহাৰ, ভাৰত", "CG, India": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "CG, IN": "ছত্তীশগড়, ভাৰত", "GA, India": "গোৱা, ভাৰত", "GA, IN": "গোৱা, ভাৰত", "GJ, India": "গুজৰাট, ভাৰত", "GJ, IN": "গুজৰাট, ভাৰত", "HR, India": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HR, IN": "হাৰিয়ানা, ভাৰত", "HP, India": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "HP, IN": "হিমাচল প্ৰদেশ, ভাৰত", "JH, India": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "JH, IN": "ঝাৰখণ্ড, ভাৰত", "KA, India": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KA, IN": "কৰ্ণাটক, ভাৰত", "KL, India": "কেৰালা, ভাৰত", "KL, IN": "কেৰালা, ভাৰত", "MH, India": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MH, IN": "মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত", "MP, India": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "MP, IN": "মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত", "OD, India": "ওড়িশা, ভাৰত", "OD, IN": "ওড়িশা, ভাৰত", "PB, India": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "PB, IN": "পাঞ্জাব, ভাৰত", "RJ, India": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "RJ, IN": "ৰাজস্থান, ভাৰত", "TN, India": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TN, IN": "তামিলনাডু, ভাৰত", "TS, India": "তেলেংগানা, ভাৰত", "TS, IN": "তেলেংগানা, ভাৰত", "UP, India": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UP, IN": "উত্তৰপ্ৰদেশ, ভাৰত", "UK, India": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "UK, IN": "উত্তৰাখণ্ড, ভাৰত", "WB, India": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "WB, IN": "পশ্চিমবংগ, ভাৰত", "center": "কেন্দ্ৰ", "health center": "স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ", "published": "প্ৰকাশিত", "born": "জন্ম", "died": "মৃত্যু", "built": "নিৰ্মিত", "training center": "প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ", "made": "তৈয়াৰী", "located": "অৱস্থিত", "established": "প্ৰতিষ্ঠিত", "founded": "প্ৰতিষ্ঠিত", "education center": "শিক্ষাকেন্দ্ৰ", "-language": "ভাষাৰ ", "flute": "বাঁহী", "formed": "গঠিত", "situated": "অৱস্থিত", "living": "বসবাস কৰা", "working": "কৰ্মৰত", "played": "অনুষ্ঠিত", "held": "অনুষ্ঠিত", "produced": "প্ৰযোজিত", "created": "সৃষ্ট", "written": "লিখিত", "released": "মুক্তিপ্ৰাপ্ত", "developed": "বিকশিত", "designed": "নকশাকৃত", "manufactured": "উৎপাদিত", "recorded": "ধাৰণকৃত", "filmed": "চিত্ৰায়িত", "shot": "চিত্ৰায়িত", "educated": "শিক্ষিত", "raised": "ডাঙৰ-দীঘল হোৱা", "printed": "মুদ্ৰিত", "broadcast": "সম্প্ৰচাৰিত", "exhibited": "প্ৰদৰ্শিত", "displayed": "প্ৰদৰ্শিত", "discovered": "আৱিষ্কৃত", "found": "প্ৰাপ্ত", "Cathedral Chapter": "কেথেড্ৰেল চেপ্টাৰ", "Chapter Canon": "চেপ্টাৰৰ কেনন", "electronic": "ইলেক্ট্ৰনিক", "heavy metal": "হেভি মেটেল", "metal": "মেটেল", "music": "সংগীত", "rock": "ৰক", "pop": "পপ", "jazz": "জ্যাজ", "blues": "ব্লুজ", "folk": "ফোক", "nu metal": "নু মেটেল", "punk": "পাংক", "indie": "ইণ্ডি", "black metal": "ব্লেক মেটেল", "dark metal": "ডাৰ্ক মেটেল", "death metal": "ডেথ মেটেল", "thrash metal": "থ্ৰেশ মেটেল", "doom metal": "ডুম মেটেল", "power metal": "পাৱাৰ মেটেল", "progressive metal": "প্ৰগ্ৰেছিভ মেটেল", "symphonic metal": "ছিম্ফোনিক মেটেল", "gothic metal": "গথিক মেটেল", "alternative metal": "অল্টাৰনেটিভ মেটেল", "speed metal": "স্পীড মেটেল", "industrial metal": "ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল মেটেল", "hard rock": "হাৰ্ড ৰক", "alternative rock": "অল্টাৰনেটিভ ৰক", "progressive rock": "প্ৰগ্ৰেছিভ ৰক", "psychedelic rock": "চাইকেডেলিক ৰক", "metalcore": "মেটেলকোৰ", "garage rock": "গেৰেজ ৰক", "grunge": "গ্ৰাঞ্জ", "post-rock": "পোষ্ট-ৰক", "post-punk": "পোষ্ট-পাংক", "new wave": "নিউ ৱেভ", "fusion": "ফিউজন", "reggae": "ৰেগে", "ska": "স্কা", "bluegrass": "ব্লুগ্ৰাস", "hip hop": "হিপ হপ", "rap": "ৰেপ", "dance": "ডান্স", "tribute": "ত্ৰিবিউট", "cover": "কভাৰ", "marching": "মাৰ্চিং", "brass": "ব্ৰাচ", "concert": "কনচাৰ্ট", "boy": "বয়", "girl": "গাৰ্ল", "vocal": "ভোকাল", "Children's": "শিশুৰ", } ignored_adjectives = { "dr.-ing.", "dr.sc.", "d.a.", "fl.", "bef.", "bef", "aft", "est.", "est", "abt", "ex", "vp", "miss", "mr.", "mrs.", "ms.", "approx", "approx.", "approximately", "circa", "flourished", "hon.", "hon", "honourable", "honorable", "rev.", "rev", "reverend", "esq.", "esq", "esquire", "h.r.h.", "hrh", "jr.", "jr", "sr.", "sr", "fr.", "primarily", "mainly", "chiefly", "mostly", "widely", "often", "also", "frequently", "largely", "heavily", "originally", "formerly", "previously", "subsequently", "unknown", "unspecified", "unnamed", "various", "multiple", "certain", "some", "any", "other", "person", "individual", "human", "people", "wikipedia", "category", "template", "page", "item", "entity" } publishers = { "Nature": "নেচাৰ", "Science": "চায়েন্স", "The Lancet": "দ্য লেনচেট", "Cell": "চেল", "PNAS": "পিএনএএছ", "BMJ": "বিএমজে", "JAMA": "জামা", "NEJM": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "Nature Genetics": "নেচাৰ জেনেটিকছ", "Nature Medicine": "নেচাৰ মেডিসিন", "Cell Reports": "চেল ৰিপোৰ্টছ", "Nature Communications": "নেচাৰ কমিউনিকেশ্বনছ", "Nature Biotechnology": "নেচাৰ বায়োটেকনোলজি", "Nature Chemistry": "নেচাৰ কেমিষ্ট্ৰি", "Nature Physics": "নেচাৰ ফিজিক্স", "Nature Neuroscience": "নেচাৰ নিউৰোচায়েন্স", "Nature Immunology": "নেচাৰ ইমিউনোলজি", "Nature Reviews Drug Discovery": "নেচাৰ ৰিভিউছ ড্ৰাগ ডিস্কভাৰী", "Nature Microbiology": "নেচাৰ মাইক্ৰোবায়োলজি", "Nature Human Behaviour": "নেচাৰ হিউমেন বিহেভিয়াৰ", "Nature Ecology & Evolution": "নেচাৰ ইকোলজি এণ্ড ইভোলিউশ্বন", "Genome Research": "জিনোম ৰিচাৰ্চ", "Nature Reviews Genetics": "নেচাৰ ৰিভিউছ জেনেটিকছ", "Nature Reviews Cancer": "নেচাৰ ৰিভিউছ কেন্সাৰ", "Nature Reviews Immunology": "নেচাৰ ৰিভিউছ ইমিউনোলজি", "Physical Review B": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ বি", "Nature Reviews Molecular Cell Biology": "নেচাৰ ৰিভিউছ মলিকিউলাৰ চেল বায়োলজি", "Scientific Reports": "চায়েণ্টিফিক ৰিপোৰ্টছ", "PLOS ONE": "প্লচ ৱান", "eLife": "ইলাইফ", "Current Biology": "কাৰেণ্ট বায়োলজি", "Molecular Cell": "মলিকিউলাৰ চেল", "Developmental Cell": "ডেভেলপমেণ্টেল চেল", "Genome Biology": "জিনোম বায়োলজি", "Physical Review Letters": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ লেটাৰ্চ", "Physical Review A": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ এ", "Physical Review C": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ চি", "Physical Review D": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ডি", "Physical Review E": "ফিজিক্যাল ৰিভিউ ই", "Angewandte Chemie": "আনগেভাণ্টে কেমি", "Reviews of Modern Physics": "ৰিভিউছ অৱ মডাৰ্ণ ফিজিক্স", "Advanced Materials": "এডভান্সড মেটেৰিয়েলচ", "Chemical Reviews": "কেমিকেল ৰিভিউছ", "Journal of Clinical Investigation": "জাৰ্নেল অৱ ক্লিনিকেল ইনভেষ্টিগেশ্বন", "Journal of the American Chemical Society": "জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "ACS Nano": "এচিএছ নেনো", "Nano Letters": "নেনো লেটাৰ্চ", "Blood": "ব্লাড", "Cancer Research": "কেন্সাৰ ৰিচাৰ্চ", "Journal of Experimental Medicine": "জাৰ্নেল অৱ এক্সপেৰিমেণ্টেল মেডিসিন", "The Journal of Biological Chemistry": "দ্য জাৰ্নেল অৱ বায়োলজিক্যাল কেমিষ্ট্ৰি", "The EMBO Journal": "দ্য এমবিও জাৰ্নেল", "EMBO Reports": "এমবিও ৰিপোৰ্টছ", "Circulation": "চাৰ্কুলেশ্বন", "Diabetes": "ডায়েবেটিচ", "Clinical Infectious Diseases": "ক্লিনিকেল ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "The Journal of Infectious Diseases": "জাৰ্নেল অৱ ইনফেকশাছ ডিজিজেছ", "Vaccine": "ভেকচিন", "The Astrophysical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোফিজিক্যাল জাৰ্নেল", "Artificial Intelligence": "আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স", "The Astronomical Journal": "দ্য এষ্ট্ৰোনমিক্যাল জাৰ্নেল", "Astronomy & Astrophysics": "এষ্ট্ৰোনমি এণ্ড এষ্ট্ৰোফিজিক্স", "Monthly Notices of the Royal Astronomical Society": "মান্থলি নোটিচেছ অৱ দ্য ৰয়েল এষ্ট্ৰোনমিক্যাল ছচাইটি", "Machine Learning": "মেচিন লাৰ্নিং", "Journal of Machine Learning Research": "জাৰ্নেল অৱ মেচিন লাৰ্নিং ৰিচাৰ্চ", "IEEE Access": "আইইইই এক্সেছ", "New England Journal of Medicine": "নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিসিন", "IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence": "আইইইই ট্ৰানজেকশ্বনছ অন পেটাৰ্ণ এনালাইচিছ এণ্ড মেচিন ইণ্টেলিজেন্স", "ACM Computing Surveys": "এচিএম কম্পিউটিং চাৰ্ভেইছ", "Communications of the ACM": "কমিউনিকেশ্বনছ অৱ দ্য এচিএম", "Proceedings of the National Academy of Sciences": "প্ৰচিডিংস অৱ দ্য নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America": "পিএনএএছ", "British Medical Journal": "ব্ৰিটিছ মেডিকেল জাৰ্নেল", "Springer Nature": "স্প্ৰিংগাৰ নেচাৰ", "Elsevier": "এলচেভিয়াৰ", "Journal of the American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছ'চিয়েচনৰ জাৰ্নেল", "Wiley": "ৱাইলি", "Taylor & Francis": "টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিস", "SAGE Publications": "চেজ পাবলিকেশ্বনছ", "Oxford University Press": "অক্সফোৰ্ড ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "MDPI": "এমডিপিআই", "Frontiers Media": "ফ্ৰণ্টিয়াৰ্চ মিডিয়া", "Cambridge University Press": "কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ", "IEEE": "আইইইই", "ACM": "এচিএম", "BioMed Central": "বায়োমেড চেণ্ট্ৰেল", "American Chemical Society": "আমেৰিকান কেমিকেল ছচাইটি", "Royal Society": "ৰয়েল ছচাইটি", "American Physical Society": "আমেৰিকান ফিজিক্যাল ছচাইটি", "Royal Society of Chemistry": "ৰয়েল ছচাইটি অৱ কেমিষ্ট্ৰি", "Institute of Physics": "ইনষ্টিটিউট অৱ ফিজিক্স", "National Academy of Sciences": "নেচনেল একাডেমী অৱ চায়েন্সেছ", "World Health Organization": "বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা", "Cochrane": "কোক্ৰেন", "American Medical Association": "আমেৰিকান মেডিকেল এছোচিয়েশ্বন", "American Association for the Advancement of Science": "আমেৰিকান এছোচিয়েশ্বন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চায়েন্স", } article_types = { "scholarly article": "গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ", "scientific article": "বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ", "academic article": "একাডেমিক প্ৰবন্ধ", "research article": "গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "review article": "পৰ্যালোচনা নিবন্ধ", "peer-reviewed article": "সমীক্ষিত প্ৰবন্ধ", "original research article": "মূল গৱেষণা প্ৰবন্ধ", "research paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scholarly paper": "গৱেষণাপত্ৰ", "scientific paper": "বৈজ্ঞানিক গৱেষণাপত্ৰ", "academic paper": "একাডেমিক গৱেষণাপত্ৰ", "review paper": "পৰ্যালোচনা প্ৰবন্ধ", "peer-reviewed paper": "সমীক্ষিত গৱেষণাপত্ৰ", "original research paper": "মূল গৱেষণাপত্ৰ", "conference paper": "সন্মিলন-পত্ৰ", "technical paper": "কাৰিকৰী গৱেষণাপত্ৰ", "working paper": "কাৰ্যপত্ৰ", "discussion paper": "আলোচনাপত্ৰ", "scoping review": "স্কোপিং পৰ্যালোচনা", "white paper": "শ্বেতপত্ৰ", "paper": "পত্ৰ", "article": "প্ৰবন্ধ", "research": "গৱেষণা", "study": "অধ্যয়ন", "systematic review": "পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা", "literature review": "সাহিত্য পৰ্যালোচনা", "narrative": "বৰ্ণনামূলক পৰ্যালোচনা", "meta-analysis": "মেটা-বিশ্লেষণ", "clinical study": "ক্লিনিকেল গৱেষণা", "clinical trial": "ক্লিনিকেল ট্ৰায়েল", "observational study": "পৰ্যবেক্ষণমূলক গৱেষণা", "case study": "কাৰক অধ্যয়ন", "book chapter": "গ্ৰন্থৰ অধ্যায়", "cohort study": "দলীয় গৱেষণা", "cross-sectional study": "ক্ৰচ-চেকচনেল গৱেষণা", "case report": "কেছ ৰিপোৰ্ট", "case series": "কেছ ছিৰিজ", "editorial": "সম্পাদকীয়", "commentary": "ধাৰা-বিৱৰণী", "letter to the editor": "সম্পাদকলৈ চিঠি", "position paper": "অৱস্থানপত্ৰ", "book": "গ্ৰন্থ", "research note": "গৱেষণা টোকা", "short communication": "চমু যোগাযোগ", "brief communication": "সংক্ষিপ্ত যোগাযোগ", "preprint": "প্ৰাক-মুদ্ৰণ", "manuscript": "পাণ্ডুলিপি", "thesis": "গৱেষণা পত্ৰ", "dissertation": "প্ৰবন্ধ", } sn0krbj74z3nz6t6xejpzs4dj2y041e 0 137736 615299 2026-07-02T18:12:16Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615299 wikitext text/x-wiki '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।[1] ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াৰদ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতন চলোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।[2] ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই ৰাজ্যত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।[3] প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।[1][4][5] pzt1gdt9ka4394kgqvf951rvqeysalu 615300 615299 2026-07-02T18:15:03Z Pranamikaadhikary 27435 615300 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।[1] ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াৰদ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতন চলোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।[2] ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই ৰাজ্যত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।[3] প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।[1][4][5] r9xev279ca2woq2l6k3rogrqb42huld 615301 615300 2026-07-02T18:18:04Z Pranamikaadhikary 27435 615301 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াৰদ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতন চলোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই ৰাজ্যত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==তথ্যসূত্ৰ== e9biu2vlisel9uidzabv61w9czvi4c8 615302 615301 2026-07-02T18:28:12Z Pranamikaadhikary 27435 615302 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।[6][7][8] শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।[6][9] ==তথ্যসূত্ৰ== 7e0ojf8saxoj0i7xxkiiqaoq6dyp24z 615303 615302 2026-07-02T18:29:36Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ */ 615303 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ==তথ্যসূত্ৰ== g6sq8targswnlz1ttntox6qvbiqnim0 615304 615303 2026-07-02T18:30:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ */ 615304 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|[[King Edward Memorial Hospital and Seth Gordhandas Sunderdas Medical College|King Edward Memorial (KEM) Hospital and Seth Gordhandas Sunderdas Medical College]] in Parel, Mumbai (2012)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ==তথ্যসূত্ৰ== gsvwp4p9u9dk29raclh5ogtaafu0g2f 615305 615304 2026-07-02T18:31:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ */ 615305 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ==তথ্যসূত্ৰ== mj39syisam6ropp9r46vn9fkw8wiq1n 615306 615305 2026-07-02T18:46:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ */ 615306 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।[10][11][12] একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।[13] বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতিবাদী নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ (ঝাড়ু দিয়া) কথা কোনে শুনে?"[14][15] ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।[16] শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।[17] ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।[13] বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।[18][13] ==তথ্যসূত্ৰ== tsalz5xhvuxzk1mud7crt0bj0s1sx1r 615339 615306 2026-07-03T05:49:33Z Pranamikaadhikary 27435 /* সোহনলাল বাল্মীকি */ 615339 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।[16] শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।[17] ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।[13] বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।[18][13] ==তথ্যসূত্ৰ== p5dhh5pwchpog9pxgt1rn5uaus8sou6 615340 615339 2026-07-03T05:50:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* আক্ৰমণ */ 615340 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।[13] বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।[18][13] ==তথ্যসূত্ৰ== 3jvuucpq0o067ka4r3ylbz54rf1fchl 615342 615340 2026-07-03T05:51:14Z Pranamikaadhikary 27435 /* বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ */ 615342 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তথ্যসূত্ৰ== r8fgx9pitwe4oq07aff744oybqipvbw 615348 615342 2026-07-03T06:02:27Z Pranamikaadhikary 27435 /* বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ */ 615348 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।[19] “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"[20] সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।[21] মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।[9][17] ==তথ্যসূত্ৰ== grxqw2kkuoalq8k4lkuwq20r0xs4dlb 615352 615348 2026-07-03T06:06:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ */ 615352 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।[19] “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"[20] সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।[21] মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।[9][17] আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।[9] ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে ইডলি প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"[22] ==তথ্যসূত্ৰ== kfo9hn7wwpowdkjwe9xjofpzd9wsa7x 615355 615352 2026-07-03T06:09:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ */ 615355 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== oht689xq71mo2fpmyefxr5jvaoc2frc 615358 615355 2026-07-03T06:16:34Z Pranamikaadhikary 27435 /* শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ */ 615358 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।[23][20] আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।[24] ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাউগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ অধিবেশন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপিও বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাই। দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে তেওঁৰ হবু বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লাজ”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ ছ’ড’মাইজেচনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইও নিজৰ গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হোৱাৰ পৰা নিৰুৎসাহিত হৈছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।[25][26][9][27] শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ হাইমেন পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত "দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা" ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্য্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুনাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা একাউণ্ট আৰু ইয়াৰ আফটাৰমেথ (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[ভাল্মিকিক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথ।"[28][21] ==তথ্যসূত্ৰ== b29f44der3s3edfx6gojr6bp8ygrkn6 615359 615358 2026-07-03T06:23:13Z Pranamikaadhikary 27435 /* অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত */ 615359 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।[23][20] আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।[24] ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।[25][26][9][27] শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"[28][21] ==তথ্যসূত্ৰ== j20zx7pp29g30v0q4lj2aprc68xp0cf 615362 615359 2026-07-03T06:24:57Z Pranamikaadhikary 27435 /* নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট */ 615362 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।[25][26][9][27] শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"[28][21] ==তথ্যসূত্ৰ== 7wd4syguch97ihwv735jyk86q9h3xe9 615364 615362 2026-07-03T06:27:01Z Pranamikaadhikary 27435 /* অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত */ 615364 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ==তথ্যসূত্ৰ== qo03l4stpian2ax4vrrr7hzzl2alb4r 615368 615364 2026-07-03T06:31:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত */ 615368 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।[29] আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।[13] কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।[13] কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।[13] ==তথ্যসূত্ৰ== 2lgahir2jsbqwd340y5ql672rxctw8v 615370 615368 2026-07-03T06:32:40Z Pranamikaadhikary 27435 /* মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন */ 615370 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==তথ্যসূত্ৰ== 1sjjrm6uityd0bhg92pnllm314wjeln 615371 615370 2026-07-03T06:42:38Z Pranamikaadhikary 27435 /* মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন */ 615371 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"[30] কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰিলোঁ, ধুৱাই দিলোঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।[31] যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাউগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এম ভ্ৰমণ কৰা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই অস্বীকাৰ কৰে যে পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাউগক পৰিত্যাগ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাউগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম ভ্ৰমণ কৰিছিল বুলিও কয় ছানীয়ে। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বে মৃত্যু হয় শনবাউগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নাগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।[32] সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দে ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাউগলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলো। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।[32] মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত শনবাউগৰ ভাতৃ গজাননা আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই থৈছিল, তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক ক'ব যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজানানৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।[32] শ্যামলা, শ্বানবাউগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা নাপালে। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে পৰিত্যক্ত অৰুণা আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শনবাউগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাউগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ–জনজন হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত শুকান ঘাঁহৰ পৰা নিৰ্মিত গৰাভে নিভাছক ১৯৬৩ চনত মঙলদৈৰ টাইলছৰ পুকা ঘৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।[32] ==তথ্যসূত্ৰ== rijks34cjjf5556uqinoxqfvurwfqiu 615372 615371 2026-07-03T06:50:05Z Pranamikaadhikary 27435 /* পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ */ 615372 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"[30] কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰিলোঁ, ধুৱাই দিলোঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।[31] যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।[32] সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।[32] মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।[32] শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।[32] ==তথ্যসূত্ৰ== 85obpbmn420s0tgadx4prrowk6do30r 615375 615372 2026-07-03T06:53:29Z Pranamikaadhikary 27435 /* পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ */ 615375 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ==তথ্যসূত্ৰ== 5zcur7t5u2dp3dyzwqmnw4il0v7uua9 615388 615375 2026-07-03T07:23:25Z Pranamikaadhikary 27435 /* পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ */ 615388 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত [[উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ]] [[ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্রিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এটা] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।[34][35] ==তথ্যসূত্ৰ== lgnmjp7xaty3ojb6lj0v5l9r36033qt 615389 615388 2026-07-03T07:24:19Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615389 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ]] [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এটা] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।[34][35] ==তথ্যসূত্ৰ== i7193rmzti0gy4f160x2va9wh3w1tyy 615390 615389 2026-07-03T07:24:41Z Pranamikaadhikary 27435 /* ২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য */ 615390 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ]] [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এটা] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।[34][35] ==তথ্যসূত্ৰ== 1a2o062al7oj7ffroexkr2e3vfyhsb4 615391 615390 2026-07-03T07:25:44Z Pranamikaadhikary 27435 /* ২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য */ 615391 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ]] [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== l46njff2qx3dg08trcaf8nis4kpv4c2 615393 615391 2026-07-03T07:29:25Z Pranamikaadhikary 27435 /* ২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য */ 615393 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী আগবাঢ়ি আহে=== ==তথ্যসূত্ৰ== phwmh4mai05j2js4thk3742nnzbpaqx 615395 615393 2026-07-03T07:37:22Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615395 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।[36] ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।[36] পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।[36][37] দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।[36] ==তথ্যসূত্ৰ== tsodgk69gxlwoyno1r8szvzq1pdd8oe 615405 615395 2026-07-03T08:29:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ */ 615405 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==তথ্যসূত্ৰ== fc9cgtvxxryhw0fw0ka543birou9ctx 615406 615405 2026-07-03T08:32:44Z Pranamikaadhikary 27435 /* শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ */ 615406 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ==তথ্যসূত্ৰ== ci6gla33z4kxryqi1bmymvv65ksx5xi 615407 615406 2026-07-03T08:40:33Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615407 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।[38][39] ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।[40] শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।[41] ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।[42][43] ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "পৰৱৰ্তী বন্ধু"ই ল'ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক'ব বিচৰা কথাটো হ'ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।[44]: 127–128}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।[44]: 128}} ==তথ্যসূত্ৰ== ltmfbjsq9tqfj7hriie9bmiyonalzuv 615408 615407 2026-07-03T08:41:51Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১) */ 615408 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।[42][43] ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "পৰৱৰ্তী বন্ধু"ই ল'ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক'ব বিচৰা কথাটো হ'ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।[44]: 127–128}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।[44]: 128}} ==তথ্যসূত্ৰ== kem7b1tjgt1ihb9cw9v1mnznr7x9glj 615409 615408 2026-07-03T08:43:36Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১) */ 615409 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক'ব বিচৰা কথাটো হ'ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ==তথ্যসূত্ৰ== 9a7a2us5a8bnhusvys3zxwv3n66pqt1 615410 615409 2026-07-03T08:43:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১) */ 615410 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।[42][43] ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "পৰৱৰ্তী বন্ধু"ই ল'ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক'ব বিচৰা কথাটো হ'ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।[44]: 127–128}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।[44]: 128}} ==তথ্যসূত্ৰ== kem7b1tjgt1ihb9cw9v1mnznr7x9glj 615411 615410 2026-07-03T08:44:52Z Pranamikaadhikary 27435 615411 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।[42][43] ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "পৰৱৰ্তী বন্ধু"ই ল'ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক'ব বিচৰা কথাটো হ'ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।[44]: 127–128}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।[44]: 128}} ==তথ্যসূত্ৰ== e8s3cf5ny0ds62euzwsfjdm8xy32jv5 615413 615411 2026-07-03T08:48:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১) */ 615413 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ==তথ্যসূত্ৰ== f2kzswtwmit1uf4n608ig5j8g1o37yq 615414 615413 2026-07-03T08:53:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১) */ 615414 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===সাধাৰণ কাৰণ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ কমন ক’জে দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্য্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।[45] ==তথ্যসূত্ৰ== l2n4cbbbjey2peu0flj10a12n2tw18p 615416 615414 2026-07-03T08:54:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* সাধাৰণ কাৰণ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮) */ 615416 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===সাধাৰণ কাৰণ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ কমন ক’জে দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।[45]}} ==তথ্যসূত্ৰ== dtb6bqm8ei5ox9x26txbosyq7md9cpu 615417 615416 2026-07-03T08:55:30Z Pranamikaadhikary 27435 /* সাধাৰণ কাৰণ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮) */ 615417 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।[45]}} ==তথ্যসূত্ৰ== 5o8k3paw2xtuj2dj2uh1szf2abmdc0t 615418 615417 2026-07-03T08:56:10Z Pranamikaadhikary 27435 /* কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮) */ 615418 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ==তথ্যসূত্ৰ== 9rs08bgnea839rnsd49vpbmhzwfj9ys 615419 615418 2026-07-03T09:01:17Z Pranamikaadhikary 27435 /* কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮) */ 615419 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"[46] পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"[47] ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।[5] চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।[48] ==তথ্যসূত্ৰ== 36k8f489xev2yj7coqxmxvd6krhmpal 615420 615419 2026-07-03T09:02:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* সঁহাৰি */ 615420 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"<ref name="dc"/> পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"<ref>{{cite news |title=Because of Aruna, no one else will have to suffer |url=http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=7 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310060344/http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |archive-date=10 March 2011 |url-status=dead}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।[5] চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।[48] ==তথ্যসূত্ৰ== nifqmfqdpt0xqoitelle5rl1liefnfy 615421 615420 2026-07-03T09:02:54Z Pranamikaadhikary 27435 /* মৃত্যু */ 615421 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"<ref name="dc"/> পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"<ref>{{cite news |title=Because of Aruna, no one else will have to suffer |url=http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=7 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310060344/http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |archive-date=10 March 2011 |url-status=dead}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="death"/> চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite news|title=Funeral of Aruna Shanbaug performed at KEM Hospital in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|access-date=18 May 2015|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521030937/http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|archive-date=21 May 2015|url-status=live}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 4k9ut0isz5k1qtmgq6o8c9sv96megjv 615422 615421 2026-07-03T09:04:46Z Pranamikaadhikary 27435 /* তথ্যসূত্ৰ */ 615422 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"<ref name="dc"/> পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"<ref>{{cite news |title=Because of Aruna, no one else will have to suffer |url=http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=7 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310060344/http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |archive-date=10 March 2011 |url-status=dead}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="death"/> চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite news|title=Funeral of Aruna Shanbaug performed at KEM Hospital in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|access-date=18 May 2015|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521030937/http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|archive-date=21 May 2015|url-status=live}}</ref> ==উৎস== <references> <ref name="AS">{{Cite web |date=2015-05-19 |title=How India Failed Aruna Shanbaug |url=https://www.thehinducentre.com/the-arena/current-issues/how-india-failed-aruna-shanbaug/article64931537.ece |website=www.thehinducentre.com |language=en |access-date=2025-06-17}}</ref> <ref name="assailant">{{cite news |author=Chatterjee, Pritha |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |title=Aruna Shanbaug's assailant is alive. I want to seek forgiveness from her and God, he says |newspaper=Indian Express |date=29 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530093751/http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |archive-date=30 May 2015 |url-status=live |access-date=29 May 2015}}</ref> <ref name="bbc-death">{{cite news|title=Aruna Shanbaug: Brain-damaged India nurse dies 42 years after rape|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|agency=BBC|work=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518060520/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="dc">{{cite news |title=Rebirth for Aruna, say joyous Mumbai hospital staff |url=http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |newspaper=Deccan Herald |date=7 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191521/http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |archive-date=28 June 2011 |url-status=live |access-date=11 March 2011}}</ref> <ref name="death">{{cite news|title=1973 Sexual Assault Victim Aruna Shanbaug passes away in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518095941/http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="ES">{{Cite web|last=Pioneer|first=The|title=Shanbaug's death evokes sympathy|url=https://www.dailypioneer.com/2015/india/shanbaugs-death-evokes-sympathy.html|website=The Pioneer|language=en|archive-date=15 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615015852/https://www.dailypioneer.com/2015/india/shanbaugs-death-evokes-sympathy.html|url-status=live|access-date=2020-06-15}}</ref> <ref name="guardian-death">{{cite news|title=Raped Indian nurse dies after 42 years in coma|url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|agency=Associated Press|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519085225/http://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|archive-date=19 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="IF">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|title=The rapes that India forgot|date=2013-01-05|work=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323203138/http://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|archive-date=23 March 2018|url-status=live|access-date=2015-05-18}}</ref> <ref name="LA-times">{{cite news|url=https://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-india-euthanasia-20110308,0,1497102.story|title=India's Supreme Court lays out euthanasia guidelines|newspaper=LA Times|date=8 March 2011|access-date=8 March 2011}}</ref> <ref name="MH">{{Cite web |date=2024-08-25 |title=50 years ago, a nurse was attacked in a Mumbai hospital. What changed, what didn't |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |website=The Indian Express |language=en |access-date=2025-06-17 |archive-date=10 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010044354/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |url-status=live }}</ref> <ref name="NR">{{Cite web |last=GOSWAMI |first=SAMYABRATA RAY |date=2011-03-08 |title='She is sleeping... when she awakes, we'll put sugar cubes in her feed to celebrate' Nurses reveal Aruna bond |url=https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250617054128/https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |archive-date=2025-06-17 |website=The Telegraph}}</ref> <ref name="scjudgement">{{cite web |url=http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |title=Supreme Court decision on Aruna Ramachandra Shanbaug versus Union of India |publisher=Supreme Court of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142938/http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |archive-date=10 January 2017 |url-status=dead |access-date=11 September 2016}}</ref> <ref name="SS">{{cite news |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |newspaper=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ | url-status= bot: unknown |access-date=16 June 2025}}</ref> <ref name="toipune">{{cite news |url = http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/City/Pune-Times/Rape-and-Reality/articleshow/13703462.cms |title = Rape and Reality |last = Shahane |first = Devayani |date = 2002-05-23 |work = Pune Times |publisher = [[The Times of India]] |access-date = 2015-01-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20091202075122/http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/City/Pune-Times/Rape-and-Reality/articleshow/13703462.cms |archive-date = 2 December 2009 |url-status=live }}</ref> <ref name="toi"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305230525/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |url-status=dead |archive-date=2011-03-05 |title=Aruna is still on our conscience |last=Virani |first=Pinki |date=2003-09-10 |newspaper=[[The Times of India]]}} </ref> <ref name="toi2"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323124600/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|url-status=dead|archive-date=2012-03-23|title=Four women India forgot |last=Kurup |first=Saira |date=2006-05-07 |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=2009-10-25}} </ref> <ref name="hindufrontline"> {{cite journal |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm |title=A cautionary tale |last=Surya |first=Vasantha|date=20 June 1998 |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline Magazine]] |volume=15|issue=13 |access-date=2015-01-22| archive-url= https://web.archive.org/web/20091125043328/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm| archive-date= 25 November 2009 <!--DASHBot-->| url-status=usurped}} </ref> <!-- <ref name="chowk"> {{cite web |url=http://www.chowk.com/articles/4939 |title=Yet Another South Asian Story |last=Nambiar |first=Harish |date=2000-11-20 |work=chowk |publisher=Chowk (blog) |access-date=2009-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211060041/http://chowk.com/articles/4939 |archive-date=2010-02-11}}</ref> --> <ref name="timeline"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |url-status=dead |archive-date=2012-11-05 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Aruna Shanbaug: Timeline |date=2011-03-08}}</ref> </references> b917bp14ilgk1ncua8t44lu6m2es4gw 615423 615422 2026-07-03T09:08:43Z Pranamikaadhikary 27435 615423 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"<ref name="dc"/> পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"<ref>{{cite news |title=Because of Aruna, no one else will have to suffer |url=http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=7 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310060344/http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |archive-date=10 March 2011 |url-status=dead}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="death"/> চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite news|title=Funeral of Aruna Shanbaug performed at KEM Hospital in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|access-date=18 May 2015|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521030937/http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|archive-date=21 May 2015|url-status=live}}</ref> ==উৎস== <references> <ref name="AS">{{Cite web |date=2015-05-19 |title=How India Failed Aruna Shanbaug |url=https://www.thehinducentre.com/the-arena/current-issues/how-india-failed-aruna-shanbaug/article64931537.ece |website=www.thehinducentre.com |language=en |access-date=2025-06-17}}</ref> <ref name="assailant">{{cite news |author=Chatterjee, Pritha |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |title=Aruna Shanbaug's assailant is alive. I want to seek forgiveness from her and God, he says |newspaper=Indian Express |date=29 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530093751/http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |archive-date=30 May 2015 |url-status=live |access-date=29 May 2015}}</ref> <ref name="bbc-death">{{cite news|title=Aruna Shanbaug: Brain-damaged India nurse dies 42 years after rape|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|agency=BBC|work=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518060520/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="dc">{{cite news |title=Rebirth for Aruna, say joyous Mumbai hospital staff |url=http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |newspaper=Deccan Herald |date=7 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191521/http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |archive-date=28 June 2011 |url-status=live |access-date=11 March 2011}}</ref> <ref name="death">{{cite news|title=1973 Sexual Assault Victim Aruna Shanbaug passes away in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518095941/http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="guardian-death">{{cite news|title=Raped Indian nurse dies after 42 years in coma|url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|agency=Associated Press|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519085225/http://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|archive-date=19 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="IF">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|title=The rapes that India forgot|date=2013-01-05|work=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323203138/http://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|archive-date=23 March 2018|url-status=live|access-date=2015-05-18}}</ref> <ref name="LA-times">{{cite news|url=https://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-india-euthanasia-20110308,0,1497102.story|title=India's Supreme Court lays out euthanasia guidelines|newspaper=LA Times|date=8 March 2011|access-date=8 March 2011}}</ref> <ref name="MH">{{Cite web |date=2024-08-25 |title=50 years ago, a nurse was attacked in a Mumbai hospital. What changed, what didn't |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |website=The Indian Express |language=en |access-date=2025-06-17 |archive-date=10 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010044354/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |url-status=live }}</ref> <ref name="NR">{{Cite web |last=GOSWAMI |first=SAMYABRATA RAY |date=2011-03-08 |title='She is sleeping... when she awakes, we'll put sugar cubes in her feed to celebrate' Nurses reveal Aruna bond |url=https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250617054128/https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |archive-date=2025-06-17 |website=The Telegraph}}</ref> <ref name="scjudgement">{{cite web |url=http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |title=Supreme Court decision on Aruna Ramachandra Shanbaug versus Union of India |publisher=Supreme Court of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142938/http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |archive-date=10 January 2017 |url-status=dead |access-date=11 September 2016}}</ref> <ref name="SS">{{cite news |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |newspaper=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ | url-status= bot: unknown |access-date=16 June 2025}}</ref> <ref name="toi"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305230525/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |url-status=dead |archive-date=2011-03-05 |title=Aruna is still on our conscience |last=Virani |first=Pinki |date=2003-09-10 |newspaper=[[The Times of India]]}} </ref> <ref name="toi2"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323124600/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|url-status=dead|archive-date=2012-03-23|title=Four women India forgot |last=Kurup |first=Saira |date=2006-05-07 |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=2009-10-25}} </ref> <ref name="hindufrontline"> {{cite journal |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm |title=A cautionary tale |last=Surya |first=Vasantha|date=20 June 1998 |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline Magazine]] |volume=15|issue=13 |access-date=2015-01-22| archive-url= https://web.archive.org/web/20091125043328/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm| archive-date= 25 November 2009 <!--DASHBot-->| url-status=usurped}} </ref> <!-- <ref name="chowk"> {{cite web |url=http://www.chowk.com/articles/4939 |title=Yet Another South Asian Story |last=Nambiar |first=Harish |date=2000-11-20 |work=chowk |publisher=Chowk (blog) |access-date=2009-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211060041/http://chowk.com/articles/4939 |archive-date=2010-02-11}}</ref> --> <ref name="timeline"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |url-status=dead |archive-date=2012-11-05 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Aruna Shanbaug: Timeline |date=2011-03-08}}</ref> </references> ckfmbfkhns2pb92lu5zhkpueotp9jdp 615424 615423 2026-07-03T09:09:48Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:ধৰ্ষণ]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতত ধৰ্ষণ]] using [[WP:HC|HotCat]] 615424 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত চিনিয়ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাবলৈ তেওঁলোকৰ সমৰ্থন বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকিয়ে দুৱাৰ ৰখীয়া হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু দায়িত্ব চম্ভালিব নোৱাৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি বিমলাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"<ref name="dc"/> পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"<ref>{{cite news |title=Because of Aruna, no one else will have to suffer |url=http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=7 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310060344/http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |archive-date=10 March 2011 |url-status=dead}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="death"/> চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite news|title=Funeral of Aruna Shanbaug performed at KEM Hospital in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|access-date=18 May 2015|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521030937/http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|archive-date=21 May 2015|url-status=live}}</ref> ==উৎস== <references> <ref name="AS">{{Cite web |date=2015-05-19 |title=How India Failed Aruna Shanbaug |url=https://www.thehinducentre.com/the-arena/current-issues/how-india-failed-aruna-shanbaug/article64931537.ece |website=www.thehinducentre.com |language=en |access-date=2025-06-17}}</ref> <ref name="assailant">{{cite news |author=Chatterjee, Pritha |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |title=Aruna Shanbaug's assailant is alive. I want to seek forgiveness from her and God, he says |newspaper=Indian Express |date=29 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530093751/http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |archive-date=30 May 2015 |url-status=live |access-date=29 May 2015}}</ref> <ref name="bbc-death">{{cite news|title=Aruna Shanbaug: Brain-damaged India nurse dies 42 years after rape|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|agency=BBC|work=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518060520/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="dc">{{cite news |title=Rebirth for Aruna, say joyous Mumbai hospital staff |url=http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |newspaper=Deccan Herald |date=7 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191521/http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |archive-date=28 June 2011 |url-status=live |access-date=11 March 2011}}</ref> <ref name="death">{{cite news|title=1973 Sexual Assault Victim Aruna Shanbaug passes away in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518095941/http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="guardian-death">{{cite news|title=Raped Indian nurse dies after 42 years in coma|url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|agency=Associated Press|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519085225/http://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|archive-date=19 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="IF">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|title=The rapes that India forgot|date=2013-01-05|work=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323203138/http://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|archive-date=23 March 2018|url-status=live|access-date=2015-05-18}}</ref> <ref name="LA-times">{{cite news|url=https://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-india-euthanasia-20110308,0,1497102.story|title=India's Supreme Court lays out euthanasia guidelines|newspaper=LA Times|date=8 March 2011|access-date=8 March 2011}}</ref> <ref name="MH">{{Cite web |date=2024-08-25 |title=50 years ago, a nurse was attacked in a Mumbai hospital. What changed, what didn't |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |website=The Indian Express |language=en |access-date=2025-06-17 |archive-date=10 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010044354/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |url-status=live }}</ref> <ref name="NR">{{Cite web |last=GOSWAMI |first=SAMYABRATA RAY |date=2011-03-08 |title='She is sleeping... when she awakes, we'll put sugar cubes in her feed to celebrate' Nurses reveal Aruna bond |url=https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250617054128/https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |archive-date=2025-06-17 |website=The Telegraph}}</ref> <ref name="scjudgement">{{cite web |url=http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |title=Supreme Court decision on Aruna Ramachandra Shanbaug versus Union of India |publisher=Supreme Court of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142938/http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |archive-date=10 January 2017 |url-status=dead |access-date=11 September 2016}}</ref> <ref name="SS">{{cite news |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |newspaper=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ | url-status= bot: unknown |access-date=16 June 2025}}</ref> <ref name="toi"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305230525/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |url-status=dead |archive-date=2011-03-05 |title=Aruna is still on our conscience |last=Virani |first=Pinki |date=2003-09-10 |newspaper=[[The Times of India]]}} </ref> <ref name="toi2"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323124600/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|url-status=dead|archive-date=2012-03-23|title=Four women India forgot |last=Kurup |first=Saira |date=2006-05-07 |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=2009-10-25}} </ref> <ref name="hindufrontline"> {{cite journal |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm |title=A cautionary tale |last=Surya |first=Vasantha|date=20 June 1998 |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline Magazine]] |volume=15|issue=13 |access-date=2015-01-22| archive-url= https://web.archive.org/web/20091125043328/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm| archive-date= 25 November 2009 <!--DASHBot-->| url-status=usurped}} </ref> <!-- <ref name="chowk"> {{cite web |url=http://www.chowk.com/articles/4939 |title=Yet Another South Asian Story |last=Nambiar |first=Harish |date=2000-11-20 |work=chowk |publisher=Chowk (blog) |access-date=2009-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211060041/http://chowk.com/articles/4939 |archive-date=2010-02-11}}</ref> --> <ref name="timeline"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |url-status=dead |archive-date=2012-11-05 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Aruna Shanbaug: Timeline |date=2011-03-08}}</ref> </references> [[শ্ৰেণী:ধৰ্ষণ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত ধৰ্ষণ]] 6zty0se92cg96lxfxdqaffaqt18lq1b 615425 615424 2026-07-03T09:15:44Z Pranamikaadhikary 27435 615425 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত ওপৰৰ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাব খওজে আৰু তেওঁলোকৰ অনুমতি বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকীয়ে দাৰোৱান হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু ভালকৈ দায়িত্ব পালন নকৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি পত্নী বিমলাৰ সৈতে বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল, যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"<ref name="dc"/> পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"<ref>{{cite news |title=Because of Aruna, no one else will have to suffer |url=http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=7 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310060344/http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |archive-date=10 March 2011 |url-status=dead}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="death"/> চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite news|title=Funeral of Aruna Shanbaug performed at KEM Hospital in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|access-date=18 May 2015|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521030937/http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|archive-date=21 May 2015|url-status=live}}</ref> ==উৎস== <references> <ref name="AS">{{Cite web |date=2015-05-19 |title=How India Failed Aruna Shanbaug |url=https://www.thehinducentre.com/the-arena/current-issues/how-india-failed-aruna-shanbaug/article64931537.ece |website=www.thehinducentre.com |language=en |access-date=2025-06-17}}</ref> <ref name="assailant">{{cite news |author=Chatterjee, Pritha |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |title=Aruna Shanbaug's assailant is alive. I want to seek forgiveness from her and God, he says |newspaper=Indian Express |date=29 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530093751/http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |archive-date=30 May 2015 |url-status=live |access-date=29 May 2015}}</ref> <ref name="bbc-death">{{cite news|title=Aruna Shanbaug: Brain-damaged India nurse dies 42 years after rape|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|agency=BBC|work=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518060520/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="dc">{{cite news |title=Rebirth for Aruna, say joyous Mumbai hospital staff |url=http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |newspaper=Deccan Herald |date=7 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191521/http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |archive-date=28 June 2011 |url-status=live |access-date=11 March 2011}}</ref> <ref name="death">{{cite news|title=1973 Sexual Assault Victim Aruna Shanbaug passes away in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518095941/http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="guardian-death">{{cite news|title=Raped Indian nurse dies after 42 years in coma|url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|agency=Associated Press|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519085225/http://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|archive-date=19 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="IF">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|title=The rapes that India forgot|date=2013-01-05|work=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323203138/http://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|archive-date=23 March 2018|url-status=live|access-date=2015-05-18}}</ref> <ref name="LA-times">{{cite news|url=https://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-india-euthanasia-20110308,0,1497102.story|title=India's Supreme Court lays out euthanasia guidelines|newspaper=LA Times|date=8 March 2011|access-date=8 March 2011}}</ref> <ref name="MH">{{Cite web |date=2024-08-25 |title=50 years ago, a nurse was attacked in a Mumbai hospital. What changed, what didn't |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |website=The Indian Express |language=en |access-date=2025-06-17 |archive-date=10 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010044354/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |url-status=live }}</ref> <ref name="NR">{{Cite web |last=GOSWAMI |first=SAMYABRATA RAY |date=2011-03-08 |title='She is sleeping... when she awakes, we'll put sugar cubes in her feed to celebrate' Nurses reveal Aruna bond |url=https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250617054128/https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |archive-date=2025-06-17 |website=The Telegraph}}</ref> <ref name="scjudgement">{{cite web |url=http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |title=Supreme Court decision on Aruna Ramachandra Shanbaug versus Union of India |publisher=Supreme Court of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142938/http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |archive-date=10 January 2017 |url-status=dead |access-date=11 September 2016}}</ref> <ref name="SS">{{cite news |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |newspaper=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ | url-status= bot: unknown |access-date=16 June 2025}}</ref> <ref name="toi"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305230525/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |url-status=dead |archive-date=2011-03-05 |title=Aruna is still on our conscience |last=Virani |first=Pinki |date=2003-09-10 |newspaper=[[The Times of India]]}} </ref> <ref name="toi2"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323124600/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|url-status=dead|archive-date=2012-03-23|title=Four women India forgot |last=Kurup |first=Saira |date=2006-05-07 |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=2009-10-25}} </ref> <ref name="hindufrontline"> {{cite journal |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm |title=A cautionary tale |last=Surya |first=Vasantha|date=20 June 1998 |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline Magazine]] |volume=15|issue=13 |access-date=2015-01-22| archive-url= https://web.archive.org/web/20091125043328/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm| archive-date= 25 November 2009 <!--DASHBot-->| url-status=usurped}} </ref> <!-- <ref name="chowk"> {{cite web |url=http://www.chowk.com/articles/4939 |title=Yet Another South Asian Story |last=Nambiar |first=Harish |date=2000-11-20 |work=chowk |publisher=Chowk (blog) |access-date=2009-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211060041/http://chowk.com/articles/4939 |archive-date=2010-02-11}}</ref> --> <ref name="timeline"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |url-status=dead |archive-date=2012-11-05 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Aruna Shanbaug: Timeline |date=2011-03-08}}</ref> </references> [[শ্ৰেণী:ধৰ্ষণ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত ধৰ্ষণ]] r1ltrdftxa972g92pf0zun1764xkpdl 615426 615425 2026-07-03T09:15:56Z Pranamikaadhikary 27435 615426 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত ওপৰৰ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাব খওজে আৰু তেওঁলোকৰ অনুমতি বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকীয়ে দাৰোৱান হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু ভালকৈ দায়িত্ব পালন নকৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি পত্নী বিমলাৰ সৈতে বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল, যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"<ref name="dc"/> পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"<ref>{{cite news |title=Because of Aruna, no one else will have to suffer |url=http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=7 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310060344/http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |archive-date=10 March 2011 |url-status=dead}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="death"/> চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite news|title=Funeral of Aruna Shanbaug performed at KEM Hospital in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|access-date=18 May 2015|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521030937/http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|archive-date=21 May 2015|url-status=live}}</ref> ==উৎস== <references> <ref name="AS">{{Cite web |date=2015-05-19 |title=How India Failed Aruna Shanbaug |url=https://www.thehinducentre.com/the-arena/current-issues/how-india-failed-aruna-shanbaug/article64931537.ece |website=www.thehinducentre.com |language=en |access-date=2025-06-17}}</ref> <ref name="assailant">{{cite news |author=Chatterjee, Pritha |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |title=Aruna Shanbaug's assailant is alive. I want to seek forgiveness from her and God, he says |newspaper=Indian Express |date=29 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530093751/http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |archive-date=30 May 2015 |url-status=live |access-date=29 May 2015}}</ref> <ref name="bbc-death">{{cite news|title=Aruna Shanbaug: Brain-damaged India nurse dies 42 years after rape|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|agency=BBC|work=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518060520/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="dc">{{cite news |title=Rebirth for Aruna, say joyous Mumbai hospital staff |url=http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |newspaper=Deccan Herald |date=7 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191521/http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |archive-date=28 June 2011 |url-status=live |access-date=11 March 2011}}</ref> <ref name="death">{{cite news|title=1973 Sexual Assault Victim Aruna Shanbaug passes away in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518095941/http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="guardian-death">{{cite news|title=Raped Indian nurse dies after 42 years in coma|url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|agency=Associated Press|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519085225/http://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|archive-date=19 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="IF">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|title=The rapes that India forgot|date=2013-01-05|work=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323203138/http://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|archive-date=23 March 2018|url-status=live|access-date=2015-05-18}}</ref> <ref name="LA-times">{{cite news|url=https://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-india-euthanasia-20110308,0,1497102.story|title=India's Supreme Court lays out euthanasia guidelines|newspaper=LA Times|date=8 March 2011|access-date=8 March 2011}}</ref> <ref name="MH">{{Cite web |date=2024-08-25 |title=50 years ago, a nurse was attacked in a Mumbai hospital. What changed, what didn't |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |website=The Indian Express |language=en |access-date=2025-06-17 |archive-date=10 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010044354/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |url-status=live }}</ref> <ref name="NR">{{Cite web |last=GOSWAMI |first=SAMYABRATA RAY |date=2011-03-08 |title='She is sleeping... when she awakes, we'll put sugar cubes in her feed to celebrate' Nurses reveal Aruna bond |url=https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250617054128/https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |archive-date=2025-06-17 |website=The Telegraph}}</ref> <ref name="scjudgement">{{cite web |url=http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |title=Supreme Court decision on Aruna Ramachandra Shanbaug versus Union of India |publisher=Supreme Court of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142938/http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |archive-date=10 January 2017 |url-status=dead |access-date=11 September 2016}}</ref> <ref name="SS">{{cite news |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |newspaper=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ | url-status= bot: unknown |access-date=16 June 2025}}</ref> <ref name="toi"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305230525/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |url-status=dead |archive-date=2011-03-05 |title=Aruna is still on our conscience |last=Virani |first=Pinki |date=2003-09-10 |newspaper=[[The Times of India]]}} </ref> <ref name="toi2"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323124600/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|url-status=dead|archive-date=2012-03-23|title=Four women India forgot |last=Kurup |first=Saira |date=2006-05-07 |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=2009-10-25}} </ref> <ref name="hindufrontline"> {{cite journal |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm |title=A cautionary tale |last=Surya |first=Vasantha|date=20 June 1998 |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline Magazine]] |volume=15|issue=13 |access-date=2015-01-22| archive-url= https://web.archive.org/web/20091125043328/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm| archive-date= 25 November 2009 <!--DASHBot-->| url-status=usurped}} </ref> <!-- <ref name="chowk"> {{cite web |url=http://www.chowk.com/articles/4939 |title=Yet Another South Asian Story |last=Nambiar |first=Harish |date=2000-11-20 |work=chowk |publisher=Chowk (blog) |access-date=2009-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211060041/http://chowk.com/articles/4939 |archive-date=2010-02-11}}</ref> --> <ref name="timeline"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |url-status=dead |archive-date=2012-11-05 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Aruna Shanbaug: Timeline |date=2011-03-08}}</ref> </references> [[শ্ৰেণী:ধৰ্ষণ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত ধৰ্ষণ]] b7588a8fqzickjdn7phm7yf3txh95xp 615427 615426 2026-07-03T09:16:33Z Pranamikaadhikary 27435 615427 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = অৰুণা শ্বানবাগ | image = Aruna_Shanbaug.jpg | alt = | caption = | birth_name = অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ | birth_date = {{Birth date|df=y|1948|06|01}} | birth_place = হালদিপুৰ, [[কৰ্ণাটক]], ভাৰত | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01|df=y}} | death_place = [[মুম্বাই]], ভাৰত | death_cause = [[নিউমোনিয়া]] | occupation = [[নাৰ্ছ| নাৰ্চ]] | years_active = | known_for = }} '''অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ''' (১ জুন ১৯৪৮ – ১৮ মে’ ২০১৫) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰ্ছ আছিল, যি যৌন নিৰ্যাতনৰ ফলত ৪২ বছৰতকৈ অধিক সময় ক’মা অৱস্থাত কটাবলগীয়া হোৱাৰ পিছত ইচ্ছামৃত্যুৰ ওপৰত আদালতৰ গোচৰত হোৱা চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল।<ref name="bbc-death" /> ১৯৭৩ চনত মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল হাস্পতালত কনিষ্ঠ নাৰ্ছ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়তে শ্বানবাগক চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰ ৰখীয়াজনে যৌন নিৰ্যাতন চলায় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অচেতন অৱস্থাত থাকে।<ref>{{cite magazine|title=Review: Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|magazine=Outlook India|access-date=24 May 2015|author=Malavika Karlekar|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত শ্বানবাগ ৩৭ বছৰ এই অৱস্থাত থকাৰ পিছত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সাংবাদিক-কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে দাখিল কৰা ইচ্ছামৃত্যুৰ আবেদনৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰে। ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত আদালতে এই আবেদন নাকচ কৰে। কিন্তু ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মতামত অনুসৰি ই ভাৰতত নিষ্ক্ৰিয় ইচ্ছামৃত্যুৰ অনুমতি দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| newspaper=The Hindu| date=7 March 2011| access-date=11 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 March 2011| url-status=live}}</ref> প্ৰায় ৪২ বছৰ ধৰি স্থায়ী ক’মা অৱস্থাত থকাৰ পিছত ২০১৫ চনৰ ১৮ মে’ত নিউমোনিয়াত আক্ৰান্ত হৈ শ্বানবাগৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc-death"/><ref name="guardian-death"/><ref name="death"/> ==পটভূমি== ===অৰুণা শ্বানবাগ=== ১৯৪৮ চনৰ ১ জুনত কৰ্ণাটকৰ হালদিপুৰৰ কোংকনীভাষী ব্ৰাহ্মণ সৰস্বত গৌড় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগে। ছয় ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অষ্টম স্থানত আছিল। ১০ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তাৰ পিছত ভাতৃ বালকৃষ্ণ আৰু গোবিন্দ কমলা মিলছত কাম কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ গুচি যায়। [[File:KEM HOSPITAL (2).JPG|thumb|মুম্বাইৰ পাৰেলৰ কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতাল আৰু ছেথ গৰ্ধনদাস সুন্দৰদাস মেডিকেল কলেজ (২০১২)]] ষাঠিৰ দশকত ছোৱালী আৰু ল’ৰাই পৃথকে পৃথকে পঢ়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় শেষ কৰি হালদিপুৰৰ সহ-শিক্ষা গ্ৰাম্য শিক্ষা সমিতি (আৰ ই এছ)ত নামভৰ্তি কৰাটো সাধাৰণ কথা নাছিল। ৫৪ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শ্ৰেণীত ১৪ গৰাকী ছোৱালীৰ ভিতৰত শ্বানবাগ অন্যতম আছিল, আৰু তেওঁৰ সকলো ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেৱেঁই উচ্চ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁৰ কিতাপ কিনাৰ সামৰ্থ্য নথকা সময়ত স্কুলত ওপৰৰ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰসকলৰ পৰা তেওঁ কিতাপ ধাৰলৈ লৈ পঢ়িছিল।<ref name="SS"/><ref>{{cite news| title=KEM Hospital celebrates Aruna Shanbaug's 64th birthday| newspaper=[[The Times of India]]| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| date=2 June 2012| access-date=18 May 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20170110140848/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms| archive-date=10 January 2017| url-status=live}}</ref><ref>{{cite news | title=KEM celebrates Aruna Shanbaug's 65th birthday | newspaper=DNA India | url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | date=2 June 2013 | access-date=18 May 2015 | archive-date=21 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220921214905/https://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559 | url-status=live}}</ref> শ্বানবাগে ১৯৬৬ চনত পেহীয়েকৰ ল’ৰাৰ সৈতে নাৰ্চিংৰ বাবে মুম্বাইলৈ গুচি যায়; সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ১৭ বছৰ। চাৰে তিনি বছৰৰ পাছত কিং এডৱাৰ্ড মেম’ৰিয়েল (কে ই এম) হাস্পতালত ষ্টাফ নাৰ্ছ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কেইবাবছৰ ধৰি ৰাস্তাৰ সিটোপাৰে থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত আছিল। আক্ৰমণৰ আগৰ মাহকেইটাত শ্বানবাগে পৰিয়ালক জনাইছিল যে কে ই এমত এম ডি কৰি থকা স্নায়ুচাৰ্জন প্ৰতাপ দেশাইক বিয়া কৰাব খওজে আৰু তেওঁলোকৰ অনুমতি বিচাৰে। ইয়াৰ উত্তৰত পৰিয়ালটোৱে নিজৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰে কাৰণ দেশাই শ্বানবাগসকলৰ সৈতে একেটা সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। এই সময়ছোৱাত শ্বানবাগে তেওঁৰ বিয়াৰ বাবে ধন সঞ্চয় কৰিবলৈ, আৰু দেশাইৰ বাবে নিজাকৈ এখন ঔষধৰ দোকান আৰম্ভ কৰিবলৈ ৱৰ্লিত থকা ভনীয়েক শান্তাৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। শ্বানবাগ কে ই এমৰ কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ থ’ৰেচিক চেণ্টাৰৰ দায়িত্বত আছিল, য’ত এটা পৰীক্ষামূলক কাৰ্ডিঅ’ভাস্কুলাৰ ডগ চাৰ্জাৰী লেবৰেটৰী আছিল য’ত সোহনলাল বাল্মিকীয়ে দাৰোৱান হিচাপে কাম কৰিছিল। শ্বানবাগে সোহনলালৰ বিৰুদ্ধে দুবাৰকৈ চুৰি কৰা আৰু ভালকৈ দায়িত্ব পালন নকৰাৰ বাবে ৰিপৰ্ট দিছিল। অভিযোগ অনুসৰি আক্ৰমণৰ কেইদিনমান আগতে তেওঁক তৃতীয়বাৰৰ বাবে সঠিক কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="SS" /><ref name="MH"/> ===সোহনলাল বাল্মীকি=== সোহনলাল ভাৰত বাল্মিকী কে ই এমৰ দাৰোৱান আছিল, আৰু শ্বানবাগৰ সৈতে একেটা লেবতে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভাৰত বাল্মিকীয়েও কে ই এমত কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। সেই সময়ত ২৮ বছৰীয়া বাল্মীকি পত্নী বিমলাৰ সৈতে বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা আছিল, যিগৰাকীৰ কাৰাগাৰত তেওঁ থকাৰ সময়ত মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-30 |title=Mail Today special: Inside the world of Aruna Shanbaug's killer |url=https://www.indiatoday.in/india/story/aruna-shanbaug-rapist-and-killer-sohanlal-valmiki-291660-2015-05-30 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-21 |title='Valmiki may have spent life in prison' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/valmiki-may-have-spent-life-in-prison/articleshow/47360587.cms |access-date=2025-06-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai/sohanlal-bhartha-valmiki-the-man-who-raped-aruna-shanbaug-is-a-forgotten-story-now/story-EPkcDUeRTXcBRfnavimU5L.html|title=Sohanlal Bhartha Valmiki, the man who raped Aruna Shanbaug is a forgotten story now |date=19 May 2015 }}</ref> একাধিক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ শ্বানবাগৰ সৈতে থকা "কটু সম্পৰ্ক"ৰ ইংগিত দিছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে শ্বানবাগে সদায় তেওঁক আঘাত কৰিছিল, কুকুৰলৈ ভয় কৰা বাল্মিকীক কুকুৰক খুৱাবলৈ আৰু পিঞ্জৰাবোৰ ঝাড়ু দিবলৈ কৈছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকীৰ মতে, শ্বানবাগে কে ই এমৰ আন কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিন্তু তেওঁৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক নাছিল, আৰু বাৰে বাৰে তেওঁক ''মেহতাৰ'' বুলি জাতক ধৰি নিন্দা কৰিছিল। "তাই মোক মজিয়া মচা আৰু ঝাড়ু দিয়াৰ অতিৰিক্ত কাম দিছিল আৰু মই সেইবোৰ মনে মনে কৰিছিলোঁ।" মইও তাইক ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ যে মোৰ প্ৰতি তাইৰ মনোভাৱ সলনি কৰক কিন্তু তাই একেদৰেই থাকিল।’-তেওঁ স্মৰণ কৰে। হিন্দুস্তান টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বাল্মিকীয়ে কয় যে, মই দায়িত্বত থকা ডাক্তৰ আৰু মোৰ ছুপাৰভাইজাৰক মোক বদলি কৰিবলৈ কৈছিলোঁ, মই তাইৰ অভিযোগ কৰিছিলোঁ কিন্তু কোনেও নুশুনিলে। জামাদাৰৰ কথা কোনে শুনে?"<ref>{{cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/headlineprint/I-didn-rsquo-t-rape-slapped-her-in-fit-of-rage-Sohanlal-Aruna-rsquo-s-attacker.html |title=I didn't rape, slapped her in fit of rage: Sohanlal, Aruna's attacker |access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-30 |title=Everything happened in a fit of rage, says the man who 'attacked' Aruna Shanbaug |url=https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025103058/https://www.hindustantimes.com/india/everything-happened-in-a-fit-of-rage-says-the-man-who-attacked-aruna-shanbaug/story-aSO7xnmpqn5FPwhiQkOB1K.html |archive-date=25 October 2023 |access-date=2025-06-17 |work=Hindustan Times |language=en-us |url-status=live }}</ref> ===আক্ৰমণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া শ্বানবাগক কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতালৰ চুক্তিবদ্ধ দাৰোৱান সোহনলাল বাল্মিকীয়ে যৌন নিৰ্যাতন চলায়।<ref name="toi"/> শ্বিফ্টৰ শেষত চিকিৎসালয়ৰ বেছমেণ্টত ইউনিফৰ্ম সলনি কৰি থকাৰ সময়তে এই আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। চিকিৎসা পৰীক্ষাত দেখা গ’ল যে বাল্মিকীয়ে তেওঁক কুকুৰৰ শিকলিৰে চেপি ধৰিছিল, আৰু শ্বানবাগৰ ঋতুস্ৰাৱ হোৱা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেওঁক যৌন নিৰ্যাতন কৰিছিল।<ref name="toi2" /> ===বাল্মিকীৰ পৰিঘটনাৰ সংস্কৰণ=== ১৯৭৩ চনৰ ২৭ নৱেম্বৰৰ নিশাৰ বৰ্ণনা দিওঁতে বাল্মিকীয়ে কয় যে "তৰ্ক আৰু শাৰীৰিক যুঁজ হৈছিল" যেতিয়া শ্বানবাগে তেওঁৰ অসুস্থ শাহুৱেকক লগ কৰিবলৈ ছুটীৰ বাবে কৰা অনুৰোধ অস্বীকাৰ কৰিছিল, আৰু ছুটী ল'লে "কাম নকৰা আৰু কুকুৰৰ খাদ্য চুৰি কৰা" বুলি তেওঁক খবৰ দিব বুলি "ভাবুকি" দিছিল।<ref name="assailant" /> বাল্মিকিয়ে দাবী কৰে যে শ্বানবাগে "লিভিড" হোৱাৰ পিছত অজ্ঞান হৈ পৰিছিল আৰু তাইক "ক্ৰোধত" চৰ মাৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ আতংকিত হৈ কে ই এম এৰি ঘৰলৈ গৈছিল। তেওঁ তাইক ধৰ্ষণ কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰি কয় যে সেয়া "নিশ্চয় আন কোনোবা আছিল"।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |title=I slapped her in fit of rage, didn't rape, sodomise: Aruna's attacker |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103085836/http://www.hindustantimes.com/india/i-slapped-her-in-fit-of-rage-didn-t-rape-sodomise-aruna-s-attacker/story-EF3459DIBx4aKjpEH4bNFP.html |archive-date=2016-01-03 |access-date=2025-06-17}}</ref><ref name="assailant" /> ==তাৰ পিছৰ পৰিণতি== ===শ্বানবাগৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ=== আক্ৰমণৰ ১২ ঘণ্টাৰ পিছত ৰাতিপুৱা ৭:৪৫ বজাত ৰাতিপুৱাৰ ডিউটিত যোগ দিবলৈ অহা প্ৰমিলা কুছে নামৰ এগৰাকী কে ই এম নাৰ্ছে শ্বানবাগক আৱিষ্কাৰ কৰে।<ref>{{cite web |date=7 March 2011 |title=Aruna Ramchandra Shanbaug v. Union Of India [2011 (4) SCC 454] (Euthanasia case) |url=http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519121131/http://onelawstreet.com/2011/03/aruna-ramchandra-shanbaug-v-union-of-india-2011-4-scc-454-ethanasia-case/ |archive-date=19 May 2015 |access-date=18 May 2015 |website=1, Law Street |publisher=Supreme Court of India}}</ref> “তাই ডিঙিত কুকুৰৰ শিকলি লাগি থকা অৱস্থাত মলমূত্ৰৰ ওপৰত হেলান দি বহি আছিল।" তাইৰ চাৰিওফালে তেজ আছিল," কুছে মনত পেলায়, "মই দৌৰি ওলাই আহি মেট্ৰনক আনিলোঁ। মেট্ৰন বেলিমালক দেখাৰ লগে লগে তাইৰ চকু দুটা পানীৰে ভৰি পৰিছিল আৰু গালেৰে চকুলো বৈ আহিছিল। তাই কিবা এটা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিও নোৱাৰিলে...কেৱল ওঁঠ দুটা লৰচৰ কৰিলে। আৰু তাৰ পিছত, লাহে লাহে তাইৰ চেতনা হেৰাই গ’ল।"<ref name="NR"/> সহকৰ্মীসকলে ততাতৈয়াকৈ কেজুৱেল্টি ৱাৰ্ডলৈ লৈ যায়। তাইৰ মগজুলৈ অক্সিজেনৰ যোগানৰ অভাৱৰ ফলত মগজু অসাৰ হৈছিল, ছাৰ্ভাইকেল কৰ্ডত আঘাত আৰু কৰ্টিকেল ব্লাইণ্ডনেছ হয়। তাইৰ চকুৱে কাৰিকৰীভাৱে "দেখে" যদিও তাইৰ মগজুৱে আৰু চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰে।<ref name="AS" /> মগজুৰ গুৰুতৰ ক্ষতিৰ বাবে উপস্থিত চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলে অতি সোনকালেই উপলব্ধি কৰিলে যে শ্বানবাগ স্থায়ী অৰ্ধচেতন অৱস্থাত আছে আৰু উন্নতিৰ কোনো আশা নাই।<ref name="MH" /><ref name="toi2" /> আক্ৰমণৰ নিশা যেতিয়া তাই ঘৰলৈ উভতি নাহিল, তেতিয়া তাইৰ অনিয়মিত কৰ্মসূচীত অভ্যস্ত শ্বানবাগৰ ভগ্নীয়ে বিশেষ চিন্তিত নহ’ল। পিছদিনা কে ই এমৰ পৰা ফোন আহিল যে শ্বানবাগক নিৰ্যাতন কৰা হৈছে।<ref name="MH" /> ইয়াৰ বিপৰীতে মিড-ডেই প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি শ্বানবাগৰ পৰিয়ালে এই আক্ৰমণৰ বিষয়ে জানিব পাৰিছিল মাত্ৰ তাইৰ বন্ধুসকলে শান্তাৰ ঘৰলৈ যোৱাৰ পিছতহে। শান্তাৰ কন্যা মংগলাই স্মৰণ কৰি কয়, "আজিও মনত আছে সেইদিনা, ৰাতিপুৱা ১০ বাজিছিল আৰু আমি ব্ৰেকফাষ্টৰ বাবে [[ইডলি]] প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিয়নো অৰুণাই ভাল পাইছিল।" তাইৰ বান্ধৱীয়ে লৰালৰিকৈ ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহি ক’লে যে অৰুণা ভাল অৱস্থাত নাই। চিকিৎসালয় পোৱাৰ পিছতহে আমি প্ৰকৃত কাণ্ডৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলোঁ।"<ref>{{Cite web| url= https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177| title= Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her?| date= 19 May 2015}}</ref> ===নাৰ্ছৰ ধৰ্মঘট=== এই আক্ৰমণৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথম নাৰ্ছ ধৰ্মঘটৰ সূচনা হয়, মুম্বাইৰ নাৰ্ছসকলে শ্বানবাগৰ ন্যায় আৰু চিকিৎসা আৰু নিজৰ বাবে উন্নত সুৰক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ দাবী জনায়।<ref name="hindufrontline" /><ref name="NR" /> আশীৰ দশকত বৃহত্তৰ মুম্বাই পৌৰ নিগমে শ্বানবাগক কে ই এম হাস্পতালৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ দুবাৰ চেষ্টা কৰিছিল যাতে তেওঁ সাত বছৰ ধৰি অধিকাৰ কৰি থকা বিচনাখন মুক্ত কৰিব পাৰে। কে ই এমৰ নাৰ্ছসকলে প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে আৰু বিএমচিয়ে এই পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে।<ref name="timeline" /> ===অপৰাধমূলক কাৰ্যবিধি আৰু দোষী সাব্যস্ত=== উপায়ুক্ত এম এছ মুগৱেৰ অধীনস্থ মুম্বাই আৰক্ষীৰ দলটোৱে বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মেনহাণ্ট আৰম্ভ কৰে; পুনেত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ৩০৭ (হত্যাৰ চেষ্টা) আৰু ৩৯৭ (ডকাইতি) ধাৰাত আক্ৰমণৰ পিছত শ্বানবাগৰ ঘড়ী আৰু কাণফুলি চুৰি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। মুম্বাইৰ চেচন আদালতৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁক দুয়োটা অভিযোগতে দোষী সাব্যস্ত কৰি সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড (দুয়োটা অভিযোগৰ অধীনত সৰ্বোচ্চ) শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়। ৰায়দানত কোৱা হৈছে যে "অভিযুক্ত ধৰ্ষণৰ উদ্দেশ্যেৰে তালৈ গৈছিল" আৰু তথাপি বাল্মিকীৰ বিৰুদ্ধে কেতিয়াও ধৰ্ষণৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা নাছিল। আৰক্ষীৰ ৰেকৰ্ড আৰু প্ৰথম তথ্য প্ৰতিবেদন (এফ আই আৰ)ত ধৰ্ষণৰ কোনো উল্লেখ নাছিল। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, কে ই এমৰ তেতিয়াৰ ডীন ডাঃ দেশপাণ্ডে শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামী বন্ধু দেশাইক “ৰাজহুৱা লজ্জা”ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্বানবাগৰ যৌননিৰ্যাতনৰ সবিশেষ বাদ দিছিল। দেশাইয়েও নিজে গোচৰৰ অভিযোগকাৰী হ’বলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল। বৰঞ্চ আন কোনোৱে ইচ্ছুক নোহোৱাৰ বাবে এজন উপ-পৰিদৰ্শক নিৰ্দিষ্ট অভিযোগকাৰী হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2015-05-20 |title=The rapist who never was: Let's not forget the man who destroyed Aruna Shanbaug's life |url=https://www.firstpost.com/living/the-rapist-who-never-was-let-us-not-forget-the-man-who-destroyed-aruna-shanbaugs-life-2251942.html |access-date=2025-06-17 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-18 |title=Aruna Shanbaug: 10 facts about world's oldest comatose patient |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/aruna-shanbaug-10-shocking-facts-about-worlds-oldest-comatose-patient-253451-2015-05-18 |access-date=2025-06-17 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name="MH" /><ref>{{Cite web |date=2024-08-12 |title=Rape in hospitals: Aruna Shanbaug to RG Kar victim; If institutions aren't safe, where do we go? |url=https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |access-date=2025-06-17 |website=News9live |language=en-US |archive-date=15 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815015116/https://www.news9live.com/opinion-analysis/rape-in-hospitals-aruna-shanbaug-to-rg-kar-victim-if-institutions-arent-safe-where-do-we-go-2653507 |url-status=live }}</ref> শ্বানবাগৰ চিকিৎসা পৰীক্ষাত যৌন অপৰাধৰ বলি হোৱা লোকৰ বীৰ্য পৰীক্ষা কৰিবলৈ যোনিৰ গহ্বৰত দুটা আঙুলি সুমুৱাই দিয়া বিতৰ্কিত [[দুটা আঙুলিৰ পৰীক্ষা]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ২০১২ চনৰ নিৰ্ভয়া দলীয় ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে যৌন হিংসাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলৰ চিকিৎসা-আইনী যত্নৰ বাবে নতুন নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল যিয়ে এই পৰীক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল। তদুপৰি ২০১৩ চনৰ ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন গৃহীত নোহোৱালৈকে আই পি চিৰ ৩৭৫ নং ধাৰাত ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা যোনিত প্ৰৱেশৰ উপৰিও কাৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰসাৰিত হোৱা নাছিল। সাংবাদিক তথা মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থ অৰুণাৰ কাহিনী: ধৰ্ষণৰ সঁচা ছবি আৰু ইয়াৰ পৰিণতি (১৯৯৮)ত লিখিছে: "[বাল্মিকীক] ধৰ্ষণৰ শাস্তি দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ তেওঁ ধৰ্ষণটো যোনিৰ দ্বাৰা সংঘটিত কৰা নাছিল; ই আছিল পায়ুপথেৰে কৰা ধৰ্ষণ।"<ref>{{Cite web |last=TNM |date=2015-05-19 |title=Sohanlal Valmiki: The forgotten rapist who slowly killed Aruna Shanbaug over 42 years |url=https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |access-date=2025-06-17 |website=The News Minute |language=en |archive-date=4 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904034236/https://www.thenewsminute.com/news/sohanlal-valmiki-forgotten-rapist-who-slowly-killed-aruna-shanbaug-over-42-years-32010 |url-status=live }}</ref><ref name="AS"/> ===মুক্তি আৰু তাৰ পিছৰ জীৱন=== ছবছৰ কাৰাবাস খাটি কাৰাগাৰৰ পৰা বাল্মিকীয়ে মুক্তি পায়; তেওঁ এবছৰ বিচাৰৰ অধীনত কটালে। তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ অৱস্থান জনা নাছিল। পিংকি বিৰাণীয়ে তেওঁক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাল্মিকীয়ে কাৰাগাৰ এৰি যোৱাৰ পিছত নিজৰ নাম সলনি কৰি দিল্লীৰ এখন চিকিৎসালয়ত কাম কৰি গৈছিল। যিহেতু কিং এডৱাৰ্ড মেম'ৰিয়েল হস্পিতাল বা বাল্মিকীৰ বিচাৰ কৰা আদালতেও তেওঁৰ ফাইল ফটো ৰখা নাছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ অনুসন্ধান ব্যৰ্থ হয়।<ref name="IF"/> আন আন প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত এইডছ বা যক্ষ্মা ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।<ref name="assailant"/> কিন্তু শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই বাল্মিকীক বিচাৰি উলিয়াই মাৰাঠী ''দৈনিক সকাল''ৰ পৰা মুম্বাইৰ সাংবাদিক জ্ঞানেশ চাৱনে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ শহুৰেকৰ পাৰ্পা গাঁৱলৈ লৈ যায়। তেওঁ তেতিয়া তাত পৰিয়ালৰ সৈতে বিবাহিত জীৱন যাপন কৰিছিল আৰু বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰত শ্ৰমিক আৰু চাফাই কৰ্মী হিচাপে কাম কৰা দেখা গৈছিল।<ref name="assailant"/> কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত তেওঁ ১৯৮০ চনৰ শেষৰ ফালে পাৰ্পালৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ গাঁও দাডুপুৰলৈ উভতি যায়।<ref name="assailant"/> ==পিছৰ তথ্য== ===পৰিয়ালৰ প্ৰতি উপেক্ষাৰ অভিযোগ=== ২০১১ চনলৈকে শান্তাই এটা দশকত শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱা নাছিল। "মই দুপৰীয়া তাইক চাবলৈ গৈছিলোঁ আৰু তাৰ পিছত ঘৰলৈ [কামলৈ] উভতি আহিছিলোঁ যিটো অতি কঠিন হৈ পৰিছিল।" এবাৰ মোৰ সন্তানৰ বিয়া হ’ল, মই যাব নোৱাৰিলোঁ।’-মহিলাগৰাকীয়ে কয়। "তাইলৈ মোৰ দুখ লাগে, কিন্তু কি কৰিম? এতিয়াই গ’লে জোৰ কৰি তাইক ঘূৰাই পঠিয়াব। তাইক ক'ত ৰাখিম? ম‍ই আন কাৰোবাৰ ঘৰত থাকোঁ।"<ref>{{Cite web |title=Let her die when she has to: Aruna Shanbaug's sister |url=https://www.ndtv.com/india-news/let-her-die-when-she-has-to-aruna-shanbaugs-sister-449867 |access-date=2025-06-23 |website=www.ndtv.com |language=en}}</ref> কে ই এমৰ কৰ্মচাৰীয়ে পাৰিবাৰিক পৰিত্যাগ কৰাৰ অভিযোগৰ বিপৰীতে শান্তাৰ সন্তান মংগলা, সাবিত্ৰী আৰু বিনায়কে কয় যে, আক্ৰমণৰ পিছত বাৰ বছৰতকৈও অধিক সময় তেওঁলোকে শ্বানবাগক চোৱা-চিতা কৰিছিল। সাবিত্ৰীৰ মতে, তেওঁলোকে তাইৰ যত্ন ল’বলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰিছিল। "টিফিন বক্স লৈ হস্পিতাললৈ যোৱাৰ কথা মনত আছে।" আমি তাইক চাফা কৰোঁ, ধুৱাই দিওঁ আৰু কৰিব পৰা সকলো কৰিব পাৰিলোঁ।’-মিড-ডে’ক এইদৰে কয় তেওঁ। বিয়াৰ পিছত ভাই-ভনী দুটা মুম্বাইৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ গুচি যায়, আৰু শ্বানবাগৰ কাষলৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে। "আমি বহু দূৰত আছিলোঁ আৰু আনকি আমাৰ মাৰো গা ভাল নাছিল।" আমাৰ পৰিয়ালবোৰো চম্ভালিবলগীয়া আছিল, অৰুণাৰ খবৰ মাজে মাজেহে লোৱা সম্ভৱ হৈছিল। কিন্তু আমি তাইক কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নাছিলোঁ। আমি মাহত এবাৰ বা দুবাৰ তাইৰ ওচৰলৈ গৈছিলোঁ।’-মংগলাই কয়।<ref>{{Cite web |date=2015-05-19 |title=Mumbai: Did Aruna Shanbaug's family abandon her? |url=https://www.mid-day.com/mumbai/mumbai-news/article/mumbai--did-aruna-shanbaug-s-family-abandon-her--16220177 |access-date=2025-06-23 |website=Mid-day |language=en}}</ref> যেতিয়া এজন সাংবাদিকে শ্বানবাগৰ ডাঙৰ ভাতৃ বালকৃষ্ণৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে বালকৃষ্ণই "ভনীয়েকক ঘৰলৈ নিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ ভয়ত" কে ই এমলৈ যোৱা বন্ধ কৰি দিছে। ২০১৩ চনত [[কৰ্কট]] ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হয় বালকৃষ্ণৰ; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ বেংগালুৰুত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ কন্যাই পৰিয়ালটোৱে শ্বানবাগক পৰিত্যাগ কৰা কথা অস্বীকাৰ কৰিছিল। চিকিৎসালয় পৰিচালনাৰ পৰিৱৰ্তনে শ্বানবাগক দেখা কৰাটো অসুবিধা নোহোৱালৈকে দেউতাকে কেইবাবাৰো কে ই এম হস্পিতাললৈ গৈছিল বুলি কয়। বালকৃষ্ণৰ পূৰ্বেই মৃত্যু হয় শ্বানবাগৰ দ্বিতীয় জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গোবিন্দ, যি ৰত্নগিৰিত বাস কৰিছিল আৰু তৃতীয়জন সদানন্দ, যিয়ে হন্নাভাৰত কাম কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |date=2015-05-24 |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |access-date=2025-06-23 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |url-status=live }}</ref> সৰু ভাতৃ আৰু এতিয়াও হালদীপুৰত বাস কৰা কেইজনমান আত্মীয়ৰ ভিতৰত এজন আনন্দই ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ভিতৰত পত্নী ভাগীৰথীৰ সৈতে কেইবাবাৰো শ্বানবাগৰ কাষলৈ গৈছিল। সেই সময়ত ঘাটকোপাৰত তেওঁ এখন সৰু ৰেষ্টুৰেণ্ট চলাইছিল। "প্ৰতিবাৰেই ডাক্তৰে আমাক তাইক নিবলৈ কৈছিল।" আমি তেনেকুৱা কৰিব পৰা নাছিলোঁ। শেষত মোৰ স্বামীয়ে চিকিৎসালয়লৈ যাবলৈ ভয় কৰিবলৈ ধৰিলে।’- ভাগীৰথীয়ে দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছক এইদৰে কয়। ২০১২ চনত আনন্দৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> মানসিক বিকাৰগ্ৰস্ত হৈ পৰা শ্বানবাগৰ ভাতৃ গজানন আৰু প্ৰভাকৰে হালদিপুৰৰ কাষেৰে যোৱা যিকোনো বাহন ৰখাই লৈছিল আৰু তাই তাত আছে নে নাই সোধা-পোছা কৰিছিল। মংগলাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অৰুণাৰ কি হৈছে গাঁওবাসীয়ে জানিছিল। "তেওঁলোকে তেওঁলোকক কয় যে তাই পিছৰ বাহনখনত আহি আছে।" খবৰ অনুসৰি ভাতৃদ্বয় গৃহহীন আছিল, আৰু গাঁৱৰ আশে-পাশে থকা দোকানৰ পৰা পোৱা টুকুৰাবোৰ খাই জীয়াই আছিল। মন্দিৰৰ ৰথৰ সৈতে জড়িত দুৰ্ঘটনাত গজাননৰ মৃত্যু হয়, আনহাতে প্ৰভাকৰৰ অপুষ্টিৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref name=":0" /> শ্যামলা, শ্বানবাগৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী শ্যামলাই আক্ৰমণৰ পিছত কেতিয়াও তাইক দেখা পোৱা নাছিল। ২০১৫ চনত শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পিছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াক তেওঁ কয় যে, "আমাৰ হাতত তেওঁক পোহপাল দিয়াৰ কোনো উপায় নাছিল বা তেওঁৰ চিকিৎসালয়ৰ খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ কোনো উপায় নাছিল। মোৰ দৰেই মুম্বাইত থকা মোৰ ভগ্নী শান্তাও আৰ্থিক অভাৱৰ বাবে অৰুণা পৰিত্যক্ত আছিল।" মৃত্যুৰ সময়ত শ্বানবাগৰ পৰিয়ালৰ কোনো লোক হালদীপুৰত বাস কৰা নাছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি–শ্বানবাগৰ পিতৃ আৰু তিনিজন ভাতৃক ৰখাৰ বাবে ইটোৱে সিটোৰ কাষতে নিৰ্মাণ কৰা চাৰিটা ঘৰ– ভাগ ভাগ হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত খেৰেৰে নিৰ্মিত ''গৰাভে নিভাছ''ক ১৯৬৩ চনত [[মাংগালোৰ টাইলছ]]ৰ [[পকা ঘৰ]]লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref name=":0" /> ===২০২৪ চনৰ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ গোচৰৰ সৈতে সাদৃশ্য=== ২০২৪ চনত কলকাতাৰ আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হাস্পতালত কনিষ্ঠ চিকিৎসকৰ হত্যাকাণ্ডৰ নিজাববীয়া গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মূখ্য ন্যায়াধীশ [[ধনঞ্জয় যশৱন্ত চন্দ্ৰচূড়|ডি ৱাই চন্দ্ৰচূড়]] শ্বানবাগৰ আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰে। তেওঁ কয় যে শিপাই থকা পিতৃতান্ত্ৰিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে ৰোগীৰ আত্মীয়ই মহিলা চিকিৎসকসকলক আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি আৰু তেওঁলোকো যৌন হিংসাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় আৰু অৰুণা শ্বানবাগৰ গোচৰটো ইয়াৰ উদাহৰণ। লিংগ হিংসাই ব্যৱস্থাটোত মহিলাসকলৰ বাবে [এক] সুৰক্ষাৰ অভাৱ দেখুৱাইছে,” তেওঁ কয়। চন্দ্ৰচুড়ে [[পশ্চিম বংগ]], [[বিহাৰ]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ অন্যান্য দৃষ্টান্তসমূহৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰি স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ অভাৱক "গভীৰভাৱে" উদ্বেগজনক বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024-08-20 |title=Who was Aruna Shanbaug mentioned by the Supreme Court during Kolkata rape-murder case hearing? |url=https://www.firstpost.com/explainers/supreme-court-kolkata-rape-murder-case-hearing-aruna-shanbaug-euthanasia-13806612.html |access-date=2025-06-23 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=Standard |first=Business |title=How Aruna Shanbaug's memories echoed in the corridors of Supreme Court |url=https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321152415/https://www.business-standard.com/india-news/how-aruna-shanbaug-s-memories-echoed-in-the-corridors-of-supreme-court-124082100843_1.html |archive-date=2025-03-21 |access-date=2025-06-23 |website=www.business-standard.com |language=en-US}}</ref> ===শ্বানবাগৰ হ’বলগীয়া স্বামীৰ আত্মপ্ৰকাশ=== বছৰ বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি আৰু বিৰাণীৰ কিতাপত দেশাইক ড° সুন্দৰীপ চৰ্দেশাই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। শ্বানবাগৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মুম্বাই মিৰৰ''ৰ সৈতে কথা পাতি থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |title=I never missed even a single article on Aruna |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/i-never-missed-even-a-single-article-on-aruna/articleshow/47335159.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> ২০১৫ চনৰ হিচাপত দেশাই এজন চিকিৎসক আৰু দাদৰত নিজাকৈ ব্যক্তিগত প্ৰেকটিছ আছে। কে ই এমৰপৰা এম ডি সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু ১৯৭৩ চনত চিকিৎসালয়খনত জ্যেষ্ঠ পঞ্জীয়ক হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁ শ্বানবাগক "তাই নিজৰ কামৰ প্ৰতি অতি নিষ্ঠাৱান" বুলি সুঁৱৰে আৰু ইয়াৰ বাবেই কে ই এমত যোগদান কৰাৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে তাইক স্নায়ুচাৰ্জাৰী বিভাগত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল–যিটো অন্যথা কেইবাবছৰীয়া অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ কয় যে জ্যেষ্ঠ চিকিৎসকসকলে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ শ্বানবাগক পছন্দ কৰে আৰু তেওঁৰ দিনৰ শ্বিফট শেষ কৰাৰ পাছত ৰাতি চিকিৎসকে তেওঁক ফোন কৰিলেও তেওঁ কেতিয়াও সহায় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাছিল।<ref name=":1" /> পাছদিনা দেশায়ে এই আক্ৰমণৰ কথা গম পাইছিল। "তাইক দেখি মই নিজৰ চকুকে বিশ্বাস কৰিব পৰা নাছিলোঁ।" সদায় মুখত উজ্জ্বল হাঁহি লৈ থকা অৰুণা কাকো চিনিব নোৱাৰাকৈ বিছনাত পৰি আছিল। ডাক্টৰ হোৱাৰ বাবে মই লগে লগে গম পালোঁ তাইৰ অৱস্থা কি।’ ১৯৭৪ চনত মই কে.ই.এম. এৰিলোঁ, আৰু পিছৰ তিনিবছৰ মই সঘনাই তাইক দেখা কৰিবলৈ গৈ, মুম্বাই মিৰ’ৰক কয় যে, প্ৰতিবাৰেই মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ চেষ্টা কৰিছিলোঁ। "কিন্তু তাইৰ অৱস্থা কেতিয়াও ভাল নহ'ল আৰু তাইক তেনেকৈ দেখাটো সঁচাকৈয়ে যন্ত্ৰণাদায়ক হৈ পৰিল।" ১৯৭৭ চনত "পৰিয়ালৰপৰা পোৱা প্ৰচণ্ড হেঁচা"ৰ পিছত দেশাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I don't visit Aruna. I can't see her in pain |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/cover-story/i-dont-visit-aruna-i-cant-see-her-in-pain/articleshow/16108868.html |access-date=2025-06-23 |website=Mumbai Mirror |language=en}}</ref> দেশাইয়ে কয় যে তেওঁ "অৰুণাৰ বিষয়ে লিখা এটা কথাও কেতিয়াও মিছ কৰা নাছিল" আৰু বিশ্বাস কৰে যে যোৱা চাৰিটা দশকত "ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা লোকে তেওঁৰ লগত কঢ়িয়াই নিয়া কলংক আৰু সমাজে তেওঁক লোৱা ধৰণ এতিয়াও সলনি হোৱা নাই"।<ref name=":1" /> ==উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ গোচৰ== *লগতে চাওক: [[ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যু]] ===অৰুণা শ্বানবাগ বনাম ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া (২০১১)=== ২০১০ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সমাজকৰ্মী-সাংবাদিক পিংকি বিৰাণীয়ে কৰা “জীৱনৰ অন্ত পেলোৱা’’ৰ আবেদন স্বীকাৰ কৰাৰ সময়তে মুম্বাইৰ চিকিৎসালয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰপৰা শ্বানবাগৰ চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ বিষয়ে প্ৰতিৱেদন বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |title=India court admits plea to end life of rape victim |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |publisher=[[BBC News]], Delhi |date=17 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110313173950/http://news.bbc.co.uk/2/hi/8417549.stm |archive-date=13 March 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Judges consider comatose rape victim's right to die |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |newspaper=[[The Times]] |date=18 December 2009 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629135828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6960935.ece |archive-date=29 June 2011 |url-status=dead}}</ref> ২০১১ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি তিনিজনীয়া চিকিৎসা পেনেল গঠন কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Team to look into Euthanasia plea|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005312/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-25/mumbai/28378869_1_euthanasia-plea-hospital-bed-condition|url-status=dead|archive-date=2012-11-05|newspaper=[[The Times of India]]|date=2011-01-25}}</ref> শ্বানবাগক পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত পেনেলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে তেওঁ "স্থায়ী অচেতন অৱস্থাত থকাৰ বেছিভাগ লক্ষণ" পূৰণ কৰে।<ref>{{cite news|title='Aruna Shanbaug's brain shrivelled after 1973 sexual assault'|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|date=28 Feb 2011|access-date=11 March 2011|archive-url=https://archive.today/20120701145609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-28/india/28641570_1_aruna-ramachandra-shanbaug-human-brain-pinki-virani|archive-date=1 July 2012|url-status=dead|newspaper=[[The Times of India]]}}</ref> ২০১১ চনৰ ৭ মাৰ্চত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য ৰায়দানত ভাৰতত ইচ্ছামৃত্যুৰ বৈধতা প্ৰদান কৰা এক বহল নিৰ্দেশনা জাৰি কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124|title=India court rejects Aruna Shanbaug euthanasia plea|journal=BBC News|date=7 March 2011|access-date=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110307152311/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12662124| archive-date=7 March 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}}</ref><ref name="LA-times"/> ইচ্ছামৃত্যুৰ বাবে এই নিৰ্দেশনাসমূহ—অৰ্থাৎ চিকিৎসা, পুষ্টি বা পানী প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত—জীৱন সহায়ক বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত পিতৃ-মাতৃ, পত্নী বা অন্য ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ই বা তেওঁলোকৰ অনুপস্থিতিত "ঘনিষ্ঠ বন্ধু"ই ল’ব লাগিব বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা। এই সিদ্ধান্তৰ বাবে আদালতৰ অনুমোদনৰো প্ৰয়োজন। আদালতে নিজৰ ৰায়দানত বিৰাণীক অৰুণা শ্বানবাগৰ “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলক “ঘনিষ্ঠ বন্ধু” হিচাপে গণ্য কৰে। {{Cquote|শ্ৰীমতী পিংকি বিৰাণীয়ে যি কৰিছে তাক আমি নিন্দা বা হেয়জ্ঞান কৰিব বিচৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁ দেখুওৱা ''ভয়ংকৰ সামাজিক মনোভাবৰ'' প্ৰতি আমি শলাগ ল’ব বিচাৰিছোঁ। আমি ইণ্টাৰনেটত দেখিছোঁ যে তেওঁ বহু সামাজিক কামৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, আৰু আমি তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছো। আমি ক’ব বিচৰা কথাটো হ’ল যে অৰুণা শ্বানবাগৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ যিমানেই নহওক কিয়, ই ৩৮ বছৰ ধৰি অৰুণাক দিনে-নিশাই যত্ন লোৱা কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ নিষ্ঠাৰ সৈতে একে হ’ব নোৱাৰে।<ref name="scjudgement"/>{{rp|127–128}}}} যিহেতু কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীয়ে অৰুণা শ্বানবাগক জীয়াই থাকিবলৈ দিয়াটো কামনা কৰিছিল, সেয়েহে বিৰাণীৰ জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰা আবেদন নাকচ কৰা হৈছিল। কিন্তু আদালতে আৰু উল্লেখ কৰে যে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অনুমোদন সাপেক্ষে কে ই এম হাস্পতালৰ কৰ্মচাৰীসকলে মন সলনি কৰিলে জীৱন সাহায্য প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বিকল্প আছে: {{Cquote|কিন্তু ধৰি লওক যে কে ই এম চিকিৎসালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে ভৱিষ্যতে কোনো এটা সময়ত নিজৰ মন সলনি কৰিব, আমাৰ মতে এনে পৰিস্থিতিত কে ই এম চিকিৎসালয়ে জীৱন সহায় প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ অনুমোদনৰ বাবে বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিব লাগিব।<ref name="scjudgement"/>{{rp|128}}}} ===কমন ক’জ বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০১৮)=== ২০১৪ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত এন জি অ’ [[কমন ক’জ|কমন ক’জে]] দাখিল কৰা পি আই এলৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে কয় যে অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰত পূৰ্বৰ মতামত গিয়ান কৌৰ বনাম পঞ্জাব ৰাজ্যৰ গোচৰত সংবিধান বিচাৰপীঠৰ মতামতৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত কৰা হৈছে। আদালতে এই মতামতটো আভ্যন্তৰীণভাৱে অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ বুলিও নিৰ্ণয় কৰে কাৰণ যদিও ইয়াৰ মতে ইউথেনাচিয়াৰ অনুমতি কেৱল বিধায়িনী দলৰ এটা কাৰ্যৰ দ্বাৰাহে হ’ব পাৰে, তথাপিও ইয়াৰ পিছত ন্যায়িকভাৱে ইউথেনাচিয়াৰ নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল। আদালতে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে বৃহত্তৰ সংবিধান বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰি লিখিছে- {{Cquote|অৰুণা শ্বানবাগ (উপৰোক্ত)ত দিয়া অসামঞ্জস্যপূৰ্ণ মতামতসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি আৰু সামাজিক, আইনী, চিকিৎসা আৰু সাংবিধানিক দৃষ্টিভংগীৰ পোহৰত প্ৰতিফলিত হোৱা প্ৰয়োজনীয় আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নটোও বিবেচনা কৰিলে আইনৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ থকাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে। এইদৰে আমাৰ যুক্তিযুক্ত মতামত অনুসৰি ইয়াৰ লগত জড়িত আইনৰ প্ৰশ্নটো সামগ্ৰিকভাৱে মানৱতাৰ সুবিধাৰ বাবে এই আদালতৰ এখন সংবিধান বিচাৰপীঠে সযতনে বিবেচনা কৰাৰ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web|url = http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|title = Common Cause (A Regd. Society) v. Union of India – (2014) 5 SCC 338 [Euthanasia reference to Constitution Bench]|date = 24 February 2014|access-date = 18 May 2015|website = 1, Law Street|publisher = Supreme Court of India|archive-url = https://web.archive.org/web/20150519074047/http://onelawstreet.com/2014/02/common-cause-a-regd-society-v-union-of-india-2014-5-scc-338-euthanasia-reference-to-constitution-bench/|archive-date = 19 May 2015|url-status=live}}</ref>}} ===সঁহাৰি=== উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই আবেদন নাকচ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত চিকিৎসালয়খনৰ নাৰ্চিং কৰ্মচাৰীসকলে—যিসকলে আবেদনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বানবাগক অচেতন অৱস্থাত পৰাৰ পৰাই চোৱা-চিতা কৰি আহিছিল—মিঠাই বিতৰণ কৰিছিল আৰু কেক কাটি তেওঁলোকে তেওঁক “পুনৰ্জন্ম” বুলি কোৱা কথাটো উদযাপন কৰিছিল। চিকিৎসালয়খনৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নাৰ্চে পিছত ক'লে, "ঘৰত থকা সৰু ল'ৰা এটাৰ দৰেই আমিও তাইক চোৱাচিতা কৰিব লাগিব।" তাই কেৱল আমাৰ যিকোনো এজনৰ দৰে বয়সীয়াল হৈ থাকে, আমাৰ বাবে কোনো সমস্যাৰ সৃষ্টি নকৰে। আমি পাল পাতি তাইৰ যত্ন লওঁ আৰু আমি তাইৰ যত্ন ল’বলৈ ভাল পাওঁ। তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি লোৱাৰ কথা কোনোবাই কেনেকৈ ভাবিব পাৰে?"<ref name="dc"/> পিংকি বিৰাণীৰ অধিবক্তা শুভাংগী টুলিয়ে আবেদন দাখিল নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ কয় যে “উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিষয়টো পুনৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বৃহৎ বিচাৰপীঠ গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত নোলোৱালৈকে দুজন ন্যায়াধীশৰ ৰায় চূড়ান্ত আছিল”। পিংকি বিৰাণীয়ে কৈছিল, "কেতিয়াও ন্যায় লাভ নকৰা এই মহিলাগৰাকীৰ বাবে একে ধৰণৰ অৱস্থাত থকা আন কোনো ব্যক্তিয়ে চাৰে তিনি দশকতকৈ অধিক সময় কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগিব।"<ref>{{cite news |title=Because of Aruna, no one else will have to suffer |url=http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=7 March 2011 |access-date=11 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310060344/http://www.hindustantimes.com/Thanks-to-Aruna-others-won-t-suffer-Pinki-Virani/Article1-670476.aspx |archive-date=10 March 2011 |url-status=dead}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ কেইদিনমান আগতে শ্বানবাগৰ নিউমোনিয়া ধৰা পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়ৰ মেডিকেল ইনটেনচিভ কেয়াৰ ইউনিট (এম আই চি ইউ)লৈ লৈ যোৱা হয় আৰু ভেণ্টিলেটৰত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৮ মে'ৰ পুৱা তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="death"/> চিকিৎসালয়ৰ নাৰ্ছ আৰু অন্যান্য কৰ্মচাৰীয়ে তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰে।<ref>{{cite news|title=Funeral of Aruna Shanbaug performed at KEM Hospital in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|access-date=18 May 2015|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521030937/http://news.biharprabha.com/2015/05/last-rites-of-aruna-shanbaug-performed-at-kem-hospital-in-mumbai/|archive-date=21 May 2015|url-status=live}}</ref> ==উৎস== <references> <ref name="AS">{{Cite web |date=2015-05-19 |title=How India Failed Aruna Shanbaug |url=https://www.thehinducentre.com/the-arena/current-issues/how-india-failed-aruna-shanbaug/article64931537.ece |website=www.thehinducentre.com |language=en |access-date=2025-06-17}}</ref> <ref name="assailant">{{cite news |author=Chatterjee, Pritha |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |title=Aruna Shanbaug's assailant is alive. I want to seek forgiveness from her and God, he says |newspaper=Indian Express |date=29 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530093751/http://indianexpress.com/article/india/india-others/kem-nurse-aruna-shanbaugs-assailant-is-alive-tired-of-memories-i-want-to-die/99/ |archive-date=30 May 2015 |url-status=live |access-date=29 May 2015}}</ref> <ref name="bbc-death">{{cite news|title=Aruna Shanbaug: Brain-damaged India nurse dies 42 years after rape|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|agency=BBC|work=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518060520/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="dc">{{cite news |title=Rebirth for Aruna, say joyous Mumbai hospital staff |url=http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |newspaper=Deccan Herald |date=7 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191521/http://www.deccanherald.com/content/143798/rebirth-aruna-say-joyous-mumbai.html |archive-date=28 June 2011 |url-status=live |access-date=11 March 2011}}</ref> <ref name="death">{{cite news|title=1973 Sexual Assault Victim Aruna Shanbaug passes away in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518095941/http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|archive-date=18 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="guardian-death">{{cite news|title=Raped Indian nurse dies after 42 years in coma|url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|agency=Associated Press|newspaper=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519085225/http://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|archive-date=19 May 2015|url-status=live|access-date=18 May 2015}}</ref> <ref name="IF">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|title=The rapes that India forgot|date=2013-01-05|work=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323203138/http://www.bbc.com/news/world-asia-india-20907755|archive-date=23 March 2018|url-status=live|access-date=2015-05-18}}</ref> <ref name="LA-times">{{cite news|url=https://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-india-euthanasia-20110308,0,1497102.story|title=India's Supreme Court lays out euthanasia guidelines|newspaper=LA Times|date=8 March 2011|access-date=8 March 2011}}</ref> <ref name="MH">{{Cite web |date=2024-08-25 |title=50 years ago, a nurse was attacked in a Mumbai hospital. What changed, what didn't |url=https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |website=The Indian Express |language=en |access-date=2025-06-17 |archive-date=10 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010044354/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/50-years-ago-a-nurse-was-attacked-in-a-mumbai-hospital-what-changed-what-didnt-9531412/ |url-status=live }}</ref> <ref name="NR">{{Cite web |last=GOSWAMI |first=SAMYABRATA RAY |date=2011-03-08 |title='She is sleeping... when she awakes, we'll put sugar cubes in her feed to celebrate' Nurses reveal Aruna bond |url=https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250617054128/https://www.telegraphindia.com/india/she-is-sleeping-when-she-awakes-we-ll-put-sugar-cubes-in-her-feed-to-celebrate-nurses-reveal-aruna-bond/cid/414960 |archive-date=2025-06-17 |website=The Telegraph}}</ref> <ref name="scjudgement">{{cite web |url=http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |title=Supreme Court decision on Aruna Ramachandra Shanbaug versus Union of India |publisher=Supreme Court of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142938/http://www.supremecourtofindia.nic.in/outtoday/wr1152009.pdf |archive-date=10 January 2017 |url-status=dead |access-date=11 September 2016}}</ref> <ref name="SS">{{cite news |title=Sunday Story: A girl called Aruna Shanbaug |newspaper=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918000949/https://indianexpress.com/article/india/india-others/sunday-story-a-girl-called-aruna/ | url-status= bot: unknown |access-date=16 June 2025}}</ref> <ref name="toi"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305230525/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-09-10/delhi/27217088_1_delhi-hospital-mumbai-hospital-kem-hospital |url-status=dead |archive-date=2011-03-05 |title=Aruna is still on our conscience |last=Virani |first=Pinki |date=2003-09-10 |newspaper=[[The Times of India]]}} </ref> <ref name="toi2"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323124600/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-05-07/special-report/27825117_1_child-marriage-caste-medical-report|url-status=dead|archive-date=2012-03-23|title=Four women India forgot |last=Kurup |first=Saira |date=2006-05-07 |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=2009-10-25}} </ref> <ref name="hindufrontline"> {{cite journal |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm |title=A cautionary tale |last=Surya |first=Vasantha|date=20 June 1998 |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline Magazine]] |volume=15|issue=13 |access-date=2015-01-22| archive-url= https://web.archive.org/web/20091125043328/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1513/15130740.htm| archive-date= 25 November 2009 <!--DASHBot-->| url-status=usurped}} </ref> <!-- <ref name="chowk"> {{cite web |url=http://www.chowk.com/articles/4939 |title=Yet Another South Asian Story |last=Nambiar |first=Harish |date=2000-11-20 |work=chowk |publisher=Chowk (blog) |access-date=2009-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211060041/http://chowk.com/articles/4939 |archive-date=2010-02-11}}</ref> --> <ref name="timeline"> {{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105005318/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-08/mumbai/28668057_1_aruna-shanbaug-sc-reserves-judgment-kem |url-status=dead |archive-date=2012-11-05 |newspaper=[[The Times of India]] |title=Aruna Shanbaug: Timeline |date=2011-03-08}}</ref> </references> [[শ্ৰেণী:ধৰ্ষণ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতত ধৰ্ষণ]] 54rxuny3284x44g7428rdi242ejgefi 0 137737 615321 2026-07-03T05:24:33Z Rakesh Modak 42466 নতুন পৃষ্ঠা: {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provos... 615321 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়। ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহন কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে।বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়।বি.এ. ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল।২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়।১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে।২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ। ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] a3pg9miq89ue4hpo6ezqzrwq5ye8h1i 615322 615321 2026-07-03T05:27:38Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615322 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়। ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। বি.এ. ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ। ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] 9x6bwbmjgndwlxq34g3bbfygz5wbgfl 615326 615322 2026-07-03T05:30:41Z Rakesh Modak 42466 615326 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়। ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। বি.এ. ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ। ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] 1c5hcwnxe1sk83cx680ezxaimn9v9n3 615345 615326 2026-07-03T05:56:18Z Rakesh Modak 42466 615345 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়। ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। বি.এ. ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ। ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== m9ky0ocd65f9hb69ow5umf3yfzb59s5 615350 615345 2026-07-03T06:03:26Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615350 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়। ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। বি.এ. ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== 4k93gxdnaz12yu9sofbvizto0sficb5 615361 615350 2026-07-03T06:24:17Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 615361 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। বি.এ. ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== jlzwwnirt06ondjeajumm5d1a0wn79i 615367 615361 2026-07-03T06:30:36Z Rakesh Modak 42466 615367 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। বি.এ. ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== 2xvsuy9gifafnro2ix35xxh9imc8hpz 615446 615367 2026-07-03T10:36:05Z Rakesh Modak 42466 (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]]) 615446 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। বি.এ. ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== 97sezmsknn7zjxx128x2e78mbnfk6dk 0 137738 615324 2026-07-03T05:30:06Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615324 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত মতিলাল নেহৰুৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত ব্ৰিটিছ ভাৰতক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। মহাত্মা গান্ধীয়ে নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== rq5a2ki706bgg5pi0gcmohie87984to 615327 615324 2026-07-03T05:31:41Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] using [[WP:HC|HotCat]] 615327 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত মতিলাল নেহৰুৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত ব্ৰিটিছ ভাৰতক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। মহাত্মা গান্ধীয়ে নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] b2p8jbow1fdw4r69kdefz4zzj2a23q5 615329 615327 2026-07-03T05:32:39Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615329 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত মতিলাল নেহৰুৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত ব্ৰিটিছ ভাৰতক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> মহাত্মা গান্ধীয়ে নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] 1yk3wx9qyd93a8zjep6lmzcisqhxek2 615330 615329 2026-07-03T05:33:07Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615330 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত মতিলাল নেহৰুৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত ব্ৰিটিছ ভাৰতক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] a2lj1yekgghzts4z2dnb027bgv6m2f4 615332 615330 2026-07-03T05:34:04Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615332 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] gqzx4sbo2kjndg6iq8w6kp302y1takx 615334 615332 2026-07-03T05:34:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] using [[WP:HC|HotCat]] 615334 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] sl35kqu6lh38xeoyxrc8u64i3kclryo 615337 615334 2026-07-03T05:40:44Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615337 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] b7ymrlwyps7frsynbmhm86nv8vacjms 615344 615337 2026-07-03T05:53:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পটভূমি */ 615344 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল।পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত দিল্লীত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব।দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] bax5fb7jblgdw86de7vxyftinc99eme 615346 615344 2026-07-03T05:57:06Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615346 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি অসহযোগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত দিল্লীত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] jdwk83jquit5au9c8xzuiy006aosplc 615347 615346 2026-07-03T05:58:26Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615347 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] 1d9ccgyxltw21kz994kto9klngytu2y 615351 615347 2026-07-03T06:03:49Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পটভূমি */ 615351 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাদ্ৰাজ অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, ভাৰতৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] i3sf71x23iri919nyhxhg5v2b280o5v 615353 615351 2026-07-03T06:06:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পটভূমি */ 615353 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাদ্ৰাজ অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, ভাৰতৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল।<ref>https://web.archive.org/web/20180616154414/http://cadindia.clpr.org.in/historical_constitutions/nehru_report__motilal_nehru_1928__1st%20January%201928 </ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] nnei4d3k7m94he1mioa4ve22776qsey 615354 615353 2026-07-03T06:07:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 615354 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাদ্ৰাজ অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, ভাৰতৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল।<ref>https://web.archive.org/web/20180616154414/http://cadindia.clpr.org.in/historical_constitutions/nehru_report__motilal_nehru_1928__1st%20January%201928 </ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.212381/mode/2up Complete text of the Nehru Report] at Internet Archive *[http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#gon1935 Bibliography] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] lct5g0nndv7isyjnmm40x1pgta09ggp 615356 615354 2026-07-03T06:14:16Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615356 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাদ্ৰাজ অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, ভাৰতৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল।<ref>https://web.archive.org/web/20180616154414/http://cadindia.clpr.org.in/historical_constitutions/nehru_report__motilal_nehru_1928__1st%20January%201928 </ref> ==নেহেৰু প্ৰতিৱেদন== নেহৰু প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা সংবিধানখন আছিল ব্ৰিটিছ কমনৱেলথৰ ভিতৰত থকা ডমিনিয়ন ভাৰতৰ বাবে। প্ৰতিৱেদনখনৰ কিছুমান মূল উপাদান হ’ল- *পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ৰ বিপৰীতে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল: চৰকাৰৰ সকলো ক্ষমতা ৰাজকোষৰ প্ৰভুৰ হাতত থাকিব আৰু সকলো কৰ্তৃত্ব যেনে বিধায়িনী, কাৰ্য্যকৰী আৰু ন্যায়িক জনসাধাৰণৰপৰা আহৰণ কৰা হ’ব আৰু এই সংবিধানৰদ্বাৰা বা ইয়াৰ অধীনত আৰু ইয়াৰ অনুযায়ী প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। *কোনো ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম নাথাকিব; পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাগৰিক হিচাপে সমান অধিকাৰ থাকিব। *বাকী ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ ওপৰত নিহিত হৈ ফেডাৰেল চৰকাৰ ব্যৱস্থা থাকিব। *ইয়াত চৰকাৰৰ কাৰ্য্যকলাপৰ বৰ্ণনা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ প্ৰস্তাৱ আৰু ভাষাৰ ভিত্তিত প্ৰদেশসমূহৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পৰামৰ্শও আছিল। *ইয়াত কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৃথক ভোটাৰ বা সংখ্যালঘুৰ বাবে বিশেষ মৰ্যাদাৰ ব্যৱস্থা কৰা হোৱা নাছিল। পিছলৈ ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫ত এই দুয়োটাৰে ব্যৱস্থা উদাৰতাৰে দিয়া হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা কমেও দহ শতাংশ সংখ্যালঘু জনসংখ্যা থকা প্ৰদেশত সংখ্যালঘু আসন সংৰক্ষণৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল যদিও সেয়া সম্প্ৰদায়ৰ আকাৰৰ সৈতে কঠোৰ অনুপাতে হ’ব লাগিছিল। *কেন্দ্ৰৰ ভাষা হ’ব হিন্দুস্তানী, যিটো দেৱনাগৰী বা উৰ্দু লিপিত লিখিব পৰা যাব। ইংৰাজী ব্যৱহাৰৰ অনুমতি দিয়া হ'ব। নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ লগতে চাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদন ভাৰতীয় তিনিখন ঘূৰণীয়া মেজ সন্মিলনৰ (১৯৩০–১৯৩২) অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে উপলব্ধ আছিল। কিন্তু ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫, ছাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদনৰ ওপৰত বহুলাংশে ঋণী আছিল আৰু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ নগণ্য আছিল, যদি আচলতে আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.212381/mode/2up Complete text of the Nehru Report] at Internet Archive *[http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#gon1935 Bibliography] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] 0ovvqgwn7hylnqnqimze40ksml2ca5a 615357 615356 2026-07-03T06:15:10Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* নেহেৰু প্ৰতিৱেদন */ 615357 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাদ্ৰাজ অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, ভাৰতৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল।<ref>https://web.archive.org/web/20180616154414/http://cadindia.clpr.org.in/historical_constitutions/nehru_report__motilal_nehru_1928__1st%20January%201928 </ref> ==নেহেৰু প্ৰতিৱেদন== নেহৰু প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা সংবিধানখন আছিল ব্ৰিটিছ কমনৱেলথৰ ভিতৰত থকা ডমিনিয়ন ভাৰতৰ বাবে। প্ৰতিৱেদনখনৰ কিছুমান মূল উপাদান হ’ল- *পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ৰ বিপৰীতে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল: চৰকাৰৰ সকলো ক্ষমতা ৰাজকোষৰ প্ৰভুৰ হাতত থাকিব আৰু সকলো কৰ্তৃত্ব যেনে বিধায়িনী, কাৰ্য্যকৰী আৰু ন্যায়িক জনসাধাৰণৰপৰা আহৰণ কৰা হ’ব আৰু এই সংবিধানৰদ্বাৰা বা ইয়াৰ অধীনত আৰু ইয়াৰ অনুযায়ী প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। *কোনো ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম নাথাকিব; পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাগৰিক হিচাপে সমান অধিকাৰ থাকিব। *বাকী ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ ওপৰত নিহিত হৈ ফেডাৰেল চৰকাৰ ব্যৱস্থা থাকিব। *ইয়াত চৰকাৰৰ কাৰ্য্যকলাপৰ বৰ্ণনা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ প্ৰস্তাৱ আৰু ভাষাৰ ভিত্তিত প্ৰদেশসমূহৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পৰামৰ্শও আছিল। *ইয়াত কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৃথক ভোটাৰ বা সংখ্যালঘুৰ বাবে বিশেষ মৰ্যাদাৰ ব্যৱস্থা কৰা হোৱা নাছিল। পিছলৈ ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫ত এই দুয়োটাৰে ব্যৱস্থা উদাৰতাৰে দিয়া হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা কমেও দহ শতাংশ সংখ্যালঘু জনসংখ্যা থকা প্ৰদেশত সংখ্যালঘু আসন সংৰক্ষণৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল যদিও সেয়া সম্প্ৰদায়ৰ আকাৰৰ সৈতে কঠোৰ অনুপাতে হ’ব লাগিছিল। *কেন্দ্ৰৰ ভাষা হ’ব হিন্দুস্তানী, যিটো দেৱনাগৰী বা উৰ্দু লিপিত লিখিব পৰা যাব। ইংৰাজী ব্যৱহাৰৰ অনুমতি দিয়া হ'ব। <ref>M. S. Thirumalai, [http://www.languageinindia.com/may2005/motilalnehrureport1.html Language Policy in the Motilal Nehru Report], ''Language in India'', Vol. 5, 2005.</ref> নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ লগতে চাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদন ভাৰতীয় তিনিখন ঘূৰণীয়া মেজ সন্মিলনৰ (১৯৩০–১৯৩২) অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে উপলব্ধ আছিল। কিন্তু ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫, ছাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদনৰ ওপৰত বহুলাংশে ঋণী আছিল আৰু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ নগণ্য আছিল, যদি আচলতে আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.212381/mode/2up Complete text of the Nehru Report] at Internet Archive *[http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#gon1935 Bibliography] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] ke7gwt1ljimncznyrnbvngpxjvjaqpg 615360 615357 2026-07-03T06:23:50Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615360 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাদ্ৰাজ অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, ভাৰতৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল।<ref>https://web.archive.org/web/20180616154414/http://cadindia.clpr.org.in/historical_constitutions/nehru_report__motilal_nehru_1928__1st%20January%201928 </ref> ==নেহেৰু প্ৰতিৱেদন== নেহৰু প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা সংবিধানখন আছিল ব্ৰিটিছ কমনৱেলথৰ ভিতৰত থকা ডমিনিয়ন ভাৰতৰ বাবে। প্ৰতিৱেদনখনৰ কিছুমান মূল উপাদান হ’ল- *পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ৰ বিপৰীতে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল: চৰকাৰৰ সকলো ক্ষমতা ৰাজকোষৰ প্ৰভুৰ হাতত থাকিব আৰু সকলো কৰ্তৃত্ব যেনে বিধায়িনী, কাৰ্য্যকৰী আৰু ন্যায়িক জনসাধাৰণৰপৰা আহৰণ কৰা হ’ব আৰু এই সংবিধানৰদ্বাৰা বা ইয়াৰ অধীনত আৰু ইয়াৰ অনুযায়ী প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। *কোনো ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম নাথাকিব; পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাগৰিক হিচাপে সমান অধিকাৰ থাকিব। *বাকী ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ ওপৰত নিহিত হৈ ফেডাৰেল চৰকাৰ ব্যৱস্থা থাকিব। *ইয়াত চৰকাৰৰ কাৰ্য্যকলাপৰ বৰ্ণনা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ প্ৰস্তাৱ আৰু ভাষাৰ ভিত্তিত প্ৰদেশসমূহৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পৰামৰ্শও আছিল। *ইয়াত কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৃথক ভোটাৰ বা সংখ্যালঘুৰ বাবে বিশেষ মৰ্যাদাৰ ব্যৱস্থা কৰা হোৱা নাছিল। পিছলৈ ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫ত এই দুয়োটাৰে ব্যৱস্থা উদাৰতাৰে দিয়া হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা কমেও দহ শতাংশ সংখ্যালঘু জনসংখ্যা থকা প্ৰদেশত সংখ্যালঘু আসন সংৰক্ষণৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল যদিও সেয়া সম্প্ৰদায়ৰ আকাৰৰ সৈতে কঠোৰ অনুপাতে হ’ব লাগিছিল। *কেন্দ্ৰৰ ভাষা হ’ব হিন্দুস্তানী, যিটো দেৱনাগৰী বা উৰ্দু লিপিত লিখিব পৰা যাব। ইংৰাজী ব্যৱহাৰৰ অনুমতি দিয়া হ'ব। <ref>M. S. Thirumalai, [http://www.languageinindia.com/may2005/motilalnehrureport1.html Language Policy in the Motilal Nehru Report], ''Language in India'', Vol. 5, 2005.</ref> নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ লগতে চাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদন ভাৰতীয় তিনিখন ঘূৰণীয়া মেজ সন্মিলনৰ (১৯৩০–১৯৩২) অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে উপলব্ধ আছিল। কিন্তু ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫, ছাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদনৰ ওপৰত বহুলাংশে ঋণী আছিল আৰু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ নগণ্য আছিল, যদি আচলতে আছিল। ==নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰতি মুছলিম লীগৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== কেইজনমান ব্যতিক্ৰমী নেতাক বাদ দি মুছলিম লীগৰ অধিকাংশ নেতাই নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰস্তাৱসমূহ গ্ৰহণ কৰা নাছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে মহম্মদ আলি আই জিন্নাই ১৯২৯ চনত তেওঁৰ বিখ্যাত চৌধ্য দফা (Fourteen Points) প্ৰস্তুত কৰে। এই চৌধ্য দফাই পৰৱৰ্তী সময়ত মুছলিম সম্প্ৰদায়ক একতাবদ্ধ স্বাধীন ভাৰতত অংশগ্ৰহণৰ বিনিময়ত উত্থাপন কৰা মুখ্য দাবীসমূহৰ ভিত্তি হিচাপে পৰিগণিত কৰে। মুছলিম লীগৰ প্ৰধান আপত্তিসমূহ আছিল— * পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলী আৰু অতিৰিক্ত প্ৰতিনিধিত্ব: ১৯১৬ চনৰ লক্ষ্ণৌ চুক্তিত মুছলিমসকলৰ বাবে পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলী আৰু অতিৰিক্ত প্ৰতিনিধিত্বৰ ব্যৱস্থা স্বীকৃত হৈছিল। কিন্তু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত এই ব্যৱস্থা বাতিল কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে মুছলিম লীগে তীব্ৰ আপত্তি প্ৰকাশ কৰে। * অৱশিষ্ট ক্ষমতা :মুছলিম লীগৰ মতে, উত্তৰ-পূব আৰু উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতৰ কিছুমান প্ৰদেশত মুছলিমসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ হ'লেও কেন্দ্ৰীয় বিধানমণ্ডলত তেওঁলোক সদায় সংখ্যালঘু হৈ থাকিব। সেয়েহে নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ বিপৰীতে, তেওঁলোকে দাবী কৰে যে অৱশিষ্ট ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ সলনি প্ৰদেশসমূহৰ হাতত থাকিব লাগে। এই সন্দৰ্ভত মহম্মদ আলী জিন্নাএ কৈছিল— “কমিটিখনে মুছলিমসকলৰ ৰাজনৈতিক ভৱিষ্যৎ ধ্বংস কৰাৰ উদ্দেশ্যে সংকীৰ্ণ মনোভাব গ্ৰহণ কৰিছে। দুখেৰে ক'ব লাগিছে যে এই প্ৰতিৱেদন অত্যন্ত অস্পষ্ট আৰু ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰাৰ যোগ্য বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।” ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.212381/mode/2up Complete text of the Nehru Report] at Internet Archive *[http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#gon1935 Bibliography] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] e6fsc6etdam7whdghadwil12v0n4yeg 615363 615360 2026-07-03T06:25:53Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰতি মুছলিম লীগৰ প্ৰতিক্ৰিয়া */ 615363 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাদ্ৰাজ অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, ভাৰতৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল।<ref>https://web.archive.org/web/20180616154414/http://cadindia.clpr.org.in/historical_constitutions/nehru_report__motilal_nehru_1928__1st%20January%201928 </ref> ==নেহেৰু প্ৰতিৱেদন== নেহৰু প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা সংবিধানখন আছিল ব্ৰিটিছ কমনৱেলথৰ ভিতৰত থকা ডমিনিয়ন ভাৰতৰ বাবে। প্ৰতিৱেদনখনৰ কিছুমান মূল উপাদান হ’ল- *পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ৰ বিপৰীতে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল: চৰকাৰৰ সকলো ক্ষমতা ৰাজকোষৰ প্ৰভুৰ হাতত থাকিব আৰু সকলো কৰ্তৃত্ব যেনে বিধায়িনী, কাৰ্য্যকৰী আৰু ন্যায়িক জনসাধাৰণৰপৰা আহৰণ কৰা হ’ব আৰু এই সংবিধানৰদ্বাৰা বা ইয়াৰ অধীনত আৰু ইয়াৰ অনুযায়ী প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। *কোনো ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম নাথাকিব; পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাগৰিক হিচাপে সমান অধিকাৰ থাকিব। *বাকী ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ ওপৰত নিহিত হৈ ফেডাৰেল চৰকাৰ ব্যৱস্থা থাকিব। *ইয়াত চৰকাৰৰ কাৰ্য্যকলাপৰ বৰ্ণনা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ প্ৰস্তাৱ আৰু ভাষাৰ ভিত্তিত প্ৰদেশসমূহৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পৰামৰ্শও আছিল। *ইয়াত কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৃথক ভোটাৰ বা সংখ্যালঘুৰ বাবে বিশেষ মৰ্যাদাৰ ব্যৱস্থা কৰা হোৱা নাছিল। পিছলৈ ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫ত এই দুয়োটাৰে ব্যৱস্থা উদাৰতাৰে দিয়া হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা কমেও দহ শতাংশ সংখ্যালঘু জনসংখ্যা থকা প্ৰদেশত সংখ্যালঘু আসন সংৰক্ষণৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল যদিও সেয়া সম্প্ৰদায়ৰ আকাৰৰ সৈতে কঠোৰ অনুপাতে হ’ব লাগিছিল। *কেন্দ্ৰৰ ভাষা হ’ব হিন্দুস্তানী, যিটো দেৱনাগৰী বা উৰ্দু লিপিত লিখিব পৰা যাব। ইংৰাজী ব্যৱহাৰৰ অনুমতি দিয়া হ'ব। <ref>M. S. Thirumalai, [http://www.languageinindia.com/may2005/motilalnehrureport1.html Language Policy in the Motilal Nehru Report], ''Language in India'', Vol. 5, 2005.</ref> নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ লগতে চাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদন ভাৰতীয় তিনিখন ঘূৰণীয়া মেজ সন্মিলনৰ (১৯৩০–১৯৩২) অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে উপলব্ধ আছিল। কিন্তু ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫, ছাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদনৰ ওপৰত বহুলাংশে ঋণী আছিল আৰু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ নগণ্য আছিল, যদি আচলতে আছিল। ==নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰতি মুছলিম লীগৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== কেইজনমান ব্যতিক্ৰমী নেতাক বাদ দি মুছলিম লীগৰ অধিকাংশ নেতাই নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰস্তাৱসমূহ গ্ৰহণ কৰা নাছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে মহম্মদ আলি আই জিন্নাই ১৯২৯ চনত তেওঁৰ বিখ্যাত চৌধ্য দফা (Fourteen Points) প্ৰস্তুত কৰে। এই চৌধ্য দফাই পৰৱৰ্তী সময়ত মুছলিম সম্প্ৰদায়ক একতাবদ্ধ স্বাধীন ভাৰতত অংশগ্ৰহণৰ বিনিময়ত উত্থাপন কৰা মুখ্য দাবীসমূহৰ ভিত্তি হিচাপে পৰিগণিত কৰে। মুছলিম লীগৰ প্ৰধান আপত্তিসমূহ আছিল— * পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলী আৰু অতিৰিক্ত প্ৰতিনিধিত্ব: ১৯১৬ চনৰ লক্ষ্ণৌ চুক্তিত মুছলিমসকলৰ বাবে পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলী আৰু অতিৰিক্ত প্ৰতিনিধিত্বৰ ব্যৱস্থা স্বীকৃত হৈছিল। কিন্তু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত এই ব্যৱস্থা বাতিল কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে মুছলিম লীগে তীব্ৰ আপত্তি প্ৰকাশ কৰে। * অৱশিষ্ট ক্ষমতা :মুছলিম লীগৰ মতে, উত্তৰ-পূব আৰু উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতৰ কিছুমান প্ৰদেশত মুছলিমসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ হ'লেও কেন্দ্ৰীয় বিধানমণ্ডলত তেওঁলোক সদায় সংখ্যালঘু হৈ থাকিব। সেয়েহে নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ বিপৰীতে, তেওঁলোকে দাবী কৰে যে অৱশিষ্ট ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ সলনি প্ৰদেশসমূহৰ হাতত থাকিব লাগে। এই সন্দৰ্ভত মহম্মদ আলী জিন্নাএ কৈছিল— {{Quote| “কমিটিখনে মুছলিমসকলৰ ৰাজনৈতিক ভৱিষ্যৎ ধ্বংস কৰাৰ উদ্দেশ্যে সংকীৰ্ণ মনোভাব গ্ৰহণ কৰিছে। দুখেৰে ক'ব লাগিছে যে এই প্ৰতিৱেদন অত্যন্ত অস্পষ্ট আৰু ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰাৰ যোগ্য বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।”}} ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.212381/mode/2up Complete text of the Nehru Report] at Internet Archive *[http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#gon1935 Bibliography] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] rt46n99goktx07btr0jtzmo72vi8yne 615365 615363 2026-07-03T06:27:48Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615365 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[মাদ্ৰাজ]]] অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, ভাৰতৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল।<ref>https://web.archive.org/web/20180616154414/http://cadindia.clpr.org.in/historical_constitutions/nehru_report__motilal_nehru_1928__1st%20January%201928 </ref> ==নেহেৰু প্ৰতিৱেদন== নেহৰু প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা সংবিধানখন আছিল ব্ৰিটিছ কমনৱেলথৰ ভিতৰত থকা ডমিনিয়ন ভাৰতৰ বাবে। প্ৰতিৱেদনখনৰ কিছুমান মূল উপাদান হ’ল- *পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ৰ বিপৰীতে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল: চৰকাৰৰ সকলো ক্ষমতা ৰাজকোষৰ প্ৰভুৰ হাতত থাকিব আৰু সকলো কৰ্তৃত্ব যেনে বিধায়িনী, কাৰ্য্যকৰী আৰু ন্যায়িক জনসাধাৰণৰপৰা আহৰণ কৰা হ’ব আৰু এই সংবিধানৰদ্বাৰা বা ইয়াৰ অধীনত আৰু ইয়াৰ অনুযায়ী প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। *কোনো ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম নাথাকিব; পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাগৰিক হিচাপে সমান অধিকাৰ থাকিব। *বাকী ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ ওপৰত নিহিত হৈ ফেডাৰেল চৰকাৰ ব্যৱস্থা থাকিব। *ইয়াত চৰকাৰৰ কাৰ্য্যকলাপৰ বৰ্ণনা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ প্ৰস্তাৱ আৰু ভাষাৰ ভিত্তিত প্ৰদেশসমূহৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পৰামৰ্শও আছিল। *ইয়াত কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৃথক ভোটাৰ বা সংখ্যালঘুৰ বাবে বিশেষ মৰ্যাদাৰ ব্যৱস্থা কৰা হোৱা নাছিল। পিছলৈ ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫ত এই দুয়োটাৰে ব্যৱস্থা উদাৰতাৰে দিয়া হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা কমেও দহ শতাংশ সংখ্যালঘু জনসংখ্যা থকা প্ৰদেশত সংখ্যালঘু আসন সংৰক্ষণৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল যদিও সেয়া সম্প্ৰদায়ৰ আকাৰৰ সৈতে কঠোৰ অনুপাতে হ’ব লাগিছিল। *কেন্দ্ৰৰ ভাষা হ’ব হিন্দুস্তানী, যিটো দেৱনাগৰী বা উৰ্দু লিপিত লিখিব পৰা যাব। ইংৰাজী ব্যৱহাৰৰ অনুমতি দিয়া হ'ব। <ref>M. S. Thirumalai, [http://www.languageinindia.com/may2005/motilalnehrureport1.html Language Policy in the Motilal Nehru Report], ''Language in India'', Vol. 5, 2005.</ref> নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ লগতে চাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদন ভাৰতীয় তিনিখন ঘূৰণীয়া মেজ সন্মিলনৰ (১৯৩০–১৯৩২) অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে উপলব্ধ আছিল। কিন্তু ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫, ছাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদনৰ ওপৰত বহুলাংশে ঋণী আছিল আৰু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ নগণ্য আছিল, যদি আচলতে আছিল। ==নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰতি মুছলিম লীগৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== কেইজনমান ব্যতিক্ৰমী নেতাক বাদ দি মুছলিম লীগৰ অধিকাংশ নেতাই নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰস্তাৱসমূহ গ্ৰহণ কৰা নাছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে মহম্মদ আলি আই জিন্নাই ১৯২৯ চনত তেওঁৰ বিখ্যাত চৌধ্য দফা (Fourteen Points) প্ৰস্তুত কৰে। এই চৌধ্য দফাই পৰৱৰ্তী সময়ত মুছলিম সম্প্ৰদায়ক একতাবদ্ধ স্বাধীন ভাৰতত অংশগ্ৰহণৰ বিনিময়ত উত্থাপন কৰা মুখ্য দাবীসমূহৰ ভিত্তি হিচাপে পৰিগণিত কৰে। মুছলিম লীগৰ প্ৰধান আপত্তিসমূহ আছিল— * পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলী আৰু অতিৰিক্ত প্ৰতিনিধিত্ব: ১৯১৬ চনৰ লক্ষ্ণৌ চুক্তিত মুছলিমসকলৰ বাবে পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলী আৰু অতিৰিক্ত প্ৰতিনিধিত্বৰ ব্যৱস্থা স্বীকৃত হৈছিল। কিন্তু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত এই ব্যৱস্থা বাতিল কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে মুছলিম লীগে তীব্ৰ আপত্তি প্ৰকাশ কৰে। * অৱশিষ্ট ক্ষমতা :মুছলিম লীগৰ মতে, উত্তৰ-পূব আৰু উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতৰ কিছুমান প্ৰদেশত মুছলিমসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ হ'লেও কেন্দ্ৰীয় বিধানমণ্ডলত তেওঁলোক সদায় সংখ্যালঘু হৈ থাকিব। সেয়েহে নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ বিপৰীতে, তেওঁলোকে দাবী কৰে যে অৱশিষ্ট ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ সলনি প্ৰদেশসমূহৰ হাতত থাকিব লাগে। এই সন্দৰ্ভত মহম্মদ আলী জিন্নাএ কৈছিল— {{Quote| “কমিটিখনে মুছলিমসকলৰ ৰাজনৈতিক ভৱিষ্যৎ ধ্বংস কৰাৰ উদ্দেশ্যে সংকীৰ্ণ মনোভাব গ্ৰহণ কৰিছে। দুখেৰে ক'ব লাগিছে যে এই প্ৰতিৱেদন অত্যন্ত অস্পষ্ট আৰু ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰাৰ যোগ্য বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।”}} ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.212381/mode/2up Complete text of the Nehru Report] at Internet Archive *[http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#gon1935 Bibliography] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] go7ak1v6am6hy59u0hys4inckfq7va8 615366 615365 2026-07-03T06:29:36Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পটভূমি */ 615366 wikitext text/x-wiki '''নেহেৰু প্ৰতিৱেদন ({{lang-en|Nehru Report}})''' ১৯২৮ চনত [[মতিলাল নেহৰু]]ৰ সভাপতিত্বত সৰ্বদলীয় সন্মিলন এ প্ৰস্তুত কৰা এখন স্মাৰকপত্ৰ আছিল। এই প্ৰতিৱেদনত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ক ডমিনিয়ন মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ বাবে এখন সংঘীয় শাসন-ব্যৱস্থা-ভিত্তিক সংবিধান প্ৰণয়নৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছিল। লগতে বিধানসভাসমূহত সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা ৰাখি যৌথ নিৰ্বাচকমণ্ডলী প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শও দিয়া হৈছিল। <ref>{{Cite book|last=Dolly|first=Sequeira|title=Total History & Civics 10 ICSE|publisher=Morning Star|year=2021|location=New Delhi|page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Pradhan |first=Ram Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Nu9VDwAAQBAJ |title=Raj To Swaraj: Raj To Swaraj: Tracing India's Journey to Freedom |date=2021-01-19 |publisher=Prabhat Prakashan |isbn=978-93-5266-431-3 |language=en}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে নেহেৰু প্ৰতিৱেদনৰ পৰামৰ্শসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰক এক বছৰৰ সময় দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে, যদি এই সময়সীমাৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰতিৱেদনখনৰ পৰামৰ্শসমূহ মানি নলয়, তেন্তে দেশজুৰি [[অসহযোগ আন্দোলন]] আৰম্ভ কৰা হ'ব। সৰ্বদলীয় সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱ অনুমোদন কৰে। ==পটভূমি== ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ প্ৰায় অন্তিম সময়লৈকে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সংবিধানিক বিকাশৰ সময়, ধৰণ আৰু কাঠামো কেৱল ব্ৰিটিছ সংসদেই নিৰ্ধাৰণ কৰিব। অৱশ্যে, এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাৰতীয়সকলৰ মতামত লোৱা হ'ব বুলি ধৰা হৈছিল। এই নীতি আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰ ভাৰত শাসন আইনত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৯৪২ চনৰ ক্ৰিপছ ঘোষণা (Cripps Declaration)-ৰ পূৰ্বলৈকে ব্ৰিটেইনে ভাৰতীয়সকলৰ নিজৰ সংবিধান নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰা নাছিল। ১৯২৫ চনত [[ভাৰত]]ৰ বাবে নতুন সংবিধানৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ এক বেচৰকাৰী প্ৰচেষ্টা [[এনি বেছাণ্ট]] আৰু তেওঁৰ কেইজনমান ভাৰতীয় সহযোগীয়ে গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেতিয়াৰ বহু জাতীয় নেতা এই প্ৰস্তাৱৰ প্ৰতি বিশেষ উৎসাহ দেখুওৱা নাছিল। পিছত ১৯২৫ চনৰ জানুৱাৰী–ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত সৰ্বদলীয় সন্মিলনত এই খচৰাখন কিছু সংশোধন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত [[কানপুৰ]]ত অনুষ্ঠিত এখন অধিৱেশনত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদন জনোৱা হয়। এই খচৰাখন আইনৰ ৰূপ দি ১৯২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জৰ্জ লেন্সবেৰিয়ে হাউচ অৱ কমনছত "ভাৰতীয় কমনৱেলথ বিধেয়ক " শীৰ্ষক উত্থাপন কৰে। বিধেয়কখনত ভাৰতক তৎক্ষণাতেই ডমিনিয়ন (Dominion) মৰ্যাদা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল, যদিও কিছুমান বিষয় সাময়িকভাৱে ব্ৰিটিছ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব বুলি কোৱা হৈছিল। সেই অনুসৰি ভাইচৰয়ে (ৰজাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে) সামৰিক বাহিনী, নৌবাহিনী আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিব। ভাৰতীয় সংসদে নিজেই সেই দায়িত্ব ল’বলৈ সক্ষম বুলি ঘোষণা নকৰালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি থাকিব। দেশীয় ৰাজ্যসমূহ সম্পৰ্কীয় যিকোনো আইন প্ৰণয়নৰ পূৰ্বে ভাইচৰয়ৰ অনুমোদন বাধ্যতামূলক হ’ব। বিধেয়কখনত এখন অধিকাৰ-পত্ৰ (Bill of Rights)ও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা, বিবেকৰ স্বাধীনতা, বাক্-স্বাধীনতা আৰু নাৰী-পুৰুষৰ সম অধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল। কিন্তু এই সংবিধান-প্ৰস্তাৱে জনসাধাৰণৰ মাজত বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ইয়াৰ এটা কাৰণ আছিল যে এই খচৰাখন সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰতীয়সকলৰ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰা হোৱা নাছিল। আন এটা মুখ্য কাৰণ আছিল যে তেতিয়াৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন মূলতঃ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত কেন্দ্ৰীভূত আছিল; বিকল্প সাংবিধানিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাত নেতাসকলৰ আগ্ৰহ তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। ১৯২৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯১৯ৰ কাৰ্যকৰীতা পুনৰীক্ষণৰ বাবে আৰু ভাৰতৰ বাবে সাংবিধানিক সংস্কাৰৰ প্ৰস্তাৱ দিবলৈ চাইমন কমিচন নিযুক্তি দিয়ে। আয়োগত এজনো ভাৰতীয় সদস্যৰ অনুপস্থিতিয়ে জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ নেতাসকলক ক্ষুব্ধ কৰি তুলিছিল। ব্ৰিটিছে এই অসন্তুষ্টি স্বীকাৰ কৰিছিল যদিও আয়োগৰ গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা চিন্তা কৰা নাছিল; তেওঁলোকে ভাৰতীয় অমিলৰ ভিত্তিত নিজৰ বৰ্জনৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকে সহমতৰদ্বাৰা সংবিধান গঠন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ কয়। ১৯২৫ চনত হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভাৰত বিৰোধী বৰ্ণবাদী ভাষণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সাংসদ তথা ভাৰতৰ ৰাজ্যিক সচিব লৰ্ড বাৰ্কেনহেডেও একেধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। ১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[মাদ্ৰাজ]] অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে চাইমন আয়োগ গঠনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দুটা ডাঙৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে: প্ৰথমতে আয়োগক সহযোগ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়; দ্বিতীয়তে, [[ভাৰত]]ৰ বাবে সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ই সৰ্বদল সন্মিলন গঠন কৰিছিল।<ref>https://web.archive.org/web/20180616154414/http://cadindia.clpr.org.in/historical_constitutions/nehru_report__motilal_nehru_1928__1st%20January%201928 </ref> ==নেহেৰু প্ৰতিৱেদন== নেহৰু প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা সংবিধানখন আছিল ব্ৰিটিছ কমনৱেলথৰ ভিতৰত থকা ডমিনিয়ন ভাৰতৰ বাবে। প্ৰতিৱেদনখনৰ কিছুমান মূল উপাদান হ’ল- *পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰত চৰকাৰ আইন ১৯৩৫ৰ বিপৰীতে ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল: চৰকাৰৰ সকলো ক্ষমতা ৰাজকোষৰ প্ৰভুৰ হাতত থাকিব আৰু সকলো কৰ্তৃত্ব যেনে বিধায়িনী, কাৰ্য্যকৰী আৰু ন্যায়িক জনসাধাৰণৰপৰা আহৰণ কৰা হ’ব আৰু এই সংবিধানৰদ্বাৰা বা ইয়াৰ অধীনত আৰু ইয়াৰ অনুযায়ী প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। *কোনো ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম নাথাকিব; পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাগৰিক হিচাপে সমান অধিকাৰ থাকিব। *বাকী ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ ওপৰত নিহিত হৈ ফেডাৰেল চৰকাৰ ব্যৱস্থা থাকিব। *ইয়াত চৰকাৰৰ কাৰ্য্যকলাপৰ বৰ্ণনা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, য’ত [[উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ প্ৰস্তাৱ আৰু ভাষাৰ ভিত্তিত প্ৰদেশসমূহৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পৰামৰ্শও আছিল। *ইয়াত কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে পৃথক ভোটাৰ বা সংখ্যালঘুৰ বাবে বিশেষ মৰ্যাদাৰ ব্যৱস্থা কৰা হোৱা নাছিল। পিছলৈ ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫ত এই দুয়োটাৰে ব্যৱস্থা উদাৰতাৰে দিয়া হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা কমেও দহ শতাংশ সংখ্যালঘু জনসংখ্যা থকা প্ৰদেশত সংখ্যালঘু আসন সংৰক্ষণৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল যদিও সেয়া সম্প্ৰদায়ৰ আকাৰৰ সৈতে কঠোৰ অনুপাতে হ’ব লাগিছিল। *কেন্দ্ৰৰ ভাষা হ’ব হিন্দুস্তানী, যিটো দেৱনাগৰী বা উৰ্দু লিপিত লিখিব পৰা যাব। ইংৰাজী ব্যৱহাৰৰ অনুমতি দিয়া হ'ব। <ref>M. S. Thirumalai, [http://www.languageinindia.com/may2005/motilalnehrureport1.html Language Policy in the Motilal Nehru Report], ''Language in India'', Vol. 5, 2005.</ref> নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ লগতে চাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদন ভাৰতীয় তিনিখন ঘূৰণীয়া মেজ সন্মিলনৰ (১৯৩০–১৯৩২) অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে উপলব্ধ আছিল। কিন্তু ভাৰত চৰকাৰ আইন, ১৯৩৫, ছাইমন কমিচনৰ প্ৰতিৱেদনৰ ওপৰত বহুলাংশে ঋণী আছিল আৰু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ নগণ্য আছিল, যদি আচলতে আছিল। ==নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰতি মুছলিম লীগৰ প্ৰতিক্ৰিয়া== কেইজনমান ব্যতিক্ৰমী নেতাক বাদ দি মুছলিম লীগৰ অধিকাংশ নেতাই নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ প্ৰস্তাৱসমূহ গ্ৰহণ কৰা নাছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে মহম্মদ আলি আই জিন্নাই ১৯২৯ চনত তেওঁৰ বিখ্যাত চৌধ্য দফা (Fourteen Points) প্ৰস্তুত কৰে। এই চৌধ্য দফাই পৰৱৰ্তী সময়ত মুছলিম সম্প্ৰদায়ক একতাবদ্ধ স্বাধীন ভাৰতত অংশগ্ৰহণৰ বিনিময়ত উত্থাপন কৰা মুখ্য দাবীসমূহৰ ভিত্তি হিচাপে পৰিগণিত কৰে। মুছলিম লীগৰ প্ৰধান আপত্তিসমূহ আছিল— * পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলী আৰু অতিৰিক্ত প্ৰতিনিধিত্ব: ১৯১৬ চনৰ লক্ষ্ণৌ চুক্তিত মুছলিমসকলৰ বাবে পৃথক নিৰ্বাচকমণ্ডলী আৰু অতিৰিক্ত প্ৰতিনিধিত্বৰ ব্যৱস্থা স্বীকৃত হৈছিল। কিন্তু নেহৰু প্ৰতিৱেদনত এই ব্যৱস্থা বাতিল কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে মুছলিম লীগে তীব্ৰ আপত্তি প্ৰকাশ কৰে। * অৱশিষ্ট ক্ষমতা :মুছলিম লীগৰ মতে, উত্তৰ-পূব আৰু উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতৰ কিছুমান প্ৰদেশত মুছলিমসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ হ'লেও কেন্দ্ৰীয় বিধানমণ্ডলত তেওঁলোক সদায় সংখ্যালঘু হৈ থাকিব। সেয়েহে নেহৰু প্ৰতিৱেদনৰ বিপৰীতে, তেওঁলোকে দাবী কৰে যে অৱশিষ্ট ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ সলনি প্ৰদেশসমূহৰ হাতত থাকিব লাগে। এই সন্দৰ্ভত মহম্মদ আলী জিন্নাএ কৈছিল— {{Quote| “কমিটিখনে মুছলিমসকলৰ ৰাজনৈতিক ভৱিষ্যৎ ধ্বংস কৰাৰ উদ্দেশ্যে সংকীৰ্ণ মনোভাব গ্ৰহণ কৰিছে। দুখেৰে ক'ব লাগিছে যে এই প্ৰতিৱেদন অত্যন্ত অস্পষ্ট আৰু ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰাৰ যোগ্য বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।”}} ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.212381/mode/2up Complete text of the Nehru Report] at Internet Archive *[http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#gon1935 Bibliography] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] dz0p0p97s3lhux3w7rjzfgr883z491e 0 137739 615376 2026-07-03T06:54:06Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615376 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। 983zak7drxmerbre5l278ir9c0pewce 615377 615376 2026-07-03T06:55:32Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] using [[WP:HC|HotCat]] 615377 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] g2q32atfzzlw9fxyr2fddwjz2wi50nl 615378 615377 2026-07-03T06:55:51Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:চৰকাৰী সংস্থা]] using [[WP:HC|HotCat]] 615378 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] e1w1v5b1zma2aden5yedfbtqwtlffcy 615379 615378 2026-07-03T06:58:46Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615379 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] atem3mf7ry76pw4l3npimn1hqur5nwa 615380 615379 2026-07-03T07:01:47Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ইতিহাস */ 615380 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] pscvdtzgpx8ox7iy8ws4ad28curad60 615381 615380 2026-07-03T07:04:30Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ইতিহাস */ 615381 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] 1j91i73ywr4af2379buclm48y3lt52m 615382 615381 2026-07-03T07:06:20Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ইতিহাস */ 615382 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ <ref>Avathi https://www.avathi.com Sikandar Bagh </ref> হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] m5ypqaeb3ldqq59ijf28b8hyirgqgk0 615383 615382 2026-07-03T07:11:49Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615383 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ <ref>Avathi https://www.avathi.com Sikandar Bagh </ref> হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==কৃতিত্ব== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ(NBRI) ৰ উল্লেখযোগ্য সাফল্যবিলাক হৈছে *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানএ 'লছ বানোছ ভেৰিগাটা-জয়ন্তী' (Los Banos Variegata-Jayanthi) নামৰ বগেনভিলিয়া ফুলৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। *হোৱাইটফ্লাই পোকৰ আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে NBRI, লখনউয়ে পোক-প্ৰতিৰোধী কপাহৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকসকলৰ এটা দলে বিটি প্ৰ'টিন প্ৰকাশ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম স্বদেশীয় (Indigenous) ট্ৰান্সজেনিক কপাহৰ জাত সফলভাৱে বিকশিত কৰিছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] jqacqfv0gk3tx58bxshhcet8bpp6b84 615384 615383 2026-07-03T07:12:40Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৃতিত্ব */ 615384 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ <ref>Avathi https://www.avathi.com Sikandar Bagh </ref> হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==কৃতিত্ব== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ(NBRI) ৰ উল্লেখযোগ্য সাফল্যবিলাক হৈছে *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানএ 'লছ বানোছ ভেৰিগাটা-জয়ন্তী' (Los Banos Variegata-Jayanthi) নামৰ বগেনভিলিয়া ফুলৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। <ref>{{cite web | url = http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | title = Scientists develop new variety of bougainvillea | access-date = 2008-08-11 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20080916151019/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | archive-date = 2008-09-16 }}</ref> *হোৱাইটফ্লাই পোকৰ আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে NBRI, লখনউয়ে পোক-প্ৰতিৰোধী কপাহৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকসকলৰ এটা দলে বিটি প্ৰ'টিন প্ৰকাশ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম স্বদেশীয় (Indigenous) ট্ৰান্সজেনিক কপাহৰ জাত সফলভাৱে বিকশিত কৰিছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] 9gs6n8zxaxnsbzbug4acz6rnmul3aeg 615385 615384 2026-07-03T07:13:16Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৃতিত্ব */ 615385 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ <ref>Avathi https://www.avathi.com Sikandar Bagh </ref> হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==কৃতিত্ব== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ(NBRI) ৰ উল্লেখযোগ্য সাফল্যবিলাক হৈছে *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানএ 'লছ বানোছ ভেৰিগাটা-জয়ন্তী' (Los Banos Variegata-Jayanthi) নামৰ বগেনভিলিয়া ফুলৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। <ref>{{cite web | url = http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | title = Scientists develop new variety of bougainvillea | access-date = 2008-08-11 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20080916151019/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | archive-date = 2008-09-16 }}</ref> *হোৱাইটফ্লাই পোকৰ আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে NBRI, লক্ষ্ণৌ এ পোক-প্ৰতিৰোধী কপাহৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকসকলৰ এটা দলে বিটি প্ৰ'টিন প্ৰকাশ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম স্বদেশীয় (Indigenous) ট্ৰান্সজেনিক কপাহৰ জাত সফলভাৱে বিকশিত কৰিছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] s8a7ldih87wgf8rf007ywgtpfqb1wpd 615386 615385 2026-07-03T07:14:22Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৃতিত্ব */ 615386 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ <ref>Avathi https://www.avathi.com Sikandar Bagh </ref> হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==কৃতিত্ব== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ(NBRI) ৰ উল্লেখযোগ্য সাফল্যবিলাক হৈছে *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানএ 'লছ বানোছ ভেৰিগাটা-জয়ন্তী' (Los Banos Variegata-Jayanthi) নামৰ বগেনভিলিয়া ফুলৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। <ref>{{cite web | url = http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | title = Scientists develop new variety of bougainvillea | access-date = 2008-08-11 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20080916151019/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | archive-date = 2008-09-16 }}</ref> *হোৱাইটফ্লাই পোকৰ আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে NBRI, লক্ষ্ণৌ এ পোক-প্ৰতিৰোধী কপাহৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে।<ref>PIB https://www.pib.gov.in Scientists ready for field trials of pest-resistant cotton variety </ref> *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকসকলৰ এটা দলে বিটি প্ৰ'টিন প্ৰকাশ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম স্বদেশীয় (Indigenous) ট্ৰান্সজেনিক কপাহৰ জাত সফলভাৱে বিকশিত কৰিছে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] tvqwk7vepro18incv5pio9t9a7f6nik 615387 615386 2026-07-03T07:15:36Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৃতিত্ব */ 615387 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ <ref>Avathi https://www.avathi.com Sikandar Bagh </ref> হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==কৃতিত্ব== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ(NBRI) ৰ উল্লেখযোগ্য সাফল্যবিলাক হৈছে *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানএ 'লছ বানোছ ভেৰিগাটা-জয়ন্তী' (Los Banos Variegata-Jayanthi) নামৰ বগেনভিলিয়া ফুলৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। <ref>{{cite web | url = http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | title = Scientists develop new variety of bougainvillea | access-date = 2008-08-11 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20080916151019/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | archive-date = 2008-09-16 }}</ref> *হোৱাইটফ্লাই পোকৰ আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে NBRI, লক্ষ্ণৌ এ পোক-প্ৰতিৰোধী কপাহৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে।<ref>PIB https://www.pib.gov.in Scientists ready for field trials of pest-resistant cotton variety </ref> *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকসকলৰ এটা দলে বিটি প্ৰ'টিন প্ৰকাশ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম স্বদেশীয় (Indigenous) ট্ৰান্সজেনিক কপাহৰ জাত সফলভাৱে বিকশিত কৰিছে।<ref>Vision IAS https://dce.visionias.in CSIR-National Botanical Research Institute (NBRI) has developed the ... </ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] 12iclai6mzs5bhxs3oycphmupz6jwqd 615392 615387 2026-07-03T07:25:56Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৃতিত্ব */ 615392 wikitext text/x-wiki '''ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ({{lang-en|National Botanical Research Institute}})'''বা চমূকৈ NBRI''' হৈছে ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR)-ৰ অধীনস্থ এক আগশাৰীৰ উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় লক্ষ্ণৌত অৱস্থিত। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উদ্ভিদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, আধুনিক জীৱবিজ্ঞান, উদ্ভিদ জৈৱ-প্ৰযুক্তি, উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰয়োগমূলক উদ্ভিদ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা কৰে। NBRI-ৰ নেতৃত্ব এজন সঞ্চালকএ বহন কৰে আৰু তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ গৱেষণা, প্ৰশাসন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটো CSIR-ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়, যিটো ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত। CSIR-ৰ সভাপতি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। NBRI সম্পূৰ্ণৰূপে ভাৰত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আৰু অৰ্থায়িত এক ৰাজহুৱা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==ইতিহাস== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ আৰম্ভণি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যান (National Botanic Gardens, NBG) হিচাপে হৈছিল। এই উদ্যানখন কৈলাস নাথ কৌল এ<ref>The Nehru Archive https://nehruarchive.in Kailas Nath Kaul </ref> উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰ হৈ স্থাপন কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত ইয়াক CSIR-এ এই প্ৰতিষ্ঠানক নিজৰ অধীনলৈ আনে। ১৯৬৪ চনত ত্ৰিলোকী নাথ খোছু<ref>Grokipedia https://grokipedia.com Triloki Nath Khoshoo </ref> সহকাৰী সঞ্চালক হিচাপে যোগদান কৰি কিছুদিনৰ পাছতে সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ নেতৃত্বত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পৰম্পৰাগত উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ লগতে দেশৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰয়োগমূলক আৰু উন্নয়নমুখী উদ্ভিদ গৱেষণাত বিশেষ গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৭৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ উদ্যানৰ নাম সলনি কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NBRI) ৰখা হয়, যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিস্তৃত লক্ষ্য, কাৰ্য আৰু গৱেষণাৰ পৰিসৰক সঠিকভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। প্ৰতিষ্ঠানটোৰ চৌহদত অৱস্থিত ছিকন্দৰ বাগ <ref>Avathi https://www.avathi.com Sikandar Bagh </ref> হ'ল লক্ষ্ণৌৰ এক ঐতিহাসিক আৰু সুপৰিচিত উদ্যান, যাৰ ঐতিহাসিক আৰু উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক দুয়োটা দিশতে বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ==কৃতিত্ব== ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ(NBRI) ৰ উল্লেখযোগ্য সাফল্যবিলাক হৈছে *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানএ 'লছ বানোছ ভেৰিগাটা-জয়ন্তী' (Los Banos Variegata-Jayanthi) নামৰ বগেনভিলিয়া ফুলৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে। <ref>{{cite web | url = http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | title = Scientists develop new variety of bougainvillea | access-date = 2008-08-11 | url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20080916151019/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=&id=92149910-6ba1-4841-ae84-8bd718b72699&&Headline=Scientists+develop+new+variety+of+bougainvillea&strParent=strParentID | archive-date = 2008-09-16 }}</ref> *হোৱাইটফ্লাই পোকৰ আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে NBRI, লক্ষ্ণৌ এ পোক-প্ৰতিৰোধী কপাহৰ এক নতুন জাত উদ্ভাৱন কৰিছে।<ref>PIB https://www.pib.gov.in Scientists ready for field trials of pest-resistant cotton variety </ref> *ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকসকলৰ এটা দলে বিটি প্ৰ'টিন প্ৰকাশ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম স্বদেশীয় (Indigenous) ট্ৰান্সজেনিক কপাহৰ জাত সফলভাৱে বিকশিত কৰিছে।<ref>Vision IAS https://dce.visionias.in CSIR-National Botanical Research Institute (NBRI) has developed the ... </ref> ==দক্ষিণ আফ্ৰিকা== নেচনেল বটানিকেল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট (NBRI) দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰো ৰাজ্যিক উদ্ভিদ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী সংস্থা]] 75e2bqazv642twnb9qfzhb0skefp8s8 0 137740 615398 2026-07-03T08:15:57Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615398 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = Shehbaz Sharif | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = Sharif in 2025 | office = [[Prime Minister of Pakistan]] | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = 4 March 2024 | term_end = | predecessor = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = [[Imran Khan]] | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = Muhammad Shehbaz Sharif | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|Politician|businessperson}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = [[Government College University, Lahore]] ([[Bachelor of Arts|BA]]) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মুহাম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} sncxrl9rhpr26vggh1ntjcseo8rcsek 615399 615398 2026-07-03T08:16:17Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ৰাজনীতিবিদ]] using [[WP:HC|HotCat]] 615399 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = Shehbaz Sharif | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = Sharif in 2025 | office = [[Prime Minister of Pakistan]] | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = 4 March 2024 | term_end = | predecessor = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = [[Imran Khan]] | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = Muhammad Shehbaz Sharif | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|Politician|businessperson}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = [[Government College University, Lahore]] ([[Bachelor of Arts|BA]]) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মুহাম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] nigdecxrf3me005ohuanwsas8a5t0uv 615400 615399 2026-07-03T08:16:31Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:জীৱিত ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 615400 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = Shehbaz Sharif | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = Sharif in 2025 | office = [[Prime Minister of Pakistan]] | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = 4 March 2024 | term_end = | predecessor = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = [[Imran Khan]] | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = Muhammad Shehbaz Sharif | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|Politician|businessperson}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = [[Government College University, Lahore]] ([[Bachelor of Arts|BA]]) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মুহাম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] hsb4sxy4hcrxeobd4r53bn3ahwfllyw 615401 615400 2026-07-03T08:16:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 615401 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = Shehbaz Sharif | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = Sharif in 2025 | office = [[Prime Minister of Pakistan]] | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = 4 March 2024 | term_end = | predecessor = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = [[Imran Khan]] | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = Muhammad Shehbaz Sharif | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|Politician|businessperson}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = [[Government College University, Lahore]] ([[Bachelor of Arts|BA]]) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মুহাম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] o7yzxqsuzl37efwuhmpf4ekkvt223i8 615402 615401 2026-07-03T08:17:20Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:শাসক]] using [[WP:HC|HotCat]] 615402 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = Shehbaz Sharif | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = Sharif in 2025 | office = [[Prime Minister of Pakistan]] | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = 4 March 2024 | term_end = | predecessor = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = [[Imran Khan]] | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = Muhammad Shehbaz Sharif | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|Politician|businessperson}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = [[Government College University, Lahore]] ([[Bachelor of Arts|BA]]) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মুহাম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] fjrvwezd5pi1dz9zokedyj9wmbn0sf4 615403 615402 2026-07-03T08:18:38Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615403 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = [[Imran Khan]] | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = Muhammad Shehbaz Sharif | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|Politician|businessperson}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = [[Government College University, Lahore]] ([[Bachelor of Arts|BA]]) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মুহাম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] 1bd2jyci8sajc6l582oyc0k7qy1dy89 615404 615403 2026-07-03T08:21:59Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615404 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = [[Imran Khan]] | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|Politician|businessperson}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = গৱৰ্ণমেনণ্ট কলেজ ইউনিভাৰ্ছিটি, লাহোৰ (কলাৰ স্নাতক (বি এ) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] 8byy2e4bsxpspzwb02p5zvps5zv0yr5 615428 615404 2026-07-03T09:21:36Z ~2026-38056-55 50660 615428 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = আনোৱাৰ উল হক ককাৰ (পাকিস্তানৰ কেয়াৰটেকাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = ইমৰাণ খান | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|Politician|businessperson}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = গৱৰ্ণমেনণ্ট কলেজ ইউনিভাৰ্ছিটি, লাহোৰ (কলাৰ স্নাতক (বি এ) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] owc4ldtcpmltki7d6mf7tn39vmbwr3f 615429 615428 2026-07-03T09:23:32Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615429 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = আনোৱাৰ উল হক ককাৰ (পাকিস্তানৰ কেয়াৰটেকাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = ইমৰাণ খান | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|ৰাজনীতিবিদ|ব্যৱসায়ী}} | death_date = | death_place = | party = [[Pakistan Muslim League (N)|PML(N)]] (1993–present) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = গৱৰ্ণমেনণ্ট কলেজ ইউনিভাৰ্ছিটি, লাহোৰ (কলাৰ স্নাতক (বি এ) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] qjal9mta2ac7a2x6zkp49wnwtz9ob0a 615430 615429 2026-07-03T09:24:59Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615430 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = আনোৱাৰ উল হক ককাৰ (পাকিস্তানৰ কেয়াৰটেকাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = ইমৰাণ খান | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = [[Lahore]], West Punjab, Pakistan | occupation = {{hlist|ৰাজনীতিবিদ|ব্যৱসায়ী}} | death_date = | death_place = | party = পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (১৯৯৩–বৰ্তমান) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = গৱৰ্ণমেনণ্ট কলেজ ইউনিভাৰ্ছিটি, লাহোৰ (কলাৰ স্নাতক (বি এ) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] 3zni5uhzajf7bz3rbslw18qnqulkfiu 615431 615430 2026-07-03T09:26:00Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615431 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = আনোৱাৰ উল হক ককাৰ (পাকিস্তানৰ কেয়াৰটেকাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = ইমৰাণ খান | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = লাহোৰ, পশ্চিম পঞ্জাব, পাকিস্তান | occupation = {{hlist|ৰাজনীতিবিদ|ব্যৱসায়ী}} | death_date = | death_place = | party = পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (১৯৯৩–বৰ্তমান) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|Begum Nusrat|1973}} * {{marriage|Aaliya Honey|1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|[[Tehmina Durrani]]|2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = গৱৰ্ণমেনণ্ট কলেজ ইউনিভাৰ্ছিটি, লাহোৰ (কলাৰ স্নাতক (বি এ) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] a5y934wwcuvivg7jmuf1bcxft89340l 615432 615431 2026-07-03T09:28:44Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615432 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = আনোৱাৰ উল হক ককাৰ (পাকিস্তানৰ কেয়াৰটেকাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = ইমৰাণ খান | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = লাহোৰ, পশ্চিম পঞ্জাব, পাকিস্তান | occupation = {{hlist|ৰাজনীতিবিদ|ব্যৱসায়ী}} | death_date = | death_place = | party = পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (১৯৯৩–বৰ্তমান) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|বেগম নুছৰত |1973}} * {{marriage|আলিয়া হানি |1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|তেহমিনা দুৰানী |2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = 4, including [[Hamza Shahbaz|Hamza]] | relatives = [[Sharif family]] | education = গৱৰ্ণমেনণ্ট কলেজ ইউনিভাৰ্ছিটি, লাহোৰ (কলাৰ স্নাতক (বি এ) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] 4yrvcsli3rh1toioemr0sz6r4no4da9 615433 615432 2026-07-03T09:29:48Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615433 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = আনোৱাৰ উল হক ককাৰ (পাকিস্তানৰ কেয়াৰটেকাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = ইমৰাণ খান | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = লাহোৰ, পশ্চিম পঞ্জাব, পাকিস্তান | occupation = {{hlist|ৰাজনীতিবিদ|ব্যৱসায়ী}} | death_date = | death_place = | party = পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (১৯৯৩–বৰ্তমান) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|বেগম নুছৰত |1973}} * {{marriage|আলিয়া হানি |1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|তেহমিনা দুৰানী |2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = ৪ জন, হামজাকে ধৰি | relatives = [[Sharif family]] | education = গৱৰ্ণমেনণ্ট কলেজ ইউনিভাৰ্ছিটি, লাহোৰ (কলাৰ স্নাতক (বি এ) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] 36n4vqzl9sj88slmt9g3ih5opxgmauc 615434 615433 2026-07-03T09:30:25Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615434 wikitext text/x-wiki {{short description|Prime Minister of Pakistan (2022–2023; 2024–present)}} {{Infobox person | native_name = {{nobold|{{nq|شہباز شریف}}}} | native_name_lang = ur | name = শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | nickname = | image = Economic Cooperation Organization July 2025 - 1751655083 (cropped).jpg | caption = ২০২৫ চনত শ্বৰীফ | office = পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | deputy = [[Ishaq Dar]] | president = [[Arif Alvi]]<br />[[Asif Ali Zardari]] | term_start = ৪ মাৰ্চ ২০২৪ | term_end = | predecessor = আনোৱাৰ উল হক ককাৰ (পাকিস্তানৰ কেয়াৰটেকাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ) | successor1 = [[Anwaar ul Haq Kakar]] ([[Caretaker Prime Minister of Pakistan|Caretaker]]) | predecessor1 = ইমৰাণ খান | president1 = [[Arif Alvi]] | term_start1 = 11 April 2022 | term_end1 = 14 August 2023 | office2 = [[Leader of the Opposition (Pakistan)|Leader of the Opposition]] | prime_minister2 = [[Imran Khan]] | term_start2 = 20 August 2018 | term_end2 = 10 April 2022 | president2 = {{unbulleted list|[[Mamnoon Hussain]]|[[Arif Alvi]]}} | predecessor2 = [[Khurshid Shah]] | successor2 = [[Raja Riaz]] | office3 = Member of the [[National Assembly of Pakistan]] | term_start3 = 29 February 2024 | term_end3 = | term_start4 = 13 August 2018 | term_end4 = 10 August 2023 | office6 = 13th & 15th [[Chief Minister of Punjab (Pakistan)|Chief Minister of Punjab]] | governor6 = {{unbulleted list|[[Chaudhry Sarwar]]|[[Malik Muhammad Rafique Rajwana]]}} | term_start6 = 7 June 2013 | term_end6 = 7 June 2018 | predecessor6 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | successor6 = [[Hasan Askari Rizvi]] (caretaker) | governor7 = {{unbulleted list|[[Makhdoom Ahmed Mehmood]]|[[Latif Khosa]]|[[Salmaan Taseer]]}} | term_start7 = 30 March 2009 | term_end7 = 26 March 2013 | predecessor7 = ''Governor's rule'' | successor7 = [[Najam Sethi]] (caretaker) | governor8 = [[Salman Taseer]] | term_start8 = 8 June 2008 | term_end8 = 25 February 2009 | predecessor8 = [[Dost Muhammad Khosa]] | successor8 = ''Governor's rule'' | term_start9 = 20 February 1997 | term_end9 = 12 October 1999 | governor9 = [[Khawaja Tariq Rahim]]<br />[[Shahid Hamid]] | predecessor9 = [[Mian Muhammad Afzal Hayat]] (caretaker) | successor9 = [[Parvez Elahi]] | office10 = [[Pakistan Muslim League (N)#Leaders|President of Pakistan Muslim League (N)]] | term_start10 = 13 March 2018 | term_end10 = 13 May 2024 | predecessor10 = [[Nawaz Sharif]] | successor10 = [[Nawaz Sharif]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2011 | predecessor11 = [[Chaudhary Nisar Ali Khan]] | successor11 = [[Nawaz Sharif]] | constituency3 = [[NA-123 (Lahore-VII)]] | predecessor3 = ''Himself'' ([[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]]) | successor3 = | constituency4 = [[NA-123 Lahore-VII|NA-132 (Lahore-X)]] | successor4 = ''Himself'' ([[NA-123 (Lahore-VII)]]) | predecessor4 = [[Khawaja Saad Rafique]] ([[Constituency NA-125|NA-125 (Lahore-VIII)]])<br />[[Shazia Mubashar]] ([[Constituency NA-129|NA-129 (Lahore-XII)]])<br />[[Sohail Shaukat Butt]] ([[Constituency NA-130|NA-130 (Lahore-XIII)]]) | constituency5 = [[NA-120 Lahore-IV|NA-96 (Lahore-V)]] | predecessor5 = [[Jehangir Bader]] | successor5 = [[Kamil Ali Agha]] | birth_name = মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|23}} | birth_place = লাহোৰ, পশ্চিম পঞ্জাব, পাকিস্তান | occupation = {{hlist|ৰাজনীতিবিদ|ব্যৱসায়ী}} | death_date = | death_place = | party = পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (১৯৯৩–বৰ্তমান) | other_party = [[Islami Jamhoori Ittehad|IJI]] (1988–1993) | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|বেগম নুছৰত |1973}} * {{marriage|আলিয়া হানি |1993|1994|end=div}}<ref name="Khan2010">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|title=Muslim law and Pakistan|first=Omer Farooq|last=Khan|date=10 April 2010|website=[[The Times of India]]|access-date=10 February 2024|archive-date=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303145034/https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/muslim-law-and-pakistan/articleshow/5783047.cms|url-status=live}}</ref><ref name="Iqbal2005">{{Cite web |url=https://gulfnews.com/1.276492 |title=Shahbaz's wedding to top city socialite is talk of town |first=Abdullah |last=Iqbal |date=7 February 2005 |website=[[Gulf News]] |access-date=10 February 2024 |archive-date=1 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220901162703/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/shahbazs-wedding-to-top-city-socialite-is-talk-of-town-1.276492 |url-status=live }}</ref> * {{marriage|তেহমিনা দুৰানী |2003}}<ref name="Iqbal2005"/> }} | children = ৪ জন, হামজাকে ধৰি | relatives = শ্বৰীফ পৰিয়াল | education = গৱৰ্ণমেনণ্ট কলেজ ইউনিভাৰ্ছিটি, লাহোৰ (কলাৰ স্নাতক (বি এ) | signature = Signature of Shehbaz Sharif.svg | father = [[Mian Muhammad Sharif]] | mother = Shamim Akhtar | office15 = Member of the [[Provincial Assembly of Punjab]] | term_start15 = 18 October 1993 | term_end15 = 31 May 2018 | term_start16 = 30 November 1988 | term_end16 = 6 August 1990 | office14 = [[Leader of the Opposition in the Provincial Assembly of the Punjab|Leader of the Opposition of Punjab]] | term_start14 = 18 October 1993 | term_end14 = 17 November 1996 | successor14 = [[Saeed Ahmed Khan]] | predecessor14 = Rana Ikram Rabbani | term_start5 = 3 November 1990 | term_end5 = 18 July 1993 | honorific_prefix = | honorific_suffix = }} '''মিঞা মহম্মদ শ্বেহবাজ শ্বৰীফ ({{lang-en| Mian Muhammad Shehbaz Sharif}})''' (জন্ম: ২৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫১) হৈছে [[পাকিস্তান]]ৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ব্যৱসায়ী। তেওঁ ২০২৪ চনৰপৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০২২ চনৰপৰা ২০২৩ চনলৈও প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ লগতে পাকিস্তান মুছলিম লীগ (এন) (পি এম এল-এন)-ৰ সভাপতি আৰু তিনিবাৰকৈ পাঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ১২ বছৰতকৈ অধিক সময় এই পদত থাকি তেওঁ পাঞ্জাৱৰ সৰ্বাধিক দীৰ্ঘকালীন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত। শ্বেহবাজ শ্বৰীফে ১৯৮৮ চনত পাঞ্জাৱ প্ৰাদেশিক বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯০ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়, যি সময়ত তেওঁৰ ভাতৃ নৱাজ শ্বৰীফ ইছলামী জামুৰি ইত্তিহাদ (আইজেআই)-ৰ নেতা আছিল। ১৯৯৩ চনত তেওঁ পুনৰ পাঞ্জাৱ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ বিৰোধী দলৰ নেতা নিযুক্ত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাঞ্জাৱৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ১৯৯৯ চনত পাকিস্তানত সামৰিক অভ্যুত্থান সংঘটিত হোৱাৰ পিছত নৱাজ আৰু শ্বেহবাজ শ্বৰীফে চৌদি আৰৱৰ ৰজা ফাহদৰ মধ্যস্থতাত সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে এক চুক্তি কৰে আৰু প্ৰায় ১০ বছৰৰ বাবে চৌদি আৰবলৈ নিৰ্বাসনত যায়। ২০০৭ চনত তেওঁলোক [[পাকিস্তান]]লৈ উভতি আহে। ২০০৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত পি এম এল-এনে পাঞ্জাৱত জয়লাভ কৰাৰ পাছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ২০১৩ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ তৃতীয়বাৰৰ বাবে এই পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০১৭ চনত নৱাজ শ্বৰীফ পানামা পেপাৰছ গোচৰৰ ফলত পদৰ অযোগ্য ঘোষিত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজক পি এম এল-এনৰ সভাপতি মনোনীত কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতা হয়। ২০২২ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হোৱাৰ পিছত শ্বেহবাজ শ্বৰীফ [[পাকিস্তান]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়। ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত পি এম এল-এনে সংখ্যালঘু আসন লাভ কৰিলেও মিত্ৰজোঁট গঠন কৰি তেওঁ পুনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত। ১৯৯৩ চনত পাকিস্তানৰ তদানীন্তন সেনাপ্ৰধান আছিফ নৱাজ জাঞ্জুৱাৰ বিধৱাই অভিযোগ কৰিছিল যে তেওঁৰ স্বামীক হত্যা কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰত শ্বেহবাজ শ্বৰীফো জড়িত আছিল। ইয়াৰ উপৰি, ২০১৪ চনৰ মডেল টাউন হত্যাকাণ্ড ঘটনাৰ তদন্ত আৰু আদালতৰ কাৰ্যবিধিতো তেওঁৰ নাম উত্থাপিত হয়। এই ঘটনাত আৰক্ষীৰ গুলীত পাকিস্তান আৱামি তেহৰিকৰ একাধিক সমৰ্থকৰ মৃত্যু হৈছিল। ইণ্টাৰ চাৰ্ভিছ ইণ্টেলিজেন্স(আই এছ আই), মিলিটেৰী ইণ্টেলিজেন্স (এম আই) আৰু ইণ্টেলিজেন্স ব্যুৰো (আই বি)-ৰ প্ৰতিনিধি অন্তৰ্ভুক্ত যৌথ তদন্ত দলে দাখিল কৰা এক ভিন্নমতসূচক মন্তব্যত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে এই ঘটনাৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে দায় বহন কৰিছিল। পিছত লাহোৰৰ এখন অধিৱেশন আদালতে শ্বেহবাজ শ্বৰীফ, নৱাজ শ্বৰীফ আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যা গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ আৰক্ষীক নিৰ্দেশ দিয়ে। ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==টোকা== {{Notelist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শাসক]] smp9vg06wmhplzmgrcneboawtb5vsn8 1 137741 615412 2026-07-03T08:46:20Z Pranamikaadhikary 27435 /* দ্বন্দ্ব পৰিহাৰ কৰক */ নতুন অনুচ্ছেদ 615412 wikitext text/x-wiki == দ্বন্দ্ব পৰিহাৰ কৰক == অনুগ্ৰহ কৰি অপেক্ষা কৰক। সৃষ্টিকৰোঁতাই সম্পাদনা কৰি থকা অৱস্থাত আপুনি নকৰিলেও হ’ব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 08:46, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) jtf4w5g2aafupwxfj5cmtk0kv34bs7h 0 137742 615435 2026-07-03T10:11:03Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 615435 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = বঢ়মপুৰ | type = SLA | constituency_no = ৫৯ | map_image = Barhampur Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = | state = [[অসম]] | division = [[নামনি অসম]] | loksabha_cons = [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] | district = [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] | established = ১৯৭২ | reservation = নাই | mla = জীতু গোস্বামী | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = }} '''বঢ়মপুৰ বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Barhampur Assembly constituency) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ]] [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৭২ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতো এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[নগাঁও জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। এই সমষ্টিটো পূৰ্বতে অসমৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী [[প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত|প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্তৰ]] এক দীৰ্ঘকালীন দুৰ্গ হিচাপে পৰিচিত আছিল। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Election !Member !Party affiliation |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !কেশৱ চন্দ্ৰ বৰা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !লখেশ্বৰ গোহাঁই ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !ৰমেশ ফুকন ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !গিৰীন্দ্ৰ কুমাৰ বৰুৱা ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] ! rowspan="6" |[[Prafulla Kumar Mahanta|প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত]] ! rowspan="3" |[[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad Pragatisheel}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] ![[Asom Gana Parishad (Pragatisheel)|অসম গণ পৰিষদ (প্ৰগতিশীল)]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] ! rowspan="2" |[[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] ! rowspan="2" |[[Jitu Goswami|জীতু গোস্বামী]] ! rowspan="2" |[[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (BJP) দলৰ প্ৰাৰ্থী জীতু গোস্বামীয়ে বিজয় সাব্যস্ত কৰি বঢ়মপুৰ সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত দিয়া ধৰণৰ: {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বঢ়মপুৰ<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0359 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0359.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = জীতু গোস্বামী | votes = 117,555 | percentage = 59.54 | change = +10.84 }} {{Election box candidate with party link | party = Assam Jatiya Parishad | candidate = ৰাজেন গোহাঁই | votes = 60,986 | percentage = 31.00 | change = +29.66 }} {{Election box candidate with party link | party = All India United Democratic Front | candidate = মজিবুৰ ৰহমান | votes = 6,522 | percentage = 3.32 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Independent | candidate = নজৰুল ইছলাম | votes = 6,176 | percentage = 3.14 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Aam Aadmi Party | candidate = ৰাণুমাই টেৰণপি | votes = 3,158 | percentage = 1.61 | change = }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,745 | percentage = 1.40 | change = +0.50 }} {{Election box majority | votes = 56,569 | percentage = 28.54 | change = +28.02 }} {{Election box turnout | votes = 1,96,714 | percentage = 84.04 | change = +3.90 }} {{Election box hold with party link | party = Bharatiya Janata Party | winner = | swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত বঢ়মপুৰ সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল: {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বঢ়মপুৰ}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = জীতু গোস্বামী | votes = 70,111 | percentage = 48.70 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = সুৰেশ বৰা | votes = 69,360 | percentage = 48.18 | change = +3.46 }} {{Election box candidate with party link | party = Assam Jatiya Parishad | candidate = দিপীকা শইকীয়া কেওট | votes = 1,922 | percentage = 1.34 | change = }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,291 | percentage = 0.90 | change = +0.03 }} {{Election box majority | votes = 751 | percentage = 0.52 | change = -3.29 }} {{Election box turnout | votes = 1,43,957 | percentage = 80.14 | change = }} {{Election box gain with party link | party = Bharatiya Janata Party | loser = Asom Gana Parishad | swing = }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বঢ়মপুৰ}} {{Election box candidate with party link | party = Asom Gana Parishad | candidate = প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত | votes = 65,768 | percentage = 48.53 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = সুৰেশ বৰা | votes = 60,599 | percentage = 44.72 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = All India United Democratic Front | candidate = শৰিফুল ইছলাম ছিদ্দিকী | votes = 2,787 | percentage = 2.05 | change = }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,179 | percentage = 0.87 | change = }} {{Election box majority | votes = 5,169 | percentage = 3.81 | change = }} {{Election box turnout | votes = 1,35,506 | percentage = 83.85 | change = }} {{Election box hold with party link | party = Asom Gana Parishad | winner = | swing = }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[নগাঁও জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলাৰ ভূগোল]] k6h2pxwerlnvna7mbsz8isqqgvp4m0l 0 137743 615436 2026-07-03T10:23:42Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615436 wikitext text/x-wiki '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।[1] p2of5gsz9bf6q7i3c97p8wvok2rm5fr 615438 615436 2026-07-03T10:25:35Z Pranamikaadhikary 27435 615438 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।[1] 2qu65txs9lxyd3vntr6e35zpinwsi5r 615439 615438 2026-07-03T10:26:05Z Pranamikaadhikary 27435 615439 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> rvu6b8w5qrsxmllyo3gps9yf590lpzf 615440 615439 2026-07-03T10:29:20Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615440 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে[2] আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।[3] ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় (দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধনও চাওক)।[4] আজি আমেৰিকাত পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,[5] আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন ইন্ধনৰ যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।[4] কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।[6] ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক[7][8] আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল[9][10][11]ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে পৰিপাটি ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।[2] ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।[4] ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।[12] rg0t9ikxs2lre8nwq0yh4zmc53dktes 615442 615440 2026-07-03T10:32:12Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ */ 615442 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে[2] আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।[3] ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।[4] বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,[5] আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।[4] কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।[6] ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক[7][8] আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল[9][10][11]ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।[2] ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।[4] ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।[12] ldkzd4ru076ryak9ab23mao9c2x3q79 615444 615442 2026-07-03T10:34:04Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ */ 615444 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।[6] ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক[7][8] আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল[9][10][11]ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।[2] ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।[4] ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।[12] t7i6p9vpr1s907ryhvbftwkjof5dj1o 615445 615444 2026-07-03T10:35:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ */ 615445 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।[2] ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।[4] ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।[12] d5bn16i85kmd31lwm9rpyiuq9zbqqjb 615447 615445 2026-07-03T10:37:41Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ */ 615447 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> 0rsvsdi2hz7io2slxirktnl9qkimdio 615448 615447 2026-07-03T10:39:40Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ */ 615448 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা চুপাৰি বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এচিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ ডোঙা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰ পৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰ পৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। k2mpwgifi3a4yldft35zq2pi779wygp 615449 615448 2026-07-03T10:41:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৰসায়ন */ 615449 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এচিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ ডোঙা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰ পৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰ পৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। b09vllvznt7zemkso7ib4z8qqahpm30 615450 615449 2026-07-03T10:42:13Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৰসায়ন */ 615450 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|Structure of ethanol molecule. All bonds are [[single bond]]s.]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এচিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ ডোঙা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰ পৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰ পৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। j3x1xldrhwtseqil622nj452v6wovkz 615451 615450 2026-07-03T10:43:22Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৰসায়ন */ 615451 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড।]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এচিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ ডোঙা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰ পৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰ পৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। q934c1j63v4s0y11v6dfym43od9psy5 615452 615451 2026-07-03T10:45:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* ৰসায়ন */ 615452 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড।]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এচিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰ পৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰ পৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। 3kx4epa02btlzdhgsn3uuegfct3b806 615455 615452 2026-07-03T10:52:44Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615455 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।[13] ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।[14] পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।[15] সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।[16] ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।[17] কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} tahok4vqyp1aw6iwcr0l8w2r3exg56l 615456 615455 2026-07-03T10:53:38Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎস */ 615456 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।[13] ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।[14] পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।[15] সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।[16] ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।[17] কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} hqg57vvyrb0mxnzuglomklvlyq6zc21 615457 615456 2026-07-03T10:56:34Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎস */ 615457 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} dlmd97kfkwa34gbmy0fdy821zszubd6 615459 615457 2026-07-03T10:58:23Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎস */ 615459 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== 2qxq3ojywee6uxrnq6edrehgxe7b3cu 615460 615459 2026-07-03T11:00:23Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎস */ 615460 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।[18] ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, চুপাৰি, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা। [উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন][19][20] যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় (চেলুল’জিক ইথানল চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[21] ==তথ্যসূত্ৰ== 9v08gaxao81wkbxrc0ewqnzdvsnm5hy 615465 615460 2026-07-03T11:23:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎপাদন */ 615465 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 1m1qqobho2sd92mywr55i0grsqog9g1 615467 615465 2026-07-03T11:31:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎপাদন */ 615467 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।[22] কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।[23] ==তথ্যসূত্ৰ== hekt7hinmyx1ytjs15s918glmd40ilt 615468 615467 2026-07-03T11:32:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* কিন্বন */ 615468 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 50clp7vy81secsk0taacjab6kfkblg4 615469 615468 2026-07-03T11:35:11Z Pranamikaadhikary 27435 /* কিন্বন */ 615469 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পিছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।[24] ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।[25] ==তথ্যসূত্ৰ== sdkqhd2tr2ymd1dqn0o1jzzahskttfk 615470 615469 2026-07-03T11:35:33Z Pranamikaadhikary 27435 /* ডিষ্টিলেচন */ 615470 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পিছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।[24] ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।[25] ==তথ্যসূত্ৰ== q5y0tv0zhhpiq5xnnhweav0dsj6a71m 615471 615470 2026-07-03T11:36:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* ডিষ্টিলেচন */ 615471 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পিছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== tdiedpq1iwklh0cnuxj4fr1sldzekxc 615472 615471 2026-07-03T11:41:32Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615472 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুখন বিছনা ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এখন পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।[26] শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ পানীলগা সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।[27] ==তথ্যসূত্ৰ== kpwuk81lui8y61teuncpap9f11f9ess 615473 615472 2026-07-03T11:43:48Z Pranamikaadhikary 27435 /* ডিহাইড্ৰেচন */ 615473 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।[26] শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।[27] ==তথ্যসূত্ৰ== 6beil0gnqmsvzskx574in7ycvsbqp2q 615474 615473 2026-07-03T11:45:11Z Pranamikaadhikary 27435 /* ডিহাইড্ৰেচন */ 615474 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== btyjo8k3sywoa3gynzyac69aspbiube 615475 615474 2026-07-03T11:46:47Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615475 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ'ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ'কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।[28] ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথক্কৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।[29] উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথক্কৰণ নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।[30] ==তথ্যসূত্ৰ== do2iie9dcia4a0i131qc4czoi3fn371 615476 615475 2026-07-03T11:47:41Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা */ 615476 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।[28] ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথক্কৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।[29] উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথক্কৰণ নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।[30] ==তথ্যসূত্ৰ== fs4ufrfus8ofuwihw5anu1r6j2h1ios 615478 615476 2026-07-03T11:49:21Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা */ 615478 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথক্কৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== 2r35qn6tsiav1lmqtniffzordi7q7eh 615479 615478 2026-07-03T11:52:22Z Pranamikaadhikary 27435 /* উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা */ 615479 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==তথ্যসূত্ৰ== l5u23bk37ww9e56zu5jswprw8604w8t 615480 615479 2026-07-03T11:54:12Z Pranamikaadhikary 27435 /* গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা */ 615480 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।[33] যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।[34] ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== fx5it6h9bt48bmkhw46yu4h11u5kko1 615482 615480 2026-07-03T11:54:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* দক্ষতা */ 615482 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== dgku99apcm9yi8tq9bx53xmxy40v1z5 615483 615482 2026-07-03T11:55:21Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইঞ্জিন */ 615483 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== 66k4la2j0jbpwjrpw1cya0ykx8cvxfy 0 137744 615441 2026-07-03T10:31:45Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 615441 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=নগাঁও–বটদ্ৰৱা |type=SLA |constituency_no=৬০ |map_image=Nowgong Assembly constituency map.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[নামনি অসম]] |loksabha_cons=[[নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)|নগাঁও]] |district=[[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] |established=১৯৫৭ |reservation=নাই |mla=ৰূপক শৰ্মা |party={{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance= {{Party index link|National Democratic Alliance}} |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''নগাঁও–বটদ্ৰৱা বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Nagaon–Batadraba Assembly constituency) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ]] [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৫৭ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াত ইয়াৰ পূৰ্বৰ নাম 'নগাঁও বিধানসভা সমষ্টি' সলনি কৰি 'নগাঁও–বটদ্ৰৱা' ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[নগাঁও জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)|নগাঁও লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দলৰ সংযোগ |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] !মহেন্দ্ৰ নাথ হাজৰীকা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] !দেৱকান্ত বৰুৱা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Communist Party of India}}" | |[[1959 Assam Legislative Assembly by-election|১৯৫৯ (উপ-নিৰ্বাচন)]] !ফণী বৰা ![[Communist Party of India|ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] !মতিৰাম বৰা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly by-election|১৯৬২ (উপ-নিৰ্বাচন)]] !ৰূপৰাম চুত ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Communist Party of India}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !ফণী বৰা ![[Communist Party of India|ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !লীলাকান্ত বৰা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !মুকুট শৰ্মা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !মুকুট শৰ্মা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] !মুকুট শৰ্মা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] !প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত ![[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly by-election|১৯৯৬ (উপ-নিৰ্বাচন)]] !গিৰীন্দ্ৰ কুমাৰ বৰুৱা ![[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] !গিৰীন্দ্ৰ কুমাৰ বৰুৱা ![[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !গিৰীন্দ্ৰ কুমাৰ বৰুৱা ![[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !ড° দুৰ্লভ চন্দ্ৰ চামুৱা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] ! rowspan="3" |[[Rupak Sarmah|ৰূপক শৰ্মা]] ! rowspan="3" |[[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (BJP) দলৰ প্ৰাৰ্থী ৰূপক শৰ্মায়ে বিজয় সাব্যস্ত কৰি এই সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে একেৰাহে তৃতীয়বাৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত দিয়া ধৰণৰ:{{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: নগাঁও–বটদ্ৰৱা<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0360 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0360.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=ৰূপক শৰ্মা|votes=113,958|percentage=67.41|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=দুৰ্লভ চামুৱা|votes=51,974|percentage=30.74|change=}} {{Election box candidate|party=Socialist Unity Centre of India (Communist)|candidate=বৰ্ণালী শৰ্মা|votes=1,073|percentage=0.64|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,061|percentage=1.22|change=}} {{Election box majority|votes=61,984|percentage=36.67|change=}} {{Election box turnout|votes=1,69,066|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত নগাঁও সমষ্টিৰ (বৰ্তমান নগাঁও–বটদ্ৰৱা) ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল:{{Election box begin|title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: নগাঁও}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=ৰূপক শৰ্মা|votes=81,098|percentage=53.48|change=+2.24}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=ড° দুৰ্লভ চন্দ্ৰ চামুৱা|votes=70,011|percentage=46.16|change=+1.12}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=541|percentage=0.36|change=}} {{Election box majority|votes=11,087|percentage=7.32|change=}} {{Election box turnout|votes=1,51,650|percentage=81.20|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: নগাঁও}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=ৰূপক শৰ্মা|votes=66,706|percentage=51.24|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=ড° দুৰ্লভ চন্দ্ৰ চামুৱা|votes=53,442|percentage=41.04|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=কোনামনি বৰুৱা|votes=8,114|percentage=6.23|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,922|percentage=1.49|change=}} {{Election box majority|votes=13,264|percentage=10.20|change=}} {{Election box turnout|votes=1,30,184|percentage=84.15|change=}} {{Election box gain with party link|party=Bharatiya Janata Party|loser=Indian National Congress|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[নগাঁও জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} m4fkii5rc3a5qq8jmx97pq5inmfllio 0 137745 615453 2026-07-03T10:45:46Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 615453 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=ৰহা |type=SLA |constituency_no=৬১ |map_image=Raha Assembly constituency map 2023.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[নামনি অসম]] |loksabha_cons=[[নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)|নগাঁও]] |district=[[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] |established=১৯৬২ |reservation=[[অনুসূচিত জাতি]] |mla=শশীকান্ত দাস |party={{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance={{Party index link|National Democratic Alliance}} |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''ৰহা বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Raha Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৬২ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[নগাঁও জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)|নগাঁও লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত। সমষ্টিটো [[অনুসূচিত জাতি|অনুসূচিত জাতিৰ]] প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দলৰ সংযোগ |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] !মহেন্দ্ৰ নাথ হাজৰীকা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !শৰৎ চন্দ্ৰ গোস্বামী ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !গুণেন্দ্ৰ নাথ পণ্ডিত ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !বলিৰাম দাস ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !লক্ষী প্ৰসাদ হাজৰীকা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !উমেশ চন্দ্ৰ দাস ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] !গহীন চন্দ্ৰ দাস ![[Asom Gana Parishad|অสม গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] !গহীন চন্দ্ৰ দাস ![[Asom Gana Parishad|অสม গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] !আনন্দ ৰাম বৰুৱা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !গুণেশ্বৰ দাস ![[All India United Democratic Front|সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !পীয়ূষ হাজৰীকা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] !ডিম্বেশ্বৰ দাস ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] ! rowspan="2" |[[Sashi Kanta Das|শশীকান্ত দাস]] ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (BJP) দলৰ প্ৰাৰ্থী শশীকান্ত দাসে বিজয় সাব্যস্ত কৰি ৰহা সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত দিয়া ধৰণৰ:{{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ৰহা<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0361 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0361.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=শশীকান্ত দাস|votes=111,360|percentage=53.43|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=উৎপল বণিয়া|votes=90,766|percentage=43.55|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=মুকুট দাস|votes=2,595|percentage=1.25|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Aam Aadmi Party|candidate=বৰুণ বিকাশ দাস|votes=1,729|percentage=0.83|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,958|percentage=0.94|change=}} {{Election box majority|votes=20,594|percentage=9.88|change=}} {{Election box turnout|votes=2,08,408|percentage=|change=}} {{Election box gain with party link|party=Bharatiya Janata Party|loser=Indian National Congress|swing=}} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত ৰহা সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল:{{Election box begin|title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ৰহা}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=শশীকান্ত দাস|votes=86,389|percentage=50.05|change=+22.91}} {{Election box candidate with party link|party=Asom Gana Parishad|candidate=বিষ্ণু দাস|votes=73,794|percentage=42.75|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=ডিম্বেশ্বৰ দাস|votes=9,122|percentage=5.28|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,675|percentage=0.97|change=}} {{Election box majority|votes=12,595|percentage=7.30|change=}} {{Election box turnout|votes=1,72,600|percentage=82.00|change=}} {{Election box hold with party link|party=Indian National Congress|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ৰহা}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=ডিম্বেশ্বৰ দাস|votes=76,941|percentage=47.60|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=শশীকান্ত দাস|votes=43,867|percentage=27.14|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=গুণেশ্বৰ দাস|votes=33,280|percentage=20.60|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,245|percentage=0.77|change=}} {{Election box majority|votes=33,074|percentage=20.46|change=}} {{Election box turnout|votes=1,61,500|percentage=85.38|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[নগাঁও জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} 682xei0q1poh3k71hgaq75rrxzhxupt 615454 615453 2026-07-03T10:48:59Z ManjurKhan 18997 /* বিধানসভাৰ সদস্যসকল */ বানান শুধৰণি 615454 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=ৰহা |type=SLA |constituency_no=৬১ |map_image=Raha Assembly constituency map 2023.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[নামনি অসম]] |loksabha_cons=[[নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)|নগাঁও]] |district=[[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] |established=১৯৬২ |reservation=[[অনুসূচিত জাতি]] |mla=শশীকান্ত দাস |party={{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance={{Party index link|National Democratic Alliance}} |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''ৰহা বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Raha Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৬২ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[নগাঁও জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)|নগাঁও লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত। সমষ্টিটো [[অনুসূচিত জাতি|অনুসূচিত জাতিৰ]] প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দলৰ সংযোগ |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] !মহেন্দ্ৰ নাথ হাজৰীকা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !শৰৎ চন্দ্ৰ গোস্বামী ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !গুণেন্দ্ৰ নাথ পণ্ডিত ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !বলিৰাম দাস ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !লক্ষী প্ৰসাদ হাজৰীকা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !উমেশ চন্দ্ৰ দাস ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] !গহীন চন্দ্ৰ দাস ![[অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] !গহীন চন্দ্ৰ দাস ![[অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] !আনন্দ ৰাম বৰুৱা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !গুণেশ্বৰ দাস ![[All India United Democratic Front|সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !পীয়ূষ হাজৰীকা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] !ডিম্বেশ্বৰ দাস ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] ! rowspan="2" |[[Sashi Kanta Das|শশীকান্ত দাস]] ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (BJP) দলৰ প্ৰাৰ্থী শশীকান্ত দাসে বিজয় সাব্যস্ত কৰি ৰহা সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত দিয়া ধৰণৰ:{{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ৰহা<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0361 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0361.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=শশীকান্ত দাস|votes=111,360|percentage=53.43|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=উৎপল বণিয়া|votes=90,766|percentage=43.55|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=মুকুট দাস|votes=2,595|percentage=1.25|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Aam Aadmi Party|candidate=বৰুণ বিকাশ দাস|votes=1,729|percentage=0.83|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,958|percentage=0.94|change=}} {{Election box majority|votes=20,594|percentage=9.88|change=}} {{Election box turnout|votes=2,08,408|percentage=|change=}} {{Election box gain with party link|party=Bharatiya Janata Party|loser=Indian National Congress|swing=}} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত ৰহা সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল:{{Election box begin|title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ৰহা}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=শশীকান্ত দাস|votes=86,389|percentage=50.05|change=+22.91}} {{Election box candidate with party link|party=Asom Gana Parishad|candidate=বিষ্ণু দাস|votes=73,794|percentage=42.75|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=ডিম্বেশ্বৰ দাস|votes=9,122|percentage=5.28|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,675|percentage=0.97|change=}} {{Election box majority|votes=12,595|percentage=7.30|change=}} {{Election box turnout|votes=1,72,600|percentage=82.00|change=}} {{Election box hold with party link|party=Indian National Congress|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ৰহা}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=ডিম্বেশ্বৰ দাস|votes=76,941|percentage=47.60|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=শশীকান্ত দাস|votes=43,867|percentage=27.14|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=গুণেশ্বৰ দাস|votes=33,280|percentage=20.60|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,245|percentage=0.77|change=}} {{Election box majority|votes=33,074|percentage=20.46|change=}} {{Election box turnout|votes=1,61,500|percentage=85.38|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[নগাঁও জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} 5310tegf6fensfbn2bd32mrotrsy3x2 0 137746 615461 2026-07-03T11:07:59Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 615461 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=বিন্নাকান্দি |type=SLA |constituency_no=৬২ |map_image=Binnakandi Assembly constituency map.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[নামনি অসম]] |loksabha_cons=[[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] |district=[[হোজাই জিলা|হোজাই]] |established=২০২৩ |reservation=নাই |mla=[[বদৰুদ্দিন আজমল]] |incumbent_image=File:Shri M. Badruddin Ajmal 2016.jpg |party={{Party index link|All India United Democratic Front}} |alliance= |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''বিন্নাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Binnakandi Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াত হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দল |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] ![[বদৰুদ্দিন আজমল]] ![[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] দলৰ প্ৰধান মৌলানা বদৰুদ্দিন আজমলে এই সমষ্টিৰ পৰা প্ৰথম বিধায়ক হিচাপে বিজয় সাব্যস্ত কৰে। নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বিন্নাকান্দি<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0362 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0362.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=[[বদৰুদ্দিন আজমল]]|votes=119,721|percentage=50.54|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Assam Jatiya Parishad|candidate=ৰেজাউল কৰিম চৌধুৰী|votes=84,341|percentage=35.60|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Asom Gana Parishad|candidate=চাহাবুদ্দিন মজুমদাৰ|votes=20,955|percentage=8.85|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=মহম্মদ কবিৰ আহমেদ|votes=2,264|percentage=0.96|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=ফৰিজ উদ্দিন|votes=1,543|percentage=0.65|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=চামচুল হক লস্কৰ|votes=1,514|percentage=0.64|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=আব্দুল হান্নান|votes=1,369|percentage=0.58|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,023|percentage=0.85|change=}} {{Election box majority|votes=35,380|percentage=14.94|change=}} {{Election box turnout|votes=2,36,890|percentage=87.79|change=}} {{Election box new seat win|party=All India United Democratic Front|winner=সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} fg9z7fpnz0lnmowkkyi0v7lopwan4pn 0 137747 615464 2026-07-03T11:17:03Z ManjurKhan 18997 পৃষ্ঠা [[পাথাৰকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)]]ৰ পৰা [[পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টি]]লৈ ManjurKhanয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 615464 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পাথাৰকান্দি বিধানসভা সমষ্টি]] 860q5qjz6t6fubl2tts0w3vzjm0jin2 0 137748 615477 2026-07-03T11:49:19Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 615477 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = হোজাই | type = SLA | constituency_no = ৬৩ | map_image = Hojai Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = হোজাই জিলাৰ ভিতৰত ৬৩-হোজাই | state = [[অসম]] | division = [[মধ্য অসম সংমণ্ডল|মধ্য অসম]] | loksabha_cons = [[কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি|কাজিৰঙা]] | district = [[হোজাই জিলা|হোজাই]] | established = ১৯৬৭ | reservation = নাই | mla = শিলাদিত্য দেৱ | party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] | alliance = [[ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মিত্ৰজোঁট|এনডিএ]] | latest_election_year = [[২০২৬ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = 251,818 }} '''হোজাই বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Hojai Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৬৭ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত (পূৰ্বতে ই নগাওঁ লোকসভা সমষ্টিৰ অংশ আছিল)। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Election !Member !Party affiliation |- | style="background-color: {{party color|Swatantra Party}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !আৰ. আহমেদ ![[Swatantra Party|স্বতন্ত্ৰ পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !ইদ্ৰিছ আলী ফকীৰ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !সাধন ৰঞ্জন সৰকাৰ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] ! rowspan="3" |অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ ! rowspan="3" |[[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !ড° আদিত্য লাংথাচা ![[All India United Democratic Front|সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] !শিলাদিত্য দেৱ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০ can১]] !ৰামকৃষ্ণ ঘোষ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] !শিলাদিত্য দেৱ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == niৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (BJP) দলৰ প্ৰাৰ্থী শিলাদিত্য দেৱে বিজয় সাব্যস্ত কৰি হোজাই সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0363 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0363.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = শিলাদিত্য দেৱ | votes = 144,361 | percentage = 64.24 | change = +7.60 }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = ঝিল্লী চৌধুৰী | votes = 77,660 | percentage = 34.56 | change = -6.87 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,684 | percentage = 1.19 | change = +0.41 }} {{Election box majority | votes = 66,701 | percentage = 29.68 | change = +14.35 }} {{Election box turnout | votes = 2,24,705 | percentage = 89.23 | change = +5.99 }} {{Election box hold with party link | party = Bharatiya Janata Party | winner = | swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত হোজাই সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল: {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = ৰামকৃষ্ণ ঘোষ | votes = 1,25,790 | percentage = 56.64 | change = +2.25 }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = দেৱব্ৰত সাহা | votes = 92,008 | percentage = 41.43 | change = +23.30 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,724 | percentage = 0.78 | change = +0.09 }} {{Election box majority | votes = 33,782 | percentage = 15.33 | change = -13.44 }} {{Election box turnout | votes = 2,20,372 | percentage = 83.24 | change = -2.87 }} {{Election box hold with party link | party = Bharatiya Janata Party | winner = | swing = }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = শিলাদিত্য দেৱ | votes = 1,05,615 | percentage = 54.39 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = All India United Democratic Front | candidate = ধনীৰাম থাওচেন | votes = 49,756 | percentage = 25.62 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ | votes = 35,207 | percentage = 18.13 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Independent | candidate = জাকিৰ হুছেইন | votes = 1,432 | percentage = 0.73 | change = }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,342 | percentage = 0.69 | change = }} {{Election box majority | votes = 55,859 | percentage = 28.77 | change = }} {{Election box turnout | votes = 1,94,147 | percentage = 86.11 | change = }} {{Election box gain with party link | party = Bharatiya Janata Party | loser = Indian National Congress | swing = }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হোজাই জিলাৰ ভূগোল]] 6cd0xndr06l4t4a3fuo51zxjwru2n5q 615481 615477 2026-07-03T11:54:14Z ManjurKhan 18997 বানান শুধৰণি 615481 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = হোজাই | type = SLA | constituency_no = ৬৩ | map_image = Hojai Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = হোজাই জিলাৰ ভিতৰত ৬৩-হোজাই | state = [[অসম]] | division = [[মধ্য অসম সংমণ্ডল|মধ্য অসম]] | loksabha_cons = [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] | district = [[হোজাই জিলা|হোজাই]] | established = ১৯৬৭ | reservation = নাই | mla = শিলাদিত্য দেৱ | party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] | alliance = [[ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মিত্ৰজোঁট|এনডিএ]] | latest_election_year = [[২০২৬ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ২৫১,৮১৮ }} '''হোজাই বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Hojai Assembly constituency) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ]] [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৬৭ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত (পূৰ্বতে ই নগাওঁ লোকসভা সমষ্টিৰ অংশ আছিল)। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দল |- | style="background-color: {{party color|Swatantra Party}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !আৰ. আহমেদ ![[Swatantra Party|স্বতন্ত্ৰ পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !ইদ্ৰিছ আলী ফকীৰ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !সাধন ৰঞ্জন সৰকাৰ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] ! rowspan="3" |অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ ! rowspan="3" |[[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !ড° আদিত্য লাংথাচা ![[All India United Democratic Front|সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] !শিলাদিত্য দেৱ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০ can১]] !ৰামকৃষ্ণ ঘোষ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] !শিলাদিত্য দেৱ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (BJP) দলৰ প্ৰাৰ্থী শিলাদিত্য দেৱে বিজয় সাব্যস্ত কৰি হোজাই সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0363 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0363.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = শিলাদিত্য দেৱ | votes = 144,361 | percentage = 64.24 | change = +7.60 }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = ঝিল্লী চৌধুৰী | votes = 77,660 | percentage = 34.56 | change = -6.87 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,684 | percentage = 1.19 | change = +0.41 }} {{Election box majority | votes = 66,701 | percentage = 29.68 | change = +14.35 }} {{Election box turnout | votes = 2,24,705 | percentage = 89.23 | change = +5.99 }} {{Election box hold with party link | party = Bharatiya Janata Party | winner = | swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত হোজাই সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল: {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = ৰামকৃষ্ণ ঘোষ | votes = 1,25,790 | percentage = 56.64 | change = +2.25 }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = দেৱব্ৰত সাহা | votes = 92,008 | percentage = 41.43 | change = +23.30 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,724 | percentage = 0.78 | change = +0.09 }} {{Election box majority | votes = 33,782 | percentage = 15.33 | change = -13.44 }} {{Election box turnout | votes = 2,20,372 | percentage = 83.24 | change = -2.87 }} {{Election box hold with party link | party = Bharatiya Janata Party | winner = | swing = }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = শিলাদিত্য দেৱ | votes = 1,05,615 | percentage = 54.39 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = All India United Democratic Front | candidate = ধনীৰাম থাওচেন | votes = 49,756 | percentage = 25.62 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ | votes = 35,207 | percentage = 18.13 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Independent | candidate = জাকিৰ হুছেইন | votes = 1,432 | percentage = 0.73 | change = }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,342 | percentage = 0.69 | change = }} {{Election box majority | votes = 55,859 | percentage = 28.77 | change = }} {{Election box turnout | votes = 1,94,147 | percentage = 86.11 | change = }} {{Election box gain with party link | party = Bharatiya Janata Party | loser = Indian National Congress | swing = }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হোজাই জিলাৰ ভূগোল]] 76gg7frn7phxdracxv4zd98qwtcwgtg