অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4408 615510 607178 2026-07-03T12:52:38Z Ananya Taye 28065 /* পূৰ্ণ ৰূপ */ 615510 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু কামৰূপৰ দিনৰ পৰা বাস কৰা আদিম আহোম ([[টাই দন জনগোষ্ঠী|টাই দন]])সকলৰ সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===স্থাপন=== ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 5rkyej6cc269w60snoezaexndjomgt5 615520 615510 2026-07-03T14:29:41Z Ananya Taye 28065 /* */ Added references to indicate the composition of Ahoms as per Buranjis. There isn't any mention of Tai people before Sukapha in Buranjis. 615520 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু কিছু সংখ্যক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|Saikia|2004|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===স্থাপন=== ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] oy879sn5f1q19qiv80y4nhe6h2a2a9k 615522 615520 2026-07-03T14:34:52Z Ananya Taye 28065 /* তথ্য সংগ্ৰহ */ 615522 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু কিছু সংখ্যক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|Saikia|2004|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===স্থাপন=== ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] divtkcqifgsx6de8pn1r1l1td0qtwpa 615523 615522 2026-07-03T14:35:54Z Ananya Taye 28065 /* */ 615523 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু কিছু সংখ্যক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===স্থাপন=== ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} * {{cite book|last1=Saikia|first1=Yasmin|title=Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India|date=2004|publisher=Duke University Press|isbn=082238616X|url=https://books.google.com/books?id=WfSmsuO6QugC|language=en}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] lkuxinx1fxnc4xe5uhfhy5fsuswsr8j 615524 615523 2026-07-03T14:36:15Z Ananya Taye 28065 615524 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু কিছু সংখ্যক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===স্থাপন=== ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 4amie1jnsy4hxe8gx16z3u9zt3kummu 615525 615524 2026-07-03T14:38:44Z Ananya Taye 28065 /* স্থাপন */ Only certain parts of kachari kingdom was annexed. Not the entire kingdom 615525 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু কিছু সংখ্যক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===স্থাপন=== ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] p5zneihkzxycew8zzomnki17tp92xmp 615526 615525 2026-07-03T14:40:55Z Ananya Taye 28065 /* আহোম প্ৰশাসন */ 615526 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু কিছু সংখ্যক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===স্থাপন=== ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] sr9he6lnr0buhxtz6ofyzpogl2baiv8 615532 615526 2026-07-03T15:01:08Z Ananya Taye 28065 /* ইতিহাস */ 615532 wikitext text/x-wiki {{আহোম ৰাজ্য}} '''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু স্থানীয় [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় বৰাহী, [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু কিছু সংখ্যক [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Saikia |first=Sayeeda Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati and Delhi |year=1997 |page=4 |isbn=81-85319-61-8 |quote=“Along the way, a number of people were captured and brought along with. They were either Chutias, Morans, Barahis—thus the migrating band expanded.”}}</ref><ref>“Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans, [or] Barahis ... given names according to the task they performed.”{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|pp=115-116}}</ref>{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref> <!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> --> == নামসমূহ == ===মুঙ ডুন চুন খাম=== চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref> ===অসম ৰাজ্য=== অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়। ==ইতিহাস== {{আহোম ৰাজবংশ}} {{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}} ===স্থাপন=== ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি [[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়। তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]] আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ কিছু অঞ্চল জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। [[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]] আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref> ===পূৰ্ণ ৰূপ=== [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। ১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত মীৰ জুমলাই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী গড়গাওঁ অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। [[File:Ahom Kingdom Expansion.gif|thumb|আহোম ৰাজ্যৰ বিস্তাৰ আৰু ১৭ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পূৰ্ণ ৰূপ।]] তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়। ==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা== [[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]] আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ==আহোম প্ৰশাসন== {{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঞি|বৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}} ===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল=== আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল। '''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত। '''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। '''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। ===আন বিষয়ববীয়াসকল=== [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন। বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি। আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল। ===শাসক=== ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল। * ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল। * ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন। * ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন। তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref> পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। * ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল। * ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। * ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> * ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref> তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল: * বচা * দৰং * চলাগুৰি * অভয়পুৰ পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল। * দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ। * ৰাণী * বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল। * লুকী * বৰদুৱাৰ * ডিমৰুৱা * তপকুচী ===পাইক প্ৰথা=== {{details|পাইক প্ৰথা}} <!-- The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000. --> '''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল। ==মাটিৰ জোখ-মাখ== [[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী== তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল। "আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্‌চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল। ==সমৰ সজ্জা== যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল। যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে। ===যুদ্ধ সামগ্ৰী=== প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল। [[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]] ==আৰু চাওক== * [[আহোম ৰাজবংশ]] * [[পাইক প্ৰথা]] ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{refbegin}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}} * {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}} * {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}} * {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }} *{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}} *{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}} *{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}} *{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }} * [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা] {{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}} {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] r5mci0thzoutycxcldrvz4pssbbjbqb 0 4469 615644 450051 2026-07-04T08:35:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615644 wikitext text/x-wiki {{more citations needed|date=January 2024}} [[চিত্ৰ:সাঁচিপাতৰ পুথি.JPG|250px|thumb|right|সাঁচিপাতত লিখা পুথি]] '''সাঁচিপাত''' হৈছে [[সাঁচিগছ|সাঁচিগছৰ]] (Aquilaria agallocha) ছালৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা মধ্যযুগীয় অসমত ব্যৱহৃত এক লেখন সামগ্ৰী। মূলতঃ এইবোৰ আছিল হাতেলিখা পুথি (manuscript)। ঐতিহাসিক দৃষ্টিকোণৰে অসমত সাঁচিপাতৰ ব্যৱহাৰ প্ৰায় সপ্তম-অষ্টম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। অসমৰ সাহিত্যৰ প্ৰথম চানেকিস্বৰূপ চৰ্যাপদসমূহ এনে সাঁচিপাততেই লিখিত বুলি ঐতিহাসিকভাৱে স্বীকৃত। পৰৱৰ্তী সময়ত খ্ৰীষ্টীয় ১৫-১৬ শতিকাত মহাপুৰুষ শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱ আৰু তেওঁলোকৰ অনুগামীসকলৰ তত্ত্বাৱধানত অসমৰ চুকে কোণে সিঁচৰিত হৈ থকা সত্ৰসমূত বিভিন্ন ধৰ্মপুথি, চৰিতপুথি আদি সাঁচিপাতত লিখিত হ'বলৈ ধৰে। এই পুথিসমূহ আজিও সত্ৰসমূহৰ সংগ্ৰহালয়ত সংগ্ৰহীত আৰু সংৰক্ষিত হৈ আছে। <ref>সাঁচিপাতৰ প্ৰস্তুতকৰণ আৰু লিখন, প্ৰান্তিক ১৬-৩১ জুলাই ২০১১; লেখক-অপূৰ্বজ্যোতি হাজৰিকা</ref> ==তৈয়াৰ কৰা প্ৰণালী== সাঁচিপাতৰ বাবে প্ৰথমে ১৫-১৬ বছৰ বয়সৰ সাঁচিগছ নিৰ্বাচন কৰি লোৱা হয়। এডাল পোন্ধৰ -বিশ বছৰীয়া পূৰঠ সাঁচিগছৰপৰা বহুকাল ধৰি বাকলি পাই থাকিব পাৰি। প্ৰথমে সাঁচিগছৰ বাকলিবোৰ চাৰি-পাছহাতমান ওখকৈ কাটি আনি বাকলিৰ ভিতৰৰ বগা ফালটো বাহিৰলৈ দি নুৰিয়াই বান্ধি সাদিনৰপৰা দহ বাৰদিনমানলৈ ৰ'দত শুকাবলৈ দিয়া হৈছিল। বাকলিবোৰ শুকাই পোন হোৱাৰ পাছত বাহিৰ ফালটো শিলেৰে ঘঁহি ঘঁহি নিমজ কৰি এৰাতিমান নিয়ৰত থৈ দিয়া হৈছিল। তাৰ পাছত আকৌ ঘঁহি-মাজি দুয়ো পিঠিৰ খহটা হৈ থকা অংশবোৰ মিহি কৰি তুলিছিল। তাৰপৰা দীঘলে তিনি-চাৰি বেগেতমান আৰু বহলে এক-দুই বেগেতমান জোখত এখন এখনকৈ কাটি উলিয়াইছিল। এই এখন এখনকৈ কাটি লোৱা সাঁচিপাতবোৰ বহু সময় ফটফটীয়া চেঁচা পানীত তিয়াই পিছত ৰ'দত ভালকৈ শুকুৱাই লৈ আকৌ শিলেৰে ঘঁহি ঘঁহি নিমজ কৰা হৈছিল। পিছত বটি লোৱা মাটিমাহেৰে পাতবোৰৰ ওপৰত লেও দি বা ঘঁহি ঘঁহি মিহি আৰু বগা কৰি লোৱা হৈছিল। এই বগা সাঁচিপাতবোৰ [[হেঙুল আৰু হাইতাল|হেঙুল আৰু হাইতালৰ]] (দুবিধ বিহ) ৰঙেৰে বোলাই সোণবৰণীয়া কৰা হৈছিল। সেইবাবে এই পুথি পোকে কাটি নষ্ট কৰিব নোৱাৰিছিল। তদুপৰি পুথি থোৱা পেৰাও আছিল সৰল বা আগৰ কাঠৰ। [[মাটিমাহ]]ৰ লেও আৰু ৰং দিয়াৰ পাছত আকৌ পাতবোৰ ৰ'দত শুকুৱাই লোৱা হৈছিল। এই সাঁচিপাত বহুকাললৈ ভালে থাকে।<ref>বেণুধৰ শৰ্ম্মা ৰচনাৱলী</ref>।<ref>লিখাৰ সঁজুলি, লেখক-কালিৰাম মেধি</ref> ==মহী বা চিয়াঁহী তৈয়াৰ কৰা প্ৰণালী== কেঁচা [[শিলিখা]], চৰুছাই, [[বৰা চাউল|বৰা চাউলৰ]] ছাই, [[আমলখি]] ছাল, থেৰেজু ছাল, পাণ, কেহাৰাজ, লোৱাচুৰ, মাটিৰ চাকিৰ এঙেৰুৱা, আমছাল আৰু গৰুমুত এইবোৰ বস্তু একেলগে গোটাই লোহাৰ কেৰাহীত সিজাই মাটিৰ চৰু এটাত নিয়ৰত থৈছিল। এনেকৈ থোৱা চৰুটোৰ বাহিৰত ঘামি ঘামি যি ৰস ওলাইছিল সেয়ে মহী। ==কলম প্ৰস্তুত কৰা প্ৰণালী== [[File:Cup dheakia.jpg|thumb|কাপ ঢেকীয়া]] অসমত পোৱা কাপ ঢেঁকীয়া নামৰ এবিধ বনৰীয়া ঢেঁকীয়াৰ পাতৰ ঠাৰিডালক জোঙা কৰি কলম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। <ref>অসম জাতীয় বিদ্যালয় শৈক্ষিক আৰু আৰ্থ-সামাজিক ন্যাসৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত পাঠ্যপুথি "মহাপুৰুষ শংকৰদেৱ" </ref>। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> পুৰণি সাঁচিপাতৰ পুথি ৰখা বাকচ.jpg|পুৰণি সাঁচিপাতৰ পুথি ৰখা বাকচ সাঁচিপতিয়া পুথি.jpg|গোলাঘাট জিলাৰ পুলিবৰ,কচু গাঁওৰ লক্ষ্যজিৎ গোহাঁইৰ ঘৰত সংৰক্ষিত পুৰণি সাঁচিপতিয়া পুথি সাঁচিপাতত লিখা কীৰ্ত্তন পুথিৰ এটি অংশ সম্যন্তক হৰণ.jpg|গোলাঘাট জিলাৰ পুলিবৰ,কচু গাঁওৰ লক্ষ্যজিৎ গোহাঁইৰ ঘৰত সংৰক্ষিত হৈ থকা সাঁচিপাতত লিখা কীৰ্ত্তন পুথিৰ এটি অংশ সম্যন্তক হৰণ।আসনত প্ৰাণ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে বহুতো ঠাইত গুণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও পুৰণি দিনত এই পুথিৰ দ্বাৰাও অস্থায়ীভাৱে আসনত প্ৰাণ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। Sanchipatia Puthi(কীৰ্ত্তন পুথি).jpg|Sanchipatia Puthi(কীৰ্ত্তন পুথি) Sanchipatia Puthi.jpg|Sanchipatia Puthi সাঁচিপতিয়া পুথি(কীৰ্ত্তন পুথি).jpg|গোলাঘাট জিলাৰ পুলিবৰ কচু গাঁওৰ নামঘৰত সংৰক্ষিত প্ৰায় ২৫০-৩০০ বছৰ পুৰণি সাঁচিপতিয়া পুথি(কীৰ্তন পুথি)।এই পুথিভাগত কিছু কিছু অংশত ছবি অংকিত হৈ আছে। সাঁচিপতিয়া কীৰ্তন পুথি.jpg|সাঁচিপতিয়া কীৰ্ত্তন পুথি প্ৰায় ৩০০ বছৰ পুৰণি সাঁচিপতিয়া পুথি.jpg|প্ৰায় ৩০০ বছৰ পুৰণি সাঁচিপতিয়া পুথি Sanchipatia manuscripts.jpg|গোলাঘাট জিলাৰ পুলিবৰ কচু গাঁওৰ লক্ষ্যজিৎ গোহাঁইৰ ঘৰত সংৰক্ষিত প্ৰায় ২৫০-৩০০ বছৰ পুৰণি সাঁচিপতিয়া পুথি(কীৰ্তন পুথি)। </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == বাহ্যিক লিংক== #[http://www.harekrsna.com/sun/features/09-07/features782.htm Majuli: Where Manuscripts are Worshipped] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115132634/http://harekrsna.com/sun/features/09-07/features782.htm |date=2010-01-15 }} [[শ্ৰেণী:লিখন সঁজুলি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] ry9250hzox0s8cw5tldxs0lhngt9gcu 4 5475 615535 615338 2026-07-03T15:06:28Z JonaliB 28397 /* সমৰ্থন */ 615535 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== gg6y4vnjvi4f4nj40xsc4ta7vzc1vuh 0 5635 615484 600654 2026-07-03T11:59:49Z Ananya Taye 28065 Removed baseless claim with zero evidence 615484 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ(ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ; ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা সাম্ৰাজ্যই ৬১০ বছৰ ধৰি সমগ্ৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]জোৰা [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান সৰ্বস্ব। এনে কাৰণতে তেওঁৰ নামৰ আগত '''[[চাও-লুং ]]''' (চাও: ঈশ্বৰ, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] [[মংগোলীয়]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত এক নতুন সমন্বয়ৰ ভাষা [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘ্টনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ সমসাময়িক অসমত বসবাস কৰা আৰু ৰাজ্য শাসন কৰা [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[বৰাহী]], [[কছাৰী]], [[নগা]], [[চুতীয়া]] আদি সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীকে একত্ৰিত কৰি পৰস্পৰৰ মাজত বিবাহ আৰু খোৱা-বোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰি দিছিল। লগতে বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। যাৰ ফলত অসমত শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু বামুণ, কলিতা, [[লালুং]], [[কোচ]] সকলোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম সাম্ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 3944vvdlnrxyocfo70y49db4gcgv4fk 615485 615484 2026-07-03T12:01:06Z Ananya Taye 28065 /* */ Kingdom, not Empire 615485 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ(ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ; ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা সাম্ৰাজ্যই ৬১০ বছৰ ধৰি সমগ্ৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]জোৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান সৰ্বস্ব। এনে কাৰণতে তেওঁৰ নামৰ আগত '''[[চাও-লুং ]]''' (চাও: ঈশ্বৰ, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম সাম্ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] [[মংগোলীয়]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত এক নতুন সমন্বয়ৰ ভাষা [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘ্টনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ সমসাময়িক অসমত বসবাস কৰা আৰু ৰাজ্য শাসন কৰা [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[বৰাহী]], [[কছাৰী]], [[নগা]], [[চুতীয়া]] আদি সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীকে একত্ৰিত কৰি পৰস্পৰৰ মাজত বিবাহ আৰু খোৱা-বোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰি দিছিল। লগতে বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। যাৰ ফলত অসমত শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু বামুণ, কলিতা, [[লালুং]], [[কোচ]] সকলোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম সাম্ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 33oj6knx13yexqxtao3xti6o87qh45a 615487 615485 2026-07-03T12:04:15Z Ananya Taye 28065 Changed empire to kingdom. Removed 610 years claim to 600 (1228-1826) 615487 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ(ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ; ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজ্যই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি সমগ্ৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]জোৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান সৰ্বস্ব। এনে কাৰণতে তেওঁৰ নামৰ আগত '''[[চাও-লুং ]]''' (চাও: ঈশ্বৰ, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] [[মংগোলীয়]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত এক নতুন সমন্বয়ৰ ভাষা [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘ্টনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ সমসাময়িক অসমত বসবাস কৰা আৰু ৰাজ্য শাসন কৰা [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[বৰাহী]], [[কছাৰী]], [[নগা]], [[চুতীয়া]] আদি সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীকে একত্ৰিত কৰি পৰস্পৰৰ মাজত বিবাহ আৰু খোৱা-বোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰি দিছিল। লগতে বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। যাৰ ফলত অসমত শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু বামুণ, কলিতা, [[লালুং]], [[কোচ]] সকলোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] a81fr2j1udey22wl1x4josxt16inm9p 615488 615487 2026-07-03T12:06:50Z Ananya Taye 28065 Chaolung means great lord. Lord here means King, not God. Look at the dictionaries 615488 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ(ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ; ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজ্যই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি সমগ্ৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]জোৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান সৰ্বস্ব। এনে কাৰণতে তেওঁৰ নামৰ আগত '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজখ, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] [[মংগোলীয়]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত এক নতুন সমন্বয়ৰ ভাষা [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘ্টনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ সমসাময়িক অসমত বসবাস কৰা আৰু ৰাজ্য শাসন কৰা [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]], [[বৰাহী]], [[কছাৰী]], [[নগা]], [[চুতীয়া]] আদি সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীকে একত্ৰিত কৰি পৰস্পৰৰ মাজত বিবাহ আৰু খোৱা-বোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰি দিছিল। লগতে বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। যাৰ ফলত অসমত শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু বামুণ, কলিতা, [[লালুং]], [[কোচ]] সকলোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] pvyltbym4n3v822v9eitqerm0mgkfjw 615489 615488 2026-07-03T12:13:08Z Ananya Taye 28065 /* চু'-কা-ফাৰ অৱদান */ Remove other baseless claims. 1. He created "Ahom" community, not Assamese. 2. Assamese language was already present in Upper Assam 3. Koch had their own paik surnames through Koch kingdoms and Lalung/Tiwas don't use these surnames. 615489 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ(ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ; ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজ্যই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি সমগ্ৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]জোৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান সৰ্বস্ব। এনে কাৰণতে তেওঁৰ নামৰ আগত '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজখ, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 799ijjbx9m2c5f2iot29l7w610pioup 615491 615489 2026-07-03T12:19:40Z Ananya Taye 28065 /* */ Removed some other baseless claims. 1. The ahom kingdom, even at its maximum extent spread only till Manas river on the west and Raha on the south, not the entire Brahmaputra valley. 2. He formed the ahom community, not assameae. Assamese as a linguistic group is much older, since the times of Kamrupa 615491 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ(ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ; ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে আৰু ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। তেওঁৰ নামৰ আগত '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ হ'বলৈ ধৰে। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] de5lyd4nd4o4av1rwlflj1u4ic90pqb 615492 615491 2026-07-03T12:20:43Z Ananya Taye 28065 /* */ 615492 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ(ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ; ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে আৰু ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] too0709kzaj72lzilq7zobyc3x6duwi 615493 615492 2026-07-03T12:22:59Z Ananya Taye 28065 /* */ This is an Assamese Wikipedia page, not a Chinese page. These scripts are neither related to Assam nor to Sukapha. The relevant Ahom script has already been added 615493 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ; ᥖᥬᥳ ᥑᥨᥒᥰ/德宏州) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে আৰু ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] ngtns1zhabxxyucnme0ohkispsg71yl 615494 615493 2026-07-03T12:23:37Z Ananya Taye 28065 /* */ Removed irrelevant scripts 615494 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে আৰু ৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] log4dw1u9mnpr5upyh8lgd62hca4pax 615495 615494 2026-07-03T12:24:05Z Ananya Taye 28065 /* */ 615495 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। এই সময়ছোৱাত অসমত বাস কৰা সকলো জাতি-জনজাতিকে তেওঁ একত্ৰিত কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] g5svbk3zpyul0wb743yztyzl7v58w7i 615496 615495 2026-07-03T12:25:26Z Ananya Taye 28065 Neither did Sukapha live for 600 years, nor did he meet all the ethnic groups of Assam in his lifetime. He merely merged some locals with the Tai migrants to create the ahom community 615496 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] gd0kbqugrz2whx0oth7tbspuy5r5ggq 615497 615496 2026-07-03T12:27:10Z Ananya Taye 28065 /* */ It wasn't called Assam at that time. That name is a much later creation from 14th-15th century. 615497 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য| আহোম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। সেয়ে বৰ অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] p9ni48s9le0i3yva857f5lducmj4teg 615499 615497 2026-07-03T12:29:02Z Ananya Taye 28065 /* */ There is nothing called "Bor-Axom" in history. This is a propaganda term used by politicians during their election campaigns 615499 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য| আহোম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। সেয়ে [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই মংগোলীয়সকলৰ নায়ক আছিল [[খুনলুং]] আৰু [[খুনলাই]] নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। চু'-কা-ফাই মাকৰ লগত নিছায়েকৰ ৰাজ্যত থাকোঁতেই নিছায়েকৰ পুত্ৰ কোঁৱৰ ''চাম-লুং-ফাই'' সৌমৰপীঠলৈ যুদ্ধাভিযান চলাই ১২১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মণিপুৰ]] আৰু কাছাৰৰ কিছু অংশ অধিকাৰ কৰিছিল। এই অভিযানৰ বিষয়ে চু'-কা-ফাই সকলোখিনি জানিছিল। সেয়ে তেওঁ সৌমাৰ বা মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] amvvatsavua41ytc1mqkqsde7n02s8s 615502 615499 2026-07-03T12:35:18Z Ananya Taye 28065 /* জীৱনবৃত্ত */ Samlungpha is dated to 1340-50. If one tries to add his history here, then one has to accept that Sukapha too arrived during this period. Since this is currently not being researched or accepted (due to obvious political narratives), the mention of Samlungpha has to be removed 615502 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য| আহোম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। সেয়ে [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্যৰ পৰিধি [[ভাৰত]]ৰ মগধ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল। লগতে [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ উত্তৰ ভাগ আৰু [[কামৰূপ]]ৰ কিছু অংশত এই সাম্ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই সকলৰ নায়ক আছিল খুনলুংআৰু খুনলাই নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। সেয়ে তেওঁ মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 1ucvkkpzp8c0wm4cyvtwhm34zwh40pi 615503 615502 2026-07-03T12:36:04Z Ananya Taye 28065 /* মং মাওত থকাৰ সময় */ Removed another baseless claim 615503 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য| আহোম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। সেয়ে [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই সকলৰ নায়ক আছিল খুনলুংআৰু খুনলাই নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। সেয়ে তেওঁ মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে। আহোম সকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত [[দিহিং নৈ]]ৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা [[দিখৌ নৈ]]ৰে উজাই দৰিকা আৰু [[নামদাং নৈ]] অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি বিশাল [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই মুলুকৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই সাপ- বেঙৰ ৰাজ্য হৈ পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কাৰণ তাইসকলৰ এই চমৎকাৰ কাৰ্যই সেই সময়ৰ [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] মানুহখিনিক বাৰুকৈয়ে আকৃষ্ট কৰিলে আৰু কালক্ৰমত তেওঁলোকে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " ছৗ-কা-ফাৰ  আগৰ অভিযানকাৰী ছাম-লুং-ফাই এই মুলুকত জয় কৰি যোৱা অঞ্চলসমূহৰ প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। নগা, মৰাণ, বৰাহী,  চুতীয়া আদি প্ৰজাসকলৰ পৰা কৰ আদায় কৰিবলৈ ছাম-লুং-ফাই ইয়াত তিনিজন কৰতোলা বিষয়া পাতি থৈ গৈছিল। তেওঁলোকে নিয়মিয়াকৈ মাওছান ৰাজ্যলৈ কৰ পঠিয়াই আছিল। কিন্তু ছৗ-কা-ফা অহাত বিষয়া সকলে ছৗ-কা-ফাকে কৰ শোধাবলৈ ল'লে। ছৗ-কা-ফাই তেতিয়া তেওঁলোকক যথাযোগ্য উপাধি প্ৰদান কৰিলে। পুৰণি বিষয়াই ছৗ-কা-ফাই সহায় কৰিলত তেখেতে বিষয়া কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰি অসমত আহোম ৰাজত্বৰ সূচনা কৰিলে। === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। তেতিয়া দিহিং আৰু লুইতৰ মাজৰ অঞ্চলটোৱেই আছিল হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ ঠাইখিনিয়েই হাবুং। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] qxhx8bg0y1iy3td6vqlq9scer6saizh 615507 615503 2026-07-03T12:49:54Z Ananya Taye 28065 /* জীৱনবৃত্ত */ Removed more baseless claims. Wet rice cultivation was already prevalent in Assam, just not in the Borahi-Moran regions. Samlungpha belongs to the 14th century, not Sukaphas time. 615507 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য| আহোম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। সেয়ে [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই সকলৰ নায়ক আছিল খুনলুংআৰু খুনলাই নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। সেয়ে তেওঁ মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে আৰু ঠায়ে ঠায়ে অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি খেতি কৰি যায়। তাৰে কিছুমানত চুকাফাই মানুহ থৈ যায় আৰু এই‌ অঞ্চলবোৰ পাছলৈ আহোম ৰাজ্যৰ‌ অংশ হয়। তাৰে প্ৰথমখন অস্থায়ী ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় অস্থায়ী ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) অস্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন অস্থায়ী ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত দিহিং নৈৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা দিখৌ নৈৰে উজাই দৰিকা আৰু নামদাং নৈ অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। এইখনে আছিল আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰথমখন স্থায়ী ৰাজধানী। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই অঞ্চলৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কালক্ৰমত এইখিনি বাম খেতি কৰা মানুহ খিনিয়ে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ লগ খোৱা ঠাইখিনিয়ে হাবুং আছিল। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘ্টাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] mev4rzjjozh71xfj59wt29ugnso1n7h 615508 615507 2026-07-03T12:50:38Z Ananya Taye 28065 615508 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য| আহোম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। সেয়ে [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই সকলৰ নায়ক আছিল খুনলুংআৰু খুনলাই নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। সেয়ে তেওঁ মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে আৰু ঠায়ে ঠায়ে অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি খেতি কৰি যায়। তাৰে কিছুমানত চুকাফাই মানুহ থৈ যায় আৰু এই‌ অঞ্চলবোৰ পাছলৈ আহোম ৰাজ্যৰ‌ অংশ হয়। তাৰে প্ৰথমখন অস্থায়ী ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় অস্থায়ী ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) অস্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন অস্থায়ী ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত দিহিং নৈৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা দিখৌ নৈৰে উজাই দৰিকা আৰু নামদাং নৈ অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। এইখনে আছিল আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰথমখন স্থায়ী ৰাজধানী। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই অঞ্চলৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কালক্ৰমত এইখিনি বাম খেতি কৰা মানুহ খিনিয়ে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ লগ খোৱা ঠাইখিনিয়ে হাবুং আছিল। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘটাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] k0vuh8u0glrkk1a5zmvsx6nnc139aax 615512 615508 2026-07-03T12:56:41Z Ananya Taye 28065 /* জীৱনবৃত্ত */ Added map 615512 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = চাও-লুং চ্যু-কা-ফা<br>𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า. | title= | titletext= | full name = চাও-লুং চু'-কা-ফা | image = Sukafa.jpg | caption =চাও-লুং চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি | succession = [[আহোম ৰাজ্য|অসম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ]]ৰ ৰাজকোঁৱৰ | reign = ১২২৮ – ১২৬৮ | coronation = [[অসম দিৱস]] (২ ডিচেম্বৰ, ১২২৮) | successor = [[চুতেওফা|চ্যু-তেও-ফা]] <!--(Suteuphaa)--> | queen = | spouse = আই-মে' চাও-লু<br>চেন-চুম-ফা<br>য়িলো-কে-চি-চুম-ফা | spouse-type = নাঙ-লুং (কুঁৱৰী) | house = ছ্যু ফৈদ | house-type = | royal house = | dynasty = | father = চাং-ন্যেও | mother = ব্ল'ক খাম-ছেন | birth_date = ১১৮৯ | birth_place = | death_date = ১২৬৮ | death_place = [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]] | date of burial = | place of burial = চু'-কা-ফা মৈ-দাম,চু'-কা-ফা হাবি গাঁও, [[চৰাইদেউ|ছে ৰাই দ'য়]], [[অসম]] | religion = [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] ||place of birth=[[চীনদেশ]]ৰ [[দেহ'ঙ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]])}} {{আহোম ৰাজবংশ}} '''চাও-লুং চু'-কা-ফা''' ({{Lang-aho|𑜋𑜈𑜫;𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫𑜀า;𑜇า.}}''Tsāolung Sérkāphâ'', শাসনকাল: {{lak-ni|কাট ৰাও —কাট প্লও}}{{reign|১২২৮|১২৬৮}}) [[আহোম ৰাজ্য| আহোম ৰাজ্য বা মু'ঙ দুন চুন খামৰ]] প্ৰথমজন [[চাওফা]] তথা [[চীন]]ৰ [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰদেশ|দেহ'ঙৰ]] (মধ্যযুগৰ [[মু'ঙ মাও]]ৰ) ৰাজকোঁৱৰ আছিল,<ref>{{cite web| url=http://www.assaminfo.com/famous-people/50/chaolung-sukapha.htm |title=Chaolung Sukaphaa |publisher=Assam info.com |accessdate=2012-11-25}}</ref> আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।<ref>He, Ping (2004). 德宏傣族的西迁与印度阿洪姆人的形成 [The Westward Immigration of Dai People from Dehong and the Coming-into-Being of the Ahoms in Northeastern India]. Social Sciences in Yunnan (in Simplified Chinese) (2): 76–81. doi:10.3969/j.issn.1000-8691.2004.02.019</ref> চু'-কা-ফাই ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] [[অসম ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১২৫৩ চনত [[চৰাইদেউ|চে ৰাই দ'য়]]ত স্থায়ীকৈ ৰাজধানী পাতে। চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[আহোম ৰাজ্য]]ই প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি ৰাজত্ব কৰে। সেয়ে [[অসম]] তথা [[অসমীয়া জাতি]]ৰ বাবে চু'-কা-ফাৰ অৱদান উল্লেখনীয়। ভাৰতৰ বাহিৰৰ অন্য টাই ৰজাৰ দৰে তেওঁৰ নামৰ আগতো '''চাও-লুং''' (চাও: ৰজা, লুং: মহান) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==জীৱনবৃত্ত== ===মং মাওত থকাৰ সময়=== খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[টাই]] যুৱৰাজ পি-লকুৱে ছখন ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্য জয় কৰি একত্ৰিত কৰে। ফলত টাই ৰাজ্য মূঙ নান-চাও (南詔) বৃহৎ সাম্ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এই সাম্ৰাজ্য কালক্ৰমত ভাগি পুনগঠিত হৈ ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যত পৰিণত হয়। [[চীন]]দেশৰ [[য়ুন্নান|য়ুন্নান প্ৰদেশৰ]] দক্ষিণ-পশ্চিমৰ কিছু অংশ, ওপৰৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]ৰ কিছু অংশ সামৰি এই ৰাজ্য গঠিত হৈছিল। পূৰ্বতে এই ঠাই জনশূন্য আছিল। এই জনশূন্য ঠাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি অহা টাই সকলৰ নায়ক আছিল খুনলুংআৰু খুনলাই নামৰ দুজন ভাই-ককাই। খুনলুঙে ভায়েকক ''মুঙ-খু-মঙ্-য়াও'' নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰি দি নিজে ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম''ৰ ৰজা হয়। খুনলাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ''মুঙ-ৰি-মুং-ৰাম'' ৰাজ্যৰে ''চাও চাং-মুন''ৰ পুত্ৰ ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৱে দক্ষিণ দিশৰ ৰাজ্য মাও-লুং জয় কৰিবলৈ যুদ্ধ যাত্ৰা কৰে। কিন্তু যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত নথকাত মাও-লুঙৰ ৰজা ''খুন-পাং-খামে'' নিজ ভনীয়েক ''নাং-ম'ঙ ব্ল'ক-খাম-ছেনক'' ''চাও-চাং-ন্যেউ''লৈ বিয়া দি সন্ধিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। পিছত '''চাও-চাং-ন্যেউ'''ক মাও-লুঙৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতি চাও-ফা (ৰজা) উপাধি দিয়ে। ''নাং-ম'ঙ ব্লক-খাম-ছেনক'' গৰ্ভত ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ তিনি সন্তানৰ জন্ম হয়। ''চ্যু-জৎ-ফা'', ''চ্যু-খাম-ফা'' আৰু কনিষ্ঠ '''চু'-কা-ফা'''। চু'-কা-ফাৰ জন্মৰ আগতে মাক আহি পিতৃগৃহত আছিল বাবে প'-থাওয়েকৰ ঘৰতে চু'-কা-ফাৰ জন্ম হৈছিল। চু'-কা-ফাই ১৯ বছৰ কাল নিছায়েক ''খুন-পাং-খাম''ৰ ঘৰত আছিল আৰু জন্মৰ পৰা চফল ডেকা বয়সলৈকে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ যোৱা নাছিল। ১২২০ চনত ''খুন-পাং-খাম''ৰ মৃত্যু হোৱাত তেওঁৰ দুই পুত্ৰই পেহাক ''চাও-চাং-ন্যেউ''ৰ ৰাজ্য অধিকাৰ কৰে। এই যুদ্ধত চু'-কা-ফাৰ ডাঙৰ ককায়েক ''ছুজৎ ফা''ক বধ কৰা হয়। পিছত মাও-লুংৰ ৰজাই চু'-কা-ফাক ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয়ৰ ৰজা নিয়োগ কৰে। এনেদৰে তলতীয়া ৰজা হিচাপে ১৮ বছৰ কাল থকাৰ পিছত এখন স্বাধীন ৰাজ্যৰ কথা ভাবি চু'-কা-ফাই গোপনে জা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰে। এই সময়তে জুন-লুং নামৰ আন এখন ৰাজ্য জয় কৰিবৰ বাবে মাও-লুঙৰ ৰজা ছু-খান-ফাই '''চু'-কা-ফা'''ক সহায় কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে। কিন্তু চু'-কা-ফাই সহায় নকৰাত তেওঁক বন্দী কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিল। কিন্তু '''চু'-কা-ফা'''ই নিজৰ মাতুল পক্ষীয় ভাইৰ লগত যুদ্ধ নকৰি ৰাজ্য ম'ঙ-মিৎ-কুপ-ক্লি-নয় পৰিত্যাগ কৰে আৰু নতুন ঠাইৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰে।<ref name="গণ অধিকাৰ"> গণ অধিকাৰ, প্ৰবন্ধ- অসমীয়া জাতিৰ জনক চ্যু-কা-ফাৰ প্ৰাসংগিকতা, অমল নাৰায়ণ পাটোৱাৰী, ১২ অক্টোবৰ ২০১১</ref> ===অসমলৈ আগমন=== চু'-কা-ফাই নতুন ৰাজ্যৰ সন্ধানত যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত প্ৰথম অৱস্থাত সৰু ককায়েক ''ছু-খাম-ফাৰ'' নৰা ৰাজ্যত কিছুদিন আশ্ৰয় লয়। স্বৰাজ্য এৰি অহাৰ সময়ত চু'-কা-ফাই লগত ইষ্টদেৱতা চুমদেউ, মংগল চোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা কুকুৰা চৰাই, তিনিগৰাকী ৰাণী- আই মে চাও লো, নাংচেন-চুম-ফা আৰু য়িলো-কে-চি-চুম-ফা, দুজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী, পাঁচজন কোঁৱৰ,, চাৰিজন ৰাজপুৰোহিত, দুজন বাইলুং আহিছিল। লগতে ১০৮০ সৈনিক, ৩০০ ঘোঁৰা, খাম, পেং নামৰ এটা দঁতাল হাতী আৰু এজনী মাখুন্দী হাতী। ককায়েক ছু-খাম-ফাই চু'-কা-ফাক নৰা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে থকা দেশখন জয় কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। সেয়ে তেওঁ মুহ-দুন-চুন-খাম জয় কৰাটোকে নিশ্চিত কৰে। সেয়ে চু'-কা-ফাই নৰা ৰাজ্যৰ পৰা হংকং উপত্যাকাৰে [[পাটকাই]] পৰ্বত পাৰ হৈ আহে। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আঘোণ মাহৰ ১৬ তাৰিখে চু'-কা-ফাই সৌমাৰপীঠৰ টি-পাম (টি-ঠাই, পাম-চাপৰি)ত বুঢ়ীদিহিঙেৰে উজাই আহি উপস্থিত হয় আৰু ইয়াতেই তেওঁ নতুন এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰৰ সোপান ৰচনা কৰে আৰু ঠায়ে ঠায়ে অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি খেতি কৰি যায়। তাৰে কিছুমানত চুকাফাই মানুহ থৈ যায় আৰু এই‌ অঞ্চলবোৰ পাছলৈ আহোম ৰাজ্যৰ‌ অংশ হয়। তাৰে প্ৰথমখন অস্থায়ী ৰাজধানী খামজাং নামৰ ঠাইত পাতিছিল। আহোম গণনা অনুসৰি লাকনি তে কাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) উক্ত ঠাইত‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। দ্বিতীয় অস্থায়ী ৰাজধানী নামৰূপত পাতিছিল আৰু দাপ ৰাও চন্দ্ৰবৰ্ষত (Lunaryear) নামৰূপ এৰিছিল। মৌঙ ক্লাঙ খ্ৰূ (অসমীয়াত অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ‌ অস্থায়ী ৰাজধানী পাতি আছিল। তাত খুঁত চি ঙা , ৰাংমুত , তাওছা , কা ৰাও , কাপ মিত মুঠ পাঁচটা চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) অস্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে থাকে। পঞ্চমখন অস্থায়ী ৰাজধানী আছিল হা-বুঙ , তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও , মুঙ প্লাও আদি চন্দ্ৰবৰ্ষ (Lunaryear) ৰাজধানী হৈ থাকে। হাবুঙত বানপানীয়ে আমনি দিয়াত দিহিং নৈৰে ভটিয়াই গৈ দিখৌমুখ পায় আৰু ইয়াৰ পৰা দিখৌ নৈৰে উজাই দৰিকা আৰু নামদাং নৈ অতিক্ৰম কৰি চন্তকত উপস্থিত হয়। চন্তকত দুবছৰ থাকি পুনৰ দিখৌৰে ভটিয়াই শিমলুগুৰি পালেগৈ। ইয়াত কিছু দিন থাকি চু'-কা-ফাই কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ লগত সহৃদয়তা স্থাপন কৰি নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা বহলাই নিয়ে। পিছত শিমলুগুৰিৰ পৰা অলপ দূৰত থকা পাহাৰীয়া ওখ ঠাইত ৰাজধানী পাতি থিতাপি লয়। এই ওখ ৰাজধানীখনৰ নাম দিয়ে চে-ৰাই-দয় (চে- নগৰ, ৰাই- জিলিকি থকা, দয়- পৰ্বত) অৰ্থাত পৰ্বতৰ ওপৰত জিলিকি থকা নগৰ। পিছলৈ মুখ বাগৰি চে-ৰাই-দয় [[চৰাইদেউ]]ত পৰিণত হয়। এইখনে আছিল আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰথমখন স্থায়ী ৰাজধানী। অতি বীৰত্ব আৰু বিচক্ষণতাৰে চু'-কা-ফাই ৩৯ বছৰ ৪ মাহ ১৪ দিন ৰাজত্ব কৰি [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ পাতনি মেলে।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> [[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb| চুকাফাৰ পৰা‌ চুহুংমুঙ ৰজাৰ‌ দিনৰ লৈকে‌ অব্যাহত থকা আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা। ১৫২০ দশকত চুহুংমুঙে এই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰে।]] === তি-পাম<ref name=":0">ছৗ কা ফাৰ অসম আগমন আৰু আহোম ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি ...চাও নবীন বুঢ়াগোঁহাই</ref> === দৈ-কাও-ৰাং বা পাটকাই পৰ্বত পাৰ হৈ আহি সৌমাৰপীঠত ছৗ-কা-ফাই আহোম ৰাজত্বৰ প্ৰথম ৰাজকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। প্ৰথমে ছৗ-কা-ফাই তি-পামত তিনিবছৰ কটালে। তেখেতে তি-পামত খেতি কৰি ভঁৰাল বান্ধিলে। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত এই অঞ্চলৰ মানুহে কেৱল আহু খেতি হে কৰিব জানিছিল। ছৗ-কা-ফাই উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰে বিপ্লৱ সূচনা কৰিলে। এই ঠাইৰ বাসিন্দা সকলে কঠীয়া নপৰাকৈ বাম মাটিত আহু কৰিছিল। ছৗ-কা-ফাই পৰি থকা পিটনি গেৰেকণি চাফা কৰি দ মাটিত শালি খেতি কৰিলে। দ পিটনি গুচাই কৰা শালি খেতি নদন বদন হৈছিল। তাকে দেখি বাকী মানুহবোৰে তবধ মানিলে। ছৗ-কা-ফাই সূচনা কৰা এই কৃষি পদ্ধতিয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে। তাই সকলৰ এই 'কৃষি অৰ্থনীতি'য়ে এখন ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তাইসকলক ব্যাপকভাবে সহায় কৰিলে। কালক্ৰমত এইখিনি বাম খেতি কৰা মানুহ খিনিয়ে তাই মানুহৰ 'তলত' কাম কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিলে। এইবোৰৰ লগতে ছৗ-কা-ফাৰ 'সাম্য আৰু মৈত্ৰী নীতি'য়েও বহু পৰিমাণে প্ৰভুত্ব স্বীকাৰ কৰি লোৱাত বিশেষভাৱে অৰিহণা যোগালে। বৰাহীসকলৰ বহুতেই এনেদৰে কোৱা-মেলা কৰিলে যে " এই ৰজা প্ৰজাখন আহি আমাক ছলেৰে ৰণুৱা কৰি লোৱা স্বতেও আমাৰ বেয়া লগা নাই বৰং এইদৰে খাটি-লুটি অহা যোৱাকৈ থাকিবৰহে মন যায়। " === অভয়াপুৰ-হাবুং<ref name=":0" /> === তিপামত তিনি বছৰ কাল থকাৰ পাছত দিহিং নৈৰ বানপানীয়ে আমনি কৰাত ছৗ-কা-ফা অভয়াপুৰলৈ ভটিয়াই গ'ল। অভয়াপুৰত তিনি বছৰ  থাকি সুচল নাপাই শালগুৰিলৈ ভটিয়ালে। ইয়াৰ পিছতে ভটিয়ালে হাবুঙলৈ। বৰ্তমান সোৱণশিৰি আৰু লোহিত নদীৰ লগ খোৱা ঠাইখিনিয়ে হাবুং আছিল। হাবুঙত চাৰি পাচঁ বছৰ থাকি লুইতৰ বানপানীৰ অত্যাচাৰত ছৗ-কা-ফা দিখৌ নদী পালেহি। তেখেতে দিখৌ নাম দিলে খে-নাম-চাউ অৰ্থাৎ নিৰ্মল পানীৰ নৈ। সেই সময়ত দিখৌ লুইতত পৰাৰ সলনি দিহিঙতহে পৰিছিল। দিখৌৰ পাৰতো সুচল নেদেখি ছৗ-কা-ফাই দিখৌৱেদি উজাই দিলিহ নৈৰ মুখ পালেহি দিলিহৰ ঘোদা পানী দেখি নাম থ'লে নাম-খুন অৰ্থাৎ ঘোলা পানীৰ নৈ। দিলিহৰ পৰাও উজাই গৈ নাম-দাং অৰ্থাৎ ৰঙচুৱা পানীৰ নৈৰ মুখ পালেগৈ। নাম-দাঙত ছৗ-কা-ফা নৰ'ল। কাৰণ এই ঠাইৰ আশে-পাশে অনেক জনবসতি। অচিন ঠাইত বিপদৰ সম্ভাৱনাও বেছি। তেখেতৰ নাম-দাঙেদি নগৈ পুনৰ দিখৌৱেদি উজাই গৈ ছং-টক (বৰ্তমান চণ্টক) পালেগৈ। ইয়াত ছৗ-কা-ফা চাৰি বছৰ থাকি এখন প্ৰদেশ পাতি তা-খুন লাকক শাসনকৰ্তা নিয়োগ কৰিলে। তাৰ পিছত সদলবলে শিমলুগুৰিৰ ফালে ভটিয়াই ফালে ভটিয়াই গৈ তাতে ৰৈ অঞ্চলটো কিছুদিন ধৰি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে। শিমলুগুৰত থাকোঁতে ছৗ-কা-ফাই মৰাণ আৰু বৰাহী জাতিৰ মানুহক লগ পাইছিল। === চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ<ref name=":0" /> === এওঁলোকৰ পৰা কোনোধৰণৰ আসৈ নাপাই শিমলুগুৰিৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলবোৰলৈ সোমাই গৈ পৰ্যবেক্ষন কৰিলে। তাতে এটা পাহাৰ দেখি আগুৱাই গৈ পাহাৰটোত ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত নুনি গছৰ তলত দুটা ঘোঁৰা বলি দি দেওধাই পণ্ডিতৰ হতুৱাই পূজা কৰোৱাই স্থায়ী ৰাজধানী পাতিলে। এই ৰাজধানীয়েই চৰাইদেউ অৰ্থাৎ পৰ্বতত জিলিকি থকা নগৰ। এই চৰাইদেউ বা চে-ৰাই-দৈ হৈছে আহোমৰ প্ৰথম ৰাজধানী। অসম আৰু অসমীয়া জাতিৰ প্ৰথমজন অসমীয়াই স্থাপন কৰা ইতিহাসৰ জীয়া সাক্ষী। ==চু'-কা-ফাৰ অৱদান== স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই [[টাই]] ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ লগত থলুৱা ভাষা-কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ সমন্বয় ঘটাত উৎসাহ যোগাইছিল। এই দূৰদৰ্শী বদান্যতাৰ ফলতেই [[টাই]] ভাষাৰ ঠাইত পাছলৈ [[অসমীয়া ভাষা]] ৰাজকীয় ভাষা হৈ পৰিছিল। চু'-কা-ফাৰ আন এক বৃহৎ অৱদান হ'ল বুৰঞ্জী ৰচনা। স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাই তেওঁৰ যাত্ৰা-পথত হোৱা সকলো ঘটনা আৰু দেউধাই-মহন-বাইলুং পণ্ডিতসকলক লিখিবলৈ কোৱাৰ পৰাই অসম বুৰঞ্জীৰ আৰম্ভণি বুলিব পাৰি।<ref name="গণ অধিকাৰ"/> তেওঁ বিভিন্ন উপাধি প্ৰদান কৰি সকলো প্ৰজাকে ৰাজ্যশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি দিছিল। পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা, ফুকন আদি নানান উপাধিৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু পাছলৈ বামুণ, কলিতা, ইত্যাদি সকললোৱে এই উপাধি লাভ কৰিছিল। ==মৃত্যু== ১২৬৮ চনত চু'-কা-ফাৰ মৃত্যু হয়। ==স্মৃতি ৰক্ষা == {{Main|অসম দিৱস}} === চু'-কা-ফা দিৱস === বৰ-অসম গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত চু'-কা-ফাৰ অৱদানলৈ শ্ৰদ্ধা জনাই ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখটো সমগ্ৰ [[অসম]]বাসীয়ে ১৯৮৭ চনৰ পৰা '[[অসম দিৱস]]' বা 'চু'-কা-ফা দিৱস' হিচাপে পালন কৰি আহিছে। ১২২৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ (১৬ আঘোণ) তাৰিখে [[চ্যু-কা-ফা|চাও-লুং চ্যুকাফা]]ই [[পাটকাই পৰ্বত]] পাৰ হৈ সৌমাৰ খণ্ডত ভৰি থোৱা ঐতিহাসিক দিনটোক চিৰস্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ মানসেৰে ছৈখোৱা অঞ্চলৰ ভীমকান্ত বুঢ়াগোহাঁই নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে ১৯৭২ চনত আৰম্ভ কৰা এক প্ৰচেষ্টাৰ ফলত এই দিৱসৰ আৰম্ভণি হয়।<ref name="খবৰ"> অসম দিৱস (চ্যুকাফা দিৱস)ৰ উৎপত্তি, হেম গগৈ, [[অসমীয়া খবৰ]], ২ ডিচেম্বৰ, ২০১১</ref> === নামকৰণ === অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান তেখেতৰ স্মৃতিত নামকৰণ কৰা হৈছে উদাহৰণ :- : '''বিশ্ববিদ্যালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা আসন, বুৰঞ্জী বিভাগ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] <ref>[https://assamtribune.com/siukapha-chair-at-dibrugarh-university Siukapha Chair at Dibrugarh University] - The Assam Tribune DIBRUGARH, Jan 6 </ref> : '''চিকিৎসালয়ত''' :- :# চু'-কা-ফা মালটিস্পেচিয়েলিতি চিকিৎসালয়, শিৱসাগৰ : '''সংগ্ৰহাল়য়ত''' :- :# স্বৰ্গদেউ চাওলুং চু'-কা-ফা সমন্বয় ক্ষেত্ৰ, যোৰহাট (Swargadeo Chaolung Siu-Ka-Pha Samanway Kshetra) <ref>{{Cite web |title=SWARGADEO CHAOULUNG SIU-KA-PHA SAMANWAY KSHETRA |url=https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |access-date=2023-09-03 |archivedate=2024-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111051454/https://jorhat.assam.gov.in/tourist-place-detail/315 |deadurl=yes }}</ref> : '''ক্ৰীড়া ক্ষেত্ৰত''' :- :# চাওলুং চু'-কা-ফা ইনদ'ৰ ষ্টেডিয়াম, ফুকন নগৰ, শিৱসাগৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ :# চু'-কা-ফা কাপ, শদিয়া। এই খেল প্ৰত্যেক বছৰেই শদিয়াৰ বীৰ লাচিত ষ্টেডিয়াম(নৌবহৰ)ত আয়োজন কৰা হয়। এই খেলখন মুখ্যকৈ টাই আহোম যুৱ পৰিষদ; অসম, শদিয়া মহকুমা সমিতিৰ উদ্যোগত আয়োজন কৰা হয়। : '''বটা''' :- :# চু'-কা-ফা বঁটা (২০০৯ত ৰংবং তেৰাঙে লাভ কৰে) <ref>[https://www.sentinelassam.com/topheadlines/siu-ka-pha-award-presented-to-noted-writer-yeshe-dorjee-thongchi-514391 Siu-Ka-Pha Award presented to noted writer Yeshe Dorjee Thongchi]</ref> : '''চৰকাৰী ব্যৱহাৰ''' :- :# চু'-কা-ফা দিৱস ([[অসম দিৱস]]ৰ চৰকাৰী নাম) :# চাওলুং চু'-কা-ফাৰ মূৰ্তি স্থাপন কাৰ্য্যসূচী, জনতা ভবন :# ৰাইজৰ বাতৰি - চৰকাৰী আলোচনী (গৃহ নং ১, দ্বিতীয় মহলা, দ্বাৰকা পথ, মহাপুৰুষ হৰিদেৱ পথ, হাতীগাঁও, গুৱাহাটী : ৭৮১০৩৮) : '''পথ নামকৰণ''' :- :# চু'-কা-ফা পথ, জয়পুৰ, অসম ৭৮৫৬৪০ ==চিত্ৰ-বীথিকা== <gallery> Charaideau.jpg|চু'-কা-ফাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজধানী [[চৰাইদেউ]]ৰ এটা [[মৈদাম]] Ahom Swargadeu Su-ka-pha memorial.jpg|আহোম স্বৰ্গদেউ চু'-কা-ফাৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি Sukapha.jpg|শিল্পীৰ কল্পনাত চু'-কা-ফা Statue of Siu-Ka-Pha in front of 'Siu-Ka-Pha Bhawan' in Narayanpur, North Lakhimpur.jpg|[[নাৰায়ণপুৰ]]ত প্ৰতিস্থাপিত চু'-কা-ফাৰ প্ৰতিমূৰ্তি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[আহোম ৰাজ্য]] * [[আহোম ৰাজবংশ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE চাও-লুং চু'-কা-ফা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812184441/http://www.xobdo.org/asm/%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A7%81%E0%A6%82%20%E0%A6%9A%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%AB%E0%A6%BE |date=2020-08-12 }} সম্পৰ্কে [[শব্দ ডট অৰ্গ]] ৱেবছাইটত। * [http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ ছশ বছৰীয়া ঐতিহ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803154154/http://www.thesundayindian.com/as/story/%E0%A6%9B%E0%A6%B6-%E0%A6%AC%E0%A6%9B%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF-/25/1271/ |date=2020-08-03 }}, [[দ্য চানডে ইণ্ডিয়ান]] ৱেবছাইটত। * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208/edit2 Siukapha–an epitome of harmony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718164609/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=dec0208%2Fedit2 |date=2011-07-18 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ * [http://taiahominternational.org/ Chaolung Syu Ka Pha (1228-1268 A.D.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507021451/http://taiahominternational.org/ |date=2010-05-07 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময় : ১২ অক্টোবৰ ২০১১ {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] ee1sp1mh7s15jsnv0fngg6e2kpc9jtn 0 7238 615556 609230 2026-07-03T15:52:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615556 wikitext text/x-wiki {{সাঁচ:গ্ৰহ | bgcolour = #E8AB79 | name = মঙ্গল | symbol = [[চিত্ৰ:Mars symbol (fixed width).svg|20px|alt=♂|মঙ্গল গ্ৰহৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক প্ৰতীক]] | image = [[চিত্ৰ:Mars Hubble.jpg|frameless|মঙ্গল গ্ৰহ]] | caption = হাবল মহাকাশ দূৰবীণৰ যোগেদি দেখা মঙ্গল গ্ৰহ | epoch = জে২০০০^{[http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html]} | aphelion = ২৪৯,২২৮,৭৩০ কিমি (১৫৪.৮৬৩,৫৫৩ মাইল)<br />১.৬৬৫ ৯৯১ ১৬ এইউ | perihelion = ২০৬,৬৪৪,৫৪৫ কিমি (১২৮,৪০২,৯৬৭ mi)<br />১.৩৮১ ৩৩৩ ৪৬ এইউ | semimajor = ২২৭,৯৩৬,৬৩৭ [[কিলোমিটাৰ|কিমি]] (১৪১,৬৩২,৯৭৬ মাইল)<br />১.৫২৩ ৬৬২ ৩১ [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান একক|এইউ]] | orbital_circ = ~১,৪৩০,০০০,০০০ কিমি (৮৮৮,০০০,০০০ mi)<br />৯.৫৫ এইউ | eccentricity = ০.০৯৩ ৪১২ ৩৩ | sidereal_period = [[১ ই৭ ছে|৬৮৬.৯৬০০]] [[দিন]]<br />(১.৮৮০৮ বছৰ) | synodic_period = ৭৭৯.৯৬ দিন<br />(২.১৩৫ বছৰ) | avg_speed = ২৪.০৭৭ কিমি/[[ছেকেণ্ড|ছে]]<br />(৫৩,৮৫৯ মাইল/ঘ) | max_speed = ২৬.৪৯৯ কিমি/ছে<br />(৫৯,২৭৭ মাইল/ঘ) | min_speed = ২১.৯৭২ কিমি/ছে<br />(৪৯,১৫০ মাইল/ঘ) | inclination = ১.৮৫০ ৬১[[ডিগ্ৰী (কোণ)|°]]<br />(সৌৰবিষুবৰ সৈতে ৫.৬৫°) | asc_node = ৪৯.৫৭৮ ৫৪° | arg_perihelion = ২৮৬.৪৬২ ৩০° | satellites = ২ | physical_characteristics = আছে | oblateness = ০.০০৭ ৩৬ | equatorial_radius = ৩৪০২.৫ কিমি (২১১৪.২ মাইল) <br />(পৃথিৱীৰ ০.৫৩৩ গুণ) | polar_radius = ৩৩৭৭.৪ কিমি (২০৯৮.৬ mi) <br />(পৃথিৱীৰ ০.৫৩৩ গুণ) | surface_area = [[১ E১৪ m²|১.৪৪৮]]{{e|৮}} [[বৰ্গ কিলোমিটাৰ|কিমি²]])<br />৫৫,৯০৭,০০০ বৰ্গমাইল (১৪৪ ৭৯৮ ৪৬৫ বৰ্গকিমি)<br />(পৃথিৱীৰ ০.২৮৪ গুণ) | volume = ১.৬৩১৮{{e|১১}} [[ঘন কিলোমিটাৰ|কিমি³]]<br />(পৃথিৱীৰ ০.১৫১ গুণ) | mass = ৬.৪১৮৫{{e|২৩}} [[কিলোগ্ৰাম|কেজি]]<br />(পৃথিৱীৰ ০.১০৭ গুণ) | density = ৩.৯৩৪ গ্ৰাম/ছেমি³ | surface_grav = ৩.৬৯ [[ত্বৰণ|মি/ছে^২]]<br />(০.৩৭৬''g'') | escape_velocity = ৫.০২৭ কিমি/ছে (১১,২৪৫ মাইল/ঘ) | sidereal_দিন = ১.০২৫ ৯৫৭ দিন<br /> ([[১ ই৪ ছে|২৪.৬২২ ৯৬২]] ঘণ্টা) | rot_velocity = ৮৬৮.২২ কিমি/ঘ (৫৩৯.৪৯ মাইল/ঘ) | axial_tilt = ২৫.১৯° | right_asc_north_pole = ৩১৭.৬৮১ ৪৩°<br /> (২১ ঘ ১০ মি ৪৪ ছে) | declination = ৫২.৮৮৬ ৫০° | albedo = ০.১৫ | temperatures = আছে | temp_name2 = [[ছেলছিয়াচ]] | min_temp_2 = −১১৩ °ছে | mean_temp_2 = −২৫ °ছে | max_temp_2 = ৭.৩ °ছে | adjectives = [[মঙ্গলীয়]] | atmosphere = আছে | surface_pressure = ০.৭–০.৯ কিলো পাস্কেল | atmosphere_density = | atmosphere_composition = ৯৫.৭২% [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]] <br />২.৭% [[নাইট্ৰজেন]]<br />১.৬% [[আৰ্গন]]<br />০.২% [[অক্সিজেন]]<br />০.০৭% [[কাৰ্বন মনোক্সাইড]]<br />০.০৩% [[পানী]] বাষ্প<br />০.০১% [[নাইট্ৰিক অক্সাইড]]<br />২.৫ [[অংশ প্ৰতি মিলিয়ন|পিপিএম]] [[নিয়ন]]<br />৩০০ [[অংশ প্ৰতি বিলিয়ন|পিপিবি]] [[ক্ৰিপ্টন]]<br />১৩০ পিপিবি [[ফৰমেল ডি হাইড]]<br />৮০ পিপিবি [[জেনন]]<br />৩০ পিপিবি [[অ’জন]]<br />১০ পিপিবি [[মিথেন]] <!--by volume, by mass, by number of moles?--> }} [[সৌৰজগত|সৌৰজগতৰ]] চতুৰ্থ [[গ্ৰহ]] হৈছে মঙ্গল গ্ৰহ। [[পৃথিৱী|পৃথিৱীৰ]] পৰা এই গ্ৰহটো ৰঙা বৰণৰ দৰে দেখি। মঙ্গলগ্ৰহ সৌৰজগতৰ শেষ পাৰ্থিৱ গ্ৰহ। অৰ্থাৎ এই গ্ৰহটোৰো ভূ-ত্বক পৃথিৱী ভূ-ত্বকৰ সৈতে বহুখিনি সাদৃশ্য আছে। ইয়াত অতি ক্ষীণ বায়ুমণ্ডল আছে, আৰু ইয়াৰ ভূ-পৃষ্ঠত [[চন্দ্ৰ|চন্দ্ৰৰ]] দৰে অসংখ্য খাদ, আৰু পৃথিৱীৰ দৰে [[আগ্নেয়গিৰি]], [[মৰুভূমি]] আৰু মেৰুদেশীয় বৰফো আছে। সৌৰ জগতৰ সৰ্ববৃহৎ পাহাৰ এই গ্ৰহটোতেই অৱস্থিত। ইয়াৰ নাম [[অলিম্পাছ মনছ]]। সৰ্ববৃহৎ গভীৰ গিৰিখাতটোও এই গ্ৰহতে আছে আৰু ইয়াৰ নাম ভ্যালিছ মেৰিনাৰিছ। মঙ্গল গ্ৰহৰ ঘূৰ্ণন কাল আৰু ঋতু পৰিবৰ্তনো বহুকাংশে পৃথিৱীৰ দৰেই। ১৯৬৫ চনত মেৰিনাৰ ৪ [[মহাকাশযান|মহাকাশযানখনে]] প্ৰথমবাৰৰ বাবে মঙ্গল গ্ৰহত অভিযান চলাইছিল। এই অভিযানৰ পিছৰ পৰা মঙ্গল গ্ৰহত তৰল [[পানী|পানীৰ]] অস্তিত্ব আছে বুলি অনেকেই ধাৰণা কৰিছিল। মঙ্গলৰ পৰা পোৱা পোহৰ আৰু আন্ধাৰৰ তৰঙ্গৰ মাজত পৰ্যাবৃত্ত পৰিবৰ্তন পৰ্যবেক্ষণ কৰি এই ধাৰণা কৰা হৈছিল। বিশেষভাবে মঙ্গলৰ মেৰু অঞ্চলৰ পৰা এই ধৰণৰ পৰিবৰ্তন চকুত পৰে, যি মহাসাগৰ বা জলাশয়ৰ প্ৰমাণ হিচাপে অনেকেই গ্ৰহণ কৰিছিল। == ভৌতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ == মঙ্গল গ্ৰহৰ ব্যাসাৰ্ধ্য পৃথিৱীৰ আধা আৰু ভৰ পৃথিৱীৰ এক দশমাংশ। ইয়াৰ ঘনত্ব পৃথিৱীতকৈ কম আৰু ভূপৃষ্ঠৰ ক্ষেত্ৰফল পৃথিৱীৰ শুকান ভূমিৰ মুঠ ক্ষেত্ৰফলতকৈ পৰা সামান্য কম। মঙ্গল বুধ গ্ৰহতকৈ ডাঙৰ হ'লেও বুধৰ ঘনত্ব মঙ্গল গ্ৰহতকৈ বেছি। ইয়াৰ ফলত বুধ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠতলৰ মধ্যাকৰ্ষণ শক্তি তুলনামূলকভাবে বেছি। মঙ্গল গ্ৰহ দেখিবলৈ বহু পৰিমাণে ৰঙা ৰঙৰ কমলাৰ দৰে। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল মঙ্গলৰ পৃষ্ঠতলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে আয়ৰন অক্সাইডৰ উপস্থিতি। এই যৌগটিক সাধাৰণভাবে মামৰ বুলি কোৱা হয়। [[চিত্ৰ:Mars rocks.jpg|thumb|left|[[মাৰ্স পাথফাইণ্ডাৰে]] লোৱা এখন ফট’ য’ত মঙ্গল গ্ৰহৰ শিলাময় ধৰাপৃষ্ঠ দেখা গৈছে। ]] মঙ্গলৰ পৃষ্ঠ মূলত বেছল্ট দ্বাৰা গঠিত। ইয়াৰ কক্ষীয় বৈশিষ্ট্য পৰ্যবেক্ষণ আৰু প্ৰচুৰ পৰিমাণে মঙ্গলীয় উল্কাৰ গবেষণা কৰি এই তথ্য নিশ্চিত কৰা হৈছিল। কিছুমান গবেষণাত প্ৰমাণিত হৈছিল মঙ্গলৰ কিছু কিছু অংশত বেছল্টৰ তকৈ ছিলিকা জাতীয় পদাৰ্থ বেছি আছে। এই অঞ্চলটি বহুকেইটা পৃথিৱীৰ এণ্ডেসাইট (এক ধৰণৰ আগ্নেয় শিল) জাতীয় পাথৰৰ দৰে। এই পৰ্যবেক্ষণবোৰক ছিলিকা কাচৰ মাধ্যমতো ব্যাখ্যা কৰা যায় পৰা। পৃষ্ঠাৰ বহুকেইটা অংশ সূক্ষ্ণ আয়ৰণ অক্সাইড যৌগ দ্বাৰা আবৃত। ধূলিকণা নামত পৰিচিত এই যৌগটি বহু পৰিমাণে ট্যালকম পাউডাৰৰ দৰে। মঙ্গল গ্ৰহৰ কোনো অভ্যন্তৰীণ চৌম্বক ক্ষেত্ৰ নাই। কিন্তু কিছু পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছে ইয়াৰ ভূ-ত্বকৰ কিছু অংশত চুম্বকত্ব এতিয়াও আছে। চুম্বকীয়ভাবে susceptible খনিজ পদাৰ্থৰ কাৰণে সৃষ্ট এই চৌম্বকত্বক প্যালিম্যেগনেটিজ্‌ম বুলি কোৱা হয়। এই প্যালিম্যেগনেটিজম বহু পৰিমাণে পৃথিৱীৰ মহাসাগৰীয় গৰ্ভতলত প্ৰাপ্ত অলটাৰনেটিং বেণ্ডৰ দৰে। এই বিষয়ক লৈ কৰা অধ্যয়ন আৰু মাৰ্চ গ্লোবাল চাৰ্ভেয়াৰৰ সাহায্যত চলোৱা বিস্তৰ গবেষণা সহায়ত ১৯৯৯ চনত এটা তত্ত্ব স্থাপিত হয় যাৰ ২০০৫ চনৰ অক্টোবৰত পুনৰ পৰীক্ষণ হয়। এই তত্ত্ব মতে পৰ্যবেক্ষণকৃত বেণ্ডবোৰ হ'ল মঙ্গলত প্লেট-টাক্টনিক সঞ্চালন ভূ-গঠন প্ৰণালীৰ এটা নিদৰ্শন। এই ধৰণৰ ভূ-গঠনপ্ৰণালী ৪ বিলিয়ন বছৰ আগলৈকে মঙ্গলত বিদ্যমান আছিল। কিন্তু ৪ বিলয়ন বছৰ আগত গ্ৰহীয় ডায়নাম’ বিকল হৈ পৰাত চৌম্বক ক্ষেত্ৰ নাইকিয়া হৈ যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটোৰ (core) ব্যাসাৰ্ধ্য প্ৰায় ১,৪৮০ কিলোমিটাৰ (৯২০ মাইল)। এই কেন্দ্ৰভাগ মূলত লৌহ পদাৰ্থৰ দ্বাৰা গঠিত। লোহাৰ লগত ১৫ ৰ পৰা ১৭% ছালফাৰ আছে বুলি জানা গৈছে। এই হিচাপে মঙ্গলৰ কেন্দ্ৰভাগ আয়ৰণ ছালফাইড দ্বাৰা গঠিত যি বহু পৰিমাণে তৰল। এই পদাৰ্থটোৰ ঘনত্ব পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰত অবস্থিত পদাৰ্থৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ। কেন্দ্ৰৰ চাৰিও দিশ ঘেৰি ছিলিকেট দ্বাৰা গঠিত এটা ম্যাণ্টল (mantle) আছে যি গ্ৰহটোৰ বহু পৰিমাণে প্লেট্ টেক্টনিক সঞ্চালন আৰু আগ্নেয় প্ৰকৃতিৰ সংৰচনা তৈয়াৰীত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমান এই ম্যাণ্টলটো নিষ্ক্ৰিয় অবস্থাত আছে। মঙ্গল গ্ৰহৰ ভূ-ত্বকৰ গড় গভীৰতা ৫০ কিলোমিটাৰ (৩১ মাইল)। এই গভীৰতা সৰ্বোচ্চ ১২৫ কিলোমিটাৰ (৭৮ মাইল) পৰ্যন্তলৈকে। অন্যদিশত পৃথিৱীৰ ভূ-ত্বকৰ গভীৰতা গঢ়/গড়ে ৪০ কিমি (২৫ মাইল)। পৃথিৱী আৰু মঙ্গল গ্ৰহ দুটাৰ আকৃতিৰ অনুপাত তুলনা কৰিলে পৃথিৱীৰ ভূ-ত্বক মঙ্গলৰ ভূ-ত্বকতকৈ তিনিগুণ শকত। মঙ্গলৰ ভূ-তাত্ত্বিক ইতিহাসক কেইবাটাও যুগত বিভক্ত কৰিব পৰা যায়। তাৰে তলত উল্লিখিত তিনিটা যুগ সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু সুস্পষ্ট: নোয়াচিয়ান যুগ: (নোয়াচিস টেৰাৰ নামত নামাঙ্কিত), ইংৰাজীত Noachian epoch. ৩.৮ বিলিয়ন বছৰৰ পৰা ৩.৫ বিলিয়ন বছৰ পূৰ্বৰ সময় কালটো নোয়াচিয়ান যুগ নামে পৰিচিত। এই সময়ত মঙ্গলৰ পৃষ্ঠতল গঠন হয় যি এতিয়াও বিদ্যমান। সেই যুগত সৃষ্টি হোৱা পৃষ্ঠতলত পৰবৰ্তী কালত প্ৰচুৰ বিশালাকাৰ গাঁতৰ সৃষ্টি হৈছিল। থাৰচিচ বাল্‌জ নামৰ এটা আগ্নেয় উচ্চভূমি এই সময়ত সৃষ্টি হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। এই যুগৰ শেষৰ ফালে তৰল পানীৰ বানপানী হৈছিল বুলি বদ্ধমূল ধাৰণা কৰা হৈছে। হেচপাৰিয়ান যুগ: (Hesperia Planum-এৰ নামত নামাঙ্কিত), ইংৰাজীত Hesperian epoch. ৩.৫ বিলিয়ন বছৰৰ পৰা ১.৮ বিলিয়ন বছৰ পূৰ্ব পৰ্যন্ত এই যুগৰ সীমা। এই যুগত লাভা দ্বাৰা আচ্ছাদিত সমভূমিৰ সৃষ্টি হয়। আমাজোনিয়ান যুগ: (আমাজোনিচ প্ল্যানিটিয়াৰ পৰা আহিছে), ইংৰাজীত Amazonian epoch. ১.৮ বিলিয়ন বছৰ আগৰ পৰা বৰ্তমান পৰ্যন্ত এই যুগৰ সীমাৰেখা। এই যুগত উল্কাপাতৰ ফলত কিছু সংখ্যক বিশালাকাৰ গাঁতৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু এই সময়তেই বিভিন্ন ধৰণৰ বহু সংৰচনা তৈয়াৰ হৈছিল। এই সময়তেই সৌৰ জগতৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃঙ্গ অলিম্পাস মন্‌চ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ বাহিৰে এই সময়ত মঙ্গলৰ অন্যান্য স্থানত লাভাৰ প্ৰবাহ বৃদ্ধি পাইছিল। == জলবিজ্ঞান == বৰ্তমান মঙ্গল গ্ৰহৰ বায়ুমণ্ডলীয় চাপ ইমান কম যে ইয়াত তৰল পানী থাকা সম্ভব নহয়। কিন্তু মঙ্গলত বৰফ আছে। ইয়াৰ দুই মেৰু সম্পূৰ্ণ বৰফ দ্বাৰা গঠিত। ২০০৭ চনৰ মাৰ্চত নাছাই এক বিশেষ বিজ্ঞপ্তিত জনাইছিল, মঙ্গলৰ দক্ষিণ মেৰুত যি পৰিমাণৰ বৰফ আছে সেয়া গলাই দিলে সমগ্ৰ গ্ৰহটো পানীত ডুবি যাব আৰু এই জলভাগৰ গভীৰতা হ'ব প্ৰায় ১১ মিটাৰ (৩৬ ফুট)। ইয়াৰ লগতে বৰফৰ এটা পাৰমাফ্ৰষ্ট ম্যাণ্ট্‌ল মেৰু অঞ্চলৰ পৰা ৬০° অক্ষাংশ এলাকা জুড়ি প্ৰলম্বিত আছে। মঙ্গলৰ শকত ক্ৰায়োস্ফেয়াৰৰ অভ্যন্তৰত আৰু বিপুল পৰিমাণ পানী লুকাই আছে বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কোনো আগ্নেয় বিস্ফোৰণৰ সহায়ত ক্ৰায়োস্ফেয়াৰ ধ্বংস হ'লে এই পানী ওলাই আহিব পৰে। এই ধৰণৰ এটা বিস্ফোৰণ বহুত আগত হৈছিল যাৰ কাৰণে মঙ্গলৰ ভ্যালিচ মেৰিনাৰিছ গঠিন হৈছিল। ইতিহাসৰ এই সময়ত বিপুল পৰিমাণ পানী ওলাইছিল যি এটা সুবৃহৎ নদী উপত্যকা গঠনৰ কাৰণে যথেষ্ট আছিল। আজিৰ পৰা ৫ মিলিয়ন বছৰ আগতে এনে ধৰণৰ আৰু এটা ঘটনা ঘটিছিল যাৰ কাৰণে সাৰবেৰাছ ফোছি নামৰ এটা গাঁত উন্মুক্ত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত এটা বৰফৰ সাগৰ সৃষ্টি হৈছিল যি এতিয়াও দেখা যায়। এই সাগৰক বৰ্তমানত এলিছিয়াম প্ল্যানিটিয়া বুলি কোৱা হয়। অতি সম্প্ৰতি মাৰ্স গ্লোবাল ছাৰ্ভেয়াৰত অৱস্থিত মাৰ্ছ্ অৰবিটাৰ কেমেৰাৰ সহায়ত মঙ্গলৰ কিছু উচ্চ ৰিজল্যুছন ছবি তোলা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত মঙ্গলৰ পৃষ্ঠতলত তৰল পানীৰ অস্তিত্বৰ ইতিহাস সম্বন্ধত বহুকেইটা কথা বিস্তাৰ ভাবে জনা গৈছে। তাত বানপানী সৃষ্টকাৰী বিশালাকাৰ কিছু চেনেলৰ সম্ভাদ পোৱা গৈছে আৰু ইয়াৰ লগত সংশ্লিষ্ট প্ৰচুৰ শাখা নদী সদৃশ প্ৰবাহৰ অস্তিত্বও প্ৰমাণিত হৈছে। কিন্তু এনে কোনো সংৰচনা পোৱা নগ’ল যাক বানপানী সৃষ্টিকাৰী এই জলস্ৰোতৰ উৎস হিচাপে চিহ্নিত কৰিব পৰা যায়। বৰ্তমান অৱশ্যে এইবোৰৰ কোনটোৱেই জীৱিত নহয়। আছে শুদা এইবোৰৰ নিদৰ্শন। বতৰৰ পৰিবৰ্তনেই এইবোৰৰ বিলুপ্তিৰ কাৰণ বুলি অনুমান কৰা হয়। ইয়াৰ পৰা বুজা যায়, এই সংৰচনাবোৰ কিমান পুৰণা আছিল। আকৌ আগ্নেয়গিৰিৰ জ্বালামুখ আৰু গভীৰ গিৰিপথৰ পাৰ্শ্ববৰ্তী অঞ্চল জুড়ি ভালেমান সংৰচনা বিভিন্ন চিত্ৰত ধৰা পৰিছে যিবোৰ বহুপৰিমাণে পৃথিৱীৰ সমুদ্ৰ সন্নিবিষ্ট নিষ্কাশন নালী আকৃতিৰ গিৰিপথৰ দৰে। এই গিৰিপথবোৰ মঙ্গলৰ দক্ষিণ গোলাৰ্ধৰ উচ্চ অঞ্চলবোৰত অবস্থিত। ইহঁতৰ মুখ বিষুবৰেখাৰ ফালে আৰু সকলোবোৰ ৩০° অক্ষাংশত মেৰুমুখী হৈ আছে। গবেষকসকলে এনে কোনো গিৰিপথ বিচাৰি পোৱা নাই সেইবোৰ আংশিক বা সম্পূৰ্ণভাবে ক্ষতিগ্ৰস্ত। ইয়াৰ উপৰিও পৰষ্পৰ উপৰিপাতিত কোনো ইমপ্যাক্ট জ্বালামুখও বিচাৰি পোৱা নাই। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে এই গঠনবোৰ বেছ নতুন। == বহিঃসংযোগ == * http://www.worldwindcentral.com/wiki/Mars {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012233842/http://www.worldwindcentral.com/wiki/Mars |date=2008-10-12 }} * [http://www.google.com/mars/ Google Mars] Interactive image of Mars * [http://themis.asu.edu/valles_video/ Flight Into Mariner Valley] NASA/JPL/Arizona State University 3D flythrough of Valles Marineris * [http://www.marsgeo.com/ Marsgeo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701175739/http://www.marsgeo.com/ |date=2007-07-01 }} Mars Rover photos, videos & surface geology * [http://www.nineplanets.org/mars.html Nine Planets Mars page] * [http://history.nasa.gov/SP-4212/on-mars.html On Mars: Exploration of the Red Planet 1958-1978] from the NASA History Office. * [http://www.cato.org/pubs/wtpapers/980815paper.html Martian Law - a CATO white paper] * [http://www.maniacworld.com/mars_mariner_valley.htm Computer Simulation of a flyby through Mariner Valley] * [http://www.marsunearthed.com/ Mars Unearthed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010416234927/http://www.marsunearthed.com/ |date=2001-04-16 }} - Comparisons of terrains between Earth and Mars * [http://ralphaeschliman.com/id30.htm Ralph Aeschliman's Online Atlas of Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505042300/http://ralphaeschliman.com/id30.htm |date=2013-05-05 }} * [http://www.geody.com/?world=mars Geody Mars] World's search engine that supports [[NASA World Wind]], [[Celestia]], and other applications. * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3426539.stm BBC News update on Mars Express' findings of polar water ice and water-eroded features on the surface] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4285119.stm BBC News Mars pictures reveal frozen sea] * [http://dualmoments.com/marsrovers/index.html Be on Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102181818/http://www.dualmoments.com/marsrovers/index.html |date=2022-11-02 }} Anaglyphs from the Mars Rovers (3D) * [http://www.space-nasa.com/02-apr-2007-esa-1.html 04/02/07: ESA Prepares for a Human Mission to Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130202708/http://www.space-nasa.com/02-apr-2007-esa-1.html |date=2010-01-30 }} * [http://onmars.jpl.nasa.gov/ NASA/JPL OnMars WMS Server for Mars Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705142931/http://onmars.jpl.nasa.gov/ |date=2009-07-05 }} * [http://www.lpi.usra.edu/expmars/images.html Exploring Mars: Image Center] {{পোখালি (সৌৰজগত)}} {{সৌৰজগত}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰহ]] [[শ্ৰেণী:সৌৰজগত]] dffg6i11yawjttkd41m5ijgovfioo78 0 24814 615624 382905 2026-07-04T04:24:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615624 wikitext text/x-wiki {{About|শ্ৰ্ৱণযোগ্য কম্পন তৰংগ}} [[File: Thoth08BigasDrumEvansChalmette.jpg|thumb|আৱৰণৰ কম্পনৰ দ্বাৰা ঢোল এটাই শব্দ সৃষ্টি কৰে]] '''শব্দ''' হৈছে এক প্ৰকাৰৰ যান্ত্ৰিক তৰংগ। ‌‌‌যেতিয়া কোনো কঠিন, জুলীয়া বা গেছীয় পদাৰ্থৰ মাজেৰে চাপৰ একধৰণৰ স্পন্দনে গতি কৰে, তেতিয়া তাক [[যান্ত্ৰিক তৰংগ]] বুলি কোৱা হয়। অন্য ভাষাত ক’বলৈ গ’লে শব্দ হৈছে আমাৰ শ্ৰৱণ ইন্দ্ৰিয়ত অনুভূত হোৱা এক ধৰণৰ উদ্দীপনা।<ref>The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition, Houghton Mifflin Company, 2000, archived from the original on June 25, 2008, retrieved May 20, 2010</ref> == শব্দৰ গতি== [[File: Ear BNC.jpg|thumb|মানুহৰ শ্ৰৱণ ইন্দ্ৰিয় কাণ]] শব্দ হৈছে চাপৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা এক ধৰণৰ তৰংগ, যি [[সংকোচনশীল মাধ্যম]]ত গতি কৰিব পাৰে। কঠিন পদাৰ্থত শব্দ‌ৰ গতি চাপৰ পৰিৱৰ্তনৰ উপৰিও কম্পনৰ শৃংখলৰ দ্বাৰাও প্ৰভাৱিত হয়। গতি কৰাৰ সময়ত শব্দ তৰংগৰ [[প্ৰতিফলন]] আৰু [[প্ৰতিসৰণ]]ৰ উপৰিও প্ৰাৱল্য হ্ৰাস পাব পাৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.jhu.edu/virtlab/ray/acoustic.htm |access-date=2012-06-25 |archivedate=2012-06-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120628112244/http://www.jhu.edu/virtlab/ray/acoustic.htm |deadurl=yes }}</ref> শব্দ তৰংগৰ গতি সধাৰণতে তিনিটা কাৰকৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হয়: * মাধ্যমৰ [[ঘনত্ব]] আৰু চাপৰ মাজৰ সম্পৰ্ক: মাধ্যমটোত শব্দৰ বেগ উষ্ণতাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত এ‌ই সম্পৰ্কৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। * মাধ্যমটোৰ নিজৰ গতিৰ দ্বাৰাও শব্দ তৰংগৰ গতি প্ৰভাৱিত হয়। উদাহৰণ স্বৰূপে বায়ুৰ মাজেৰে শব্দৰ গতি বতাহৰ গতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। * শব্দৰ গতি মাধ্যমটোৰ [[সান্দ্ৰতা]]ৰ দ্বাৰাও প্ৰভাৱিত হয়। মাধ্যমটোৰ সান্দ্ৰতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি গতিশীল শব্দ তৰংগৰ প্ৰাৱল্য হ্ৰাস পায়। বায়ু, পানী আদি বহুতো মধ্যমত সন্দ্ৰতাৰ কাৰণে প্ৰাৱল্যৰ হ্ৰাস উপেক্ষা কৰিব পাৰি। কোনো নিৰ্দিষ্ট ভৌতিক ধৰ্ম নথকা কোনো মাধ্যমৰ মাজেৰে গতি কৰা শব্দ তৰংগও প্ৰতিসৰিত হ’ব পাৰে। ==শব্দৰ অনুভূতি== কোনো নিৰ্দিষ্ট ইন্দ্ৰিয়ৰ কাৰণে শব্দৰ অনুভূতি, শব্দ তৰংগৰ কম্পনাংকৰ এটা নিৰ্দিষ্ট পৰিসৰৰ কাৰণে সীমাবদ্ধ হয়। মানুহৰ শ্ৰবণ ইন্দ্ৰিয়(কাণ)ৰ কৰণে সধাৰণতে এ‌ই পৰিসৰ ২০ হাৰ্জৰ পৰা ২০০০০ [[হাৰ্জ]](২০ কিল’ হাৰ্জ)<ref>http://books.google.com/books?id=RUDTFBbb7jAC&pg=PA248</ref> হয় যদিও এ‌ই পৰিসৰ নিৰ্দিষ্ট নহয়। বয়সৰ লগে লগে সাধাৰণতে এ‌ই পৰিসৰৰ উচ্চ সীমা হ্ৰাস পায়। অন্যান্য প্ৰাণীবোৰৰো শ্ৰবণৰ এটা নিৰ্দিষ্ট পৰিসৰ থাকে। উদাহৰণ স্বৰূপে কুকুৰে ২০ কিল’হাৰ্জতকৈ বেছি কম্পনাংকৰ শব্দ শুনা পায় কিন্তু ৪০ হাৰ্জতকৈ কম কম্পনাংকৰ শব্দ শুনা নাপায়। বিভিন্ন প্ৰাণীয়ে শব্দক এক মুখ্য অনুভূতি হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ উপৰিও যোগাযোগ, বিপদ নিৰূপন, চিকাৰ কৰা আদি কাৰ্যতো ব্যৱহাৰ কৰে। বায়ু, পানী আৰু বিভিন্ন ভৌতিক পৰিঘটনা যেনে জুই, বতাহ, সাগৰৰ ঢৌ বা [[ভূমিকম্প]] আদিয়ে ইহঁতৰ নিজস্ব শব্দ সৃষ্টি কৰে। বিভিন্ন প্ৰাণী যেনে চৰাই, ভেকুলী আৰু বিভিন্ন সাগৰীয় আৰু স্থলচৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ শব্দ সৃষ্টি কৰিবৰ কাৰণে নিৰ্দিষ্ট অংগ আছে। কিছুমান প্ৰাণীয়ে এ‌ই অংগবোৰ কথা কোৱা বা গান গোৱা কাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰে। সৰ্বোপৰি মানুহে সৃষ্টি কৰা সংষ্কৃতি আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা যেনে [[সংগীত]], [[দূৰভাষ]], [[অনাতাঁৰ]] যন্ত্ৰ আদিৰ দ্বাৰা শব্দ সৃষ্টি কৰা, বাণীবন্ধন কৰা, প্ৰেৰণ কৰা আৰু প্ৰচাৰ কৰা আদি কাৰ্য সম্ভৱপৰ হৈছে। মানুহৰ শব্দৰ অনুভূতিৰ বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নক চাইক’এক’ষ্টিক্‌‌চ্‌ (Psychoacoustics) বোলা হয়। ==অতিশব্দ আৰু অৱশব্দ‌== সকলো প্ৰাণীয়ে শব্দৰ অনুভূতি নিৰ্দিষ্ট কম্পনাংকৰ পৰিসৰতহে গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। তৰংগৰ কম্পনাংক এ‌ই পৰিসৰতকৈ কম বা বেছি হ’লে তেনে শব্দ‌ শুনা পোৱা নাযায়। মানুহৰ কাৰণে এ‌ই পৰিসৰ হৈছে ২০ হাৰ্জৰ পৰা ২০০০০ হাৰ্জ (২০ কিল’ হাৰ্জ)। এ‌ই পৰিসৰতকৈ বেছি কম্পনাংকৰ শব্দক অতিশব্দ আৰু কম কম্পনাংকৰ শব্দক অৱশব্দ বোলা হয়। অৰ্থা‌ৎ অতিশব্দৰ কম্পনাংক ২০ কিল’ হাৰ্জতকৈ বেছি হয় আৰু অৱশব্দৰ কম্পনাংক ২০ হাৰ্জতকৈ কম হয়। [[File:Sine waves different frequencies.svg|thumb|বিভিন্ন কম্পনাংকৰ তৰংগ: ওপৰৰ পৰা তললৈ তৰংগবোৰৰ কম্পনাংক ক্ৰমে বঢ়ি আহিছে]] ==পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ দৃষ্টিত শব্দ== [[পদাৰ্থ বিজ্ঞান]]ৰ দৃষ্টিত শব্দ বুলিলে সকলো ধৰণৰ পদাৰ্থ যেনে কঠিন, তৰল, গেছীয় আৰু [[প্লাজমা]]ৰ মাজেৰে গতি কৰিব পৰা যান্ত্ৰিক তৰংগ বা কম্পনক বুজা যায়। যিবিলাক পদাৰ্থৰ মাজেৰে শব্দ তৰংগ‌ই গতি কৰিব‌ পাৰে সে‌ই পদাৰ্থবোৰক মাধ্যম বোলা হয়। মাধ্যম অবিহনে অৰ্থা‌ৎ শূন্যত শব্দ‌ই গতি কৰিব নোৱাৰে। ==অনুদৈৰ্ঘ্য আৰু অনুপ্ৰস্থ‌ তৰংগ== [[File: Spherical_pressure_waves.gif|thumb|গোলাকাৰ অনুদৈৰ্ঘ্য তৰংগ]] শব্দ‌ই [[প্লাজমা]], গেছীয় আৰু তৰল পদৰ্থৰ মজেৰে অনুদৈৰ্ঘ্য বা সংকোচন তৰংগ‌ হিচাপে গতি কৰে। কঠিন পদাৰ্থৰ মাজেৰে অৱশ্যে শব্দ‌ই অনুদৈৰ্ঘ্য আৰু অনুপ্ৰস্থ দুই ধৰণৰ তৰংগ হিচাপে গতি কৰে। সাম্যাৱস্থাৰ চাপৰ পৰা একাদিক্ৰমে চাপৰ পৰিৱৰ্তন হৈ নিৰ্দিষ্ট সংকোচন আৰু প্ৰসাৰণ স্থান কিছুমানৰ সৃষ্টি হৈ যিধৰণৰ তৰংগৰ সৃষ্টি হয়, সে‌ই তৰংগক অনুদৈৰ্ঘ্য তৰংগ বোলা হয়। এনে তৰংগৰ গতিৰ দিশ আৰু মাধ্যমৰ কণাবোৰৰ কম্পনৰ দিশ একে হয়। আনহাতে অনুপ্ৰস্থ তৰংগ (কঠিন পদাৰ্থৰ ক্ষেত্ৰত) হৈছে, তৰংগৰ গতিৰ লম্বভাৱে একাদিক্ৰমে প্ৰতিচাপ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তৰংগ। শব্দ তৰংগৰ গতিৰ ফলত মাধ্যমৰ কণাবোৰ একদিক্ৰমে স্থানান্তৰিত হয় আৰু তাৰ ফলত ইহঁত দোলিবলৈ ধৰে। শব্দ‌ তৰংগই বহন কৰা [[শক্তি]] অতিৰিক্ত‌ সংকোচন(অনুদৈৰ্ঘ্য তৰংগৰ ক্ষেত্ৰত) বা পাৰ্শ্বস্থ স্থানান্তৰ বিকৃতি(অনুপ্ৰস্থ তৰংগৰ ক্ষেত্ৰত)ৰ বাবে মাধ্যমৰ স্থিতি শক্তি আৰু মাধ্যমৰ দোলনৰ গতি শক্তিৰ মাজত আদান-প্ৰদান হৈ ৰূপান্তৰ হয়। ==শব্দৰ বেগ== [[File: FA-18 Hornet breaking sound barrier (7 July 1999) - filtered.jpg|thumb|আমেৰিকাৰ নৌসৈন্যৰ এখন বিমানে শব্দৰ বেগক অতিক্ৰম কৰি শব্দোত্তৰ বেগত গতি কৰাৰ দৃশ্য। উৎসৰ বেগ শব্দ‌ তৰংগৰ বেগতকৈ বেছি হ’লে তৰংগ‌ই শংকু আকৃতি লয়। উৎসটো শংকুৰ শীৰ্ষত থকে। উৎসই শব্দৰ বেগ অতিক্ৰম কৰাৰ মুহূৰ্তত কাণ তাল মৰা শব্দৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াক শাব্দিক প্ৰণাদ (Sonic Boom) বুলি কোৱা হয়।<ref>APOD: 19 August 2007 – A Sonic Boom</ref>]] শব্দৰ বেগ ই গতি কৰা মাধ্যমটোৰ ওপৰত আৰু পদাৰ্থবিধৰ ধৰ্মৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। সাধাৰণতে শব্দৰ বেগ মাধ্যমৰ [[স্থিতিস্থাপক গুণাংক]] আৰু ঘনত্বৰ অনুপাতৰ বৰ্গমূলৰ সমানুপাতিক হয়। মাধ্যমৰ ভৌতিক ধৰ্মবোৰ আৰু লগতে শব্দৰ বেগ মধ্যমটোৰ নিৰ্দিষ্ট অৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। উদাহৰণ স্বৰূপে গেছীয় পদাৰ্থত শব্দৰ বেগ উষ্ণতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। "v = (৩৩১ + ০.৬ T) মিটাৰ/চেকেণ্ড" সূত্ৰ প্ৰয়োগ কৰি আমি যিকোনো উষ্ণতা( T)ত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ উচ্চতাত বায়ুত শব্দৰ বেগ নিৰ্ণয় কৰিব পাৰোঁ। এ‌ই সূত্ৰ প্ৰয়োগ কৰিলে ২০⁰ চেলচিয়াচ উষ্ণতাত বায়ুত শব্দৰ বেগ হ’ব প্ৰায় ৩৪৩ মিটাৰ/চেকেণ্ড। ২০⁰ চেলচিয়াচ উষ্ণতাত বিশুদ্ধ পানীত শব্দৰ বেগ হৈছে প্ৰায় ১,৪8২ মিটাৰ/চেকেণ্ড (৫,৩৩৫ কিল’মিটাৰ/ঘণ্টা; ৩,৩১৫ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা)। . তীখাত শব্দৰ বেগ হৈছে প্ৰায় ৫,৯৬০ মিটাৰ/চেকেণ্ড (২১,৪৬০ কিল’মিটাৰ/ঘণ্টা; ১৩,৩৩০ মাইল প্ৰতি ঘণ্টা)।<ref>The Soundry: The Physics of Sound</ref> শব্দৰ বেগ খুব কম পৰিমাণে তৰংগৰ বিস্তাৰৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰ কৰে। ==শব্দবিদ্যা বা এক’ষ্টিক্‌চ্‌== বিজ্ঞানৰ যিটো বিভাগ, কঠিন, তৰল আৰু গেছীয় পদাৰ্থত বিভিন্ন যান্ত্ৰিক তৰংগ যেনে কম্পন, শব্দ‌, অতিশব্দ, অৱশব্দকে আদিৰ বিষয়ে অধ্যয়নৰ লগত জড়িত তাকে শব্দবিদ্যা বা এক’ষ্টিক্‌চ্‌ বুলি কোৱা হয়। আধুনিক সমাজৰ প্ৰায় সকলো ক্ষেত্ৰতে শব্দবিদ্যাৰ প্ৰয়োগ দেখা যায়। == তথ্য সূত্ৰ == <references/> == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Sound|শব্দ}} *[http://www.acoustics.salford.ac.uk/schools/index1.htm Sounds Amazing; a KS3/4 learning resource for sound and waves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313122023/http://www.acoustics.salford.ac.uk/schools/index1.htm |date=2012-03-13 }} *[http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/sound/soucon.html HyperPhysics: Sound and Hearing] *[http://podcomplex.com/guide/physics.html Introduction to the Physics of Sound] *[http://www.phys.unsw.edu.au/~jw/hearing.html Hearing curves and on-line hearing test] *[http://www.audiodesignline.com/howto/audioprocessing/193303241 Audio for the 21st Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123120804/http://www.audiodesignline.com/howto/audioprocessing/193303241 |date=2009-01-23 }} *[http://www.sengpielaudio.com/calculator-soundlevel.htm Conversion of sound units and levels] *[http://www.sengpielaudio.com/Calculations03.htm Sound calculations] *[http://www.audiocheck.net Audio Check: a free collection of audio tests and test tones playable on-line] *[http://www.acoustics.salford.ac.uk/feschools/ More Sounds Amazing; a sixth-form learning resource about sound waves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140617160826/http://www.acoustics.salford.ac.uk/feschools/ |date=2014-06-17 }} [[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞান]] nkpdb6r3vmbo2fyuj4kqtz3tms4mu3g 0 25589 615639 600054 2026-07-04T06:16:18Z ManjurKhan 18997 /* */ 615639 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = দাৰ্জিলিং | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = চহৰ | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1; | perrow = 1/2 | image1 = Darjeeling-panoramic.jpg | image2 = DarjeelingTrainFruitshop (2).jpg | image3 = Tea plantation Darjeeling.JPG }} | image_caption = ওপৰৰ বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: দাৰ্জিলিং আৰু ইয়াৰ পিছফালে উঠিছে বিশ্বৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ পৰ্বত কাঞ্চেনজংগা; মূল ৰেল ষ্টেচনত দাৰ্জিলিং হিমালয়ান ৰেলৱেৰ ভাপ ৰেল; চাহ বাগিচা। | nickname = | map_alt = Darjeeling is located at the northern tip of West Bengal, near its boundary with Sikkim. | map_caption = | pushpin_map = India West Bengal | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 27 | latm = 3 | lats = | latNS = N | longd = 88 | longm = 16 | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[পশ্চিমবংগ]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[দাৰ্জিলিং জিলা|দাৰ্জিলিং]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total = ১০.৫৭ বৰ্গ কিঃমিঃ | elevation_footnotes =<ref name="DistProf"/> | elevation = ২,০৫০ মিটাৰ | population_total = ১,৩২,০১৬ | population_as_of = ২০১১ | population_rank = | population_density = ১২০০০/বৰ্গ কিঃমিঃ (৩২,০০০/বৰ্গ মাইল) | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = কাৰ্যালয়িক | demographics1_info1 = [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ৭৩৪১০১ | area_code_type = টেলিফ'ন ক'ড | area_code = ০৩৫৪ | registration_plate = WB-৭৬ WB-৭৭ | blank1_name_sec1 = [[লোকসভা]] সমষ্টি | blank1_info_sec1 = [[দাৰ্জিলিং লোকসভা সমষ্টি]] | blank2_name_sec1 = [[বিধানসভা]] সমষ্টি | blank2_info_sec1 = দাৰ্জিলিং বিধানসভা সমষ্টি | website = | footnotes = }} '''দাৰ্জিলিং''' ({{lang-en|Darjeeling}}) [[ভাৰতবৰ্ষ]]ৰ [[পশ্চিমবংগ]] ৰাজ্যত অৱস্থিত এখন চহৰ। ই পৰ্য্যটকৰ কেন্দ্ৰস্থল হিচাপে বিশ্ববিখ্যাত। ই [[চাহ]] উদ্যোগ আৰু [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান|ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থানৰ]] কেন্দ্ৰস্থল, [[দাৰ্জিলিং হিমালয়ান ৰেলৱে]] বাবেও খ্যাত। এই চহৰখন মহাভাৰত শ্ৰেণী ({{Lang|en|Mahabharat Range}}) আৰু [[হিমালয়]]ৰ নিম্নাংশ ({{Lang|en|Lesser Himalaya}})-ত অৱস্থিত। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা হৈছে ৬,৭১০ ফুট (২,০৫০ মিটাৰ)। ১৯ শতিকাৰ মাজ ভাগত যেতিয়া ব্ৰিটিছ সকলে ইয়াত বাস্থ্যনিৱাস ({{Lang|en|Sanatorium}}) আৰু সামৰিক গুদামঘৰ ({{Lang|en|Military Depot}}) স্থাপন কৰিছিল, তেতিয়াৰপৰাই এই চহৰৰ উৎকৰ্ষ সাধন আৰম্ভ হৈছিল। পৰৱৰ্তী কালত, এই অঞ্চলত ব্যাপক হাৰত [[চাহ বাগিচা]] স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ চাহ উৎপাদনকাৰী সকলে বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ উচ্চ প্ৰজাতিৰ ব্লেক চাহ ({{Lang|en|Black Tea}})-ৰ বিকাশ আৰু নতুন স্ফুটন ({{Lang|en|Fermenting}}) পদ্ধতি সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলতেই বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ দাৰ্জিলিঙৰ চাহ এতিয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আৰু আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ব্লেক চাহ সমূহৰ মাজত স্থান লাভ কৰিছে।{{sfn|Srivastava|2003|p=4024}} দাৰ্জিলিঙ হিমালয়ান ৰেলৱেয়ে ইয়াক সমভূমিৰ চহৰ সমূহৰ লগত সংযোগ কৰিছে আৰু বৰ্তমান লৈকে ভাৰতবৰ্ষৰ ভাপ-ইঞ্জিন চালিত ৰেলগাড়ীৰ সেৱা আগবঢ়োৱা ঠাইসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম। দাৰ্জিলিঙত থকা কেইবাখন ব্ৰিটিছ-শৈলীৰ বিদ্যালয়ে, ভাৰতৰ অন্য ঠাইৰ লগতে প্ৰতিৱেশী ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আকৰ্ষণ কৰে। ১৯৮০ দশকত, দাৰ্জিলিং আৰু নিকটতম কলিমপংগ ({{Lang|en|Kalimpong}}) চহৰ [[গোৰ্খালেণ্ড]] দাবী আন্দোলনৰ কেন্দ্ৰ আছিল। বৰ্তমানৰ পৃথক গোৰ্খালেণ্ড ৰাজ্য আন্দোলন এই চহৰতেই কেন্দ্ৰিত। সাম্প্ৰতিক কালত, এই চহৰৰ পৰিবেশক লৈ ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ মুখ্য কাৰণ হৈছে [[প্ৰাকৃতিক সম্পদ]]ৰ চাহিদা তথা পৰ্য্যটকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি আৰু দুৰ্বল নগৰীকৰণ পৰিকল্পনা। ==ইতিহাস== দাৰ্জিলিঙৰ ইতিহাস বেংগল, [[ছিক্কিম]] আৰু [[নেপাল]]ৰ সৈতে একে। ১৯ শতিকাৰ আগ ভাগলৈকে, দাৰ্জিলিঙৰ দাঁতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চল সমূহ ঐতিহাসিক ছিক্কিম সাম্ৰাজ্যই নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। শিলিগুৰিৰ দাঁতিকাষৰীয়া সমভূমি অঞ্চল সমূহ নেপাল সাম্ৰাজ্যই{{sfn|Dasgupta|1999|pp=47–48}} কেইখনমান গাঁৱৰ লেপচা ({{Lang|en|Lepcha}}) আৰু কিৰাটি ({{Lang|en|Kirati}}) লোকসকলৰ সৈতে হোৱা নিস্পতিকৰণৰ পাছত অধিকাৰ কৰি আছিল।{{sfn|Dasgupta|1999|p=51}} এতিয়াও জনা যায় যে নেপালে এবাৰ ইয়াৰ সাম্ৰাজ্য তিস্তা নদীলৈকে বিস্তাৰিত কৰিছিল। ১৮২৮ চনত, ব্ৰিটিছ [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ এটা প্ৰতিনিধি দলৰ বিষয়াসকল নেপাল-ছিক্কিম সীমান্তলৈ যোৱাৰ পথত দাৰ্জিলিঙত থাকিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে সেই অঞ্চলটোত ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ স্বাস্থ্যনিৱাসৰ বাবে উপযুক্ত ঠাই বুলি সিদ্ধান্ত লৈছিল।{{sfn|Dasgupta|1999|p=50}}{{sfn|Lamb|1986|p=69}} ==উদ্ভিদ জগত আৰু প্ৰাণী জগত== [[File:Teagardensvalley.jpg|thumb|right|চাহ বাগিচা]] [[File:Red Panda darjeeling.jpg|thumb|'পদ্মজা নাইডু হিমালয়ান জুল'জিকেল পাৰ্ক'ত [[ৰঙা পাণ্ডা]]]] দাৰ্জিলিঙ [[হিমালয়]]ৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ আৱাসস্থলৰ এক ভৌগোলিক অংশ।{{sfn|Negi|1992|p=185}} দাৰ্জিলিঙৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ উদ্ভিত জগত, ছাল ({{Lang|en|Sal}}), অ'ক ({{Lang|en|Oak}}), আংশিক-চিৰসেউজ ({{Lang|en|semi-evergreen}}), মধ্যমীয়া আৰু আল্পাইন ({{Lang|en|alpine}}) বনাঞ্চলৰে গঠিত।{{sfn|Negi|1992|pp=28–29}} ছাল, অ'কৰে গঠিত ঘন চিৰসেউজ বনাঞ্চল চহৰখনৰ চাৰিওকাষে আছে। ইয়াতেই বহুতো বিৰল প্ৰজাতিৰ [[অৰ্কিড]] পোৱা যায়। 'লয়ড বটানিকেল গাৰ্ডেন' ({{Lang|en|Lloyd's Botanical Garden}})-য়ে সাধাৰণ আৰু বিৰল প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ সংৰক্ষণ আৰু 'পদ্মজা নাইডু হিমালয়ান জুল'জিকেল পাৰ্ক' ({{Lang|en|Padmaja Naidu Himalayan Zoological Park}})-য়ে বিলুপ্তপ্ৰায় হিমালয়ান প্ৰজাতিৰ সংৰক্ষণ তথা প্ৰজননত সহায় কৰে।<ref name="zoo">{{cite web | url = http://www.hindu.com/2009/10/29/stories/2009102957821300.htm | title = Himalayan Tahrs, Blue sheep for Darjeeling Zoo arrive from Japan | work = The Hindu | date = 2009-10-29 | accessdate = 2009-11-10 }}</ref> বৰ্তমান, দাৰ্জিলিঙ আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চল সমূহে নিবনানিকৰণ ({{Lang|en|Deforestation}})-ৰ সন্মুখীন হৈছে। ইয়াৰ মুখ্য কাৰণ হৈছে: যান-বাহন বৃদ্ধিৰ ফলত হোৱা [[বায়ু প্ৰদূষণ]] তথা গছৰ কাণ্ডৰ চাহিদাৰ বৃদ্ধি।<ref name="teri">{{cite web | author = TERI | year = 2001 | url = http://static.teriin.org/reports/rep17/rep17.pdf | title = Sustainable Development in the Darjeeling Hill Area | format = PDF | page = 20 | publisher = Tata Energy Research Institute, New Delhi. (TERI Project No.2000UT64) | accessdate = 2006-05-01 }}</ref> ইয়াৰ বন্যপ্ৰাণী সমূহ, ৱেষ্ট বেংগল ফৰেষ্ট বিভাগৰ ৱাইল্ড লাইফ ৱিংগৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত।{{sfn|Negi|1992|p=185}} দাৰ্জিলিঙত পোৱা প্ৰাণীকুল সমূহৰ মাজত হৈছে: বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ হাঁহ, প্লভাৰ, টিল আৰু গাল। এই বিলাক পৰিভ্ৰমী চৰাই [[তিব্বত]]ৰ পৰা অহা-যোৱা কৰোঁতে ইয়াত দেখা পোৱা যায়।{{sfn|Mackintosh|2009|p=2}} এই অঞ্চলত পোৱা সৰু স্তন্যপায়ী জন্তুবোৰ হৈছে: চিভেট ({{Lang|en|Civet}}), [[নেউল]] ({{Lang|en|Mongoose}}) আৰু জহামাল ({{Lang|en|Badger}})।{{sfn|Negi|1992|pp=43–48}} নিকটতম 'জলডাপাৰা অভয়াৰণ্য' ({{Lang|en|Jaldapara Wildlife Sanctuary}}) আংশিক চিৰসেউজ বনাঞ্চলেৰে গঠিত। এই ঠাইত পোৱা অন্য জীৱবোৰ হৈছে: [[এশিঙিয়া গঁড়]], [[হাতী]], [[বাঘ]], [[নাহৰফুটুকী বাঘ]] আৰু [[হগ হৰিণ]]। ইয়াত পোৱা চৰাই প্ৰজাতিৰ ভিতৰত বেংগল ফ্ল'ৰিকেন আৰু বগলীয়েই মুখ্য।{{sfn|Negi|1992|p=185}} ২০০৯ চনৰ মতে, [[ৰঙা পাণ্ডা]]ৰ সংৰক্ষিত কেন্দ্ৰ প্ৰতিষ্ঠাপনৰ বাবে ইয়াত যো-জা চলাই থকা হৈছে।<ref name="Dam2009-07-06">{{cite web | last = Dam | first = Mohana | date = 2009-07-06 | title = New centres to help endangered panda and dolphin thrive | work = Express India | publisher = The Indian Express | url = http://www.expressindia.com/latest-news/new-centres-to-help-endangered-panda-and-dolphin-thrive/485586/ | accessdate = 2011-06-15 | archivedate = 2012-03-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120314223051/http://www.expressindia.com/latest-news/new-centres-to-help-endangered-panda-and-dolphin-thrive/485586/ | deadurl = yes }}</ref> ==জলবায়ু== {{Weather box | location = দাৰ্জিলিং (১৯০১-২০০০) | metric first = Yes | single line = Yes | Jan high C = 9.4 | Feb high C = 10.4 | Mar high C = 14.4 | Apr high C = 17.4 | May high C = 18.5 | Jun high C = 19.3 | Jul high C = 20.1 | Aug high C = 19.6 | Sep high C = 19.2 | Oct high C = 18 | Nov high C = 14.7 | Dec high C = 11.5 | year high C = | Jan low C = -1.8 | Feb low C = 2.3 | Mar low C = 6.3 | Apr low C = 9.4 | May low C = 11.5 | Jun low C = 13.6 | Jul low C = 15.3 | Aug low C = 14.2 | Sep low C = 12.3 | Oct low C = 8.3 | Nov low C = 3.3 | Dec low C = 0 | year low C = | Jan precipitation mm = 19.7 | Feb precipitation mm = 24.1 | Mar precipitation mm = 47.7 | Apr precipitation mm = 115.8 | May precipitation mm = 197.2 | Jun precipitation mm = 570 | Jul precipitation mm = 781 | Aug precipitation mm = 635.3 | Sep precipitation mm = 437.3 | Oct precipitation mm = 122.5 | Nov precipitation mm = 23.5 | Dec precipitation mm = 7 | year precipitation mm = 3037 | source 1 = ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ<ref>{{cite web |url= http://www.imd.gov.in/doc/climateimp.pdf|title= Monthly mean maximum & minimum temperature and total rainfall based upon 1901-2000 data |publisher=India Meteorological Department, Ministry of Earth Sciences, Government of India |accessdate=16 February 2012}}</ref> |date=May 2012}} [[File:Darjeeling drizzling.jpg|thumb| বৰষুণৰ বতৰত দাৰ্জিলিংৰ এক পথ]] দাৰ্জিলিংৰ মধ্যমীয়া জলবায়ুৰ পাঁচটা কালত ভগাব পাৰি: [[বসন্ত ঋতু|বসন্ত কাল]], জহকাল, শাৰদীয় কাল, শীতকাল আৰু বৰ্ষাকাল। বাৰ্ষিক সৰ্ব্বোচ্চ গড় [[উষ্ণতা]] ১৪.৯° চেলচিয়াছ (৫৮.৮° ফাৰেনহাইট) আৰু সৰ্বনিম্ন গড় উষ্ণতা ৮.৯ চেলচিয়াছ (৪৮.০° ফাৰেনহাইট)।<ref name="DistProf"/> ইয়াৰ মাহিলি গড় উষ্ণতা ৫-১৭° চেলচিয়াছ (৪১-৬৩° ফাৰেনহাইট)।<ref name="weatherbase">{{cite web | publisher = Canty and Associates LLC | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=422950&refer==&units=metric | title = Weatherbase entry for Darjeeling | accessdate = 2006-04-30 | archivedate = 2020-10-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20201022034555/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=422950&refer==&units=metric | deadurl = yes }}</ref> আটাইতকৈ সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা হৈছে -৫° চেলচিয়াছ (২৩° ফাৰেনহাইট), ১৯০৫ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত।<ref name="DistProf"/> বাৰ্ষিক গড় [[বৃষ্টিপাত]] ৩০৯.২ ছেঃমিঃ (১২১.৭ ইঞ্চি) আৰু বাৰ্ষিক গড়ে ১২৬ দিন বৃষ্টিপাত হয়।<ref name="DistProf">{{cite web | title = District Profile | work = Official webpage | publisher = Darjeeling district | url = http://www.darjeeling.gov.in/dist-prof.html | accessdate = 2011-06-15 | archivedate = 2015-08-17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150817064946/http://darjeeling.gov.in/dist-prof.html | deadurl = yes }}</ref> সৰ্ব্বোচ্চ বৃষ্টিপাত [[জুলাই]] মাহত হয়।<ref name="weatherbase" /> এই অঞ্চলত হোৱা ঘনীভূত বৃষ্টিপাত, তথা গছ-গছনিৰ ধ্বংসৰ প্ৰকোপত আৰু বিশৃঙ্খল পৰিকল্পনাৰ ফলত [[ভূমিস্খলন]] হোৱা দেখা যায়। ফলস্বৰূপে জীৱন তথা সম্পত্তিৰ বহুতো ক্ষতি হয়।{{sfn|Sarkar|1999|p=299}}<ref>{{cite web | url = http://www.hindustantimes.com/special-news-report/News-Feed/Brewtal-climate-Droughts-storms-cracking-Darjeeling-s-teacup/Article1-480534.aspx | title = Brewtal climate: Droughts, storms cracking Darjeeling’s teacup | work = Hindustan Times | date = 2009-11-26 | author = Malabi Gupta | accessdate = 2009-12-03 | archivedate = 2011-06-06 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110606124325/http://www.hindustantimes.com/special-news-report/News-Feed/Brewtal-climate-Droughts-storms-cracking-Darjeeling-s-teacup/Article1-480534.aspx | deadurl = yes }}</ref> ==শিক্ষা== চহৰ খনত মুঠ ৫২খন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, ২১খন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আৰু ৪খন মহাবিদ্যালয় আছে।<ref name="Generalinfo">{{cite web | title = General Information | work = Official webpage | publisher = Darjeeling municipality | url = http://www.darjeelingmunicipality.com/general.html | accessdate = 2010-01-08 | archivedate = 2012-03-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120301113926/http://www.darjeelingmunicipality.com/general.html | deadurl = yes }}</ref> দাৰ্জিলিঙৰ বিদ্যালয় সমূহ ৰাজ্য চৰকাৰ অথবা ব্যক্তিগত আৰু ধৰ্মীয় সংস্থান সমূহে পৰিচালনা কৰে। বিদ্যালয় সমূহ সাধাৰণতে [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আৰু [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] মাধ্যমৰ। তথাপি ইয়াত ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] আৰু চৰকাৰী ৰাজ্য ভাষা [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] শিকোৱা হয়। বিদ্যালয় সমূহ আই. চি. এছ. ই. ({{Lang|en|ICSE}}), চি. বি. এছ. ই. ({{Lang|en|CBSE}}) অথবা ৱেষ্ট বেংগল বৰ্ড অফ চেকেণ্ডেৰী এডুকেশ্বন ({{Lang|en|West Bengal Board of Secondary Education}}) অধীনৰ। শৈক্ষিক সংস্থান যেনে মাউণ্ট হাৰ্মন স্কুল ({{Lang|en|Mount Hermon School}}), ছেণ্ট ৰবাৰ্টচ এইচ. এছ. স্কুল ({{Lang|en|St. Robert's H.S. School}}), ছেণ্ট যোচেফচ স্কুল ({{Lang|en|St. Joseph's College, School Dept.}}), ল'ৰেট' কনভেণ্ট ({{Lang|en|Loreto Convent}}) আৰু ছেণ্ট প'লচ স্কুল ({{Lang|en|St. Paul's School}}) উন্নত শৈক্ষিক মানদণ্ডৰ কেন্দ্ৰ স্বৰূপে জনাজাত।<ref name="edu-institute">{{cite web | title = Educational Institutes | work = Official webpage | publisher = Darjeeling district | url = http://www.darjeeling.gov.in/edu-institute.html | accessdate = 2011-06-15 | archivedate = 2011-07-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110721161617/http://darjeeling.gov.in/edu-institute.html | deadurl = yes }}</ref> দাৰ্জিলিঙৰ চাৰিখন মহাবিদ্যালয়ৰ নাম হৈছে: ছেণ্ট যোচেফচ কলেজ ({{Lang|en|St. Joseph's College}}), চাউথফিল্ড কলেজ ({{Lang|en|Southfield College}}, পূৰ্বৰ ল'ৰেট' কলেজ), দাৰ্জিলিঙ গভৰ্মেণ্ট কলেজ ({{Lang|en|Darjeeling Government College}}) আৰু শ্ৰী ৰামাকৃষ্ণ বি. টি. কলেজ ({{Lang|en|Sri Ramakrishna B.T. College}})। এই সকলো মহাবিদ্যালয় শিলিগুৰিৰ ইউনিভাৰ্চিটি অফ নৰ্থ বেংগল ({{Lang|en|University of North Bengal}})-ৰ অধীনত। ==অৰ্থনৈতিক== [[File:Darjeelingteagardens.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ধৰণে চাহপাত ছিঙাৰ দৃশ্য]] দাৰ্জিলিঙৰ অৰ্থনৈতিকৰ দুটা উল্লেখযোগ্য উপাদান হৈছে: [[পৰ্য্যটন]] আৰু [[চাহ উদ্যোগ]]। দাৰ্জিলিঙৰ [[কৃষি]] সহায়ক জলবায়ুৰ কাৰণে দাৰ্জিলিঙৰ চাহৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক গন্ধ আছে। এইটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাত আৰু এটা ভৌগোলিক নিৰ্দেশক হিচাবে চিহ্নিত কৰা যায়।{{sfn|Srivastava|2003|p=4024}} দাৰ্জিলিঙয়ে ভাৰতবৰ্ষৰ মুঠ চাহ উৎপাদানৰ প্ৰায় ৭% চাহ উৎপাদান কৰে, বাৰ্ষিক প্ৰায় ৯০,০০,০০০ কিঃগ্ৰাঃ (২,০০,০০,০০০ পাউণ্ড)।<ref name="NewProtest">{{cite web | url = http://www.livemint.com/2009/07/14124608/Darjeeling-protests-hit-tea-an.html | title = Darjeeling protests hit tea and tourism | work = Livemint | date = 2009-07-14 | author = Sujoy Dhar | accessdate = 2009-11-25 }}</ref> বৰ্তমান ইয়াৰ চাহ উদ্যোগে ভাৰতৰ অন্য ৰাজ্য আৰু অন্য দেশ যেনে নেপালৰ সৈতে চাহ উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিযোগিতাৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="BBC2001-07-27"> {{cite news | title = Darjeeling tea growers at risk | date = 2001-07-27 | publisher = BBC News | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1456988.stm | accessdate = 2011-06-15 }} </ref> শ্ৰমিকৰ তৰ্ক আৰু বাগিচা সমূহ বন্ধ কৰাৰ ফলত অৰ্থ বিনিয়োগ আৰু উৎপাদনত বহুতো ক্ষতি সাধন হৈছে।<ref name="Haber2004-01-14">{{cite news | last = Haber | first = Daniel B. | date = 2004-01-14 | title = Economy-India: Famed Darjeeling Tea Growers Eye Tourism for Survival | publisher = Inter Press Service News Agency | url = http://www.ipsnews.net/africa/interna.asp?idnews=21909 | accessdate = 2006-05-08 | archivedate = 2006-06-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060602163603/http://www.ipsnews.net/africa/interna.asp?idnews=21909 | deadurl = yes }}</ref> এই বিষয়ে সকলোকে বহুলভাৱে চিন্তিত কৰি তুলিছে। বহুতো চাহ বাগিচা ৱৰ্কাৰ্চ কো-অপাৰেটিভ মডেল ({{Lang|en|workers' cooperative model}})-ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু ইয়াৰ অন্য কিছুমান বাগিচা পৰ্য্যটকৰ আশ্ৰয়স্থল ({{Lang|en|resort}})-লৈ সলনি কৰা হৈছে।<ref name="Haber2004-01-14" /> চাহ বাগিচাৰ ৬০% ৰো ততোধিক শ্ৰমিক হৈছে মহিলা।<ref name="census1">{{cite web | publisher = Directorate of Census Operations, West Bengal | url = http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/02/FrameTable4_1.htm | archiveurl = https://web.archive.org/web/20050827091947/http://www.wbcensus.gov.in/DataTables/02/FrameTable4_1.htm | archivedate = 2005-08-27 | title = Table-4 Population, Decadal Growth Rate, Density and General Sex Ratio by Residence and Sex, West Bengal/ District/ Sub District, 1991 and 2001 | year = 2003 | accessdate = 2006-04-30 | deadurl = no }}</ref> চাহৰ বাহিৰে বহুলভাৱে খেতি কৰা [[শস্য]] হৈছে: [[গোমধান]], [[ধান]], [[ইলাচী]], [[আলু]] আৰু [[আদা]]।<ref name="Agriculture">{{cite web | title = Agriculture | work = Official webpage | publisher = Darjeeling district | url = http://www.darjeeling.gov.in/agriculture.html | accessdate = 2011-06-15 | archivedate = 2012-01-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120129052515/http://darjeeling.gov.in/agriculture.html | deadurl = yes }}</ref> দাৰ্জিলিঙ পৰ্য্যটকৰ এটা উল্লেখযোগ্য কেন্দ্ৰস্থললৈ পৰিণত হৈছিল প্ৰায় ১৮৬০ চনতে। এইটোও বিৱৰণিত পোৱা যায় যে ই পূব ভাৰতৰ একমাত্ৰ স্থান য'ত বৃহৎ সংখ্যক বিদেশী পৰ্য্যটকৰ আগমন ঘটে। ই বহুতো [[বলিউড]] আৰু বঙালী [[চলচ্চিত্ৰ]]ৰ শ্বুটিঙৰ জনপ্ৰিয় কেন্দ্ৰস্থল। [[সত্যজিত ৰায়]]ৰ কথাছবি 'কাঞ্চনজঙ্ঘা' (১৯৬২), বলিউডৰ কথাছবি 'আৰাধানা' (১৯৬৯) আৰু 'মে হুঁ না'ৰ (২০০৪) চিত্ৰগ্ৰহণ ইয়াতেই কৰা হৈছিল।<ref name="aradhana1">{{cite web | url = http://www.outlooktraveller.com/aspscripts/travelogue.asp?dest=Darjeeling | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070415015159/http://www.outlooktraveller.com/aspscripts/travelogue.asp?dest=Darjeeling | archivedate = 2007-04-15 | title = Darjeeling: Where the journey is the destination | accessdate = 2007-03-09 | author = Sudha Mahalingam | year = 2001 | month = March | work = Outlook Traveller | publisher = Outlook Publishing (India) Private Limited | deadurl = yes }}</ref><ref name="aradhana2">{{cite web | url = http://www.indialine.com/travel/trains/darjeeling-toy-train.html | title = Darjeeling Toy Train | accessdate = 2009-12-05 | work = Theme India: Train Tourism in India | publisher = IndiaLine | archivedate = 2010-05-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100507123327/http://www.indialine.com/travel/trains/darjeeling-toy-train.html | deadurl = yes }}</ref> দাৰ্জিলিঙলৈ পৰ্য্যটকৰ আগমন ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ বাবে বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছে। ১৯৮০ দশক আৰু ২০০০ দশকৰ আন্দোলনে ইয়াৰ পৰ্য্যটক উদ্যোগত বৰ বেয়াকৈ অনিষ্ট সাধন কৰিছে।<ref name="NewProtest" />{{sfn|Dasgupta|1999|p=66}} ==পৰিবহণ== [[File:Darjeeling Himalayan Railway.jpg|thumb|'[[দাৰ্জিলিং হিমালয়ান ৰেলৱে|পুতলা ৰেলগাড়ী]]' দাৰ্জিলিঙলৈ আগবঢ়াৰ মুহূৰ্তত]] [[নিউ জলপাইগুৰি]] ৰেল ষ্টেচনৰপৰা [[দাৰ্জিলিং হিমালয়ান ৰেলৱে|দাৰ্জিলিঙ হিমালয়ান ৰেলৱেৰ]] সহায়ত যাব পাৰি। এই যাত্ৰাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ৮৮কিঃমিঃ (৫৫ মাইল)। [[শিলিগুৰি]]ৰ পৰা ৫৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেদিও দাৰ্জিলিঙলৈ যোৱাৰ সুবিধা আছে। এই যাত্ৰাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ৭৭ কিঃমিঃ (৪৮ মাইল)।{{sfn|de Bruyn|2008|p=578}}<ref>{{cite web | url = http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf | title = NH wise Details of NH in respect of Stretches entrusted to NHAI | publisher = National Highways Authority of India | accessdate = 2011-01-07 | archivedate = 2009-02-25 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf | deadurl = yes }}</ref> ১৯৯৯ চনত [[ইউনেস্কো]]য়ে, ৬০ ছেঃমিঃ (২৪ ইঞ্চি) প্ৰস্থৰ নেৰ'-গজ ৰেলৱে, দাৰ্জিলিঙ হিমালয়ান ৰেলৱেক বিশ্বৰ ঐতিৰ্য্যবাহী স্থান হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="UNESCO-MountainRailways"> {{cite web | title = Mountain Railways of India | work = UNESCO World Heritage Centre | publisher = [[UNESCO]] | url = http://whc.unesco.org/en/list/944 | accessdate = 2011-06-15 }} </ref><ref name="aradhana1" /> বাছ-সেৱা আৰু ভাৰাত পোৱা বিভিন্ন যান-বাহনেও দাৰ্জিলিঙক শিলিগুৰিৰ লগত সংযোগ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও দাৰ্জিলিঙৰ বাগডোগ্ৰা ({{Lang|en|Bagdogra}}), গেংটক আৰু [[কাঠমাণ্ডু]] তথা ইয়াৰ নিকটতম চহৰ কুৰচিয়ং ({{Lang|en|Kurseong}}) আৰু কালিমপং ({{Lang|en|Kalimpong}})-ৰ সৈতেও সংযোগ আছে।{{sfn|de Bruyn|2008|p=578}} তথাপিও বাৰিষাকালত ভূমিস্খলনৰ ফলত পথ আৰু ৰেলৱেৰ যোগাযোগত ব্যাঘাত জন্মে। ইয়াৰ নিকটতম বিমান বন্দৰটো হৈছে বাগডোগ্ৰা।{{sfn|de Bruyn|2008|p=578}} ই দাৰ্জিলিঙৰ পৰা ৯০ কিঃমিঃ (৫৬ মাইল) দূৰত অৱস্থিত। সাধাৰণতে চহৰৰ ভিতৰত, ইয়াৰ বাসিন্দাসকলে খোজকাঢ়িয়ে যায়। কম দূৰত্বৰ ভ্ৰমণত তেওঁলোকে বাইচাইকেল, দুচকীয়া যান-বাহন আথবা ভাড়াত পোৱা টেক্সী ব্যৱহাৰ কৰে। দাৰ্জিলিঙৰ ৰ'প-ৱে ({{Lang|en|Ropeway}}) ১৯৬৮ চনৰপৰাই কাৰ্য্যক্ষম আছিল। কিন্তু ২০০৩ চনত হোৱা এক দুৰ্ঘ্যটনাত চাৰিজন পৰ্য্যটকৰ মৃত্যু হোৱাত বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল।<ref name="Statesman20Oct">{{cite web | url = http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=1&id=53912&usrsess=1 | title = Darjeeling ropeway mishap kills four | accessdate = 2007-06-30 | work = The Statesman | date = 2003-10-20 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929102947/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=1&id=53912&usrsess=1 | archivedate = 2007-09-29 | deadurl = no }}</ref> ২০০৭ চনত ইয়াক পুনৰ প্ৰচলনৰ বাবে প্ৰস্তাৱ ৰখা হৈছিল।<ref name="Statesman22Jun">{{cite web | url = http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=6&id=187778&usrsess=1 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080418002244/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=6&id=187778&usrsess=1 | archivedate = 2008-04-18 | title = Darjeeling Ropeway to open again | accessdate = 2009-12-02 | author = Soma Mookerjee | work = The Statesman | date = 2007-06-22 | deadurl = no }}</ref> সেয়ে ইয়াক ২০১২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত, আঠ বছৰৰো অধিক কালৰ পিছত পুনৰ বাৰ পৰ্য্যটকৰ কাৰণে মুকলি কৰি দিয়া হয়।<ref name=reopening>{{cite news |title=Darjeeling ropeway reopens after more than 8 yrs |last=Banerjee |first=Amitava |url=http://www.hindustantimes.com/India-news/WestBengal/Darjeeling-ropeway-reopens-after-more-than-8-yrs/Article1-805796.aspx |newspaper=Hindustan Times |date=2 February 2012 |accessdate=16 February 2012 |archivedate=5 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120205224710/http://www.hindustantimes.com/India-news/WestBengal/Darjeeling-ropeway-reopens-after-more-than-8-yrs/Article1-805796.aspx |deadurl=yes }}</ref> ==চিত্ৰভঁৰাল== <gallery> image:Ropeway, Darjeeling.jpg| image:Ropeway, Darjeeling, Photo-2.jpg| image:Japanese Peace Pagoda, Darjeeling, Full view.jpg| image:Dali Monastery.jpg| image:Waterfall of Rock Garden.jpg| </gallery> == তথ্য সংগ্ৰহ== <div class="reflist4" style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px noprint" > {{reflist|3}} </div> == টোকা == {{refbegin}} * {{cite book | last = Aftab | first = Aaris | year = 2005 | title = Are the Third World cities sustainable? | publisher = Allied Publishers | edition = | page = 201 | isbn = 978-81-7764-869-0 | url = http://books.google.com/?id=R1HV6aoINaQC | accessdate = | ref = harv }} * {{cite book | last = Bhattacharya | first = Anima | year = 1995 | title = Planning in the Perspective of Development | publisher = M.D. Publications | edition = | page = 231 | isbn = 978-81-85880-62-4 | url = http://books.google.com/?id=Znwg_xDfx80C | accessdate = | ref = harv }} * {{cite journal | last = Dasgupta | first = Atis | year = 1999 | title = Ethnic Problems and Movements for Autonomy in Darjeeling | periodical = Social Scientist | volume = 27 | issue = 11–12 | pages = 47–68 | doi = 10.2307/3518047 | jstor = 3518047 | ref = harv }} * {{cite book | last = de Bruyn | first = Pippa | coauthors = Keith Bain, Niloufer Venkatraman, Shonar Joshi | year = 2008 | title = Frommer's India | publisher = Frommer's | isbn = 978-0-470-16908-7 | url = http://books.google.com/?id=qMqBvtL_nI0C&pg=PA578&dq=how+to+get+to+darjeeling#v=onepage&q=how%20to%20get%20to%20darjeeling&f=false | accessdate = 2011-01-08 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Froehlich | first = W. | year = 1990 | title = Thresholds in the Transformation of Slopes and River Channels in the Darjeeling Himalaya, India | periodical = Annals of the Association of American Geographers | volume = 10 | issue = 4 | pages = 301–312 | jstor = 3673492 | ref = harv }} * {{cite book | surname1 = Gerard | given1 = John | year = 1990 | title = Mountain environments: an examination of the physical geography of mountains | edition = | page = 317 | publisher = MIT Press | isbn = 0-262-07128-2 | ref = harv }} * {{cite journal | doi = 10.1111/j.1467-8306.1995.tb01821.x | last = Kenny | first = Judith | year = 1995 | title = Climate, Race, and Imperial Authority: The Symbolic Landscape of the British Hill Station in India | periodical = Annals of the Association of American Geographers | volume = 85 | issue = 4 | pages = 694–714 | jstor = 2564433 | ref = harv }} * {{cite book | last = Lamb | first = Alastair | year = 1986 | title = British India and Tibet, 1766–1910 | publisher = Taylor & Francis | edition = 2nd | page = 353 | isbn = 978-0-7102-0872-9 | url = http://books.google.com/?id=MY4OAAAAQAAJ | accessdate = | ref = harv }} * {{cite book | last = Mackintosh | first = L.J. | year = 2009 | title = Birds of Darjeeling and India | publisher = BiblioBazaar, LLC | edition = 2nd | page = 322 | isbn = 978-1-116-11396-9 | url = http://books.google.com/?id=xY6nB640PKkC | accessdate = | ref = harv }} * {{cite book | last = Negi | first = Sharad Singh | year = 1992 | title = Himalayan wildlife, habitat and conservation | publisher = Indus Publishing | edition = | page = 207 | isbn = 978-81-85182-68-1 | url = http://books.google.com/?id=W88pkms1dXEC | accessdate = | ref = harv }} * {{cite news | last = Sarkar | first = S. | year = 1999 | title = Landslides in Darjeeling Himalayas, India | periodical = Transactions of the Japanese Geomorphological Union | volume = 20 | issue = 3 | pages = 299–315 | issn = 0389-1755 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Srivastava | first = Suresh C. | year = 2003 | title = Geographical Indications and Legal Framework in India | periodical = Economic and Political Weekly | volume = 38 | issue = 38 | pages = 4022–4033 | jstor = 4414050 | ref = harv }} * {{cite book | last = Subba | first = Tanka Bahadur | year = 2009 | title = Indian Nepalis: issues and perspectives | publisher = Concept Publishing Company | edition = | page = 398 | isbn = 978-81-8069-446-2 | url = http://books.google.com/?id=rBDcenRzHJAC&printsec=frontcover&q= | accessdate = | ref = harv }} * {{cite journal | doi = 10.1002/jsfa.2740440410 | surname1 = Tamang | given1 = Jyoti | last1 = Tamang | surname2 = Sarkar | first1 = Jyoti P | given2 = Prabir | year = 1988 | title = Traditional Fermented Foods and Beverages of Darjeeling | periodical = Journal of the science of food and agriculture | volume = 44 | issue = 4 | pages = 375–385 | url = http://ddr.nal.usda.gov/dspace/bitstream/10113/23778/1/IND88052735.pdf | accessdate = | ref = harv | archivedate = 2011-07-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110721071349/http://ddr.nal.usda.gov/dspace/bitstream/10113/23778/1/IND88052735.pdf | deadurl = yes }} * {{cite book | last = Waterhouse | first = David M. | year = 2004 | title = The origins of Himalayan studies: Brian Houghton Hodgson in Nepal and Darjeeling, 1820–1858 | publisher = Routledge | edition = | page = 280 | isbn = 978-0-415-31215-8 | url = http://books.google.com/?id=_rhgqGA2nKoC | accessdate = | ref = harv }} {{refend}} == অধিক পঢ়ক == {{refbegin}} * {{cite book | surname1 = Bradnock | given1 = R | surname2 = Bradnock | given2 = R | year = 2004 | title = Footprint India Handbook | edition = 13th | publisher = Footprint Handbooks | isbn = 1-904777-00-7 | ref = harv }} * {{cite book | surname1 = Brown | given1 = Percy | year = 1917 | title = Tours in Sikhim and the Darjeeling District | edition = 3rd (1934) | page = 223 | publisher = Calcutta: W. Newman & Co. | isbn = ASIN: B0008B2MIY | ref = harv }} * {{cite book | surname1 = Kennedy | given1 = Dane | year = 1996 | title = Magic Mountains: Hill Stations and the British Raj | url = http://content.cdlib.org:8088/xtf/view?docId=ft396nb1sf&chunk.id=0&doc.view=printThe | edition = | page = 265 | publisher = University of California Press | isbn = 0-520-20188-4 | ref = harv }} * {{cite book | surname1 = Lee | given1 = Ada | year = 1971 | title = The Darjeeling disaster: Triumph through sorrow: the triumph of the six Lee children | publisher = Lee Memorial Mission | isbn = ASIN: B0007AUX00 | ref = harv }} * {{cite journal | year = 1900 | title = Newman's Guide to Darjeeling and Its Surroundings, Historical & Descriptive, with Some Account of the Manners and Customs of the Neighbouring Hill Tribes, and a Chapter on Thibet and the Thibetans | publisher = W. Newman and Co. | isbn = | ref = harv }} * {{cite book | surname1 = [[:en:Lawrence Dundas, 2nd Marquess of Zetland|Ronaldshay]] | given1 = The Earl of | year = 1923 | title = Lands of the Thunderbolt. Sikhim, Chumbi & Bhutan | publisher = London: Constable & Co. | isbn = 81-206-1504-2 (Reprint) | ref = harv }} * {{cite book | surname1 = Saraswati | given1 = Baidyanath (Ed) | year = 1998 | title = Cultural Dimension of Ecology | publisher = DK Print World Pvt. Ltd, India | isbn = 81-246-0102-X | ref = harv }} * {{cite book | surname1 = Singh | given1 = S. | year = 2005 | title = Lonely Planet India | edition = 11th | publisher = Lonely Planet Publications | isbn = 1-74059-694-3 | ref = harv }} * {{cite book | surname1 = Waddell | given1 = L. A. | year = 2004 | title = Among the Himalayas | publisher = Kessinger Publishing | isbn = 0-7661-8918-X | ref = harv }} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{wikivoyage|Darjeeling|দাৰ্জিলিং}}। * {{dmoz|Regional/Asia/India/West_Bengal/Localities/Darjiling/}} * [http://www.dhr.in/ Darjeeling Himalayan Railway] * [https://www.touradviser.in/darjeeling-travel-guide Darjeeling City Guide] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] gyjf50ty9b9klca6lh1su343kkvqj20 0 34914 615643 455796 2026-07-04T08:24:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615643 wikitext text/x-wiki {{Infobox University | name = সমিধান | image_name = Xomidhan logo.jpg | image_size = 200px | caption = সমিধানৰ প্ৰতীক | tag line = Connect, Share, Empower | established = জানুৱাৰী, ২০১০ | headquartered = অসম, ভাৰত | website = {{URL|www.xomidhan.org}} }} '''সমিধান''' এটা অ-ব্যৱসায়িক স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন। <ref>{{cite web | url=http://sevendiary.com/xomidhan-free-career-portal-ne/ | title=Xomidhan: The first free career portal of NE | publisher=Sevendairy | date=27 January 2013 | accessdate=4 February 2013 | author=John Hingkung | archivedate=30 January 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130130052124/http://sevendiary.com/xomidhan-free-career-portal-ne/ | deadurl=yes }}</ref> [[ভাৰত]]ৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলত তথ্য সৰবৰাহৰ ক্ষেত্ৰত তুলনামূলকভাৱে পিছ পৰি থকা অঞ্চলসমূহৰ উন্নয়নৰ উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কেইজনমান উদ্যমীৰ উদ্যোগত ২০১০ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে সমিধান মুকলি কৰা হৈছিল। <ref>{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=mar0310/city05 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=3 March 2010 |accessdate=18 July 2012 |archivedate=29 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029200114/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=mar0310/city05 |deadurl=yes }}</ref> এই সংগঠনটো ভাৰতৰ ''Societies Registration Act, XXI of 1860''-ৰ আধাৰত পঞ্জীয়ণভুক্ত। সমিধানে বিভিন্ন বিষয়ৰ সমল ব্যক্তিৰে গঠিত এটা গোটৰ জৰিয়তে কেৰিয়াৰ সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰে। এই গোটটোত অভিযান্ত্ৰিক, ডিজাইন, গণ-মাধ্যম, অৰ্থনীতি, জন-সম্পৰ্ক, চিকিৎসা, ব্যৱস্থাপনা, কলা, ক্ৰীড়া আদি বিভিন্ন বিষয়ৰ সমল ব্যক্তি সদস্য হিচাপে আছে। <ref>{{cite web |author=29 November 2010 by Xomidhan |url=https://www.friedeye.com/2010/11/fried-jobs.html#more-2462 |title=Fried Careers |publisher=Fried Eye |date=29 November 2010 |accessdate=18 July 2012 |archivedate=29 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029203828/https://www.friedeye.com/2010/11/fried-jobs.html#more-2462 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/xomidhan-on-completion-of-3-years/ | title=Xomidhan on completion of 3 years | work=Times of Assam | date=1 January 2013 | accessdate=4 February 2013 | author=Correspondent | archivedate=17 January 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117233916/http://www.timesofassam.com/headlines/xomidhan-on-completion-of-3-years/ | deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ লগতে সমিধানে আন এটা অ-ব্যৱসায়িক স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন [[চাকৰি ডট অৰ্গ|চাকৰি]]ৰ সহযোগত বিনামূলীয়া ''resume building'' সেৱাও আগবঢ়ায়। <ref>{{cite news | url=http://www.meghalayatimes.info/index.php?option=com_content&view=article&id=15233:ne-gets-job-hunting-portal&catid=36:state&Itemid=29 | title=NE gets job hunting portal | work=Monday, 26 July 2010 07:50 | date=Meghalaya Times | accessdate=7 July 2012 | author=Written by the Editor | archivedate=29 October 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029210505/http://www.meghalayatimes.info/index.php?option=com_content&view=article&id=15233:ne-gets-job-hunting-portal&catid=36:state&Itemid=29 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul2710/city05 | title=Exclusive job website for NE launched | work=The Assam Tribune | date=27 July 2012 | accessdate=10 July 2012 | author=Staff Reporter | archivedate=29 October 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029200812/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul2710/city05 | deadurl=yes }}</ref> ==বঁটা-সন্মান== ২০১১ চনত সমিধান '''ই-নৰ্থ-ইষ্ট বিচাৰকৰ বিশেষ উল্লেখ''' ([[ইংৰাজী]]: eNorthEast "Special Jury Mention" ) সন্মানেৰে সন্মানিত হয়। <ref name="northeastblog">{{cite web |author=NE Blogger |url=http://www.northeastblog.in/assam/xomidhan-org-free-online-career-counseling-website-of-assam/ |title=XOMIDHAN.ORG : Free Online Career Counseling Website of Assam |publisher=Northeastblog.in |date=30 November 2011 |accessdate=18 July 2012 |archivedate=9 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111209012306/http://www.northeastblog.in/assam/xomidhan-org-free-online-career-counseling-website-of-assam/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.newspolitan.com/forum/art/india/education/GM5DIN3RGU3ECVCF_3647153 |title=E-North East Award and NE India Digital Festival held |publisher=Newspolitan |date=25 November 2011 |accessdate=18 July 2012 |archivedate=5 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005180925/http://www.newspolitan.com/forum/art/india/education/GM5DIN3RGU3ECVCF_3647153 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite conference | url=http://www.pdfuploader.com/uppdfs/91/eNorth_East_Award_report_low_resolution1.pdf | title=Refer Pg-31 | author=Syed S. Kazi Team: Sylvia Yambem, Nang Tanvi Manpoong, Fahmida Tasneem, Jolly Kazi | accessdate=3 July 2012 | year=2011 | month=November | conference=2nd eNorth East Award Summit | location=Regional Institute of e-Learning & Information Technology, Kohima, Nagaland | pages=48 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==শৈক্ষিক পৰামৰ্শদান আৰু বৃত্তি প্ৰদান কাৰ্যসূচী== ২০১২ চনত সমিধানে শৈক্ষিক পৰামৰ্শদান আৰু বৃত্তি প্ৰদান ([[ইংৰাজী]]: "Mentor-ship-cum-Scholarship" ) কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে। <ref name="northeastblog" /> এই কাৰ্যসূচীৰ অংশস্বৰূপে অৰ্থনৈতিক ভাৱে অনগ্ৰসৰ পৰিয়ালৰ ৬ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰ্ৰীক শৈক্ষিক পৰামৰ্শদান আৰু বৃত্তি প্ৰদান কৰা হৈছে। বৰ্তমান একাদশ শ্ৰেণী বা তাৰ ওপৰত শ্ৰেণীত অধ্যয়নৰত ছাত্ৰ ছাত্ৰী এই কাৰ্যসূচীৰ দ্বাৰা সাঙুৰি লোৱা হয়। বাছনিৰ চৰ্ত অনুসৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অষ্টম শ্ৰেণীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সকলো শিক্ষান্ত পৰীক্ষাতে ৭০% বা ততোধিক নম্বৰ প্ৰাপ্ত হ'ব লাগিব। ইয়াৰ লগতে প্ৰাৰ্থীজনৰ পৰিয়ালৰ বাৰ্ষিক উপাৰ্জন ১,৭৫,০০০ টকা(US$2,700)তকৈ কম হ'ব লাগিব। প্ৰতিগৰাকী শিক্ষাৰ্থীকে তেওঁৰ কেৰিয়াৰ নিৰ্বাচন, অধ্যয়নৰ বিষয় আৰু ভৱিষ্যতৰ লক্ষ্যৰ সৈতে সংগতি ৰাখি দুগৰাকী শৈক্ষিক পৰামৰ্শদাতাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। প্ৰতিটো বৃত্তিৰ পৰিমাণ বছৰি ২৫,০০০ টকা (US$380)। শেহতীয়াকৈ "সমিধানে" ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক জলপানি প্ৰদানৰ বাবে ’স্কলাৰ এচিষ্ট’ নামেৰে এক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য মেধাৱী শিক্ষাৰ্থীসকলক আৰ্থিকভাৱে সহায়ৰ হাত আগবঢ়াব বিচৰা দাতা আৰু যোগ্য ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজত এক যোগসূত্ৰ স্থাপন কৰা। এই পদক্ষেপৰ অংশ হিচাপে বৰ্তমান ৬টা ছাত্ৰবৃত্তি সমিধানৰ ৱেবছাইটত উপলব্ধ।<ref name="নিয়মীয়া">{{cite web | url=https://niyomiyabarta.org/regional/students-scholership/ | title=শিক্ষাৰ্থীক জলপানি প্ৰদানৰ বাবে সমিধানৰ ‘স্কলাৰ এচিষ্ট’ | publisher=নিয়মীয়া বাৰ্তা | date=12 July 2020 | accessdate=29 July 2020 | archivedate=5 October 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005180925/https://niyomiyabarta.org/regional/students-scholership/ | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অব্যৱসায়িক সংস্থা]] tc7ovgaki3d8mdccfww06tcwuerfxc6 0 35450 615607 602661 2026-07-04T00:48:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615607 wikitext text/x-wiki {{Redirect|য়ুৰি গেগেৰিন}} {{Infobox astronaut |name = য়ুৰি গেগেৰিন (Yuri Gagarin)<br/>Юрий Гагарин |birth_name = য়ুৰি এলেক্সিয়েভিচ গেগেৰিন |image = Gagarin in Sweden.jpg |type = [[File:Gagarin Signature.svg|150px]]<br/>প্ৰথম মানৱ [[মহাকাশচাৰী]] |status = মৃত |nationality = [[ছ'ভিয়েট ৰাছিয়া]] |birth_date = {{Birth date|df=yes|1934|3|9}} |death_date = {{Death date|df=yes|1968|3|27|}} |birth_place = [[ক্লুশ্বিন']], [[ৰাছিয়া]], [[ছ'ভিয়েট ইউনিয়ন]] |death_place = ন'ভ'ছিল'ভ', [[ৰাছিয়া]], [[ছ'ভিয়েট ইউনিয়ন]] |occupation = [[বৈমাণিক]] |rank = কৰ্নেল ([[Polkovnik]]), ছ'ভিয়েট বিমান বাহিনী |selection = |time = ১ ঘণ্টা, ৪৮ মিনিট |mission = [[ভস্তক ১]] |insignia = |awards = Hero of the Soviet Union, Order of Lenin }} '''য়ুৰি এলেক্সিয়েভিচ গেগেৰিন''' (Yuri Alekseyevich Gagarin) ({{lang-rus|Ю́рий Алексе́евич Гага́рин<ref name="yuri-alt-names" group="note" />|p=ˈjʉrʲɪj ɐlʲɪˈksʲejɪvʲɪtɕ ɡɐˈɡarʲɪn}}; ৯ মাৰ্চ ১৯৩৪ - ২৭ মাৰ্চ ১৯৬৮) এগৰাকী ছ'ভিয়েট দেশীয় বৈমাণিক আৰু মহাকাশচাৰী। এখেত মহাকাশলৈ যোৱা প্ৰথম মানৱ। [[ভস্তক-১]] মহাকাশযানত গেগেৰিনে ১৯৬১ চনৰ ১২ এপ্ৰিল তাৰিখে পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে এটা কক্ষপথত পৰিভ্ৰমণ সম্পূৰ্ণ কৰে। মহাকাশলৈ যোৱা প্ৰথম ব্যক্তি হিচাপে গেগেৰিন আন্তৰ্জাতিকভাৱে প্ৰখ্যাত হৈ উঠে আৰু বিভিন্ন দেশৰপৰা বহুতো সন্মান লাভ কৰে। তাৰ ভিতৰত ছ'ভিয়েট দেশৰ সৰ্ব্বোচ্চ সন্মান 'ছ'ভিয়েট ইউনিয়নৰ নায়ক' (Hero of the Soviet Union) প্ৰধান। ভস্তক-১-ৰ ভ্ৰমণেই আছিল তেখেতৰ একমাত্ৰ মহাকাশভ্ৰমণ। ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হোৱা [[ছয়ুজ-১]] মহাকাশযানৰ তেখেত সংৰক্ষিত কৰ্মী আছিল। গেগেৰিন পাছলৈ 'মহাকাশচাৰী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ, মস্কো'-ৰ প্ৰশিক্ষণ পৰিচালক হৈছিল। পাছলৈ এই কেন্দ্ৰক তেখেতৰ নামেৰে 'গেগেৰিন মহাকাশচাৰী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ' নাম দিয়া হয়। ১৯৬৮ চনত প্ৰশিক্ষণ বিমান মিগ-১৫-ৰ বৈমাণিক হৈ থাকোঁতে এটা দুৰ্ঘটনাত তেখেতৰ মৃত্যু ঘটে। ==শৈশৱ আৰু শিক্ষা== য়ুৰি গেগেৰিনৰ জন্ম হৈছিল ক্লুশ্বিনো নামৰ এখন গাঁৱত। ওচৰৰ চহৰ 'খেচ্ক' (Gzhatsk)। গেগেৰিনৰ মৃত্যুৰ পাছত চহৰখনক তেখেতৰ নামেৰে নামাংকিত কৰা হয়।<ref name="Hanbury2010"/> তেখেতৰ পিতৃ আৰু মাতৃৰ নাম ক্ৰমে এলেক্সি ইভান'ভিছ গেগেৰিন আৰু আনা টিম'ফেয়েভনা গেগেৰিন। পিতাকে কাঠমিস্ত্ৰী আৰু ৰাজমিস্ত্ৰীৰ কাম কৰিছিল। মাকে গোৱালনীৰ কাম কৰিছিল। পিতৃ-মাতৃ দুয়ো এখন পামত কাম কৰিছিল।<ref name="time2006"/> য়ুৰি পৰিয়ালটোৰ তৃতীয় সন্তান আছিল। ককায়েক ভেলেণ্টিন আছিল আটাইতকৈ ডাঙৰ, দ্বিতীয় বায়েক জয়া, আৰু নুমলীয়া ভায়েকৰ নাম আছিল ব'ৰিছ।<ref name="indep20110403" /> দ্বিতীয় মহাযুদ্ধৰ সময়ত পৰিয়ালটোৱে কিছু হাৰাশাস্তি সহিবলগীয়া হৈছিল। য়ুৰিৰ দাদাক আৰু বায়েকক জাৰ্মানসকলে [[পোলেণ্ড]]লৈ পঠিয়াই দিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ঘৰটো দখল কৰি এটা জুপুৰীত তেওঁলোকক থাকিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল। প্ৰায় ডেৰ বছৰৰ পাছত যুদ্ধ শেষ হোৱাতহে য়ুৰিৰ ককায়েক আৰু বায়েক ঘৰলৈ উভতি আহিছিল।<ref name="Moskvitch2011" /><ref name="indep20110403" /><ref name="eandt20110314" /> ১৯৪৬ চনত পৰিয়ালটো খেচ্ক-লৈ যায় আৰু গেগেৰিনে মাধ্যমিক শিক্ষা সম্পন্ন কৰে।<ref name="Moskvitch2011" /> আন এক উৎসৰ মতে গেগেৰিনৰ পৰিয়ালে জাৰ্মান সেনাই ১৯৪১ চনত খেচ্ক দখল কৰাৰ আগেয়েই উৰাল পৰ্বত-ৰ পূব অংশলৈ পলাই গৈছিল আৰু যুদ্ধৰ পাছতহে উভতি আহিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0309.html |title=Yuri Gagarin Killed As Test Plane Falls |publisher=[[New York Times]] |date=1968-03-28 |accessdate=2013-08-31}}</ref> ১৬ বছৰ বয়সত গেগেৰিনে মস্কোৰ এটা তীখাৰ কাৰখানাত এপ্ৰেণ্টিছ হিচাপে যোগ দিয়ে।<ref name="indep20110403" /><ref name="eandt20110314" /> লগতে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ নৈশ শাখাত নাম-ভৰ্তি কৰে।<ref name="rian20110330" /> ১৯৫১ চনত এপ্ৰেণ্টিছ হিচাপে প্ৰশিক্ষণ আৰু স্কুলীয়া শিক্ষা একেলগে শেষ কৰে<ref name="rian20110330" /> আৰু 'ছাৰাট'ভ উদ্যোগিক প্ৰযুক্তি বিদ্যালয়'ত যোগ দিয়াৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়। ইয়াত য়ুৰিয়ে [[ট্ৰেক্টৰ]]-ৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে।<ref name="indep20110403" /><ref name="eandt20110314" /><ref name="bbc20110404" /> ইয়াত থকা কালতে য়ুৰিয়ে এটা স্থানীয় উৰণ ক্লাৱত ছ'ভিয়েট বিমান কেডেট হিচাপে স্বেচ্ছাই সপ্তাহান্তিক প্ৰশিক্ষণত যোগ দিয়ে। তাতেই য়ুৰিয়ে বিমান চালনা শিকে--প্ৰথমে দ্বিডেউকাযুক্ত বিমান, আৰু পাছলৈ [[য়াক-১৮]] বিমান চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ লয়।<ref name="eandt20110314" /><ref name="bbc20110404" /> সেই সময়ত তেওঁ [[ভল্গা নদী]]ৰ বন্দৰত শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিও কিছু উপৰুৱা উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref name="Moskvitch2011" /> ==ছ'ভিয়েট বিমান বাহিনীত== ১৯৫৫ চনত প্ৰযুক্তি বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা সাং কৰাৰ পাছত গেগেৰিন ছ'ভিয়েট সেনাত ভৰ্তি হয়।<ref name="rian20110330" /> গেগেৰিনক অ'ৰেনবাৰ্গত থকা প্ৰথম স্কেলভ আকাশী সেনা বৈমাণিকৰ বিদ্যালয়লৈ প্ৰেৰণ কৰা হয় আৰু ১৯৫৭ চনত মিগ-১৫ বিমান অকলে উৰুৱাবলৈ অনুমতি পায়।<ref name="indep20110403" /><ref name="eandt20110314" /><ref name="rian20110330" /> তাতেই তেওঁ ''ভেলেণ্টিনা ইভানোভনা গৰিয়াছেভা''-ক লগ পায়।<ref name="Rosenberg-About" /> গৰিয়াছেভা অৰেনবাৰ্গ চিকিৎসা বিদ্যালয়ত মেডিকেল টেকনিচিয়ান বিষয়ৰ ছাত্ৰী আছিল।<ref name="eandt20110314" /><ref name="bbc20110404" /> ১৯৫৭ চনৰ ৯ নৱেম্বৰ তাৰিখে দুয়ো বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু সেই দিনতে গেগেৰিনে অৰেনবাৰ্গৰ বিদ্যালয়ৰপৰা সফলতাৰে উত্তীৰ্ণ হয়।<ref name="Rosenberg-About" /><ref name="eandt20110314" /> ইয়াৰ পাছত গেগেৰিনক [[নৰৱে]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী লুঅ'ষ্টৰি বিমান বাহৰত মকৰল কৰা হয়। এই ঠাইৰ বতৰ বিমান চালনাৰ বাবে অনুকূল নাছিল। ১৯৫৭ চনৰ ৫ নৱম্বৰত গেগেৰিনে লেফটেনাণ্ট পদ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত জ্যেষ্ঠ লেফটেনাণ্ট পদলৈ পদোন্নতি পায়।<ref name="astro"/> ==ছ'ভিয়েট মহাকাশ কাৰ্যসূচীত== ===নিৰ্বাচন আৰু প্ৰশিক্ষণ=== ১৯৬০ চনত এক বিস্তৃত সন্ধান আৰু নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে বিছ গৰাকী বৈমাণিকক মহাকাশচাৰীৰ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়। গেগেৰিন এই উনৈছজনৰ মাজৰ এজন আছিল। গেগেৰিনক তাৰে মাজৰ অতি বিশেষ গোট 'ছচি ছয়' (Sochi Six) লৈ নিৰ্বাচন কৰা হয়। এই ছয়গৰাকী প্ৰাৰ্থীৰ মাজৰপৰাই 'ভস্তক' অভিযানৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। গেগেৰিন আৰু সহপ্ৰশীক্ষাৰ্থীসকলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক কষ্টসহিষ্ণুতাৰ বিভিন্ন পৰীক্ষাৰ মাজেৰে যাবলগীয়া হৈছিল। প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰাৰ্থীসকলৰ মাজৰপৰা গেগেৰিন আৰু ঘেৰ্মান টিটভ-ক (Gherman Titov) ভস্তক অভিযানৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়। ভস্তকৰ ভিতৰত স্থানৰ সীমাবদ্ধতাৰ বাবে দৈহিক আকাৰো নিৰ্বাচনৰ মুখ্য কাৰক আছিল। দুয়োগৰাকী প্ৰাৰ্থীয়েই আছিল চুটি। গেগেৰিনৰ উচ্চতা আছিল {{convert|1.57|m|ftin}}<ref Name="time2006" /> ১৯৬০ চনৰ আগষ্ট মাহত গেগেৰিনৰ 'ব্যক্তিত্ব' সম্পৰ্কে বিমান বাহিনীৰ চিকিৎসকে দিয়া মন্তব্য আছিল:<ref name="Siddiqi262q"/> {{quote|text=অমায়িক; তেখেতৰ ধেমালিবোৰ কেতিয়াবা বেছি পাতলীয়া হৈ পৰিলে লাজ পায়; উচ্চ মানৰ বৌদ্ধিক বিকাশৰ চিন য়ুৰিত দেখা যায়; প্ৰখৰ স্মৃতি শক্তি; পৰিবেশৰ প্ৰতি তীক্ষ্ণ আৰু বহুল একাগ্ৰতাৰ ক্ষেত্ৰত সহপ্ৰশিক্ষাৰ্থীসকলতকৈ বহু আগত; কল্পনা শক্তি অতি উন্নত; খৰতকীয়া প্ৰতিক্ৰীয়া; কষ্টসহিষ্ণু, নিজৰ কামৰ বাবে আৰু প্ৰশিক্ষণৰ বাবে নিজকে কষ্টেৰে সাজু কৰে, জোৰ্তিগতিবিজ্ঞান আৰু গণিতৰ সূত্ৰ আদিত পটু, উচ্চ গণিতৰ ক্ষেত্ৰতো আগবঢ়া; নিজৰ মত শুদ্ধ বুলি ভাবিলে তাক প্ৰতিষ্ঠিত কৰাত পিছ নোহোঁহকে; বোধ হয় তেখেতে যেন জীৱনক তেখেতৰ আন বহু বন্ধুতকৈ ভালকৈ বুজি পায়। |sign=Soviet Air Force doctor}} গেগেৰিনক তেখেতৰ সহকৰ্মীসকলৰো পছন্দৰ ব্যক্তি আছিল। বিছ গৰাকী প্ৰশিক্ষাৰ্থীৰ মাজত নামবিহীন ভাৱে পতা ভোটদান প্ৰক্ৰিয়াত তিনিজনৰ বাহিৰে বাকী আটায়ে গেগেৰিনকে প্ৰথম মহাকাশচাৰী হিচাপে নিৰ্বাচন কৰিছিল।<ref name="Siddiqi262"/> তাৰে এগৰাকী য়েভগেনী খ্ৰুনভ-ৰ মতে গেগেৰিন আছিল অত্যন্ত একাগ্ৰ, আৰু প্ৰয়োজনত নিজৰ লগতে আনকো প্ৰবুদ্ধ কৰিব পাৰিছিল।<ref name="Siddiqi261"/> গোটেই জীৱন জুৰি গেগেৰিনে নিজকে শাৰীৰিকভাৱে প্ৰস্তুত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁ খেলত বেছ মনোযোগ দিছিল। গেগেৰিনে [[বৰফ হকী]] খেলিবলৈ ভাল পাইছিল। গ'ল কীপাৰ হ'বলৈ তেওঁ বেচি ভাল পাইছিল।<ref name="Gavrilin2627q"/> বাস্কেটবল খেলাটো গেগেৰিনৰ ৰাপ আছিল। ছাৰাট'ভৰ স্কুলত তেখেত আছিল স্কুল দলৰ প্ৰশিক্ষক আৰু ৰেফাৰীও।<ref name="Louis1980"/> ===ভস্তক ১=== [[File:Гагарин перед полётом.jpg|thumb|left|<!--Gagarin and Korolev before the start-->]] {{Main|Vostok 1}} ১৯৬১ চনৰ ১২ এপ্ৰিল তাৰিখত 'ভস্তক ৩কেএ-৩' ([[ভস্তক-১]])-ত কৰা মহাকাশ ভ্ৰমণেৰে গেগেৰিন মহাকাশলৈ যোৱা প্ৰথম মানুহ বুলি পৰিগণিত হয়, লগতে পৃথিৱী পৰিভ্ৰমণ কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি হিচাপেও চিহ্নিত হয়। তেখেতৰ সাংকেতিক চিন আছিল 'কেডাৰ' (Kedr ([[Cedrus|Cedar]], {{lang-ru|Кедр}}).<ref name="Siddiqi275"/> ভস্তক-ৰে ভ্ৰমণ কৰাৰ পাছত তেখেতে লিখা নথিত তেখেতৰ অভিজ্ঞতা তলত দিয়াৰ দৰে বৰ্ণনা কৰিছে: {{quote|পৃথিৱীৰ তুলনাত ওজনহীনতাৰ অনুভৱ কিছু অচিনাকি আছিল। ইয়াত এনেকুৱা লাগে যেন কোনোবাই আপোনাক ৰছীৰে বান্ধি পথালিকৈ ওলমাই থৈছে।<ref name="Siddiqi278q"/>}} [[File:Gagarin Capsule.jpg|thumb|Vostok I capsule on display at the [[RKK Energiya museum]]]] উৰণৰ পাছত গেগেৰিনে ছ'ভিয়েট ইউনিয়নৰ সাধাৰণ সম্পাদক [[নিকিটা খ্ৰুছেভ]]-ক কৈছিল যে পৃথিৱীৰ পৰিমণ্ডলত সোমোৱাৰ সময়ত তেখেতে 'মাতৃভূমিয়ে শুনে, মাতৃভূমিয়ে জানে' ("The Motherland Hears, The Motherland Knows" ({{lang-ru|"Родина слышит, Родина знает"}}) গানটো গুণগুণাইছিল।<ref name="autobiography"/><ref name="sovmusic-download"/> গানটোৰ প্ৰথম দুফাকি আছিল "মাতৃভূমিয়ে শুনে, মাতৃভূমিয়ে জানে/ পুত্ৰই কোন আকাশত উৰে" (''The Motherland hears, the Motherland knows/Where her son flies in the sky'').<ref name="sovmusic-text"/> ১৯৫১ চনত ৰচিত গীতটিৰ ৰচক আছিল 'ডিমিত্ৰি শ্ব'ছষ্টেক'ভিচ' (Dmitri Shostakovich), শব্দ সংযোজন কৰিছিল 'য়েভগেনি ড'লমেট'ভস্কি'য়ে। কিছুমান সূত্ৰৰ মতে যাত্ৰাকালত গেগেৰিনে কৈছিল, 'মই ওপৰত কোনো ভগৱানক দেখা নাই' (I don't see any God up here)। কিন্তু এই কথাফাকি কোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ ভূ-কেন্দ্ৰৰ লগত হোৱা তেখেতৰ কথপোকথনৰ নথিত পোৱা নাযায়।<ref name="cosmoworld"/> ২০০৬ চনত দিয়া এটা সাক্ষাৎকাৰত গেগেৰিনৰ বন্ধু কৰ্নেল ভেলেণ্টিন পেট্ৰভে কৈছিল গেগেৰিন তেনেদৰে কোৱা নাছিল। এই উৰাবাতৰিৰ আৰম্ভণি হৈছিল 'নিকিটা খ্ৰুছেভে' দিয়া বক্তৃতাৰপৰাহে, য'ত তেখেতে কৈছিল, 'মহাকাশলৈ যাওঁতেও গেগেৰিনে কোনো ভগৱানক দেখা নাছিল। '<ref name="ir73"/> পেট্ৰভে উল্লেখ কৰিছিল যে গেগেৰিন শিশুকালতে 'ৰক্ষণশীল গীৰ্জা'ৰ (Orthodox Church) অধীনত দীক্ষা (baptise) লৈছিল। সেই গীৰ্জাৰ ষ্টাৰ চিটিৰ যাজকে ২০১১ চনত কৈছিল যে গেগেৰিনে জেষ্ঠা কন্যা য়েলেনাক মহাকাশলৈ যোৱাৰ কিছুদিন আগেয়ে দীক্ষা দিয়াইছিল, আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে খ্ৰীষ্টমাচ, ইষ্টাৰ আদি পালন কৰাৰ লগতে, ঘৰত মূৰ্তি আদিও ৰাখিছিল।<ref name="ir8361"/> ==ভস্তক-১ৰ পাছত== মহাকাশ ভ্ৰমণৰ পাছতেই য়ুৰি গেগেৰিনৰ খ্যাতি সমগ্ৰ পৃথিৱীতে বিয়পি পৰে। তেওঁ [[ইটালী]], [[জাৰ্মানী]], [[কানাডা]], [[ব্ৰাজিল]], [[জাপান]], [[ইজিপ্ট]]<ref name="mkegypt"/> আৰু [[ফিনলেণ্ড]] ভ্ৰমণ কৰি ছ'ভিয়েট দেশে মহাকাশলৈ মানৱ প্ৰেৰণ কৰাৰ সফলতাৰ বিষয়ে প্ৰচাৰ কৰে। ভস্তক-১ উৰণৰ তিনি মাহৰ পাছত তেখেতে ইংলেণ্ড ভ্ৰমণ কৰে আৰু লণ্ডন আৰু মানচেষ্টাৰলৈ যায়।<ref name="wcml" /><ref name="French1998" /> সঘনাই ভ্ৰমণ কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে গেগেৰিনৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি আৰম্ভ হয়। গেগেৰিনে হিচাপ কৰিহে সুৰাপান কৰিছিল যদিও ভ্ৰমণৰ কালত আৰু তেওঁৰ সন্মানাৰ্থে আয়োজিত বিভিন্ন ভোজমেলত তেওঁ নিয়মীয়াকৈ মদ্যপান কৰিছিল। শুনা যায় যে ১৯৬১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত কৃষ্ণ সাগৰৰ পাৰৰ এখন ৰিজ'ৰ্টত গেগৰিনৰ পত্নীয়ে তেখেতক আন এৰাকী মহিলাৰ লগত একেটা কোঠাত আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই অৱস্থাৰপৰা পলাই সাৰিবলৈ তেওঁ খিৰিকীৰে দ্বিতীয় মহলাৰপৰা তললৈ জাঁপ দিছিল। এই ঘটনাতে তেখেতৰ বাওঁচকুৰ ওপৰত কটা দাগ এটা পাছলৈ ৰৈ গৈছিল।<ref name="indep20110403"/><ref name="bbc20110404"/> ১৯৬২ চনত গেগেৰিনে উপ 'সৰ্ব্বোচ্চ ছ'ভিয়েট' হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ যুৱ কমিউনিষ্ট লীগৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিলৈও নিৰ্বাচিত হৈছিল। পাছত তেওঁ আকৌ ষ্টাৰ চিটিলৈ ঘূৰি আহি মহাকাশচাৰী কেন্দ্ৰত যোগদান কৰে আৰু পুনৰ-ব্যৱহাৰযোগ্য মহাকাশযানৰ আৰ্হি নিৰ্মাণ কাৰ্যত সাত বছৰ মনোনিয়োগ কৰে। ১২ জুন, ১৯৬২ চনত তেওঁ ছোভিয়েট বায়ু সেনা-ৰ লেফটেনাণহট কৰ্নেল পদবীলৈ পদোন্নতি লাভ কৰে আৰু ১৯৬৩ চনত কৰ্নেললৈ উন্নীত হয়।<ref name="astro" /> ছ'ভিয়েট কৰ্মকৰ্তাসকলে গেগেৰিনক আকৌ বিমান উৰাবলৈ দিব বিচৰা নাছিল। তেওঁলোকে কোনো দুৰ্ঘটনাত ৰাষ্ট্ৰীয় নায়কজনৰ প্ৰাণহানি হোৱাতো বিচৰা নাছিল। গেগৰিনে তেখেতৰ বন্ধু ভ্লাডিমিৰ ক'মাৰভ-ৰ 'বেক আপ' পাইলট হিচাপে ছয়ুজ-১ বিমানত কাম কৰিছীল। ছয়ুজ-১ বিমান প্ৰচলন কৰাৰ আগেয়ে গেগেৰিনে এই বিমানৰ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা আৰু উন্নত হোৱাতো বিচাৰিছিল।<ref name="krulwich2011"/> বন্ধু ক'মাৰভ-ৰ এক বিমান দুৰ্ঘটনাত মৃত্যু হোৱাৰ পাছত গেগেৰিনক মহাকাশযানৰ প্ৰশিক্ষণ বা চালনাৰপৰা বাৰণ কৰা হৈছিল। গেগেৰিন ষ্টাৰ চিটিৰ মহাকাশচাৰী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ উপ প্ৰশিক্ষণ পৰিচালক হৈছিল। একে সময়তে তেওঁ আকৌ যুঁজাৰু বিমানৰ বৈমাণিক হোৱাৰ বাবেও চেষ্টা চলাইছিল। ==মৃত্যু== ১৯৬৮ চনৰ ২৭ মাৰ্চ তাৰিখে শ্লাভ'স্কি বিমান কেন্দ্ৰৰ পৰা মিগ-১৫ বিমানৰ এক প্ৰশিক্ষণ উৰণত যাওঁতে গেগেৰিন আৰু উৰণ প্ৰশিক্ষক ভ্লাডিমিৰ ছেৰ'গিন-ৰ এক দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ মৃত্যু ঘটে। কিৰ্জাস নামৰ ঠাইৰ ওচৰত এই দুৰ্ঘটনা সংঘটিত হৈছিল। গেগেৰিন আৰু ছেৰ'গিনৰ মৃতদেহ দাহ কৰা হৈছিল, আৰু মৃতকৰ চিতাভস্ম '[[ৰেড স্কোৱেৰ]]' '[[ক্ৰেমলিন দেৱাল]]'ত সমাধিস্থ কৰা হয়। গেগেৰিনে পত্নী ভেলেণ্টিনা আৰু দুই জীয়ৰী য়েলেনা আৰু গেলিনা-ক এৰি যায়। য়েলেনা য়ুৰিয়েভনা গেগেৰিনা কলাৰ ঐতিহাসিক হিচাপে মস্কো-ক্ৰেমলিন যাদুঘৰৰ মুখ্য-পৰিচালক হিচাপে ২০০১ চনৰপৰা কৰ্মৰত।<ref name="airspace20110501" /><ref name="euronews20110412" /> সৰু জীয়ৰী গেলিনা য়ুৰিয়েভনা গেগেৰিনা মস্কোৰ প্লেখানভ ৰাছিয়ান অৰ্থনীতি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অৰ্থনীতি বিভাগৰ অধ্যাপক।<ref name="airspace20110501" /><ref name="rea20110411" /> ===বিমান দুৰ্ঘটনাৰ কাৰণ=== গেগেৰিনৰ মৃত্যু হোৱা কাৰণ বিমান দুৰ্ঘটনা অদ্যাপি সম্পূৰ্ণ নিশ্চিত নহয়, সেয়ে এই বিমান দুৰ্ঘটনাক লৈ জল্পনা-কল্পনা আৰু ষড়যন্ত্ৰৰ সন্দেহ আদি দেখা যায়। মাৰ্চ মাহ, ২০০৩ চনত ছভিয়েট চৰকাৰে ৰাইজৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া নথিৰপৰা জনা যায় যে ছোভিয়েট গপ্তচৰ বিচাগ [[কেজিবি]]-য়ে এই বিমান দুৰ্ঘটনাৰ অনুসন্ধান চলাইছিল। ইয়াৰোপৰি দুটাকৈ সামৰিক আৰু এটা চৰকাৰী অনুসন্ধান কৰা হৈছিল। কেজিবি-ৰ প্ৰতিবেদনত ষড়যন্ত্ৰৰ সন্দেহ অমূলক বুলি কোৱাৰ লগতে এই দুৰ্ঘটনা বিমান কেন্দ্ৰৰ কৰ্মচাৰীৰ গাফিলতিৰ বাবে হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। কোৱা হৈছিল যে 'এয়াৰ ট্ৰেফিক কণ্ট্ৰলাৰে' গেগেৰিনক বতৰ সম্বন্ধে তথ্য দিঁওতে পুৰণি তথ্য দিছিল। ভূ-কৰ্মীয়েও বিমানৰ বৰ্হিভাগত থকা ইন্ধনৰ টেংকি আঁতৰোৱা নাছিল। কিন্তু গেগেৰিনৰ প্ৰশিক্ষণ উৰণৰ বাবে আৱহাৱা নিৰাপদ হোৱাৰ লগতে বৰ্হি ইন্ধনৰ টেংকি খুলি ৰখাটো উচিত আছিল। অনুসন্ধানৰ প্ৰতিবেদনৰ মতে গেগেৰিনৰ বিমানখনে এটা 'ঘূৰ্ণী'ৰ (spin) মাজত সোমাই পৰিছিল। কোনোবা চৰাইৰ লগত খুন্দা মৰা বা আন এখন বিমানৰ বাবে বাট এৰি দিবলৈ তেওঁলোকে তেনে কৰিব পাৰে বুলি কোৱা হৈছে। ভুল বতৰ-তথ্যৰ বাবে বৈমাণিক দুয়োজনে বিমানৰ উচ্চতা প্ৰকৃত উচ্চতাততকৈ ওপৰত বুলি ভাবিছিল আৰু সেয়ে ঘূৰ্ণীৰ মাজৰপৰা সফলতাৰে বিমানখন উলিয়াই আনিবলৈ সক্ষম নহ'ল।<ref name="telegraph080801"/> ২০০৫ চনত আগবঢ়োৱা আন এটা তত্ত্বৰ মতে কেবিনৰ বায়ু দ্বাৰ এখন হয়তো কৰ্মচাৰীয়ে বা আগৰ পাইলটে বন্ধ কৰিবলৈ পাহৰি গৈছিল যাৰ কাৰণে অক্সিজেনৰ অভাৱ হৈছিল আৰু দুই বৈমাণিকে নিয়ন্ত্ৰণ হেৰুৱাই পেলাইছিল।<ref name="ScotlandSunday-GagarinInquiry"/> 'এয়াৰ এণ্ড স্পেচ' আলোচনীতো প্ৰায় একে ব্যাখ্যা দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকে কৈছিল যে বৈমাণিক দুয়োজনে দুৱাৰখন খোলা দেখি তাৎক্ষণিকভাৱে তললৈ নামি আহিছিল। কিন্তু তললৈ হঠাৎ নামি অহাৰ বাবে তেওঁলোক সংজ্ঞাহীন হৈ পৰে আৰু দুৰ্ঘটনাত পতিত হয়।<ref name="airspace20100901"/> ২০০৭ চনৰ ১২ এপ্ৰিল তাৰিখে গেগেৰিনৰ মৃত্যুৰ ওপৰত আন এটা অনুসন্ধানৰ প্ৰস্তাৱ অগ্ৰাহ্য কৰা হয়। চৰকাৰী বিষয়াই অনুসন্ধান আকৌ এবাৰ আৰম্ভ কৰাৰ কোনো যুক্তি নথকা বুলি উল্লেখ কৰে।<ref name="belfast171"/> কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে ১৯৬৮ চনত গেগেৰিনৰ বিমান দুৰ্ঘটনাৰ কাৰণ জানিবলৈ গঠন কৰা এখন কমিছনৰ ৰিপোৰ্ট ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ৰাজহুৱা কৰা হয়। এই ৰিপোৰ্ট অনুসৰি গেগেৰিন আৰু ছেৰ'গিনে কিবা এটা কাৰণত তীক্ষ্ণ মোৰ ল'বলগীয়া হৈছিল, সম্ভৱতঃ বতৰ-বেলুনত খুন্দা নামাৰিবলৈ বা ডাৱৰৰ প্ৰথম তৰপৰ ওপৰলৈ যাবলৈ তেওঁলোকে খৰতকীয়া কোনো মোৰ লবলগীয়া হৈছিল যাৰ বাবে বিমানখন জৰুৰী অৱস্থা পাইছিল আৰু জটিল আৱহাৱাৰ মাজলৈ সোমাই গৈছিল।<ref name="afp20110408"/> এলক্সি লিঅ'নভ-ৰ ২০০৪ চনত প্ৰকাশিত ''Two Sides of the Moon'' নামৰ কিতাপখনত গেগেৰিনৰ মৃত্যুৰ কাৰণ সম্বন্ধে আন এটা ব্যাখ্যা দিয়া হৈছে। লিঅ'নভ ১৯৬৮ চনৰ চৰকাৰী অনুসন্ধান সমিতিৰ সদস্য আছিল। তেখেতে লিখিছে-- সেই সময়ত তেখেতেও একেটা অঞ্চলতে হেলিকপ্তাৰ চালনা কৰি আছিল আৰু তেখেতে দুটা ডাঙৰ শব্দ শুনিছিল। সংশ্লিষ্ট আন তথ্যৰপৰা তেখেতে ডাঙি ধৰিছে যে সেই সময়ত আন এখন ছুখয় বিমান (Su-15 'Falgon') ওচৰতে সৰ্বনিম্ন নিৰাপদ উচ্চতাৰ তলত উৰি আছিল, আৰু বিমানখনে বেয়া বতৰৰ বাবে ভালদৰে অৱস্থান নিৰ্ণয় কৰিব নোৱাৰি গেগেৰিন আৰু ছেৰেগিনৰ বিমানৰ ১০-২০ মিটাৰ ওচৰলৈ গুচি গৈছিল আৰু সেই সময়তে বিমানখনে শব্দ-বেগো উত্তীৰ্ণ হৈছিল। সেই বাবে সৃষ্টি হোৱা বায়ু সঞ্চালনে গেগেৰিনৰ মিগ বিমানখনক ঘূৰ্ণীৰ মাজলৈ ঠেলি পঠিয়ায়। লিঅ'নভে শুনা দুটা ডাঙৰ শব্দৰ প্ৰথমটো আছিল ছুখয় বিমানখনে শব্দ-বেগ পাৰ হোৱাৰ সময়ত হোৱা 'ছনিক বুম' আৰু দ্বিতীয়টো আছিল গেগেৰিনৰ বিমানখন পতিত হোৱাৰ সময়ত উঠা শব্দ।<ref name="LeonovBook"/> ২০১৩ চনত লিঅ'নভে এটা ৰাছিয়ান টিভি চেনেলক সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰে যে ৰিপোৰ্টত আন এখন অনা-অনুমতি প্ৰাপ্ত বিমান সেই স্থানত থকাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। এই আলোচনা কৰাৰ সময়ত লিঅ'নভে যাতে আনখন বিমানৰ চালকৰ নাম উল্লেখ নকৰে, সেইটো বাধ্য-বাধকতা আছিল বাবে তেখেতে নামোল্লেখ কৰা নাছিল। কিন্তু সেই পাইলটজনৰ ২০১৩ চনত বয়স ৮০ বছৰ আৰু স্বাস্থ্য-দুৰ্বল বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="rt20130614"/><ref name="unitoday20130614"/> ==জনপ্ৰবাদ আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি== ===জনপ্ৰবাদ=== চুটি দেহ ({{convert|1.57|m|ftin}})-ৰ বাহিৰেও গেগেৰিনৰ চকুত লগা লক্ষণ আছিল, তেখেতৰ হাঁহি।<ref name="bbc20110307"/> বহুতে উল্লেখ কৰিছে যে গেগেৰিনৰ হাঁহিয়ে ভীৰৰ মাজতো ৰাইজক তেখেতলৈ আকৰ্ষিত কৰিছিল।<ref name="French1998" /> ৰাইজৰ মাজতো গেগেৰিনে আশাব্যঞ্জক সঁহাৰি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ইংলেণ্ডৰ মানচেষ্টাৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত বৰষুণ দি থকা সত্ত্বেও গেগেৰিনে গাড়ীৰ ছাদখন উঠাই দিবলৈ মানা কৰিছিল, যাতে ৰাইজে তেওঁক ভালদৰে চাবলৈ পায়। গেগেৰিনে কৈছিল, 'ইমানখিনি মানুহে যদি মোক চাবলৈ আহি বৰষুণত ৰৈ থাকিব পাৰে, তেন্তে ময়ো তিতিব পাৰিম। ' গেগেৰিনে আনকি ছাতি ল'বলৈও মানা কৰিছিল, আৰু তেনেকৈয়ে ৰাইজৰ মাজেৰে আগবাঢ়ি গৈছিল।<ref name="French1998" /> ছোভিয়েট মহাকাশ প্ৰকল্পৰ এগৰাকী প্ৰভাৱশালী চিন্তানায়ক ছেৰ্গেই কৰ'লেভ-য়ে কৈছিল যে গেগেৰিনৰ উজ্জ্বল হাঁহিটো আছিল এনেকুৱা যে সি আনকি শীতল যুদ্ধখনকো পোহৰাই তুলিব পাৰে।<ref name="guardian20110313"/> ===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি=== '[[এপ'লো-১১]]' অভিযানত চন্দ্ৰত আৰোহণ কৰা [[নীল আৰ্মষ্ট্ৰং]] আৰু [[বাজ এলড্ৰিনে]]-য়ে গেগেৰিন আৰু [[ভ্লাডিমিৰ কমাৰ'ভ]]-ৰ নামোল্লেখিত পদক এক স্মাৰক মোনাত চন্দ্ৰ পৃষ্ঠত এৰি আহে। ১৯৭১ চনৰ [[এপ'ল'-১৫]] অভিযানৰ মহাকাশচাৰী [[ডেভিদ স্কট]] আৰু [[জেম্‌ছ আৰউইন]]-য়ে [[মহাকাশ দৌৰ]]ৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা ৰাছিয়া আৰু আমেৰিকাৰ মহাকাশচাৰীৰ নামোল্লেখিত [[Fallen Astronaut]] শীৰ্ষক ভাস্কৰ্য চন্দ্ৰত এৰি আহে। এই তালিকাৰ ১৪ নম্বৰত গেগেৰিনৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল। [[চিত্ৰ:RR5514-0005R 10 рублей биметалл 2001 40 лет полета Гагарина реверс.png|thumb|২০০১ চনত প্ৰৱৰ্তিত গেগেৰিনৰ স্মৃতিত নিৰ্মিত [[ৰুবল]] মুদ্ৰা]] গেগেৰিনৰ মহাকাশ ভ্ৰমণৰ ২০-তম আৰু ৩০-তম বাৰ্ষিকীত ছোভিয়েট চৰকাৰে দুটা স্মাৰক মুদ্ৰা প্ৰণয়ন কৰে। ১৯৮১ চনত প্ৰনয়ণ কৰা হৈছিল তাম আৰু নিকেলৰ ১ ৰুবল-ৰ আৰু ১৯৯১ চনত ৰূপৰ ৩ ৰুবলৰ মুদ্ৰা। ২০০১ চনত ৪০-তম বাৰ্ষিকী উপলক্ষ্য চাৰিটা মুদ্ৰাৰ এটা ছিৰিজ উন্মোচন কৰা হয়, য'ত তেখেতৰ মুখাৱয়ৱৰ সাদৃশ্য থকা প্ৰতিকৃতি খোদিত কৰা আছে। ইয়াৰে ১০০ ৰুবল মূল্যৰ মুদ্ৰাটি ৰূপৰ আছিল। স্বৰ্ণজয়ন্তী বাৰ্ষিকীত, ২০১১ চনত ৰুছিয়াই সোণৰ ১০০০ ৰুবলৰ আৰু ৰূপৰ ৩ ৰুবলৰ মুদ্ৰা প্ৰণয়ন কৰে।<ref name="coinupdate"/> [[File:Gagarin statue london.jpg|thumb|150px|লণ্ডনৰ Admiralty Arch-ৰ ওচৰত গেগেৰিনৰ প্ৰতিমূৰ্তি]] উইক্ৰেইনৰ ছেভাষ্ট'প'ল চহৰত গেগেৰিনৰ স্মৃতিত Gagarin Raion স্থাপন কৰা হয়। ২০০৮ চনত 'কণ্টিনেণ্টেল হকি লীগ'-ক গেগেৰিনৰ নামেৰে 'গেগৰিন কাপ' নাম দিয়া হয়।<ref name="spm100519"/> ২০১০ চনত প্ৰণীত 'স্পেচ ফাউণ্ডেশ্যন'ৰ সমীক্ষাত জনপ্ৰিয়তাৰ তালিকাত গেগেৰিনে ৬ষ্ঠ স্থান লাভ কৰে। একেটা স্থানতে 'ষ্টাৰ ট্ৰেক' ছিৰিজৰ চৰিত্ৰ কেপ্টেইন 'জেম্‌ছ টি. কাৰ্ক'-য়েও অৱস্থান কৰে।<ref name="spacefoundation"/> ২০১১ চনত আৰ্মেনিয়াৰ প্ৰথমখন ছুখয় ছুপাৰজেট ১০০- গেগেৰিনৰ সন্মানত নামকৰণ কৰা হয়।<ref name="flight20110115"/> ১৪ জুলাই ২০১১ তাৰিখে গেগেৰিনৰ বিদ্যালয়ত সন্মুখত থকা এটা প্ৰতিমূৰ্তি লণ্ডনৰ 'এড্‌মিৰেলটি আৰ্ক'-ৰ ওচৰত পুনৰ সংস্থাপন কৰা হয়।<ref name="guardian20110406"/> ====স্বৰ্ণজয়ন্তী==== গেগেৰিনৰ মহাকাশ ভ্ৰমণৰ স্বৰ্ণজয়ন্তী বৰ্ষ ২০১১ চনত সমগ্ৰ পৃথিৱী জুৰি মহাকাশ বিজয়ে সোঁৱৰণী পালন কৰা হয়। এই উপলক্ষ্যে আন্তৰ্জাতিক মহাকাশ ষ্টেচনৰ পৰা নিৰ্মিত এখন চলচ্চিত্ৰ 'ফাৰ্ষ্ট অৰবিট'-ত গেগেৰিনে ভ্ৰমণ কৰা কক্ষপথ দেখুওৱাৰ উপৰিও যানত থকা সময়ত গেগেৰিনৰ কথোপকথনৰ অংশ-বিশেষো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="guardian20110411"/> ৰাছিয়া, আমেৰিকা আৰু ইটালী-ৰ সদস্য থকা Expedition 27 অভিযানৰ কৰ্মীসকলে এক বিশেষ ভিডিঅ' বাৰ্তা যোগে ৰাইজলৈ শুভ গেগেৰিন সন্ধ্যা-ৰ (Happy Yuri's Night) ওলগ যাচে। এই ভিডিঅ' বাৰ্তা দিয়াৰ সময়ত তেওঁলোকে গেগৰিনৰ ছবি থকা চোলা পৰিধান কৰিছিল। ২০১১ চনৰ ৪ এপ্ৰিল তাৰিখে প্ৰেৰিত ছয়ুজ টিএমএ-২১-ৰ যাত্ৰাক প্ৰথম মহাকাশ ভ্ৰমণৰ স্বৰ্ণজয়ন্তীলৈ অৰ্পণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://space.kursknet.ru/cosmos/english/machines/stma21.sht |title=Spacecraft "Soyuz-TMA21" |work=Manned Aeronautics |first=Alexander |last=Anikeev |date=29 April 2011 |accessdate=1 May 2011}}</ref> ===সন্মান আৰু পুৰস্কাৰ=== * জুবিলী মেডেল "40 Years of the Armed Forces of the USSR" (USSR, ১৯৫৮) * Hero of the Soviet Union (১৪ এপ্ৰিল ১৯৬১) * Order of Lenin (USSR, ১৪ এপ্ৰিল ১৯৬১) * Hero of Socialist Labour (Czechoslovak Socialist Republic, ২৯ এপ্ৰিল ১৯৬১) * Hero of Socialist Labour, (People's Republic of Bulgaria, ২৪ মে ১৯৬১) * Order of Georgi Dimitrov (বুলগেৰিয়া, ২৪ মে ১৯৬১) * Order of the Star]], 2nd Class (ইণ্ডোনেছিয়া, ১০ জুন ১৯৬১) * Cross of Grunwald]], 1st class (পোলেণ্ড, ২০ জুন ১৯৬১) * Pilot-Cosmonaut of the USSR (২৭ জুন ১৯৬১) * The first Commander of the Order "Playa Giron" (কিউবা, ১৮ জুলাই ১৯৬১) * "For achievements in aeronautics" (ব্ৰাজিল, ২ আগষ্ট ১৯৬১) * Order of the Southern Cross (ব্ৰাজিল, 3 আগষ্ট ১৯৬১)<ref name="almanaquebrasil"/> * Order of the Flag of the Hungarian Republic, 1st class with diamonds (হাংগেৰী, ২১ আগষ্ট ১৯৬১) * Honored Master of Sports of the USSR (১৯৬১, মহাকাশ ভ্ৰমণৰ পুৰস্কাৰ হিচাপে এই পদক দিয়া হৈছিল) * Military Pilot 1st Class (১৯৬১, awarded the qualification of space flight) * Gold Medal of the British Society for interplanetary travel, ১৯৬১ * Honorary suvorovets (Moscow [[Suvorov Military School]], ১৯৬২) * Order of the Nile (ইজিপ্ট, ৩১ জানুৱাৰী ১৯৬২) * Order of the African Star (লিবেৰিয়া, ৬ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬২) * Hero of Labour, (ভিয়েটনাম, ২৪ এপ্ৰিল ১৯৬২) * Gold Medal of the Austrian Government, ১৯৬২ * Honorary president of the Soviet-Cuban friendship society * Honorary Member of the Society, "the Finland-Soviet Union" * Order of Karl Marx (German Democratic Republic, ২২ অক্টোবৰ ১৯৬৩) * Jubilee Medal "Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941–1945" (USSR, ৯ মে ১৯৬৫) * Medal "For Impeccable Service", 3rd class (Soviet Union, মাৰ্চ ১৯৬৬) * Honorary member of the [[International Academy of Astronautics]] (১৯৬৬) * Order of Klement Gottwald (Czechoslovak Socialist Republic) * Jubilee Medal "50 Years of the Armed Forces of the USSR"]] (USSR, জানুৱাৰী ১৯৬৮) * Konstantin Tsiolkovsky Gold Medal "for outstanding work in the field of interplanetary communications" (USSR) * Medal of de Lavaux (FAI) * Gold medal and diploma "Man in Space", the Italian Association of Space * Gold Medal "For outstanding difference" and the Royal Aero Club Diploma, [[ছুইডেন]] * Medal of Columbus (ইটালী) * Gold Medal of Saint-Denis (ফ্ৰান্স) * Gold Medal Award "for courage" of the Fund Matstsotti (ইটালী), ২০০৭ আৰু অন্যান্য য়ুৰি গেগেৰিনক নিম্নোক্ত কেউখন দেশৰে সন্মানীয় নাগৰিক-ৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়: * [[USSR]]: [[Kaluga]], [[Novozybkov]], [[Klintsy]], [[Novocherkassk]], [[Lyubertsy]], [[Sumqayit]] (in modern-day [[Azerbaijan]]), [[Smolensk]], [[Vinnytsia]], [[Sevastopol]], [[Saratov]], [[Komsomolsk-on-Amur]], [[Tyumen]] * [[Russia]]: [[Orenburg]] * [[Bulgaria]]: [[Sofia]], [[Pernik]], [[Plovdiv]] * [[Greece]]: [[Athens]] * [[Cyprus]]: [[Famagusta]], [[Limassol]] * [[France]]: [[Saint-Denis]] * [[Czechoslovakia]]: [[Trenčianske Teplice]] য়ুৰি গেগেৰিনলৈ সন্মান স্বৰূপে ইজিপ্টৰ কাইৰো আৰু আলক্সেন্দ্ৰিয়া চহৰৰ সোণালী চাবি অৰ্পণ কৰা হয়। <gallery perrow="5"> File:The Soviet Union 1964 CPA 3014 stamp (Space Exploration. Gagarin and Vostok 1).jpg| File:1976 4569.jpg| File:Stamp of Azerbaijan 595.jpg| File:2011. Stamp of Belarus 07-2011-03-28-m.jpg| File:Stamp 2011 Gagarin (1).JPG| </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|30em|refs= <ref name="Hanbury2010">{{Cite book |title=The Great Explorers |publisher=Thames & Hudson |location=London |editor1-first=Robin |editor1-last=Hanbury-Tenison |page=270 |year=2010 |isbn=978-0-500-25169-0}}</ref> <ref name="time2006">{{cite news |url=http://www.time.com/time/europe/hero2006/gagarin.html |title=Yuri Gagarin |work=Time Europe ''via '' Time.com |first=Dennis |last=Tito |date=13 November 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080326180036/http://www.time.com/time/europe/hero2006/gagarin.html |archivedate=26 March 2008 |access-date=18 December 2013 |deadurl=yes }}</ref> <ref name="Rosenberg-About">{{cite web |url=http://history1900s.about.com/od/1960s/a/yurigagarin.htm |title=Yuri Gagarin: The First Man in Space |work=About.com |first=Jennifer |last=Rosenberg |accessdate=26 March 2013 |archivedate=28 March 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328100550/http://history1900s.about.com/od/1960s/a/yurigagarin.htm |deadurl=yes }}</ref> <ref name="indep20110403">{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/news/science/yuri-gagarin-the-man-who-fell-to-earth-2257505.html |title=Yuri Gagarin: The man who fell to Earth |work=[[The Independent]] |first=Paul |last=Rodgers |date=3 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110404093839/http://www.independent.co.uk/news/science/yuri-gagarin-the-man-who-fell-to-earth-2257505.html |archivedate=4 April 2011 |deadurl=no |access-date=18 December 2013 }}</ref> <ref name="Moskvitch2011">{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-12875848 |title=Yuri Gagarin's Klushino: Forgotten home of space legend |work=[[BBC News]] |last=Moskvitch |first=Katia |date=3 April 2011 |accessdate=4 April 2011}}</ref> <ref name="eandt20110314">{{cite journal |url=http://eandt.theiet.org/magazine/2011/03/yuri-gagarin.cfm |title=First man of Space – the flight and plight of Yuri Gagarin |journal=[[Engineering & Technology]] |first=Piers |last=Bizony |volume=6 |issue=3 |date=14 March 2011 |archiveurl=https://archive.today/20130326130352/http://eandt.theiet.org/magazine/2011/03/yuri-gagarin.cfm |archivedate=26 March 2013 |deadurl=yes |access-date=18 December 2013 }}</ref> <ref name="rian20110330">{{cite news |url=http://en.rian.ru/science/20110330/163289008.html |title=Yury Gagarin: Biography |work=[[RIA Novosti]] |date=30 March 2011 |archiveurl=https://archive.today/20120523205020/http://en.rian.ru/science/20110330/163289008.html |archivedate=23 May 2012 |deadurl=no |access-date=18 December 2013 }}</ref> <ref name="bbc20110404">{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-12460720 |title=Profile: Yuri Gagarin |work=[[BBC News]] |first1=Paul |last1=Rincon |first2=Katia |last2=Moskvitch |date=4 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140208094035/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-12460720 |archivedate=8 February 2014 |deadurl=yes |access-date=18 December 2013 }}</ref> <ref name="astro">{{ru icon}} {{cite web |url=http://www.astronaut.ru/as_rusia/vvs/text/gagarin.htm |title=Юрий Алексеевич Гагарин |work=Astronaut.ru |date=11 July 2007 |accessdate=30 March 2008}}</ref> <ref name="Siddiqi262q">Quoted in Siddiqi 2000, p. 262.</ref> <ref name="Siddiqi262">Siddiqi 2000, p. 262.</ref> <ref name="Siddiqi261">Siddiqi 2000, p. 261.</ref> <ref name="Gavrilin2627q">Bykovsky quoted in Gavrilin 1973, p. 26-27.</ref> <ref name="Louis1980">{{cite book |title=Sport in the Soviet Union |publisher=Pergamon |location=Oxford |first1=Victor E |last1=Louis |first2=Jennifer M |last2=Louis |page=43 |year=1980 |isbn=0-08-024506-4}}</ref> <ref name="Siddiqi275">Siddiqi 2000, p. 275.</ref> <ref name="Siddiqi278q">Quoted in Siddiqi 2000, p. 278.</ref> <ref name="autobiography">{{ru icon}} {{cite web |url=http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/gagarin/doroga/obl.html |title=Дорога в космос |work=Pravda ''via'' TestPilot.ru |first=Юрий |last=Гагарин |date=3 December 2004 |accessdate=30 March 2008}}</ref> <ref name="sovmusic-download">{{cite web |url=http://www.sovmusic.ru/english/download.php?fname=rodinasl |title=Motherland Hears (download) |work=SovMusic.ru |accessdate=30 March 2008}}</ref> <ref name="sovmusic-text">{{cite web |url=http://www.sovmusic.ru/english/text.php?fname=rodinasl |title=Motherland Hears (lyrics) |work=SovMusic.ru |accessdate=30 March 2008}}</ref> <ref name="cosmoworld">{{ru icon}} {{cite web |url=http://www.cosmoworld.ru/spaceencyclopedia/gagarin/index.shtml?doc10.html |title=Полная стенограмма переговоров Юрия Гагарина с Землей с момента его посадки в корабль (за два часа до старта) до выхода корабля "Востока-1" из зоны радиоприема |work=Cosmoworld.ru |accessdate=30 March 2008}}</ref> <ref name="ir73">{{cite web |url=http://www.interfax-religion.com/?act=interview&div=24 |title=I am proud to be accused of having introduced Yury Gagarin to Orthodoxy |work=Interfax-religion.com |date=12 April 2006 |accessdate=30 March 2008 |archiveurl=https://archive.today/20130521230555/http://www.interfax-religion.com/?act=interview&div=24 |archivedate=21 May 2013 |deadurl=no }}</ref> <ref name="ir8361">{{cite web |url=http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=8361 |title=Gagarin's family celebrated Easter and Christmas, Korolev used to pray and confess |work=Interfax-religion.com |date=11 April 2011 |archiveurl=https://archive.today/20130521231326/http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=8361 |archivedate=21 May 2013 |deadurl=yes |access-date=18 December 2013 }}</ref> <ref name="mkegypt">{{ru icon}} {{cite web |url=http://mkegypt.net/etobilonedavno/308--11 |title=На орбите дружбы |work=МК в Египте |date=24 April 2011 |access-date=18 December 2013 |archivedate=27 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121027112813/http://mkegypt.net/etobilonedavno/308--11 |deadurl=yes }}</ref> <ref name="wcml">{{cite web |url=http://www.wcml.org.uk/contents/international/cold-war/yuri-gagarin-in-manchester/ |title=Yuri Gagarin in Manchester |work=WCML.org.uk |first=John |last=Callow |date=17 January 2009 |accessdate=12 April 2010 |archivedate=2 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100702134815/http://www.wcml.org.uk/contents/international/cold-war/yuri-gagarin-in-manchester |deadurl=yes }}</ref> <ref name="French1998">{{Cite journal |url=http://yurigagarin50.org/history/gagarin-in-britain/gagarin-in-manchester |title=Yuri Gagarin's Visit to Manchester |journal=Spaceflight |publisher=British Interplanetary Society |first=Francis |last=French |authorlink=Francis French |month=July |volume=40 |issue=7 |year=1998 |accessdate=7 March 2011 |archivedate=14 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110314021857/http://yurigagarin50.org/history/gagarin-in-britain/gagarin-in-manchester |deadurl=yes }}</ref> <ref name="krulwich2011">{{cite web |url=http://www.npr.org/blogs/krulwich/2011/03/23/134597833/cosmonaut-crashed-into-earth-crying-in-rage |title=Cosmonaut Crashed Into Earth 'Crying In Rage' |work=Krulwich Wonders ''via'' NPR.org |first=Robert |last=Krulwich |date=18 March 2011 |accessdate=12 April 2011}}</ref> <ref name="airspace20110501">{{cite journal |url=http://www.airspacemag.com/space-exploration/The-Family-He-Left-Behind.html?story=fullstory |title=The Family He Left Behind |journal=[[Air & Space]] |first=Allen |last=Abel |month=May |year=2011 |accessdate=26 March 2013}}</ref> <ref name="euronews20110412">{{cite web |url=http://www.euronews.net/2011/04/12/gagarin-in-his-daughter-s-words/ |title=Gagarin in his daughter's words |work=Euronews.net |date=12 April 2011 |accessdate=27 April 2012 |archivedate=15 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110415094510/http://www.euronews.net/2011/04/12/gagarin-in-his-daughter-s-words |deadurl=yes }}</ref> <ref name="rea20110411">{{ru icon}} {{cite web |url=http://www.rea.ru/Main.aspx?page=REA_NEWS&NewsItem=2975 |title=Праздничные мероприятия, посвященные 50-летию полета Ю.А. Гагарина в космос |publisher=Rea.ru |date=11 April 2011 |accessdate=27 April 2012}}</ref> <ref name="telegraph080801">{{Cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/1425937/KGB-held-ground-staff-to-blame-for-Gagarin%27s-death.html |title=KGB held ground staff to blame for Gagarin's death |work=[[The Daily Telegraph]] |first=Ben |last=Aris |date=28 March 2008 |accessdate=1 August 2008}}</ref> <ref name="ScotlandSunday-GagarinInquiry">{{cite news |url=http://scotlandonsunday.scotsman.com/world/Inquiry-promises-to-solve-Gagarin.2615429.jp |title=Inquiry promises to solve Gagarin death riddle |work=[[Scotland on Sunday]] |first=Ed |last=Holt |date=3 April 2005 |accessdate=30 March 2008}}</ref> <ref name="airspace20100901">{{Cite journal |url=http://www.airspacemag.com/space-exploration/What-Made-Yuri-Fall.html |title=What Made Yuri Fall? |journal=[[Air & Space]] |first=Andrew |last=Osborn |month=September |year=2010 |accessdate=24 September 2010}}</ref> <ref name="belfast171">{{cite news |url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/world-news/article2442171.ece |title=Kremlin vetoes new inquiry into mystery death of Yuri Gagarin |work=[[The Belfast Telegraph]] |first=Andrew |last=Osborn |date=12 April 2007 |accessdate=30 March 2008 |archiveurl=https://archive.today/20130114013704/http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/world-news/kremlin-vetoes-new-inquiry-into-mystery-death-of-yuri-gagarin-13432548.html |archivedate=14 January 2013 |deadurl=no }}</ref> <ref name="afp20110408">{{Cite news |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iyJUQulpBwoJk3rHAiK7mNM73eRw?docId=CNG.a9a3bd2a391cf386442c29b6c7f67b99.3b1 |title=Russia sheds light on Gagarin death mystery |work=[[Agence France-Presse|AFP]] |first=Anna |last=Malpas |date=8 April 2011 |accessdate=8 April 2011 |archiveurl=https://archive.today/20130326071427/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iyJUQulpBwoJk3rHAiK7mNM73eRw?docId=CNG.a9a3bd2a391cf386442c29b6c7f67b99.3b1 |archivedate=26 March 2013 |deadurl=no }}</ref> <ref name="LeonovBook">{{Cite book |title=Two Sides of the Moon |publisher=Thomas Dunne Books |location=[[New York City|New York]] |first1=Alexei |last1=Leonov |first2=David |last2=Scott |page=218 |year=2004 |isbn=0-312-30865-5 |oclc=56587777}}</ref> <ref name="rt20130614">{{cite news |url=http://rt.com/news/gagarin-death-truth-revealed-674/ |title=Death of Yuri Gagarin demystified 40 years on |work=[[RT (TV network)|RT.com]] |date=14 June 2013 |archiveurl=https://archive.today/20130615070238/http://rt.com/news/gagarin-death-truth-revealed-674/ |archivedate=15 June 2013 |access-date=18 December 2013 |deadurl=no }}</ref> <ref name="unitoday20130614">{{cite news |url=http://www.universetoday.com/102934/details-of-yuri-gagarins-tragic-death-revealed/ |title=Details of Yuri Gagarin's Tragic Death Revealed |work=Universe Today |first=Jason |last=Major |date=14 June 2013 |accessdate=17 June 2013}}</ref> <ref name="bbc20110307">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-edinburgh-east-fife-12661377 |title=Memories sought of Yuri Gagarin's way into space |work=BBC News |last=Williams |first=Huw |date=7 March 2011 |accessdate=11 April 2011}}</ref> <ref name="guardian20110313">{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/science/2011/mar/13/yuri-gagarin-first-space-korolev |title=Sergei Korolev: the rocket genius behind Yuri Gagarin |work=[[The Guardian]] |last=McKie |first=Robin |date=13 March 2011 |accessdate=11 April 2011}}</ref> <ref name="coinupdate">{{cite web |url=http://news.coinupdate.com/yuri-gagarin-featured-on-russian-gold-and-silver-coins-0772/ |title=Yuri Gagarin Featured on Russian Gold and Silver Coins |work=Coin Update |date=14 April 2011}}</ref> <ref name="spm100519">{{Cite news|url=http://www.sportspromedia.com/news/ufa_sports_to_market_kontinental_hockey_league/ |title=UFA Sports to market Kontinental Hockey League |work=SportsPro Media |first=Adam |last=Fraser |date=19 May 2010 |accessdate=19 August 2010}}</ref> <ref name="spacefoundation">{{cite web |url=http://www.spacefoundation.org/news/story.php?id=1038 |title=Space Foundation Survey Reveals Broad Range of Space Heroes |work=Space Foundation |date=27 October 2010 |accessdate=17 January 2011}}</ref> <ref name="flight20110115">{{cite news |url=http://www.flightglobal.com/articles/2011/01/15/351904/picture-first-armavia-superjet-awaits-delivery.html |title=Picture: First Armavia Superjet awaits delivery |work=FlightGlobal.com |first=David |last=Kaminski-Morrow |date=15 January 2011 |accessdate=17 January 2011}}</ref> <ref name="guardian20110406">{{Cite news |url=http://www.guardian.co.uk/science/2011/apr/06/yuri-gagarin-orbital-flight-1961 |title=How Yuri Gagarin's historic flight was nearly grounded |work=[[The Guardian]] |first=Tom |last=Parfitt |date=6 April 2011 |accessdate=7 April 2011}}</ref> <ref name="guardian20110411">{{cite news |title=What Yuri Gagarin saw: First Orbit film to reveal the view from Vostok 1 |url=http://www.guardian.co.uk/science/blog/2011/apr/11/yuri-gagarin-first-orbit-vostok |work=[[The Guardian]] |first=Christopher |last=Riley |date=11 April 2011 |accessdate=12 April 2011}}</ref> <ref name="almanaquebrasil">{{cite web |url=http://www.almanaquebrasil.com.br/curiosidades-historia/6522-para-yuri-gagarin-brasilia-era-um-planeta-diferente.html |title=Para Yuri Gagarin, Brasília era um planeta diferente |trans_title=For Yuri Gagarin, Brasil was a different planet |work=Brasil Almanaque de Cultura Popular |first=Bruno |last=Hoffmann |accessdate=26 September 2009 |archivedate=30 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121030172525/http://www.almanaquebrasil.com.br/curiosidades-historia/6522-para-yuri-gagarin-brasilia-era-um-planeta-diferente.html |deadurl=yes }}</ref> }} ===টোকা=== {{Reflist|group=note|refs= <ref name="yuri-alt-names">গেগেৰিনৰ প্ৰথম নামটোক ইংৰাজীত লিখোঁতে ''Yuri'', ''Yuriy'', ''Youri'', বা ''Yury'' বিভিন্ন ধৰণে লিখা হয়। </ref> }} ===তথ্য-উৎস=== *{{cite book |url=http://books.google.com/books?id=2f4pSA4S8UwC&pg=PA140 |title=Soviet and Post-Soviet Identities |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |editor1-first=Mark |editor1-last=Bassin |editor2-first=Catriona |editor2-last=Kelly |pages=140–141 |year=2012 |isbn=1107011175}} *{{Cite book |title=Sportsmen of the Soviet Army |publisher=Novosti Press Agency |location=Moscow |first=Vyacheslav Mikhailovich |last=Gavrilin |year=1973 |oclc=23374154}} *{{Cite book |title=Challenge to Apollo: The Soviet Union and the Space Race, 1945–1974 |publisher=NASA |location=Washington, D.C. |first=Asif A |last=Siddiqi |year=2000 |id=SP-2000-4408 |oclc=48909645}} [http://history.nasa.gov/SP-4408pt1.pdf Part 1 (page 1-500)], [http://history.nasa.gov/SP-4408pt2.pdf Part 2 (page 501-1011)]. ==আৰু জানিবলৈ পঢ়ক== *{{Cite book |title=The Cosmonaut Who couldn't Stop Smiling: The Life and Legend of Yuri Gagarin |publisher=Northern Illinois University Press |first=Andrew L |last=Jenks |year=2012 |isbn=978-0-87580-447-7}} *{{Cite book |title=Vostok 1: First Human in Space |publisher=Enslow |location=[[Springfield Township, Union County, New Jersey|Springfield, NJ]] |first=Michael D |last=Cole |year=1995 |isbn=0-89490-541-4}} *{{Cite book |title=Starman: The Truth Behind the Legend of Yuri Gagarin |publisher=Bloomsbury |location=[[London]] |first1=Jamie |last1=Doran |first2=Piers |last2=Bizony |year=1998 |isbn=0-7475-4267-8}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Wikiquote}} {{Commons category|Yuri Gagarin}} *[http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=b0ktgWlN7SE Gagarin's Start] – short video by [[Roscosmos]] including the preparation, Gagarin's flight, and Gagrin back on Earth *[http://astrotalkuk.org/2011/07/25/yuri-gagarin-statue-in-london/ Episode 47 of astrotalkuk.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110909053422/http://astrotalkuk.org/2011/07/25/yuri-gagarin-statue-in-london/ |date=2011-09-09 }} Recording from the unveiling of Yuri Gagarin Statue event in London on 14 July 2011 *[http://astrotalkuk.org/2011/04/12/episode-42-april-12th-2011-rare-video-of-yuri-gagarin-in-manchester/ Rare B&W video with some audio, of Yuri Gagarin in Manchester 12 July 1961] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525084624/http://astrotalkuk.org/2011/04/12/episode-42-april-12th-2011-rare-video-of-yuri-gagarin-in-manchester/ |date=25 May 2011 }} *[http://www.youtube.com/watch?v=RKs6ikmrLgg Feature Film [[First Orbit]]] from [http://www.firstorbit.org/ firstorbit.org] *[http://www.ispyspace.com/Yuri_Gagarin.html Yuri Gagarin – The First to Fly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202191332/http://www.ispyspace.com/Yuri_Gagarin.html |date=2009-02-02 }} *[http://kp.ru/photo/gallery/1918/?showall=1 Gagarin's photos] *[http://www.life.com/gallery/58491/yuri-gagarin-first-man-in-space#index/0 Yuri Gagarin: First Man in Space] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111207133029/http://www.life.com/gallery/58491/yuri-gagarin-first-man-in-space#index/0 |date=2011-12-07 }} – slideshow by ''[[Life magazine]]'' *[http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0309.html Obituary, NY Times, 28 March 1968 ''Yuri Gagarin Killed As Test Plane Falls''] *[http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/gagarin/doroga/obl.html Юрий Гагарин. Дорога в космос]&nbsp;— his book in Russian (HTML) *[http://www.rgantd.ru/gag70_cd/start_me.htm Photo, Audio and Video with Yuri Gagarin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614104011/http://rgantd.ru/gag70_cd/start_me.htm |date=2006-06-14 }}, online version of CD created to his 70th anniv. on the homepage of Russian state archive for scientific-technical documentation (RGANTD). *[http://www.rtc.ru/encyk/gagarin/main1.shtml Article in online Encyclopedia of cosmonautics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060905083846/http://www.rtc.ru/encyk/gagarin/main1.shtml |date=2006-09-05 }} A lot of information about the first human's flight to space. *[http://hyyuducom.narod.ru/santer/gagarin/index.html Gagarin's flight 3D visualization]&nbsp;— contains the real record of his conversation with the Earth during the spaceflight * [http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/i_tsk/zv-reis.html Annotated transcript of Gagarin's radio conversations with ground stations, starting 2hrs (4:10 UTC) before launch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218195812/http://epizodsspace.testpilot.ru/bibl/i_tsk/zv-reis.html |date=2008-12-18 }} *[http://www.astronautix.com/astros/gagarin.htm Gagarin]&nbsp;— detailed biography at [http://www.astronautix.com/ Encyclopedia Astronautica] *[http://www.ffagency.com/gagarin/ List (with photos) of Gagarin statues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051226163837/http://www.ffagency.com/gagarin/ |date=2005-12-26 }} *{{fi icon}} {{ru icon}} [http://yle.fi/elavaarkisto/?s=s&g=2&ag=12&t=283&a=02190 11 minutes long interview of Yuri Gagarin by The Finnish Broadcasting Company in 1961] *[http://www.yurisnight.net Yuri's Night – World Space Party] *[http://yurigagarin50.org/ 50th Anniversary of Yuri Gagarin's flight into space] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180129110658/http://yurigagarin50.org/ |date=2018-01-29 }} *[http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-12875848 Yuri Gagarin's Klushino: Forgotten home of space legend] *{{Find a Grave|3485}} *[http://www.itnsource.com/shotlist//ITN/1961/07/15/FS150761005/?s=yuri+gagarin&st=0&pn=1 Yuri Gagarin footage from 1961] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327103429/http://www.itnsource.com/shotlist//ITN/1961/07/15/FS150761005/?s=yuri+gagarin&st=0&pn=1 |date=2014-03-27 }} *[http://rbth.ru/yury_gagarin Yuri Gagarin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825162127/https://rbth.ru/yury_gagarin |date=2013-08-25 }} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:মহাকাশচাৰী]] [[শ্ৰেণী:ৰাছিয়াৰ ব্যক্তি]] suy37qjmgymvn530r0n6wh5scvc3irj 0 37951 615586 613889 2026-07-03T17:19:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615586 wikitext text/x-wiki '''মনোযৌন বিকাশ''' {{enwiki|Psychosexual development}} হ'ল ব্যক্তিত্বৰ ক্ৰমবিকাশ সম্পৰ্কে বিশ্ববিখ্যাত মনোবিজ্ঞানী [[চিগ্‌মণ্ড ফ্ৰয়েড|চিগ্‌মণ্ড ফ্ৰয়েডে]] আগবঢ়োতা এক বৈপ্লৱিক তত্ত্ব। ফ্ৰয়েডৰ মতে মানুহৰ ব্যক্তিত্ব বিকাশ সৰ্বমুঠ পাঁচটা স্তৰৰ মাজেদি সম্পূৰ্ণ হয়।<ref name="What Are Freud's Stages of Human Development?">{{cite web | url=https://www.verywellmind.com/freuds-stages-of-psychosexual-development-2795962 | accessdate=23 June 2026 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই স্তৰকেইটা হৈছে ক্ৰমে- # মৌখিক অৱস্থা (oral stage), # পায়ু অৱস্থা (anal stage), # শিশ্না অৱস্থা (phallic stage), # সুপ্তযৌন অৱস্থা (latency stage), # উপস্থ অৱস্থা (genital stage)।<ref>{{cite web | url=https://www.simplypsychology.org/psychosexual.html | title=Freud’s Psychosexual Theory and 5 Stages of Human Development | accessdate=23 June 2026}}</ref> ফ্ৰয়ডৰ বিশ্বাস কৰিছিল যে যদি মানুহৰ যৌন বাসনাবোৰ ভালদৰে পূৰ্ণ নহয়, তেনেহ'ল মানুহৰ ব্যক্তিত্বৰ বিকাশত বাধা আহি পৰে।সেয়ে তেওঁ মানুহৰ ব্যক্তিত্বৰ বিকাশৰ স্তৰবোৰক মনোযৌন বিকাশ বুলি নামাকৰণ কৰিছিল। ফ্ৰয়ডে মনোযৌন বিকাশ তত্ত্বৰ দ্বাৰা প্ৰমাণ কৰিছিল যে প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ দৰে শিশুৰো যৌন অনুভূতি থাকে। শৈশৱকালত নিজ দেহৰ যৌন-সংবেদী অঞ্চলবোৰৰ সুখদায়ক অনুভূতিয়ে শিশুক যৌন-তৃপ্তি দিয়ে। শৈশৱ যৌনতাক ফ্ৰয়ডে আত্ম-ৰতি (Auto-Erotism) বুলি অভিহিত কৰিছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞান]] fflvcxn8qag6bngm0mb9o3cviif48w7 0 41835 615592 495744 2026-07-03T18:18:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615592 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = মহেঞ্জোদাৰো | image = Mohenjo Daro Poster.jpg | alt = A man is holding a trident. | caption = চিত্ৰগৃহত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | director = [[আশুতোষ গোৱাৰিকৰ]] | producer = {{ubl|সিদ্ধাৰ্থ ৰয় কাপুৰ|সুনিতা গোৱাৰিকৰ}} | screenplay = [[আশুতোষ গোৱাৰিকৰ]] | story = [[আশুতোষ গোৱাৰিকৰ]] | studio = {{ubl|ইউটিভি ম'শ্বন পিকচাৰ|আশুতোষ গোৱাৰিকৰ প্ৰডাক্সন প্ৰাইভেট লিমিটেড (AGPPL)}} | distributor = ডিজনী ইন্ডিয়া | starring = {{ubl|[[হৃতিক ৰোছন]]|[[পূজা হেগড়ে]]}} | music = [[এ. আৰ. ৰহমান]] | cinematography = নৌমান তাৰিক | editing = সন্দীপ ফ্ৰান্সিস | released = ১২ আগষ্ট, ২০১৬ | country = [[ভাৰত]] | language = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] | runtime = ১৫০ মিনিট<ref>{{cite web|work=Bollywood Hungama|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/18297347/Ashutosh-Gowarikers-Mohenjo-Daro-to-have-a-run-time-of-150-minutes|title=Ashutosh Gowariker's Mohenjo Daro to have a run-time of 150 minutes|date=May 16, 2016|accessdate=May 18, 2016}}</ref> | budget = <br>{{INR}}১০০ কৌটি<ref>{{cite news|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=Hrithik Roshan’s Mohenjo Daro has already made Rs 60 crore before its release|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/hrithik-roshan-s-mohenjo-daro-has-already-made-rs-60-crore-before-its-release/story-heCnHZLcWEcAyG8puvgQDN.html|date=8 August 2016|accessdate=9 August 2016|agency=IANS, Mumbai|work=Hindustan Times}}</ref><ref>{{cite news|title=Hrithik Roshan’s ‘Mohenjo Daro’ collects Rs 60 crore before release|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Hrithik-Roshans-Mohenjo-Daro-collects-Rs-60-crore-before-release/articleshow/53585116.cms|date=7 August 2016|accessdate=9 August 2016|agency=Times News Network|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|work=BollywoodLife|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/will-hrithik-roshans-50-crore-fee-cost-mohenjo-daro-dearly|title=Will Hrithik Roshan’s Rs 50 crore fee cost Mohenjo Daro dearly?|date=23 September 2015|accessdate=9 August 2016}}</ref><ref>{{Cite web | title = Hrithik Roshan's fee for 'Mohenjo Daro' is half of film's budget? | last = Sen | first = Sushmita | work = International Business Times, India Edition | date = 23 September 2015 | accessdate = 9 June 2016 | url = http://www.ibtimes.co.in/hrithik-roshans-fee-mohenjo-daro-half-films-budget-647719 }}</ref> | gross ={{INR}}১০৭.৭৫ কৌটি<ref name ="Box Office: Worldwide collections of Hrithik Roshan’s Mohenjo Daro">{{cite web|title=Box Office: Worldwide collections of Hrithik Roshan’s Mohenjo Daro|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/box-office-special-features/box-office-worldwide-collections-hrithik-roshans-mohenjo-daro/|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=17 October 2016}}</ref> }} '''মহেঞ্জোদাৰো''' ({{Lang-hi|मोहेंजो दड़ो}}) হ’ল ২০১৬ চনৰ ১২ আগষ্টত মুক্তি লাভ কৰা এখন ঐতিহাসিক-ৰোমান্টিক [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]]। [[আশুতোষ গোৱাৰিকৰ]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু [[সিদ্ধাৰ্থ ৰয় কাপুৰ]] আৰু [[সুনীতা গোৱাৰিকৰ]]ৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত চলচ্চিত্ৰখনত [[হৃত্বিক ৰোছন]] আৰু [[পূজা হেগড়ে]] মূল নায়ক আৰু নায়িকা হিচাপে অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Ashutosh-Gowariker-The-tallest-structure-in-Mohenjo-Daro-was-two-storey-high/articleshow/52834118.cms|title=Ashutosh Gowariker: The tallest structure in Mohenjo Daro was two-storey high}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Ashutosh-Gowariker-Mohenjo-Daro-set-in-womb-of-time/articleshow/52816507.cms|title=the Indus Valley civilisation dates back to 8000 BC, making it one of the most ancient civilisations, Gowariker noted}}</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.tingoos.com/bollywood/mohenjo-daro%e2%80%ac-sneak-peak-teaser-released |access-date=2016-07-13 |archivedate=2016-10-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161013040448/http://www.tingoos.com/bollywood/mohenjo-daro%e2%80%ac-sneak-peak-teaser-released/ |deadurl=yes }}</ref> [[সিন্ধু সভ্যতা]]ৰ যুগৰ [[মহেঞ্জোদাৰো]] নামে এখন প্ৰাচীন নগৰৰ ওপৰত চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ কাম গুজৰাটৰ ভূজ, মুম্বাই, জবলপুৰ আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ থানেত কৰা হৈছে। চলচ্চিত্ৰখন এহাল প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাৰ ওপৰত নিৰ্মিত য’ত প্ৰেমিকজনে তেঁওৰ শত্ৰুৰ কন্যাৰ সৈতে প্ৰেমত পৰে। তেখেতৰ প্ৰেমিকাজনী এজনী নৃত্যশিল্পী।<ref>{{cite web|url=http://thewire.in/46516/ashutosh-gowarikers-mohenjodaro-falls-prey-to-hindutva-horseplay/|title=Ashutosh Gowariker’s ‘Mohenjo Daro’ Falls Prey to Hindutva Horseplay}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Ashutosh-stole-my-Mohenjodaro-story/articleshow/50197091.cms|title=‘Ashutosh stole my Mohenjodaro story'|last=Lohana|first=Avinash|date=December 16, 2015|website=Mumbai Mirror|access-date=2016-05-18}}</ref> ==অভিনেতা-অভিনেত্ৰী== * হৃত্বিক ৰোছন<ref name=leadpair>{{cite web|title=Pooja Hegde paired opposite Hrithik Roshan in Mohenjo Daro|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/pooja-hegde-paired-opposite-hrithik-roshan-in-mohenjo-daro/article1-1239609.aspx|publisher=''[[Hindustan Times]]''|date=12 July 2014|accessdate=27 September 2014|archivedate=13 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140713083453/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/pooja-hegde-paired-opposite-hrithik-roshan-in-mohenjo-daro/article1-1239609.aspx|deadurl=yes}}</ref> * পূজা হেগড়ে<ref name=leadpair/> * কবিৰ বেদী<ref>{{Cite web|url = http://www.bollywoodhungama.com/news/4004307/Kabir-Bedi-to-play-villain-in-Hrithik-Roshan-starrer-Mohenjo-Daro|title = Kabir Bedi to play villain in Hrithik Roshan starrer Mohenjo Daro|date = 10 January 2015|accessdate = 10 January 2015|website = |publisher = [[Bollywood Hungama]]|last = |first = }}</ref> * অৰুনোদই সিং<ref>{{Cite web|url = http://www.dnaindia.com/entertainment/report-arunoday-singh-turns-villain-2056301|title = Arunoday Singh turns villain|date = 29 January 2015|accessdate = 29 January 2015|website = |publisher = [[DNA]]}}</ref> * সুহাসিনী মুলয় * নিতীশ ভৰদ্বাজ<ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/interview-bjp-wilfully-ignored-my-potential-nitish-bharadwaj-2183246|title=BJP wilfully ignored my potential: Nitish Bharadwaj|date=2016-02-28|website=DNA India|language=en-US|access-date=2016-03-14}}</ref> * কিশোৰী সাহানে<ref>{{Cite web|title = Hrithik Roshan's co-star Kishori Shahane in 'Lakhon Hain Yahan Dilwale' - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Hrithik-Roshans-co-star-Kishori-Shahane-in-Lakhon-Hain-Yahan-Dilwale/articleshow/46661866.cms|accessdate = 2015-08-10}}</ref> * শাৰদ কেলকাৰ * মনিশ চৌধাৰী<ref>{{Cite web|title = Bollywood actor Manish Chaudhari shoots in Gujarat - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/Manish-Chaudhari-Bollywood-actor-Manish-Chaudhari-shoots-in-Gujarat/articleshow/46754758.cms|accessdate = 2015-08-10}}</ref> * নৰেন্দ্ৰ ঝা<ref>{{Cite web|title = Narendra Jha Bags Ashutosh Gowriker’s Mohenjo Daro|url = http://skjbollywoodnews.com/2014/10/never-expected-id-noticed-haider-narendra-jha/4122851.html|access-date = 2016-07-13|archivedate = 2016-03-13|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160313122249/http://skjbollywoodnews.com/2014/10/never-expected-id-noticed-haider-narendra-jha/4122851.html|deadurl = yes}}</ref> * পীযুস মিশ্ৰা * কেজী ফ্ৰাংক<ref>{{Cite web|url = http://www.stuff.co.nz/sport/basketball/67543302/tall-black-centurion-casey-frank-returns-for-another-crack-at-the-nbl |title = Hrithik Roshan's co-star Casey Frank |date = 31 March 2015|accessdate = 31 March 2015|website = stuff.co.nz}}</ref> * [[দিগন্ত হাজৰিকা]]<ref>{{Cite web|title = Diganta Hazarika Appearing in Hritik Roshan Starrer Film Mahenjo Daro|url = http://www.magicalassam.com/2015/02/diganta-hazarika-will-seen-hritik-roshan-starrer-film-mahenjo-daro-directed-ashutosh-gowariker.html|access-date = 2016-07-13|archivedate = 2015-04-22|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150422223336/http://www.magicalassam.com/2015/02/diganta-hazarika-will-seen-hritik-roshan-starrer-film-mahenjo-daro-directed-ashutosh-gowariker.html|deadurl = yes}}</ref><ref>{{Cite web |title = Diganta Hazarika in Hritik Roshan Starrer Film Mohenjo Daro |url = http://www.kothasobi.com/news/diganta-hazarika-in-hritik-roshan-starrer-film-mohenjo-daro/ |access-date = 2016-07-13 |archivedate = 2016-05-19 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160519154534/http://www.kothasobi.com/news/diganta-hazarika-in-hritik-roshan-starrer-film-mohenjo-daro/ |deadurl = yes }}</ref> ==প্ৰযোজনা== ===নিৰ্মাণ=== ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত আশুতোষ গোৱাৰিকৰে আনুষ্ঠানিকভাবে চলচ্চিত্ৰখন ঘোষণা কৰে আৰু সেই একে চনৰে আগষ্ট মাহত, চলচ্চিত্ৰখনত মূল নায়ক (পুৰুষ) হিচাপে [[হৃত্বিক ৰোছন]]ক ল’বলৈ নিশ্চিত কৰা হয়, লগতে তেখেতক ৫০ কৌটি (US$ ৭.৪ মিলিয়ন) টকা দিয়া হয়। অভিনেত্ৰী [[পূজা হেগড়ে]]ক মূল নায়িকা (মহিলা) হিচাপে লোৱা হয়। চলচ্চিত্ৰখনত ষ্টান্ট্ বোৰ গ্লেন ব’ছৱেলৰ দ্বাৰা কৰিঅ’গ্ৰাফ কৰা হৈছে তথা সাজপাৰৰ ডিজাইনবোৰ এপ্ৰিল ফেৰী আৰু নীতা লুল্লাৰ দ্বাৰা কৰা হৈছে। ইউ.কে.(UK)ৰ বাসিন্দা জ’ছুৱা কাইল বেকাৰে হৃত্বিক ৰোছনক চলচ্চিত্ৰখনত তেখেতৰ চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ দিছে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰাক্-প্ৰযোজনা আৰম্ভ কৰিবলৈ ভূজ অঞ্চলত আশুতোষ গোৱাৰিকৰ উপস্থিত হৈছিল। এই চলচ্চিত্ৰখন ঐতিহাসিক পটভূমিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে বাবে ইয়াত উচ্চমানৰ [[ভিজুৱেল ইফেক্ট]] (Visual Effect) ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ===চিত্ৰগ্ৰহণ=== ২০১৫ চনৰ ২৭ জানুৱাৰী তাৰিখে ভূজ অঞ্চলত চলচ্চিত্ৰখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত আন আন ঠাইবোৰত চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিল তাৰিখে চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছিল। ==সংগীত== {{Infobox album | Name = মহেঞ্জোদাৰো | Type = Soundtrack | Cover = | Artist = [[এ. আৰ. ৰহমান]] | Released = ৬ জুলাই ২০১৬ | Length = ৩৬:৪৭ | Genre = [[Film Soundtrack|Feature Film Soundtrack]] | Label = [[টি-ছিৰিজ]] }} [[এ. আৰ. ৰহমান]] হৈছে চলচ্চিত্ৰখনৰ সংগীত পৰিচালক । ২০১৬ চনৰ ৬ জুলাই তাৰিখে সম্পূৰ্ণ সংগীত এলবামটো মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/mohenjo-daro-original-motion/id1131143743|title=Mohenjo Daro (Original Motion Picture Soundtrack) by A. R. Rahman on iTunes|work=[[iTunes Store]]|accessdate=6 July 2016}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনৰ গীতকেইটা ৰচনা কৰিছে প্ৰখ্যাত গীতিকাৰ জাভেদ আখতাৰে {{গীতৰ তালিকা | headline= মহেঞ্জোদাৰো | extra_column= কণ্ঠশিল্পীসমূহ | music_credits= no | lyrics_credits= no | total_length= ৩৬:৪৭ |- | title1= মহেঞ্জো মহেঞ্জো | extra1= [[এ. আৰ. ৰহমান]], [[অৰিজিৎ সিং]], বেলা শ্বেন্দে, সানাহ মৈদত্তী | length1= ৬:২২ |- | title2= সিন্ধু মা | extra2= এ. আৰ. ৰহমান, সানাহ মৈদত্তী, মেঘ শ্বাহ | length2= ৫:৪৭ |- | title3= চৰচৰিয়া | extra3= শাশ্বত সিং, চাচা তিৰুপতি | length3= ৬:১০ |- | title4= তু হে | extra4= এ. আৰ. ৰহমান, সানাহ মৈদত্তী | length4= ৩:৫৯ |- | title5= উইছ্পাৰছ্ অৱ্ দ্যি মাইণ্ড | extra5= অৰ্জুন চণ্দী | length5= ৪:১৬ |- | title6= উইছ্পাৰছ্ অৱ্ দ্যি হাৰ্ট | extra6= অৰ্জুন চণ্দী | length6= ৩:৫১ |- | title7= দ্যি ছিমাৰ অৱ্ সিন্ধু | extra7= কেবা জেৰেমিয়াহ, কৰীম কমলাকৰ | length7= ৩:২১ |- | title8= লাখ লাখ থোৰা | extra8= তাপস ৰয়, নবীন কুমাৰ | length8= ৩:০১ |- }} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|2}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb title|3859980|Mohenjo Daro}} *{{Facebook |Mohenjodarofilm}} {{wikivoyage|Mohenjo-daro}} [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰ‎ ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ ২০১৬]] cu1b5taklmtinmrukbiv0qp58ty6r3j 0 59669 615562 511295 2026-07-03T16:30:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615562 wikitext text/x-wiki [[File:Phrenology1.jpg|thumb|200px|মস্তিষ্কৰ এক স্নায়ুবিকৰণ মেপিং<ref>Oliver Elbs, ''Neuro-Esthetics: Mapological foundations and applications (Map 2003)'', (Munich 2005)</ref>। মস্তিষ্কৰ নিৰ্দিষ্ট অংশবোৰৰ সৈতে মনস্তাত্ত্বিক সম্পৰ্ক সংযোজনৰ প্ৰথম প্ৰচেষ্টা মস্তিষ্কতে আছিল। ]] [[File:Descartes mind and body.gif|thumb|200px|right|মন/শৰীৰ দ্বৈতবাদ René Descartes 'দৃষ্টান্ত ডেকাৰ্টে বিশ্বাস কৰিছিল যে মস্তিষ্কৰ এপিফিছেক্স পৰা আৰু অস্তিত্বহীন আত্মা পৰ্যন্ত সংবহনকাৰী অঙ্গৰ দ্বাৰা ইনপুট প্ৰেৰিত হয়।<ref name="Descartes1641">Descartes, R. (1641) ''Meditations on First Philosophy'', in ''The Philosophical Writings of René Descartes'', trans. by J. Cottingham, R. Stoothoff and D. Murdoch, Cambridge: Cambridge University Press, 1984, vol. 2, pp. 1–62.</ref>]] '''মন''' ({{lang-en|Mind}}) হৈছে [[দৰ্শন|দৰ্শনশাস্ত্ৰৰ]] এক অন্যতম কেন্দ্ৰীয় ধাৰণা। মন বুলিলে সাধাৰণভাবে, [[বুদ্ধি]] আৰু [[বিবেকবোধ|বিবেকবোধৰ]] এক সমষ্টিগত ৰূপ যি [[চিন্তা]], [[অনুভূতি]], [[আবেগ]], [[ইচ্ছা]] আৰু [[কল্পনা|কল্পনাৰ]] মাধ্যমেৰে প্ৰকাশিত হয় তাকে বুজায়। মন কি আৰু ই কেনেকৈ কাম কৰে সেই সম্পৰ্কে অনেক ধৰণৰ [[তত্ত্ব]] প্ৰচলিত আছে। এসকলো তত্ত্বৰ চিন্তা-ভাৱনা মূলতঃ [[প্লেটো]], [[এৰিষ্ট'টল]] আৰু অন্য [[প্ৰাচীন গ্ৰীক]] [[দাৰ্শনিক|দাৰ্শনিকসকলৰ]] সময়ৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[জড়বাদী দাৰ্শনিক|জড়বাদী দাৰ্শনিকসকলৰ]] মতে, [[মানুহ|মানুহক]] মনৰ প্ৰবৃত্তি [[শৰীৰ]]ৰ পৰা ভিন্ন নহয়। বৰঞ্চ মানুহৰ [[মস্তিষ্ক]]ৰ পৰা উদ্ভূত শাৰীৰবৃত্তিক কৰ্মৰ মাধ্যমেদিয়েই মন গঢ়ি উঠে।<ref name="Kim1">{{cite book|last=Kim|first=J.|editor=Honderich, Ted|title=Problems in the Philosophy of Mind. Oxford Companion to Philosophy|year=1995|publisher=Oxford University Press|location=Oxford}} <!--Kim, J., "Problems in the Philosophy of Mind". ''Oxford Companion to Philosophy''. Ted Honderich (ed.) Oxford:Oxford University Press. 1995.--></ref> মনৰ সঠিক সংজ্ঞা নিৰূপন কৰা সম্ভৱ নহয়। তথাপিও কোৱা হয় যে, মন হল এক বস্তু, যি নিজৰ অৱস্থা আৰু ক্ৰিয়াৰ সম্পৰ্কে সচেতন। মনৰ সৰূপ লক্ষণ হল চেতনা, যাৰ বাবে মনক জড় পদাৰ্থৰ পৰা পৃথক কৰা হয়। মন চেতনা, উপলব্ধি, চিন্তা, সিদ্ধান্ত, ভাষা আৰু স্মৃতি সহ জ্ঞানীয় উপাদানৰ এক সংহতি। ইয়াক এটা সাধাৰণ সত্তাৰ চিন্তাভাৱনা আৰু চেতনাৰ<ref>{{cite web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/mind|title=mind – definition of mind in English {{!}} Oxford Dictionaries|ওয়েবসাইট=Oxford Dictionaries {{!}} English|date=2017-05-08|access-date=2020-04-30|archivedate=2017-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170819231304/https://en.oxforddictionaries.com/definition/mind|deadurl=yes}}</ref> উপাদান হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ই কল্পনা, স্বীকৃতি আৰু অনুগ্ৰহৰ ক্ষমতা ধাৰণ কৰে, আৰু মনোভাব আৰু কৰ্মৰ ফলত অনুভূতি আৰু আবেগ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে দায়ী। {{Citation needed|date=December 2016}} দৰ্শনত ধৰ্ম, মনোবিজ্ঞান আৰু জ্ঞান−বিজ্ঞানৰ এক দীৰ্ঘ ঐতিহ্য আছে যি মন আৰু ইয়াৰ বৈশিষ্টবোৰ গঠন কৰে। প্ৰাচীন দৃষ্টিভঙ্গী দ্বৈতবাদ আৰু আদৰ্শবাদে মনত কেতিয়াো অশাৰীৰিক বুলি মানি নলয়।<ref name=":0">{{cite book|title=Mindware|last=Clark|first=Andy|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=978-0-19-982815-9|location=198 Madison Avenue, New York, 10016|pages=14, 254–256}}</ref> আধুনিক দৃষ্টিভঙ্গীত প্ৰায়ে শাৰীৰিকতা আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত থাকে, ই মস্তিষ্কৰ সৈতে প্ৰায় অনুৰূপ আৰু স্নায়ুসংক্ৰান্ত ক্ৰিয়াকলাপৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।<ref>Smart, J. J. C., "The Mind/Brain Identity Theory", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2011 Edition), Edward N. Zalta (ed.), [http://plato.stanford.edu/archives/fall2011/entries/mind-identity/]</ref> যি কি নহওক সকলোৱে এটা কথাত স্বাভাৱিকভাবে সন্মত হয় যে মন এনে এক বিষয় যাৰ ফলত ব্যক্তিবিশেষৰ সচেতনতা আৰু উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাবে পৰিবেশলৈ দৃষ্টি ৰখা আৰু কোনো ধৰণৰ উদ্দীপনাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া দিয়া আৰু চিন্তা আৰু অনুভূতি সহ চেতনাৰ সৃষ্টি কৰে। বিভিন্ন সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ দ্বাৰা মন সম্পৰ্কে বিভিন্ন ধাৰণা পোৱা যায়। কিছুলোকে মন মানুহৰ বাবে এক সম্পত্তি হিচাপে গণ্য কিন্তু অন্য প্ৰাণী আৰু দেবতাসকলৰ বাবে অজীবিত সত্তা বুলি ভাবে। বিশিষ্ট দাৰ্শনিক [[প্লেটো]], [[ডেছকাৰ্টছ]], [[লিবিনিজ]], [[লক]], [[বাৰ্কলে]], [[হিউম]], [[কাণ্ট]], [[হিগছেল]], [[শোপেনহেওৰ]], [[ছিয়াৰেল]], [[ডেনেট]], [[ফডৰ]], [[নাগেল]] আৰু [[ক্লামাৰ্ছ]]।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://leiterreports.typepad.com/blog/2016/01/20-most-important-philosophers-of-mind-since-wwii.html |access-date=2020-04-30 |archivedate=2018-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181103003340/https://leiterreports.typepad.com/blog/2016/01/20-most-important-philosophers-of-mind-since-wwii.html |deadurl=yes }}</ref> মনস্তাত্ত্বিক যেনে [[ফ্ৰয়েড]] আৰু [[জেমছ]] আৰু কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী যেনে [[টুৰিং]] আৰু পুঠাম আদিয়ে মনৰ প্ৰকৃতি সম্বন্ধে প্ৰভাবশালী বহুতো তত্ত্ব আগবঢ়াইছে। অমানৱিক মানসিকতাৰ সম্ভাৱনা কৃত্ৰিম বুদ্ধিমতাৰ ক্ষেত্ৰত উদ্ভাৱিত হয় যি চাইবাৰনেটিক আৰু তথ্য তত্ত্বৰ সৈতে সম্পৰ্কযুক্ত কাম কৰে। যন্ত্ৰৰ ভিতৰত তথ্য প্ৰক্ৰিয়াবোৰ আৰু মানহৰ মনৰ ভিৰতৰ মানসিক চেতনাৰ দৰে বুলি তুলনা কৰা হয়। মনক চেতনা প্ৰবাহেৰ দৰে চিত্ৰিত কৰা হয় য’ত অনুভূতি আৰু মানসিক চেতনা ক্ৰমাগত পৰিবৰ্তিত হয়<ref name=Karunamuni2017>{{cite journal |author= Karunamuni N, Weerasekera R. |title= Theoretical Foundations to Guide Mindfulness Meditation: A Path to Wisdom |journal= Current Psychology |date=Jun 2017 | DOI= 10.1007/s12144-017-9631-7}}</ref><ref name=Aggregates>{{cite journal|author= Karunamuni N.D.|title=The Five-Aggregate Model of the Mind|journal=SAGE open|part=5 |no=2 |pages=215824401558386|date=May 2015 | url= http://sgo.sagepub.com/content/spsgo/5/2/2158244015583860.full.pdf | DOI=10.1177/2158244015583860}}</ref> ==মনৰ ধাৰণা== <big>সাধাৰণতে মনকে তিনটা ভিন্ন অৰ্থত গ্ৰহণ কৰা হয়</big> # প্ৰথমে মন হৈছে চিন্তা, অনুভূতি আৰু ইচ্ছা-এই মানসিক কামবোৰৰ সমষ্টিগত ৰূপ। # দ্বিতীয়তে মন হৈছে চিন্তা, অনুভূতি আৰু ইচ্ছা -এই মানসিক কামবোৰৰ পৰা স্বতন্ত্ৰ দেহাতিৰিক্ত এক স্থান, অপৰিবৰ্তিত আধ্যাত্ম সত্তাক। # তৃতীয়তে মন হৈছে এক মূৰ্ত আধ্যাত্মিক ঐক্যৰ সম্বন্ধ যি চিন্তা, অনুভূতি আৰু ইচ্ছা প্ৰভৃতি মানসিক প্ৰক্ৰিয়াৰ বাদে নয়, অথচ যি নিজেৰ স্বাতন্ত্ৰ্য নেহেৰুৱাকৈ এই সকলো মানসিক কামৰ ভিতৰত নিজকে প্ৰকাশ কৰে। প্ৰথমটো হল '''মন'''ৰ অভিজ্ঞতামূলক মতবাদ পিছৰটো আধ্যাত্মিক-মতবাদ আৰু শেষৰটো ভাৱবাদীসকলৰ মতবাদ। <big>'''''মন আৰু চেতনা'''''</big> মন আৰু চেতনা এক নহয়। যদিও চেতনা হল মনৰ স্বৰূপ লক্ষণ। ==মনৰ স্বৰূপ সম্পৰ্কে প্ৰাচীন মতবাদ== ==মনৰ বিষয়বস্তু== মন এক আধ্যাত্মিক ধাৰণা। ইয়াক মানুহে কেৱল কল্পনা কৰিব পাৰে, স্পৰ্শ কৰিব নোৱাৰে। মানুহে কিবা উপলব্ধি কৰিব বিচাৰিলে মানুহে ভাবে যে মনৰ পৰাই কৰিছে। কোনো বিষয়ৰ প্ৰতি সম্পৰ্কিত হবলৈ হলে মানুহৰ চিন্তা-চেতনা ধ্যান- ধাৰণা বা সুখ-দুঃখ অনুভতিৰ প্ৰয়োজন হয় যাক মানুহে মনৰ পৰা শৰীৰৰ আচৰণৰ মাধ্যমেৰে বহিৰ্প্ৰকাশ ঘটায়। মানুহৰ কিছুমান জৈৱিক চাহিদা আছে। এইবোৰো পূৰণ কৰাৰ বাবে মানুহে বিভিন্ন সম্পৰ্কে গঢ়ে আৰু নানা ধৰণৰ আচৰণ কৰে। জৈৱিক চাহিদাবোৰোৰ ভিতৰত আছে ক্ষুধা, তৃঞ্চা, নিদ্ৰা, যৌনতা আৰু ৰেচন প্ৰভৃতি। এই চাহিদাবোৰ যেতিয়া পূৰণ কৰিব বিচাৰে, তেতিয়া মানুহে মানসিক আৰু বুদ্ধিবৃত্তিক নানা ধৰণৰ কাৰ্য সম্পাদন কৰে। এইদৰে মানুহে কেতিয়াবা কোনো জৈৱিক আচৰণো কৰে আৰু তাৰপৰা কেতিয়া কেনেকৈ কি মানসিক আৰু বুদ্ধিবৃত্তিক আচৰণ কৰিছিল সেয়াই মানসিক পদক্ষেপ হিচাপে সুপৰিচিত।<ref>{{cite web | url=http://www.jaijaidinbd.com/?view=details&archiev=yes&arch_date=11-10-2012&feature=yes&type=single&pub_no=262&cat_id=3&menu_id=66&news_type_id=1&index=0 |title=মনেৰ খোজে বিজ্ঞনিৰা |publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy |date=7 September 2015}}</ref> মানুহৰ স্বাভাৱিক বৈশিষ্ট্য হৈছে, জৈৱিক চাহিদা পূৰণ কৰি মানসিক বৈশিষ্ট্যৰ দিশে অগ্ৰসৰ হোৱা। সাংস্কৃৃতিক চৰ্চা, বৈজ্ঞানিক চৰ্চা, দাৰ্শনিক চৰ্চা, সাহিত্য চৰ্চা, গল্প কৰা প্ৰভৃতি হৈছে মানসিক পদক্ষেপজনিত আচৰণ। এই সকলো কাৰ্যক্ৰমৰ মাধ্যমেদি প্ৰেমপ্ৰীতি, স্নেহ, ভালোপোৱা, মমতা আৰু প্ৰশান্তি, প্ৰভৃতি ধনাত্মক বিষয়বোৰো বিকশিত হয় আৰু ক্ৰোধ, হিংসা প্ৰভৃতি ঋণাত্মক বিষয়বোৰ দূৰীভূত হয়। সেয়ে জৈবিক চাহিদা পূৰণ নহলে মানুহে মানসিক চাহিদা পূৰণ কৰাৰ বাবে অগ্ৰসৰ হবলৈ নিবিচাৰে। যেনে, যদি কোনো অঞ্চলত ক্ষুধা, দাৰিদ্ৰ্য ব্যাপকভাবে আছে সেই ঠাইত সঙ্গীত চৰ্চা, বিজ্ঞান চৰ্চা প্ৰভৃতি সুস্থভাবে চলিব নোৱাৰে।<ref>{{cite web | url=http://plato.stanford.edu/entries/content-narrow/ |title=Narrow Mental Content |publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy |date=7 September 2015}}</ref> ==মনৰ বৈজ্ঞানিক ধাৰণা== ==মনৰ দৰ্শনশাস্ত্ৰ== খ্ৰীষ্টপূৰ্বকালীন সময়ৰ পৰাই দাৰ্শনিকসকলে মনৰ চৰিত্ৰ সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰিছিল। মানৱ মন আৰু দেহৰ যি সম্পৰ্ক সেই বিষয়ে বিভিন্ন যুগত বিভিন্ন দেশৰ দাৰ্শনিক চিন্তিত হৈছিল আৰু তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছিল। দাৰ্শনিকসকলৰ চিন্তাৱলি দুটা স্ৰোতত বিভক্ত: এক দিশে মন আৰু দেহ পৃথক এই দ্বৈততা আৰু বিপৰীতে মন আৰু দেহ অভিন্ন এই একসূত্ৰিতা। ==মনৰ ৰোগ== মনৰ ৰোগ হল সেই সমস্ত ৰোগ যিবোৰৰ অস্তিত্ব কেবল মন অৰ্থাৎ শৰীৰত কোনো ৰোগ নাই কিন্তু মন ভাল নহয় বা মনত দুঃখ-বেদনা, অশান্তি-হতাশা ইত্যাদিৰ কাৰণে মানসিকভাবে সুস্থ নহয় ফলত শৰীৰৰ ওপৰতো তাৰ প্ৰভাৱ পৰে। মনৰ ৰোগ হলে মানুহ মানসিক সমস্যাত ভোগে। এইক্ষেত্ৰত তেওঁলোক মানসিক চিকিৎসকৰ শৰণাপন্ন হবলগীয়া হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.quraneralo.com/human-rights-in-islam/ |title=মনেৰ ৰোগ আৰু পৰিত্ৰাণ’ |publisher=[[ইসলামিক বাৰ্তা]] |date=৭ অক্টোবৰ, ২০১৫ |access-date=2020-04-30 |archivedate=2014-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140612184601/http://www.quraneralo.com/human-rights-in-islam/ |deadurl=yes }}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Sister project links|Mind}} {{Wikibooks|Consciousness studies}} * [[C. D. Broad]], ''[http://www.ditext.com/broad/mpn/mpn.html The Mind and Its Place in Nature]'', 1925. * [http://library.thinkquest.org/2705/history.html ThinkQuest: Think.com, Oracle Education Foundation, Projects | Competition | Library], History of Artificial Intelligence. * [http://www.loebner.net/Prizef/TuringArticle.html Loebner.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328004113/http://www.loebner.net/Prizef/TuringArticle.html |date=2013-03-28 }}, Description by Turing of testing machines for intelligence. [[শ্ৰেণী:দৰ্শন]] gnt4t7ngi9vj80ih99d4000m9xdxc4f 0 60526 615636 546670 2026-07-04T05:16:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615636 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislation | short_title = শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন,২০০৯ | imagesize = 100 | long_title = ৬ ৰ পৰা ‌১৪ বছৰ বয়সলৈকে সকলো শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰৰ বাবে এখন আইন। | citation = [http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/document-reports/RTEAct.pdf Act No. 35 of 2009] | enacted_by = [[ভাৰতীয় সংসদ]] | date_assented = ২৬ আগষ্ট ২০০৯ | date_commenced = ১ এপ্ৰিল ২০১০ | related = | status = in force }} '''শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন''' অথবা '''শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন''' (চমুকৈ ''RTE'') ২০০৯ চনৰ ৪ আগষ্টত ভাৰতীয় সংসদে প্ৰণয়ন কৰা এখন আইন। <!--which describes the modalities of the importance of [[free education|free]] and [[compulsory education]] for children between the age of 6 to 14 years in India under Article 21A of the [[Indian Constitution]]--><ref>{{cite web|url=http://www.education.nic.in/constitutional.asp |title=Provisions of the Constitution of India having a bearing on Education |publisher=Department of Higher Education |accessdate=1 April 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100201181216/http://www.education.nic.in/constitutional.asp |archivedate=1 February 2010 }}</ref> ২০১০ চনত আইনখন বলৱৎ হোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিজন শিশুৰ বাবে শিক্ষাক মৌলিক অধিকাৰ গণ্য কৰা ১৩৫খন দেশৰ ভিতৰত ভাৰতো এখন হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/article337111.ece|title=Education is a fundamental right now|author=Aarti Dhar|date=1 April 2010|work=The Hindu}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/8598167.stm|title=India launches children's right to education|date=1 April 2010|publisher=BBC News}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/article365232.ece|title=India joins list of 135 countries in making education a right|date=2 April 2010|publisher=The Hindu News}}</ref> শিক্ষা আইনখনে 'বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক' শব্দ দুটাৰ সমন্বয় ঘটাইছে। বিনামূলীয়া শিক্ষাই ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়সমূহত নামভৰ্তি কৰা শিশুসকলক বাদ দি বাকী কোনো শিশুয়েই কোনোধৰণৰ মাচুল পৰিশোধ নকৰাকৈ বিনা অসুবিধাত প্ৰাথমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰাটো বুজাইছে। 'বাধ্যতামূলক শিক্ষা'ই চৰকাৰ আৰু স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষক ৬ ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বাবে প্ৰাথমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰাকৈ নামভৰ্তি আৰু নিয়মীয়া উপস্থিতিৰ দায়িত্ব প্ৰদান কৰিছে। <!-- With this, India has moved forward to a rights based framework that casts a legal obligation on the Central and State Governments to implement this fundamental child right as enshrined in the Article 21A of the Constitution, in accordance with the provisions of the RTE Act.17.<ref>{{Cite news|url=https://www.lawji.in/2018/09/right-to-education.html|title=Right to Education|work=LawJi.in : one-stop destination for all law students|access-date=2018-09-26}}</ref> --> ==ইতিহাস== স্বাধীনতাৰ সময়তে ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰা সময়তেই বৰ্তমানৰ আইনখনৰ ইতিহাস পোৱা যায়।<ref>{{cite web|url=http://www.pragoti.org/node/3262|title=Universal Education in India: A Century Of Unfulfilled Dreams|last=Selva|first=G.|date=22 March 2009|work=PRAGOTI|accessdate=1 April 2010}}</ref>কিন্তু ২০০২ চনৰ সাংবিধানিক সংশোধনতহে ২১(ক) অনুচ্ছেদত শিক্ষাক মৌলিক অধিকাৰ হিচাপে ভাৰতীয় সংবিধানত সংযোগ কৰা হয়। বৰ্তমানৰ আইনখন স্বাধীনতাৰ সময়ৰ ভাৰতীয় সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়তে আৰম্ভ<ref>{{cite web|url=http://www.pragoti.org/node/3262|title=Universal Education in India: A Century Of Unfulfilled Dreams|last=Selva|first=G.|date=22 March 2009|work=PRAGOTI|accessdate=1 April 2010}}</ref> যদিও ২০০২ চনৰ ৮৬ তম সংশোধনীত ২১(ক) অনুচ্ছেদত শিক্ষাক মৌলিক অধিকাৰ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰি আইনখনক বিশিষ্ট মাত্ৰা প্ৰদান কৰা হয়। এই সংশোধনত পৃথককৈ শিক্ষাৰ আইনৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত অপৰিহাৰ্য কৰা আৰু তাৰ কাৰ্যকৰীকৰণৰ বাবে আইন এখনৰ প্ৰয়োজনীয়তাক বিশেষ ভাৱে দেখুৱাইছে। এই সংশোধনে অৱশ্যে ইয়াৰ কাৰ্য্যকৰীকৰণৰ পদ্ধতি ব্যাখ্যা কৰিবলৈ এখন আইনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা আঙুলিয়াই দিছিল, যাৰ ফলত এখন পৃথক শিক্ষা বিধেয়কৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰাটো আৱশ্যক হৈ পৰিছিল।এইয়া ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৮৬ তম সংশোধন। আইনখনৰ এখন স্থূল খচৰা ২০০৫ চনত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ত ২৫% বঞ্চিত শিশুৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰাৰ বাধ্যতামূলক দফাটোৰ বাবে এই খচৰাই যথেষ্ট বিতৰ্কৰ সূচনা কৰিছিল। আইনখন প্ৰণয়ন কৰা শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰীয় উপদেষ্টা পৰিষদৰ উপ-সমিতিয়ে এই দফাটোক এখন গণতান্ত্ৰিক (সকলোৰে বাবে সমান সুযোগ, অধিকাৰ,উপকাৰ বিচৰা ) সমাজ গঠন কৰিবলৈ এই ব্যৱস্থাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ পূৰ্বাৱশ্যকীয় হিচাপে ধৰি লৈছিল। ভাৰতীয় আইন আয়োগে প্ৰাৰম্ভিকতে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ত বঞ্চিত শিশুৰ বাবে ৫০% সংৰক্ষণৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-07-14/india/27789149_1_education-bill-private-school-lobby-seats-for-poor-children|title=Centre buries Right to Education Bill&nbsp; – India&nbsp; – The Times of India|last=Seethalakshmi|first=S.|date=14 July 2006|work=[[The Times of India]]|accessdate=1 April 2010|archivedate=3 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103150337/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-07-14/india/27789149_1_education-bill-private-school-lobby-seats-for-poor-children|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://education.nic.in/elementary/RighttoEducationBill2005.pdf |title=Microsoft Word - Final Right To Education Bill 2005 modified-14.11.2005.doc |format=PDF |accessdate=1 September 2010 |archivedate=5 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100705124410/http://www.education.nic.in/elementary/RighttoEducationBill2005.pdf |deadurl=yes }}</ref> ২০১৪ চনৰ ৭ মে'ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিয়ম কৰি দিছিল যে শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন সংখ্যালঘু প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰযোজ্য নহয়।<ref>{{Cite web |title=Minority institutions are exempted from Right to Education Act |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/rte-not-applicable-to-minority-schools-sc/article1-1216632.aspx |access-date=2020-05-21 |archivedate=2014-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140508004809/http://www.hindustantimes.com/india-news/rte-not-applicable-to-minority-schools-sc/article1-1216632.aspx |deadurl=yes }}</ref> == গৃহীত == ২০০৯ চনৰ ২ জুলাইত কেবিনেটত আইনখন অনুমোদিত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Cabinet approves Right to Education Bill|url=http://newindianexpress.com/nation/article90087.ece|publisher=The New Indian Express|date=2 July 2009|accessdate=2 July 2009|archivedate=23 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131023141338/http://newindianexpress.com/nation/article90087.ece|deadurl=yes}}</ref> একেটা বছৰৰ ২০ জুলাইত ৰাজ্যসভাত<ref>{{cite news|title=Rajya Sabha passes Right to Education bill|url=http://newindianexpress.com/nation/article97310.ece|work=The News Indian Express|date=20 July 2009|access-date=21 May 2020|archivedate=28 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160828145108/http://www.newindianexpress.com/nation/article97310.ece|deadurl=yes}}</ref> পাছ হোৱাৰ পিছত ৪ আগষ্টত লোকসভাত গৃহীত হয়।<ref>{{cite news|title=Parliament passes landmark Right to Education Bill|url=http://www.indianexpress.com/news/parliament-passes-landmark-right-to-education-bill/497964/|work=The Indian Express|date=4 August 2009}}</ref> ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ<ref>{{cite news|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=52370|title=The Right of Children to Free and Compulsory Education Act, 2009 notified|date=3 September 2009|publisher=Press Information Bureau|accessdate=1 April 2010}}</ref> পিছত ২০০৯ চনৰ ২৬ আগষ্টত এইখন ''শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ আইন''ৰূপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://education.nic.in/Elementary/free%20and%20compulsory.pdf |title=Right to Education Bill 2009 |format=PDF |accessdate=1 September 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120212101037/http://education.nic.in/Elementary/free%20and%20compulsory.pdf |archivedate=12 February 2012 }}</ref> জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ বাহিৰে সমগ্ৰ ভাৰততে ২০১০ চনৰ ১ এপ্ৰিলৰ পৰা আইনখন বলৱৎ কৰা হয়। সেই সময়ৰ ভাৰতীয় প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙৰ]] বক্তৃতাৰ দ্বাৰা আইনখন বলৱৎ হোৱাত ভাৰতীয় ইতিহাসত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে বক্তৃতাৰে এখন আইন বলৱৎ কৰা হয়। ড॰ মনমোহন সিঙে তেওঁৰ বক্তৃতাত কয়,"লিংগবৈষম্য আৰু সামাজিক বৈষম্য আঁতৰাই সকলো শিশুৰ শিক্ষা লাভ নিশ্চিতকৰণৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সেই শিক্ষা হʼব দায়িত্বশীল আৰু সক্ৰিয় নাগৰিক হিচাপে গঢ়ি তুলিব পৰা প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা, জ্ঞান, নীতি আৰু আহৰণ কৰিব পৰা শিক্ষা। " ২০১৯ চনত কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ঘোষিত হোৱাৰ পিছত জম্মু আৰু কাশ্মীৰতো এই আইন বলৱৎ হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=60001 |title=Prime Minister's Address to the Nation on The Fundamental Right of Children to Elementary Education |publisher=Pib.nic.in |accessdate=1 September 2010}}</ref> শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইনে স্থানীয় বিদ্যালয়ত প্ৰাথমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰাকৈ শিশুক বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাগ্ৰহণৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। ইয়ে নিশ্চিত কৰে যে 'বাধ্যতামূলক শিক্ষা' বুলিলে চৰকাৰৰ ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সলৈকে শিশুৰ বিনামূলীয়া শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰা আৰু নামভৰ্তি, উপস্থিতিৰ খতিয়ানৰ লগতে শিক্ষা সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ দায়িত্বক বুজায়। 'বিনামূলীয়া শিক্ষা'ই সকলো শিশুয়ে কোনোধৰণৰ মাচুল পৰিশোধ নকৰাকৈ বিনা অসুবিধাত প্ৰাথমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰাটো বুজাইছে। এই আইনত প্ৰৱেশ-নথকা শিশুৰ বাবে উপযুক্ত বয়সৰ শ্ৰেণীত প্ৰৱেশ বা নামভৰ্তিৰ ব্যৱস্থা আছে। এই আইনে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰ, স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষ আৰু অভিভাৱকৰ কৰ্তব্য আৰু দায়িত্বৰ বিষয়ে বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছে। লগতে কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ অংশীদাৰীত্ব বিত্তীয় আৰু অন্যান্য দায়িত্বৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰিছে।আইনখনে ছাত্ৰ-শিক্ষক অনুপাত, আন্তঃগাথঁনি, বিদ্যালয়ত কৰ্মৰত দিন,শিক্ষক-কৰ্মৰত‌ সময় এইসমূহত গুৰুত্ব দিওঁতে শিক্ষাৰ মানদণ্ডৰ বিষয়টো এৰাই চলাৰ দৰে হ'ল। শিক্ষকৰ নিযুক্তিত গ্ৰাম্য চহৰৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ বাবে ইয়াত ছাত্ৰ- শিক্ষকৰ অনুপাত ৰাজ্য,জিলা বা ব্লকৰ সলনি প্ৰতিখন বিদ্যালয়ত প্ৰযোজ্য কৰা হৈছে। দহ বছৰীয়া লোকপিয়ল, স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষ, ৰাজ্যিক বিধানমণ্ডল আৰু সংসদৰ নিৰ্বাচন আৰু দুৰ্যোগৰ সময়ৰ সহায়ৰ বাদে শিক্ষকক আন অশৈক্ষিক কাম-কাজত অন্তৰ্ভুক্ত নকৰিবলৈকো ইয়াত ব্যৱস্থা আছে। আইনখনে উপযুক্ত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত অৰ্থাৎ আৱশ্যকীয় প্ৰবেশ আৰু শিক্ষাগত অৰ্হতাসম্পন্ন শিক্ষকৰ নিযুক্তিৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। এই আইনে বাধা প্ৰদান কৰা দিশকেইটামান হৈছে- শাৰীৰিক আৰু মানসিক শাস্তি, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নামভৰ্তিৰ বাবে বাচনি পদ্ধতি, মাচুল, শিক্ষকৰ দ্বাৰা ব্যক্তিগত টিউচন, স্বীকৃতিবিহীন বিদ্যালয় চলাই থকা। সংবিধানত উল্লেখ থকা মূল্যবোধৰ সৈতে সংগতি ৰাখি পাঠ্যক্ৰম বিকাশৰ ব্যৱস্থা আইনে কৰিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে শিশুৰ সৰ্বাংগীন বিকাশ,জ্ঞানবৰ্দ্ধন,প্ৰতিভা আৰু সম্ভাৱনীয়তাৰ উৎকৰ্ষ সাধনৰ লগতে শিশুসুলভ আৰু শিশুকেন্দ্ৰিক শিকণ পদ্ধতিৰে শিশুক ভয়,মানসিক যন্ত্ৰণা, দুশ্চিন্তা আদিৰ পৰা মুক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়। == মুখ্য আলোকপাত == আইনখনে ৬ ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বাবে নিম্নতম মানদণ্ড বৰ্তাই প্ৰাথমিক শিক্ষাক মৌলিক অধিকাৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰে‌। ইয়াৰ বাবে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়সমূহত(except the minority institutions) আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা আৰু আন শিক্ষাৰ্থী(to be reimbursed by the state as part of the public-private partnership plan)ৰ বাবে ২৫% নামভৰ্তি সংৰক্ষণ কৰাটো বাধ্যতামূলক হৈ পৰে। জাতিগত সংৰক্ষণ ভিত্তিত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়সমূহত শিশুৰ নামভৰ্তি হয়। ''' [http://www.azimpremjifoundation.org/pdf/Andhra_rte_rules.pdf এই ডকুমেণ্টৰ ৯ নং পৃষ্ঠা আৰু ৪ নং পইণ্টটো চাওক] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516210631/http://www.azimpremjifoundation.org/pdf/Andhra_rte_rules.pdf |date=2017-05-16 }}.''' <!-- It also prohibits all unrecognised schools from practice, and makes provisions for no donation or capitation fees and no interview of the child or parent for admission. <ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200811010371.htm|title=Cabinet clears long-pending Education Bill|date=1 November 2008|work=[[The Hindu]]|accessdate=1 April 2010|location=New Delhi}}</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1093/icon/2.1.148 | title = India: Constitutional amendment making the right to education a Fundamental Right | year = 2004 | last1 = Sripati | first1 = V. | journal = International Journal of Constitutional Law | volume = 2 | pages = 148 | last2 = Thiruvengadam | first2 = A. K. | doi-access = free }}</ref> --> আইনত উল্লেখ থকা অনুসাৰে কোনো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক অনুত্তীৰ্ণ কৰাব নোৱাৰে আৰু প্ৰাথমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে বৰ্ডৰ পৰীক্ষা উত্তীৰ্ণ কৰাব লাগিব। বিদ্যালয় আধাতে এৰি দিয়া ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ বাবে বিশেষ প্ৰশিক্ষণ যোগে একে বয়সৰ ল'ৰা-ছোৱালীৰ সমপৰ্যায়লৈ অনাৰ ব্যৱস্থা আছে। শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইনৰ শিক্ষাৰ প্ৰয়োজন থকা শিশু চিনাক্ত কৰিব পৰাকৈ এক জৰীপৰ প্ৰয়োজন আৰু সেইসমূহক শিক্ষাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। বিশ্ববেংকৰ ভাৰতীয় শিক্ষা বিশেষজ্ঞ চেম কাৰ্লচনে পৰ্যৱেক্ষণ কৰিছিল যে- : নামভৰ্তি, উপস্থিতি আৰু সম্পূৰ্ণ শিক্ষাৰ দায়িত্ব চৰকাৰক দিয়া বিশ্বৰে প্ৰথমখন আইন হৈছে শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন। আমেৰিকা আৰু অন্যান্য ৰাষ্ট্ৰত শিশুক বিদ্যালয়লৈ পঠিওৱাৰ দায়িত্ব পিতৃ-মাতৃৰ।<ref>name=prayatna</ref> ১৮ বছৰ বয়সলৈকে বিশেষ ভাৱে সক্ষম শিশুসকলৰ শিক্ষাৰ অধিকাৰৰ বাবে এখন পৃথক আইন আছে, ''বিশেষভাৱে সক্ষম শিশুৰ আইন''। এই আইনৰ অধীনত থকা অন্যান্য ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত বিদ্যালয়ৰ আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নয়ন,শিক্ষক-ছাত্ৰৰ অনুপাত আদি আছে। ==কাৰ্যকৰীকৰণ আৰু পুঁজি== ভাৰতীয় সংবিধানত শিক্ষা হৈছে এক সহযোগী সংস্কৰণ আৰু কেন্দ্ৰ-ৰাজ্য দুয়োয়ে ইয়াৰ ওপৰত আইন প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে। আইনখনে ইয়াৰ কাৰ্যকৰীকৰণৰ বাবে কেন্দ্ৰ, ৰাজ্য আৰু স্থানীয় দলবোৰক বিশেষ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰিছে। ৰাজ্যসমূহে সৰ্বজনীন শিক্ষাৰ বাবে সকলো বিদ্যালয়ত সঠিক মানদণ্ডৰ শিক্ষা দিব পৰাকৈ আৰ্থিক ক্ষমতাৰ অভাৱ বুলি আপত্তি দৰ্শাই আহিছে।<ref name=et>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/policy/Centre-states-to-share-RTE-expenses-in-6832-ratio/articleshow/6235330.cms |title=Centre, states to share RTE expenses in 68:32 ratio – The Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date=30 July 2010 |accessdate=1 September 2010}}</ref>গতিকে এয়া স্পষ্ট যে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে (যিয়ে অধিকাংশ কৰ আদায় কৰে) ৰাজ্যসমূহক আৰ্থিক সাহায্য দিব লাগিব। পুঁজিৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু বিতৰণৰ অধ্যয়নৰ বাবে গঠন হোৱা এখন সমিতিয়ে পোনপ্ৰথমে আইনখন কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ পাঁচ বছৰত ভাৰতীয় মুদ্ৰা অনুসৰি ১৭১০ বিলিয়ন টকা ধাৰ্য কৰে আৰু ২০১০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ অনুদান ৬৫:৩৫, উত্তৰ পূৱৰ ৰাজ্যসমূহৰ বাবে ৯০:১০ অনুপাতত ভাগ কৰিবলৈ সন্মত হয়।<ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-13/india/28133665_1_ratio-funds-hrd-ministry|title=Right To Education Act to be implemented from April|author=PTI|date=13 February 2010|work=The Times of India|location=New Delhi|access-date=2020-05-21|archivedate=2011-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811071258/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-13/india/28133665_1_ratio-funds-hrd-ministry|deadurl=yes}}</ref>২০১০ চনত পুঁজি ২৩১০ বিলিয়নলৈ বৃদ্ধি পায় আৰু কেন্দ্ৰই ৬৮% লৈ অংশীদাৰীত্ব বৃদ্ধি কৰে।<ref name=et/>কিছুমান সংবাদ মাধ্যমে কেন্দ্ৰৰ অংশীদাৰ ৭০% বুলি কয়।<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Centre-to-pick-up-70-of-education-law-tab/Article1-579739.aspx |title=Centre to pick up 70% of education law tab |work=Hindustan Times |date=30 July 2010 |accessdate=1 September 2010 |archivedate=3 September 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120903171624/http://www.hindustantimes.com/Centre-to-pick-up-70-of-education-law-tab/Article1-579739.aspx |deadurl=yes }}</ref>সেই অনুসৰি বেছিভাগ ৰাজ্যই শিক্ষাৰ বাজেট বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়োজন নহয়। ২০১১ চনত গ্ৰহণ কৰা এটা উল্লেখনীয় পদক্ষেপ হৈছে শিক্ষাৰ অধিকাৰ দশম শ্ৰেণী (১৬ বছৰ) পৰ্য্যন্ত<ref>{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=72540 |title=Shri Kapil Sibal Addresses 58th Meeting of CABE; Proposes Extension of RTE up to Secondary Level Moots Bill to Control Malpractices in School Education |publisher=PIB |date=7 June 2010 |accessdate=8 October 2010}}</ref> আৰু প্ৰাক-বিদ্যালয় বয়সৰ পৰিসৰলৈ<ref>{{cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-08-03/news/29846436_1_rte-act-government-schools-upper-primary-levels |title=NAC recommends pre-primary sections in govt schools |work=Economic Times |date=3 August 2010 |accessdate=8 October 2010 |archivedate=31 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531080528/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-08-03/news/29846436_1_rte-act-government-schools-upper-primary-levels |deadurl=yes }}</ref> বৃদ্ধি কৰা। CABE সমিতিখনে এই পৰিৱৰ্তনসমূহ প্ৰয়োগ কৰিলে হ'ব পৰা পৰিণামসমূহ বিশ্লেষণ কৰি আছে। ==কাৰ্যকৰীকৰণৰ নিৰ্দেশনা পৰিষদ== মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়ে আইনখন কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ ১৪ জনীয়া এখন উচ্চ স্তৰীয় ৰাষ্ট্ৰীয় উপদেষ্টা পৰিষদ(National Advisory Council বা NAC) গঠন কৰে। সদস্যসকল হৈছে - * [[কিৰণ কাৰ্নিক]], NASSCOMৰ ভূতপূৰ্ব সভাপতি * [[কৃষ্ণ কুমাৰ (শিক্ষাবিদ)|কৃষ্ণ কুমাৰ]], NCERTৰ ভূতপূৰ্ব সঞ্চালক * [[মৃণাল মিৰি]], নৰ্থ ইষ্ট হিল ইউনিভাৰ্ছিটিৰ ভূতপূৰ্ব উপাচাৰ্য * [[যোগেন্দ্ৰ যাদৱ]] - সমাজ বিজ্ঞানী,ভাৰত * ''ছাজিট কৃষ্ণন কুট্টী'' দি এডুকেটৰ্ছ এচিচটিং চিলড্ৰেনছ্ হপ্‌ছ(TEACH),ভাৰতৰ সম্পাদক, * [[এনি নামালা]], চেণ্টাৰ ফৰ চচিয়েল ইকুৱিটি এণ্ড ইনক্লুজনৰ মুৰব্বী আৰু এজন কৰ্মী * [[চেইখ আবুবাক্‌ৰ আহমেদ]], কেৰালাৰ মুছলিম শিক্ষা সমাজৰ উপাচাৰ্য<ref>{{cite web |author=Akshaya Mukul, TNN, 26 Jun 2010, 04.08am IST |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-26/india/28286868_1_hrd-ministry-teacher-education-rte-act |title=HRD panel to oversee RTE rollout – India – The Times of India |work=The Times of India |date=26 June 2010 |accessdate=1 September 2010 |archivedate=17 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217050547/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-26/india/28286868_1_hrd-ministry-teacher-education-rte-act |deadurl=yes }}</ref> == কাৰ্যকৰীকৰণৰ স্থিতি== আইনখনৰ প্ৰথম বৰ্ষপূৰ্তিত মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়ে আইনখন প্ৰণয়নৰ এখন প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু ২০১৫ চনলৈকে উলিয়াই আছিল। সেই প্ৰতিবেদন অনুযায়ী ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ ১.৭ মিলিয়ন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়েই বিদ্যালয় বহিৰ্ভুত।<!--A shadow report by the RTE Forum, representing the leading education networks in the country led by Ambarish Rai (a prominent activist), however, challenging the findings pointing out that several key legal commitments are falling behind schedule. --><ref>{{cite web|url=http://rteforumindia.org/resources/status-reports/|title=RTE Forum:Status Reports|accessdate=April 2, 2020|archivedate=February 20, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200220023617/http://rteforumindia.org/resources/status-reports/|deadurl=yes}}</ref>চৰকাৰী আৰু চৰকাৰী সাহায্যপ্ৰাপ্ত বিদ্যালয়ৰ শিক্ষকৰ দৰমহাৰ সমতা নিশ্চিত কৰাৰ আইনী ভিত্তিও আইনখনে প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2011/20110813/himachal.htm |title=SC opens door for equal pay to teachers in pvt, govt schools |publisher= Tribune|date=12 August 2010 |accessdate=8 October 2010}}</ref> হাৰিয়ানাৰ চৰকাৰে ৰাজ্যত শিক্ষা আইনৰ সঠিক প্ৰণয়নৰ বাবে আৰু ধাৰাবাহিক নিৰীক্ষণৰ বাবে খণ্ড প্ৰাথমিক শিক্ষা বিষয়া আৰু খণ্ড সমল সমন্বয়ক কৰ্তব্য পালনৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে।<ref>RTE Implementation http://iharnews.com/index.php/education/295-beeo-right-to-education-act-haryana {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524071821/http://www.iharnews.com/index.php/education/295-beeo-right-to-education-act-haryana |date=2013-05-24 }}</ref> ==পূৰ্বদৃষ্টান্ত== এই আইন নতুন নহয়। বেছিভাগ লোক নিৰক্ষৰ আছিল বাবে এই আইনে সৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৪৫ নং অনুচ্ছেদক আইন হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। : সংবিধানৰ আৰম্ভণিৰ পৰা দহ বছৰৰ ভিতৰত সকলো শিশুকে ১৪ বছৰ পূৰ নোহোৱালৈকে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা প্ৰদান কৰিবলৈ ৰাজ্যই চেষ্টা কৰিব। সেই সময়সীমা পাৰ হওঁ হওঁ সময়ত তেতিয়াৰ শিক্ষামন্ত্ৰী [[এম চি চাঘলা]]ই কৈছিল: : আমাৰ সংবিধানৰ পুৰুধা ব্যক্তিসকলে এইটো বিচৰা নাছিল যে আমি মাত্ৰ কেইটামান জুপুৰিঘৰ স্থাপন কৰি দিওঁ, তাত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৰাখি অপ্ৰশিক্ষিত শিক্ষক নিয়োগ কৰোঁ, নিম্নমানৰ কিতাপ যোগান ধৰোঁ আৰু খেলপথাৰৰ কোনো ব্যৱস্থা নাৰাখি শেষত ক'বলৈ যাওঁ যে আমি ৪৫ নং দফা গ্ৰহণ কৰিছোঁ আৰু গতিকে প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে। তেওঁলোকে এইটো বুজাইছিল যে আমাৰ ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুসকলক প্ৰকৃত শিক্ষা প্ৰদান কৰা উচিত। - এম. চি. চাগলা, ১৯৬৪<ref name=ssa>http://www.indg.in/primary-education/policiesandschemes/rte_ssa_final_report.pdf</ref> ১৯৯০ চনত বিশ্ববেংকে গ্ৰাম্য অঞ্চলত সহজে যাব পৰাকৈ বিদ্যালয় স্থাপনৰ বাবে পুঁজি যোগান ধৰে। এই প্ৰচেষ্টাক ১৯৯০ চনৰ [[সৰ্ব শিক্ষা অভিযান]] আৰ্হিত সুদৃঢ় কৰা হৈছিল। শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইনে ব্যৱস্থাটো আৰু অধিক আগঢ়াই নিয়ে আৰু বিদ্যালয়ত শিশুৰ নামভৰ্তিক এক ৰাজ্যিক বিশেষ অধিকাৰ হিচাপে গঢ়ি তোলে। ==সমালোচনা== শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় বহু গোটৰ সৈতে আলোচনা নকৰাকৈ, শিক্ষাৰ মানদণ্ডৰ বিবেচনা নকৰি খৰখেদাকৈ প্ৰস্তুত কৰা বাবে আইনখন যথেষ্ট সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে। ব্যক্তিগত খণ্ডৰ আৰু ধৰ্মীয় সংখ্যালঘুৰ বিদ্যালয়সমূহত অনাধিকাৰ হস্তক্ষেপ কৰা আৰু ৬ বছৰৰ তলৰ শিশুক আইনৰ বাহিৰত ৰখাৰ বাবেও সমালোচিত হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://www.indiatogether.org/education/consoct01.htm|title=Common Demands on Education|last=George|first=Sony|date=November 2001|work=India Together|accessdate=1 April 2010|archivedate=22 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222093152/http://indiatogether.org/education/consoct01.htm|deadurl=yes}}</ref> বেছিভাগ ধাৰণাই ২০০০ চনৰ [[সৰ্বশিক্ষা অভিযান]] আৰু ১৯৯০ চনৰ বিশ্ববেংকৰ পুঁজিগত প্ৰাথমিক শিক্ষা কাৰ্যসূচীৰ নীতিৰ সৈতে মিল আছে যি দুই আঁচনি গাঁৱলীয়া অঞ্চলত বহু বিদ্যালয় স্থাপন কৰি অকাৰ্যকৰী<ref name=southasia/> হোৱাৰ বাবে আৰু দুৰ্নীতিৰ বাবে সমালোচিত হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Aarti Dhar |url=http://www.thehindu.com/news/national/article538703.ece |title=News / National : U.K. doesn't intend to probe Sarva Shiksha Abhiyan for corruption |work=The Hindu|date=28 July 2010 |accessdate=1 September 2010}}</ref> চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত প্ৰদান কৰি থকা শিক্ষাৰ মানদণ্ড নিম্নমানৰ।<ref>{{cite web |author=Surbhi Bhatia, 26 Jul 2010, 05.54am IST |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-26/education/28302755_1_compulsory-education-muslim-girls-education-act |title=Quality in education: It's my legal right – Education – Home – The Times of India |work=The Times of India |date=26 July 2010 |accessdate=1 September 2010 |archivedate=11 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811092725/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-26/education/28302755_1_compulsory-education-muslim-girls-education-act |deadurl=yes }}</ref> স্বীকৃতপ্ৰাপ্ত বিদ্যালয়সমূহৰ ৮০% ই চৰকাৰী বিদ্যালয়েৰে দেশৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বৃহত্তম অংশটো গঠিত যদিও ইয়াত শিক্ষকৰ নাটনিৰ লগতে আন্তঃগাঁথনিমূলক ব্যৱধান পৰিলক্ষিত হয়। বহুতো লোকালয়ত সম্পূৰ্ণৰূপে বিদ্যালয়ৰ অভাৱ।চৰকাৰী বিদ্যালয় সমূহ সম্বন্ধে প্ৰায়ে অভিযোগ আহে যে সেইবোৰ অনুপস্থিতি আৰু অব্যৱস্থাৰ সমস্যাৰে ভাৰাক্ৰান্ত আৰু তাত নিয়োগ বিলাকো ৰাজনৈতিক সুবিধামতেহে হয়। চৰকাৰী বিদ্যালয়ত বিনামূলীয়া মধ্যাহ্ন ভোজনৰ প্ৰলোভন স্বত্বেও বেছিভাগ অভিভাৱকেই শিশুক ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়লৈ পঠিয়ায়। অধিকাংশ ৰাজ্যতে গ্ৰাম্য ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ৰ শিক্ষকৰ দৰমহা(প্ৰতি মাহে প্ৰায় ৪০০০ টকা) চৰকাৰী বিদ্যালয়তকৈ ভালেখিনি কম। <ref name=prayatna>{{cite web |url=http://prayatna.typepad.com/education/teachers_salaries/ |title=Education in India: Teachers' salaries |publisher=Prayatna.typepad.com |accessdate=1 September 2010 |archivedate=25 August 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100825152821/http://prayatna.typepad.com/education/teachers_salaries/ |deadurl=yes }}</ref> ফলস্বৰূপে দেখা যায় যে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ৰ সমৰ্থকসকলে পইছাৰ বাবদ চৰকাৰী বিদ্যালয় সমূহক কম গুণাগুণবিশিষ্ট বুলি সমালোচনা কৰে। ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে চৰকাৰী খণ্ডৰ ছাত্ৰছাত্ৰীসকলতকৈ আগবাঢ়ি থকাৰ বাবে, আৰ্থিকভাৱে সাৰ্মথ্যহীন হৈ চৰকাৰী বিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ বাধ্য হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ লগত এক বৈষম্যৰ সৃষ্টি কৰে।এক বৃহৎ সংখ্যক পৰিয়াল দৰিদ্ৰ সীমাৰেখাৰ তলত থকা দেশখনত গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ বিদ্যালয়ৰ মাচুল ভৰিব পৰা লোকসকলকহে সা-সুবিধা দিয়াৰ বাবেও ব্যৱস্থাটো সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈ আহিছে। এইবিলাক সমস্যা বা বিষয় আলোচনা নকৰাৰ বাবে আইনখনক বৈষম্যমূলক হিচাপে সমালোচনা কৰা হৈছে। শিক্ষাবিদ অনিল সদগোপালে খৰখেদাকৈ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰা আইনখনৰ বিষয়ে এইদৰে কৈছে: : ই শিশুসকলৰ বাবে এক প্ৰতাৰণা। ই বিনামূলীয়া কিম্বা বাধ্যতামূলক শিক্ষা প্ৰদান নকৰে। প্ৰকৃততে ই মাত্ৰ বৰ্তমানৰ বহু-স্তৰীয়,নিম্ন মানদণ্ডৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাক বৈধকৰণ কৰে য'ত ভৱিষ্যতেও বৈষম্যৰ অৱসান নঘটিব। <ref name=panel>{{cite web |author=Updated 1136 hrs 3 Feb 2010(+5:30 GMT) |url=http://ibnlive.in.com/news/ftn-privatisation-no-cure-for-indias-education-ills/98584-3.html |title=FTN: Privatisation no cure for India's education ills – India News – IBNLive |publisher=Ibnlive.in.com |date=3 February 2010 |accessdate=1 September 2010 |archivedate=7 August 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090807024038/http://ibnlive.in.com/news/ftn-privatisation-no-cure-for-indias-education-ills/98584-3.html |deadurl=yes }}</ref> উদ্যোগী গুৰুচৰণ দাসে লক্ষ্য কৰা অনুযায়ী চহৰ অঞ্চলৰ ৫৪% শিশুৱেই ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়লৈ যায় আৰু এই হাৰ বছৰি ৩% কৈ বৃদ্ধি পাই আহিছে। "আনকি দৰিদ্ৰ শিশুসকলেও শিক্ষকৰ উপস্থিতিৰ অভাৱত চৰকাৰী বিদ্যালয় এৰিছে।"<ref name=panel/> যি কি নহওক আন গৱেষকসকলে তাৰ বিৰোধিতা কৰি যুক্তি দিয়ে যে অন্যান্য কাৰক(পৰিয়ালৰ আয় আৰু অভিভাৱকৰ সাক্ষৰতা আদি)ৰ বিষয়ে যদি বিবেচনা কৰা যায় তেনেহ'লে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়ৰ মানদণ্ড উচ্চতৰ তেনে কথাৰ কোনো প্ৰামাণিক সত্যতা নাই। ===ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব=== গুণগত সমস্যাবোৰৰ বাবে আইনখনত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়সমূহত ২৫% কোটাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নামভৰ্তিৰ বাবে বিদ্যালয়ৰ ৰছিদৰ পৰা ক্ষতিপূৰণ দিয়াৰ ব্যৱস্থা আছে, যাতে অভিভাৱকসকলে বিনাদ্বিধাই সন্তানক চৰকাৰী অথবা ব্যক্তিগত খণ্ডৰ বিদ্যালয়লৈ পঠাব পাৰে। প্ৰাথমিক শিক্ষা প্ৰদানৰ ক্ষেত্পত সাংবিধানিক বাধ্যবাধকতাক ৰাজ্যই এৰাই চলাত অল ইণ্ডিয়া ফৰাম ফৰ ৰাইট টু এডুকেচন(AIF-RTE)ৰ দৰে সংস্থাবোৰে ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্বৰ বৃদ্ধিক লক্ষ্য কৰে।<ref name=southasia>{{cite web |author=Infochange India |url=http://southasia.oneworld.net/todaysheadlines/india-to-notify-right-to-education-act |title=India to notify right to education act |publisher=Southasia.oneworld.net |accessdate=1 September 2010 |archivedate=18 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718115142/http://southasia.oneworld.net/todaysheadlines/india-to-notify-right-to-education-act |deadurl=yes }}</ref> ===ব্যক্তিগত স্কুলসমূহৰ অধিকাৰ খৰ্ব=== ''চচাইটি ফৰ আন-এইডেড প্ৰাইভেট স্কুলছ'', [[ৰাজস্থান]](in ''Writ Petition (Civil) No. 95 of 2010'') আৰু তেনেধৰণৰ ৩১খন আবেদনে<ref name="Right to Edu Act: Supreme Court judgement">{{cite web|title=Right to Edu Act: Supreme Court judgement|url=http://courtnic.nic.in/supremecourt/temp/95201031242012p.txt|publisher=Supreme Court of India|accessdate=2 August 2012|author=S. H. Kapadia|author2=Swatanter Kumar|author3=K. S. Radhakrishnan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120530005029/http://courtnic.nic.in/supremecourt/temp/95201031242012p.txt|archivedate=30 May 2012|deadurl=yes}}</ref> [[ভাৰতীয় উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ত আইনখনে চৰকাৰী অনুজ্ঞাপত্ৰ অবিহনে প্ৰতিষ্ঠান চলাই থকা ব্যক্তিগত কৰ্তৃপক্ষৰ সাংবিধানিক অধিকাৰ উলঙ্ঘন কৰাৰ কথা দোহাৰে।<ref>{{cite web |author=PTI |url=http://beta.thehindu.com/news/national/article267634.ece |title=The Hindu : News / National : Private schools challenge Right To Education Act in Supreme Court |publisher=Beta.thehindu.com |date=2010-03-22 |accessdate=2010-09-01 |archivedate=2010-03-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100325004258/http://beta.thehindu.com/news/national/article267634.ece |deadurl=yes }}</ref>সাহায্যপ্ৰাপ্ত নোহোৱা চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ত বঞ্চিত শিশুৰ বাবে ২৫% নামভৰ্তি সংৰক্ষণ কৰাটো অসাংবিধানিক বুলি সমালোচনা হয়। <!-- Forcing unaided schools to admit 25% disadvantaged students has also been criticized on the grounds that the government has partly transferred its constitutional obligation to provide free and compulsory elementary education to children on “non-state actors,” like private schools, while collecting a 2% cess on the total tax payable for primary education.<ref name="southasia" /> On 12 April 2012, a three judge bench of the [[Supreme Court of India|Supreme Court]] delivered its judgement by a majority of 2–1. [[Chief Justice of India|Chief Justice]] [[SH Kapadia]] and Justice [[Swatanter Kumar]] held that providing such reservation is not unconstitutional, but stated that the Act will not be applicable to private minority schools and boarding schools. However, Justice [[K. S. Panicker Radhakrishnan]] dissented with the majority view and held that the Act cannot apply to both minority and non-minority private schools that do not receive aid from the government. <ref>{{cite news|title=Supreme Court uphold constitutional validity of RTE Act|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics/nation/seats-for-weaker-sections-under-right-to-education-valid-supreme-court/articleshow/12634042.cms|accessdate=12 April 2012|newspaper=Economic Times|date=12 April 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=Supreme Court upholds constitutional validity of RTE Act|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3306454.ece?homepage=true|accessdate=12 April 2012|newspaper=The Hindu|date=12 April 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Society for Un-aided Private Schools of Rajasthan v. Union of India (WP NO. 95 of 2010)|url=http://courtnic.nic.in/supremecourt/temp/95201031242012p.txt|publisher=Supreme Court of India|accessdate=13 April 2012}}</ref> In September 2012, the Supreme Court subsequently declined a review petition on the Act. <ref>{{cite news|title=Supreme Court declines review of right to education verdict|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-20/news/33975994_1_unaided-schools-minority-institutions-weaker-sections|accessdate=21 Sep 2012|newspaper=Times of India|date=20 Sep 2012}}</ref> In May 2016, the Chetpet-based CBSE school Maharishi Vidya Mandir became embroiled in a scandal over its circumvention of the 25% quota rule. <ref>[http://www.maharishividyamandirchennai.com/ Maharishi Vidya Mandir Protest Site]</ref> --> স্কুলখনে ইয়াৰ নামভৰ্তি কালছোৱাত দুখীয়া শ্ৰেণীৰ পিতৃ-মাতৃক কৈছিল যে "আৰটিইৰ কোনো অস্তিত্ব নাই" আৰু "আমি এই আৱেদনবোৰ (চৰকাৰী আৰটিই) গ্ৰহণ নকৰোঁ"। জ্যেষ্ঠ অধ্যাপকজনে চিবিএছইৰ তামিলনাডু আঞ্চলিক শাখাৰ সঞ্চালকজনক এইটোও জনাইছিল যে তেওঁ ইমেইল ঠিকনা নথকা আৱেদনকাৰীক নাকচ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল, যাতে তাৰ দ্বাৰা কাৰিকৰী দিশত অশিক্ষিত পিতৃ-মাতৃক নামভৰ্তি বিচৰাৰ পৰা আঁতৰাব পাৰি। ইয়াৰোপৰি বিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষই আঁচনিটোৰ সুবিধা লাভৰ পৰা বঞ্চিত কৰিবলৈ ভালেমান দুখীয়া প্ৰাৰ্থীৰ দূৰত্বৰ হিচাপটো বিকৃত কৰিছিল। === অনাথ ল'ৰা-ছোৱালীৰ বাবে প্ৰতিবন্ধকতা === আইনখনে কোনো প্ৰমাণ পত্ৰ নোহোৱাকৈ লʼৰা ছোৱালীক নাম ভৰ্তিৰ সুবিধা দিয়ে। কিছুমান ৰাজ্যত শিশুৰ আয় আৰু জাতিগত প্ৰমাণ পত্ৰ,বি পি এল কাৰ্ড আৰু জন্মৰ প্ৰমাণ পত্ৰ বিচাৰি পূৰ্বৰ পদ্ধতিকে বাহাল ৰাখিছিল। অনাথ শিশু সকলে শিক্ষা গ্ৰহণৰ ইচ্ছা থকাৰ স্বত্বেও এনে তথ্য দিব নোৱাৰাৰ হেতুকে নাম ভৰ্তি কৰিব পৰা নাছিল।<ref>{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-25/news/31398228_1_rte-act-orphans-caste-certificate | title=Strict rules bar orphans from RTE benefits | date=25 April 2012 | agency=[[The Times of India]] | accessdate=25 April 2012 | archivedate=6 July 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130706054543/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-25/news/31398228_1_rte-act-orphans-caste-certificate | deadurl=yes }}</ref> == তথ্যউৎস == {{Reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ আইন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ শিক্ষা]] ap3r657v9puv8hpgk4xsa5nnoen9rlh 0 63472 615561 383411 2026-07-03T16:27:22Z যদুমণি 32127 /* গান্ধীৰ সংস্কৰণ */ 615561 wikitext text/x-wiki '''ৰঘুপতি ৰাঘৱ ৰাজা ৰাম''' বা '''ৰাম ধুন''' হৈছে এক উল্লেখযোগ্য [[ভজন]] আৰু [[হিন্দু]] ভক্তিমূলক গান। ইয়াক [[মহাত্মা গান্ধী]]য়ে দ্বাৰা বহুলভাৱে জনপ্ৰিয় কৰিছিল। এই ভজন মহাত্মা গান্ধী অন্যতম প্ৰিয় ভজন আছিল।<ref>{{Cite book|last=Dalton |first=Dennis |page=109|title=Mahatma Gandhi: Nonviolent Power in Action |year=1993 |publisher=Columbia University Press |url=https://books.google.com/books?id=R6AUDU_54PwC&pg=PA109 |isbn=0-231-12237-3}}</ref> এই ভজনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় সংস্কৰণটো হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ পণ্ডিত বিষ্ণু দিগম্বৰ পুলস্কৰে সুৰ দিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|last=Arunachalam|first=Param|date=2015-10-02|title=Gandhi Jayanti: Remembering Bapuji through 5 evocative songs|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/column-gandhi-jayanti-remembering-bapuji-through-5-evocative-songs-2130616|access-date=2020-08-15|website=DNA India|language=en}}</ref> ==মূল স্বৰূপ== 'ৰঘুপতি ৰাঘৱ ৰাজা ৰাম' মূল গীতটি শ্ৰী লক্ষ্মণাচাৰ্জয়ে ৰচনা কৰিছিল। মূল গীতটিৰ পাঠ্য হৈছে: :रघुपति राघव राजाराम पतित पावन सीताराम॥ :सुंदर विग्रह मेघश्याम गंगा तुलसी शालग्राम॥ :भद्रगिरीश्वर सीताराम भगत-जनप्रिय सीताराम॥ :जानकीरमणा सीताराम जयजय राघव सीताराम॥ :रघुपति राघव राजाराम पतित पावन सीताराम॥ :रघुपति राघव राजाराम पतित पावन सीताराम॥ :- श्रीलक्ष्मणाचार्य ==গান্ধীৰ সংস্কৰণ== 'ৰঘুপতি ৰাঘৱ ৰাজা ৰাম'ৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় সংস্কৰণটো মহাত্মা গান্ধীয়ে নিজে ৰচনা কৰিছিল আৰু হিন্দুঃস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ পণ্ডিত বিষ্ণু দিগম্বৰ পুলস্কৰে সুৰ দিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Tuned-to-excellence/article15399563.ece|title=Tuned to excellence|last=Sinha |first=Manjari|date=2008-08-08|work=The Hindu|accessdate=2009-04-27}}</ref> গান্ধীয়ে তেওঁৰ অনুগামী সমূহৰ সৈতে ১৯৩০ চনত ২৪১ মাইল পথ [[দাণ্ডী যাত্ৰা]]ৰ সময়ত এই গীত গাইছিল।<ref>{{cite web|url= http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Gandhi/Dandi.html|title=Dandi: Salt March |accessdate= 2007-11-16 |date= |year= |month= |work=|publisher=Lal, Vinay. University of California, Los Angeles |pages= |language= |doi= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> মহাত্মা গান্ধীয়ে ৰচনা কৰা গীতটো [[হিন্দী ভাষা]]ত তলত উল্লেখ কৰা হ'ল: :रघुपति राघव राजाराम, :पतित पावन सीताराम :सीताराम सीताराम, :भज प्यारे तू सीताराम :ईश्वर अल्लाह तेरो नाम, :सब को सन्मति दे भगवान :राम रहीम करीम समान :हम सब है उनकी संतान :सब मिला मांगे यह वरदान :हमारा रहे मानव का ज्ञान === হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্য === গান্ধীয়ে মূল ভজনটো সংশোধন কৰি কয় যে হিন্দুসকলৰ ''ঈশ্বৰ'' আৰু মুছলমানসকলৰ আল্লাহ একে আছিল, গীতটো অধিক ধৰ্মনিৰপেক্ষ কৰি তুলিবলৈ আৰু হিন্দু আৰু মুছলিমসকলৰ মাজত পুনর্মিলনৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল ।<ref>{{Cite book|last=Thapar|first1=Romesh|url=https://books.google.com/books?id=HoBDAAAAYAAJ&q=Tulsidas|title=Seminar|publisher=|year=1998|pages=|language=|quote=Rarely do they bother to point to his innovation of adding ''Ishwar Allah Tero Naam'' to the Tulsidas Ram dhun ''Raghupati Raghav Raja Ram''.|author-link=Romesh Thapar}}</ref><ref>{{Cite book|last=Handoo|first1=Jawaharlal|url=https://books.google.com/books?id=ThbaAAAAMAAJ&q=%22raghupati+raghav+raja+ram%22|title=Folklore in Modern India|date=1998|publisher=Central Institute of Indian Languages|isbn=978-81-7342-053-5|language=en}}</ref> এই গীতটো ভাৰতীয় সমাজৰ এক ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু সংমিশ্ৰিত দৃষ্টিভংগী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল-ইয়াক [[দাণ্ডী যাত্ৰা]] সময়ত গোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Dandi: Salt March|url=https://southasia.ucla.edu/history-politics/gandhi/dandi-march/|accessdate=|publisher=Lal, Vinay. University of California, Los Angeles}}</ref> নোয়াখলীৰ পৰা গান্ধী উভতি অহাৰ পিছত, তেওঁ আকাংক্ষিত হিন্দু-মুছলমান ঐক্য ভালদৰে প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ভাজ মন প্যাৰে সীতাৰামৰ ঠাইত ভাজ মন প্যাৰৰে ৰামা ৰহিম, ভাজ মন প্যাৰৱেৰে কৃষ্ণ কৰিমে স্থান লৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Snodgrass|first=Cynthia|year=2007|title=The sounds of Satyagraha : Mahatma Gandhi's use of sung-prayers and ritual|url=https://www.academia.edu/67887408/The_sounds_of_Satyagraha_Mahatma_Gandhis_use_of_sung_prayers_and_ritual|work=|page=160}}</ref> ==জনপ্ৰিয় মাধ্যমত== ১৯৪২ চনৰ 'ভাৰত মিলাপ' ছবিৰ "উঠো উঠো হে ভাৰত" গীতত ৰঘুপতি ৰাঘৱৰ উচ্চাৰণ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Citation|title=Utho Utho He Bharat Tumhaare - उठो-उठो हे भरत तुम्हारे|url=https://www.hindigeetmala.net/song/utho_utho_he_bharat_tumhaare.htm|language=en|access-date=2020-06-28}}</ref> ইয়াৰ লগতে ১৯৫৪ চনৰ 'জাগৃতি' ছবিৰ "দে দি হমে আজাদি",<ref>{{Cite web|title=दे दी हमें आज़ादी बिना खड्ग बिना ढाल - de dii hame.n aazaadii binaa khaD.hg binaa Dhaal / जागृति-(Jaagriti)|url=https://www.lyricsindia.net/songs/2336|access-date=2020-06-28|website=www.lyricsindia.net}}</ref> ১৯৭০ চনৰ 'পূৰব ঔৰ পশ্চিম' ছবি আৰু ১৯৯৮ চনৰ 'কুচ কুচ হতা হে', ১৯৬৮ চনৰ কন্নড় ছবি 'গান্ধী নগৰ', আৰু ১৯৮২ চনৰ '[[গান্ধী (চলচ্চিত্ৰ)|গান্ধী]]' চলচ্চিত্ৰত এই গীত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭৭ চনৰ তামিল ছবি এখনৰ এই গীত মুখ্য গীত আছিল। এই গীত কেইবাগৰাকী বিখ্যাত সংগীতজ্ঞয়ে নিজাকৈ বাণীবন্ধন কৰিছে। ১৯৬৪ চনৰ 'ষ্ট্ৰেনজাৰ্ছ কাজিনছ' এলবামত পেটে চিগাৰে এই গীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে আৰু টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ৰেইনব' কুৱেষ্টৰ সংখ্যা ১০ত পৰিবেশনো কৰিছিল। ২০০৬ চনৰ হিন্দী ছবি 'লগে ৰহ' মুন্না ভাই'ত এই গীত মুখ্য বাৰ্তা বহনকাৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। তদুপৰি 'গান্ধী মাই ফাদাৰে' ছবিতো এই গীত চিত্ৰায়িত কৰা হৈছে। ২০১৩ চনৰ ছবি 'সত্যাগ্ৰহ' আৰু ৰাকেশ ৰচনৰ ছবি 'ক্ৰিছ-৩' ৰঘুপতি ৰাঘৱ ৰাজা ৰাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বহুতো বিখ্যাত কণ্ঠশিল্পী যেনে [[লতা মংগেশকাৰ]], [[জগজিৎ সিং]], কে.এছ. চিত্ৰা আদিয়ে এই গীতত কণ্ঠ নিগৰাইছে। ==লগতে চাওক== * [[বৈষ্ণৱ জন তো]] ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.hitxp.com/music/popularnotes/151103_3.htm গীতটোৰ কিবৰ্ড নোটসমূহ]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{মহাত্মা গান্ধী|state=collapsed}} [[শ্ৰেণী:গীত]] djqb4g4085tn1ne7ppkl90yfkdvolo4 0 64266 615685 602126 2026-07-04T11:36:36Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615685 wikitext text/x-wiki {{Infobox India district | Name = বজালী | State = অসম | Division = [[নামনি অসম]] | Established = ১২ জানুৱাৰী, ২০২১ | HQ = মদন-ৰাউতা নগৰ, পাঠশালা | Map = Bajali in Assam (India).svg | Area = | Area_footnotes = | Elevation = | Year = 2020 | established_title = গঠন | established_date = ১২ জানুৱাৰী, ২০২১ | Population = | Population_footnotes = | Density_footnotes = | Urban = | Literacy = | SexRatio = | Collector = | Tehsils = | LokSabha = বৰপেটা লোকসভা সমষ্টি | Assembly = ২৬,বজালী বিধানসভা সমষ্টি, ২১,ভৱানীপুৰ-সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি। | Rain = | Website = https://bajali.assam.gov.in }} '''বজালী জিলা''' [[অসম]]ৰ এখন জিলা। ২০২০ চনৰ ১০ আগষ্ট তাৰিখে অসম কেবিনেটে [[বৰপেটা জিলা]]ৰ [[বজালী জিলা|বজালী]] মহকুমাক জিলালৈ উন্নীত কৰা প্ৰস্তাৱ গৃহীত কৰে।<ref>{{Cite web|last=Desk|first=Sentinel Digital|date=2020-08-10|title='Bajali' to become the 34th full-fledged district of Assam - Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/bajali-to-become-the-34th-full-fledged-district-of-assam-494424|access-date=2020-11-26|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> ২০২১ চনৰ ১২ জানুৱাৰী তাৰিখে অসমৰ ৰাজ্যপাল [[জগদীশ মুখী|জগদীশ মুখীয়ে]] বজালীক চৰকাৰীভাৱে জিলালৈ উন্নীত কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। বজালীক জিলালৈ উন্নীত কৰাৰ লগে লগে অসমৰ মুঠ জিলাৰ সংখ্যা ৩৪খন হয়।<ref>{{Cite web|last=Desk|first=Sentinel Digital|date=2021-01-13|title='Bajali' Becomes the 34th Full-Fledged District of Assam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/bajali-becomes-the-34th-full-fledged-district-of-assam-520780 |access-date=2021-01-16|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> বজালী জিলাৰ সদৰ হৈছে মদন-ৰাউতা নগৰ, [[পাঠশালা]]। বজালী মহকুমাৰ অন্তৰ্গত বজালী, সৰুপেটা আৰু জালাহ ৰাজহ চক্ৰৰ কিছু অংশৰে বজালী জিলা গঠিত হৈছে। দোলোৰ পথাৰ বজালী জিলাৰ অন্তৰ্গত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গাঁও আৰু পাঠশালা জিলাখনৰ মূল চহৰ। ==শৈক্ষিক অনুষ্ঠানসমূহ== * [[ভট্টদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]], পাঠশালা * আনন্দৰাম বৰুৱা একাডেমি, পাঠশালা * [[নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি]] * বজালী শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ মহবিদ্যালয়,পাটাছাৰকুছি * নৰ্থ কামৰূপ মহবিদ্যালয়, বাঘমাৰা * [[ভৱানীপুৰ হস্তিনাপুৰ বিজনী মহাবিদ্যালয়]], সৰুপেটা * [[ভৱানীপুৰ আঞ্চলিক মহাবিদ্যালয়]], ভৱানীপুৰ * বজালী মহাবিদ্যালয়(কনিষ্ঠ),পাঠশালা * বজালী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,পাঠশালা * ভৱানীপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,ভৱানীপুৰ * বাঘমাৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, বাঘমাৰা * হঠিনাপুৰ বিদ্যামন্দিৰ হাইস্কুল,হঠিনাপুৰ * ছহীদ খৰ্গেশ্বৰ তালুকদাৰ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, উজান-বৰবৰী * কৰ্দৈগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,কৰ্দৈগুৰি * চেংলিমাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, চেংলিমাৰী * চাউলীয়াবাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, চাউলীয়াবাৰী * ভালাগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,ভালাগুৰি * কঁঠালমুৰিঘাট উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, কঁঠালমুৰিঘাট * বাপুজী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় ==চিকিৎসা সেৱাসমূহ== * মহকুমা অসামৰিক চিকিৎসালয়, পাঠশালা * পাঠশালা মেটাৰনিটি কাম পলিক্লিনিক এণ্ড ৰিচাৰ্ছ চেণ্টাৰ * সতীশ শৰ্মা মেমৰিয়েল হস্পিতাল, পাঠশালা * ভৱানীপুৰ ৰাজহুৱা হস্পিতাল, ভৱানীপুৰ * বাঘমাৰা সমূহীয়া স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ (CHC) * সৰুপেটা সমূহীয়া স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ (CHC) * পাটাছাৰকুছি ক্ষুদ্ৰ ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ(Mini PHC) ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:বজালী জিলা]] 3j3pg1olp7ye3ov3v71vs8vjy1bgys6 615692 615685 2026-07-04T11:46:34Z Rakesh Modak 42466 615692 wikitext text/x-wiki {{Infobox India district | Name = বজালী | State = অসম | Division = [[নামনি অসম]] | Established = ১২ জানুৱাৰী, ২০২১ | HQ = মদন-ৰাউতা নগৰ, পাঠশালা | Map = Bajali in Assam (India).svg | Area = | Area_footnotes = | Elevation = | Year = 2020 | established_title = গঠন | established_date = ১২ জানুৱাৰী, ২০২১ | Population = | Population_footnotes = | Density_footnotes = | Urban = | Literacy = | SexRatio = | Collector = | Tehsils = | LokSabha = বৰপেটা লোকসভা সমষ্টি | Assembly = ২৬,বজালী বিধানসভা সমষ্টি, ২১,ভৱানীপুৰ-সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি। | Rain = | Website = https://bajali.assam.gov.in }} '''বজালী জিলা''' [[অসম]]ৰ এখন জিলা। ২০২০ চনৰ ১০ আগষ্ট তাৰিখে অসম কেবিনেটে [[বৰপেটা জিলা]]ৰ [[বজালী জিলা|বজালী]] মহকুমাক জিলালৈ উন্নীত কৰা প্ৰস্তাৱ গৃহীত কৰে।<ref>{{Cite web|last=Desk|first=Sentinel Digital|date=2020-08-10|title='Bajali' to become the 34th full-fledged district of Assam - Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/bajali-to-become-the-34th-full-fledged-district-of-assam-494424|access-date=2020-11-26|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> ২০২১ চনৰ ১২ জানুৱাৰী তাৰিখে অসমৰ ৰাজ্যপাল [[জগদীশ মুখী|জগদীশ মুখীয়ে]] বজালীক চৰকাৰীভাৱে জিলালৈ উন্নীত কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। বজালীক জিলালৈ উন্নীত কৰাৰ লগে লগে অসমৰ মুঠ জিলাৰ সংখ্যা ৩৪খন হয়।<ref>{{Cite web|last=Desk|first=Sentinel Digital|date=2021-01-13|title='Bajali' Becomes the 34th Full-Fledged District of Assam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/bajali-becomes-the-34th-full-fledged-district-of-assam-520780 |access-date=2021-01-16|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> বজালী জিলাৰ সদৰ হৈছে মদন-ৰাউতা নগৰ, [[পাঠশালা]]। বজালী মহকুমাৰ অন্তৰ্গত বজালী, সৰুপেটা আৰু জালাহ ৰাজহ চক্ৰৰ কিছু অংশৰে বজালী জিলা গঠিত হৈছে। দোলোৰ পথাৰ বজালী জিলাৰ অন্তৰ্গত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গাঁও আৰু পাঠশালা জিলাখনৰ মূল চহৰ। ==শৈক্ষিক অনুষ্ঠানসমূহ== * [[ভট্টদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]], পাঠশালা * আনন্দৰাম বৰুৱা একাডেমি, পাঠশালা * [[নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি]] * বজালী শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ মহবিদ্যালয়,পাটাছাৰকুছি * [[নৰ্থ কামৰূপ মহবিদ্যালয় বাঘমাৰা]] * [[ভৱানীপুৰ হস্তিনাপুৰ বিজনী মহাবিদ্যালয়]], সৰুপেটা * [[ভৱানীপুৰ আঞ্চলিক মহাবিদ্যালয়]], ভৱানীপুৰ * বজালী মহাবিদ্যালয়(কনিষ্ঠ),পাঠশালা * বজালী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,পাঠশালা * ভৱানীপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,ভৱানীপুৰ * বাঘমাৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, বাঘমাৰা * হঠিনাপুৰ বিদ্যামন্দিৰ হাইস্কুল,হঠিনাপুৰ * ছহীদ খৰ্গেশ্বৰ তালুকদাৰ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, উজান-বৰবৰী * কৰ্দৈগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,কৰ্দৈগুৰি * চেংলিমাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, চেংলিমাৰী * চাউলীয়াবাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, চাউলীয়াবাৰী * ভালাগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,ভালাগুৰি * কঁঠালমুৰিঘাট উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, কঁঠালমুৰিঘাট * বাপুজী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় ==চিকিৎসা সেৱাসমূহ== * মহকুমা অসামৰিক চিকিৎসালয়, পাঠশালা * পাঠশালা মেটাৰনিটি কাম পলিক্লিনিক এণ্ড ৰিচাৰ্ছ চেণ্টাৰ * সতীশ শৰ্মা মেমৰিয়েল হস্পিতাল, পাঠশালা * ভৱানীপুৰ ৰাজহুৱা হস্পিতাল, ভৱানীপুৰ * বাঘমাৰা সমূহীয়া স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ (CHC) * সৰুপেটা সমূহীয়া স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ (CHC) * পাটাছাৰকুছি ক্ষুদ্ৰ ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ(Mini PHC) ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:বজালী জিলা]] bekc8i3t7hvryv33hfr2axwj93t6l31 615693 615692 2026-07-04T11:47:33Z Rakesh Modak 42466 615693 wikitext text/x-wiki {{Infobox India district | Name = বজালী | State = অসম | Division = [[নামনি অসম]] | Established = ১২ জানুৱাৰী, ২০২১ | HQ = মদন-ৰাউতা নগৰ, পাঠশালা | Map = Bajali in Assam (India).svg | Area = | Area_footnotes = | Elevation = | Year = 2020 | established_title = গঠন | established_date = ১২ জানুৱাৰী, ২০২১ | Population = | Population_footnotes = | Density_footnotes = | Urban = | Literacy = | SexRatio = | Collector = | Tehsils = | LokSabha = বৰপেটা লোকসভা সমষ্টি | Assembly = ২৬,বজালী বিধানসভা সমষ্টি, ২১,ভৱানীপুৰ-সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি। | Rain = | Website = https://bajali.assam.gov.in }} '''বজালী জিলা''' [[অসম]]ৰ এখন জিলা। ২০২০ চনৰ ১০ আগষ্ট তাৰিখে অসম কেবিনেটে [[বৰপেটা জিলা]]ৰ [[বজালী জিলা|বজালী]] মহকুমাক জিলালৈ উন্নীত কৰা প্ৰস্তাৱ গৃহীত কৰে।<ref>{{Cite web|last=Desk|first=Sentinel Digital|date=2020-08-10|title='Bajali' to become the 34th full-fledged district of Assam - Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/bajali-to-become-the-34th-full-fledged-district-of-assam-494424|access-date=2020-11-26|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> ২০২১ চনৰ ১২ জানুৱাৰী তাৰিখে অসমৰ ৰাজ্যপাল [[জগদীশ মুখী|জগদীশ মুখীয়ে]] বজালীক চৰকাৰীভাৱে জিলালৈ উন্নীত কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। বজালীক জিলালৈ উন্নীত কৰাৰ লগে লগে অসমৰ মুঠ জিলাৰ সংখ্যা ৩৪খন হয়।<ref>{{Cite web|last=Desk|first=Sentinel Digital|date=2021-01-13|title='Bajali' Becomes the 34th Full-Fledged District of Assam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/bajali-becomes-the-34th-full-fledged-district-of-assam-520780 |access-date=2021-01-16|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref> বজালী জিলাৰ সদৰ হৈছে মদন-ৰাউতা নগৰ, [[পাঠশালা]]। বজালী মহকুমাৰ অন্তৰ্গত বজালী, সৰুপেটা আৰু জালাহ ৰাজহ চক্ৰৰ কিছু অংশৰে বজালী জিলা গঠিত হৈছে। দোলোৰ পথাৰ বজালী জিলাৰ অন্তৰ্গত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গাঁও আৰু পাঠশালা জিলাখনৰ মূল চহৰ। ==শৈক্ষিক অনুষ্ঠানসমূহ== * [[ভট্টদেৱ বিশ্ববিদ্যালয়]], পাঠশালা * আনন্দৰাম বৰুৱা একাডেমি, পাঠশালা * [[নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি]] * বজালী শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ মহবিদ্যালয়,পাটাছাৰকুছি * [[নৰ্থ কামৰূপ মহাবিদ্যালয় বাঘমাৰা]] * [[ভৱানীপুৰ হস্তিনাপুৰ বিজনী মহাবিদ্যালয়]], সৰুপেটা * [[ভৱানীপুৰ আঞ্চলিক মহাবিদ্যালয়]], ভৱানীপুৰ * বজালী মহাবিদ্যালয়(কনিষ্ঠ),পাঠশালা * বজালী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,পাঠশালা * ভৱানীপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,ভৱানীপুৰ * বাঘমাৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, বাঘমাৰা * হঠিনাপুৰ বিদ্যামন্দিৰ হাইস্কুল,হঠিনাপুৰ * ছহীদ খৰ্গেশ্বৰ তালুকদাৰ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, উজান-বৰবৰী * কৰ্দৈগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,কৰ্দৈগুৰি * চেংলিমাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, চেংলিমাৰী * চাউলীয়াবাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, চাউলীয়াবাৰী * ভালাগুৰি উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়,ভালাগুৰি * কঁঠালমুৰিঘাট উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, কঁঠালমুৰিঘাট * বাপুজী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় ==চিকিৎসা সেৱাসমূহ== * মহকুমা অসামৰিক চিকিৎসালয়, পাঠশালা * পাঠশালা মেটাৰনিটি কাম পলিক্লিনিক এণ্ড ৰিচাৰ্ছ চেণ্টাৰ * সতীশ শৰ্মা মেমৰিয়েল হস্পিতাল, পাঠশালা * ভৱানীপুৰ ৰাজহুৱা হস্পিতাল, ভৱানীপুৰ * বাঘমাৰা সমূহীয়া স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ (CHC) * সৰুপেটা সমূহীয়া স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ (CHC) * পাটাছাৰকুছি ক্ষুদ্ৰ ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ(Mini PHC) ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] [[শ্ৰেণী:বজালী জিলা]] mxdznpm1y1ul9u1m8ad4schfn6dj2ni 0 79624 615600 584544 2026-07-03T20:58:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615600 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=September 2021}} {{Short description|সংগঠন, বাৰ্ষিক পৰিৱেশ সজাগতা আদি বষয়ত আন্তৰ্জাতিক সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা}} {{Infobox organization | name = মিছ আৰ্থ | image = | image_border = | size = 200 px | caption = | map = | msize = | mcaption = | motto = বিশেষ উদ্দেশ্য লৈ সুন্দৰীসকল | formation = {{Start date and age|2001|4|3}}<ref name="newsflash.org">{{cite news|title=Two new RP Beauty Contests Coming Up|url=http://www.newsflash.org/2001/04/sb/sb001641.htm|publisher=Philippine Headline News/Philippine Star|first=Ricardo F.|last=Lo|date=April 3, 2001|access-date=April 12, 2009|archivedate=November 29, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201129020454/http://www.newsflash.org/2001/04/sb/sb001641.htm|deadurl=yes}}</ref> | type = সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা | headquarters = | location = | language = ইংৰাজী | current winner = [[ডেষ্টিনি ৱাগনাৰ]] বেলিজ | leader_title = ৰাষ্ট্ৰপতি | leader_name = ৰেমন মনজন | key_people = [[লৰেইন স্চুক]] | website = [http://www.missearth.tv/ Miss Earth official website] }} '''মিছ আৰ্থ''' ({{lang-en|Miss Earth}}) হৈছে এক আন্তৰ্জাতিক সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা যি পৰিৱেশ সজাগতা, সংৰক্ষণ আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ সমৰ্থন কৰে।<ref>{{cite news|title=Afghanistan: Anti-Pageant Judges|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B07E3DC1430F933A05753C1A9659C8B63&scp=1&sq=miss%20earth%20vida%20samadzai&st=cse|publisher=The New York Times Company|first=World News|last=New York Times|date=October 30, 2003|access-date=January 3, 2009}}</ref><ref name="chinadaily.com.cn/english/doc/2004-10/25/content_385531.htm">{{cite news|title=Miss Earth 2004 beauty pageant|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-10/25/content_385531.htm|newspaper=China Daily|agency=Reuters|date=October 25, 2004|access-date=October 23, 2007}}</ref><ref name=make-beauty>{{cite news|last=Enriquez|first=Amee|title=Philippines: How to make a beauty queen|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25550425|access-date=February 3, 2014|newspaper=[[BBC News]]|date=February 2, 2014}}</ref> বিশ্ব-ফাইনেলত অংশগ্ৰহণ কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ প্ৰতিযোগিতাৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিযোগিতাখন বিশ্বৰ তৃতীয় সৰ্ববৃহৎ সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা।<ref>{{cite news|title=Philippine bet is Miss Earth 2008|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/11/09/08/philippine-bet-miss-earth-2008|publisher=ABS-CBN News|date=November 9, 2008|access-date=December 4, 2010|archivedate=April 28, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200428213330/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/09/08/philippine-bet-miss-earth-2008|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=Beauties who promote green cause|url=http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=/2010/7/15/north/6659070&sec=north|work=[[The Star (Malaysia)]]|first=Anthony|last=Law|date=July 15, 2010|access-date=December 4, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110622074027/http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2010%2F7%2F15%2Fnorth%2F6659070&sec=north|archive-date=June 22, 2011|url-status=dead}}</ref><ref name="tnp.sg/printfriendly/0,4139,168817,00.html">{{cite news|title=Miss Earth 2004 beauty pageant|url=http://www.tnp.sg/printfriendly/0,4139,168817,00.html|publisher=The Electric New Paper, Singapore Press Holdings Ltd|first=Online|last=Singapore News|date=June 24, 2008|access-date=July 10, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080628013220/http://www.tnp.sg/printfriendly/0,4139,168817,00.html|archive-date=June 28, 2008|archivedate=June 28, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080628013220/http://www.tnp.sg/printfriendly/0,4139,168817,00.html|deadurl=yes}}</ref><ref name=publicized-contests>{{cite news|title=Brazil's Miss World finalist has her hands and feet amputated|url=http://english.pravda.ru/society/stories/22-01-2009/106992-mariana_miss_world-0/|access-date=September 24, 2012|newspaper=English.pravda.ru|date=January 22, 2009}}</ref> [[মিছ ৱৰ্ল্ড]], [[মিছ ইউনিভাৰ্ছ]] আৰু [[মিছ ইণ্টাৰনেচনেল]]ৰ সৈতে, প্ৰতিযোগিতাখন হৈছে বিগ ফোৰ আন্তৰ্জাতিক সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাসমূহৰ ভিতৰত এটা। এই খিতাপ সকলো আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিযোগিতাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ আকাংক্ষিত সৌন্দৰ্য খিতাপ।<ref>{{cite web|url=http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|title=Beauty Pageants: Are The Crowns On the Right Heads? – Nigerian News from Leadership News|work=Nigerian News from Leadership News|access-date=January 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|archive-date=December 22, 2015|url-status=dead|archivedate=December 22, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|deadurl=yes}}</ref> মিছ আৰ্থ শিৰোনামটো ধাৰণ কৰাৰ সময়ছোৱাত, শিৰোনামধাৰীসকলে গোলকীয় প্ৰত্যাহ্বানসম্পৰ্কীয় সমস্যাবোৰ সমাধান কৰা নিৰ্দিষ্ট প্ৰকল্পবোৰৰ প্ৰচাৰত সময় উৎসৰ্গা কৰে।<ref name="tribuneindithe a.com/2004/20041008/world.htm">{{cite news|title=Contestants of Miss Earth 2004 beauty pageant|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20041008/world.htm|publisher=The Tribune India|first=Reuters|last=News Online|date=October 8, 2004|access-date=December 15, 2007}}</ref><ref name=beautiful-girl>{{cite news|last=Nkurunziza|first=Sam|title=The most beautiful girl in the world|url=http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?i=13485&a=1046|access-date=September 3, 2012|newspaper=[[The Sunday Times (Rwanda)|The Sunday Times]]|date=March 30, 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213035244/http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?i=13485&a=1046|archive-date=December 13, 2013|archivedate=December 13, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131213035244/http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?i=13485&a=1046|deadurl=yes}}</ref> এই সময়ছোৱাত প্ৰায়ে বিদ্যালয় ভ্ৰমণ, গছ ৰোপণ কাৰ্যকলাপ, পথ প্ৰচাৰ, পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা, শ্বপিং মল ভ্ৰমণ, সংবাদ মাধ্যমৰ অতিথি, পৰিৱেশ মেলা, শিশুসকলক কাহিনী কোৱাৰ কাৰ্যসূচী, পৰিৱেশ-সৌন্দৰ্য অনুষ্ঠান, আৰু অন্যান্য পাৰিপাৰ্শ্বিক কাৰ্যকলাপত জড়িত হৈ থাকে।<ref>{{cite news|last1=Gilbert|first1=Julie|title=Hamilton woman Amy Meisak is hoping to win Miss Earth 2014|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/local-news/hamilton-woman-amy-meisak-hoping-3839185|access-date=January 9, 2016|newspaper=[[Daily Record (Scotland)]]|date=July 12, 2014}}</ref><ref name=environmental-projects>{{cite news|last=Schuck|first=Lorraine|title=Miss Earth winners work hand-in-hand|url=http://www.missearth.tv/ME2012ebookforTV.pdf|access-date=September 24, 2012|newspaper=Miss Earth Website|date=September 20, 2012}}</ref><ref name=caerphilly-beauty>{{cite news|last1=News|first1=South Wales|title=Caerphilly beauty queen takes on the world|url=http://www.southwalesargus.co.uk/news/gwentnews/10683646.Caerphilly_beauty_queen_takes_on_the_world/|access-date=January 27, 2016|work=South Wales Argus|publisher=Gannett Company Newsquest Media (Southern) Ltd|date=September 18, 2013}}</ref> মিছ আৰ্থ বিজয়ী হৈছে মিছ আৰ্থ ফাউণ্ডেচন, ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচী (ইউএনইপি), আৰু অন্যান্য পৰিৱেশ সংগঠনৰ মুখপাত্ৰ।<ref name=mep-unep>{{cite news|last1=Steinberg|first1=Jessica|title=Miss Earth pulls for Palestine|url=http://www.timesofisrael.com/miss-earth-pulls-for-palestine/|access-date=January 27, 2016|work=3 November 2014|publisher=[[The Times of Israel]]}}</ref><ref name=ecuador-crowned>{{cite web|last1=Sieczkowski|first1=Cavan|title=Miss Earth 2011 Crowned, Miss Ecuador Wins the Title|url=http://www.ibtimes.com/miss-earth-2011-crowned-miss-ecuador-wins-title-photos-709170|access-date=January 27, 2016|publisher=BT Media Inc.|website=[[International Business Times]]|date=December 4, 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Jennifer Neves is Miss Earth Guam|url=http://guam.mvarietynews.com/index.php?option=com_content&view=article&id=160%3Ajennifer-neves-is-miss-earth-guam&catid=1%3Aguam-local-news&Itemid=2|publisher=Marianas Variety News, Guam Edition|first=Tessa|last=Borja|date=October 17, 2007|access-date=September 10, 2008|archivedate=December 11, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081211190516/http://guam.mvarietynews.com/index.php?option=com_content&view=article&id=160%3Ajennifer-neves-is-miss-earth-guam&catid=1%3Aguam-local-news&Itemid=2|deadurl=yes}}</ref> মিছ আৰ্থ ফাউণ্ডেচনে অংশগ্ৰহণকাৰী দেশসমূহৰ পৰিৱেশ বিভাগ আৰু মন্ত্ৰালয়, বিভিন্ন ব্যক্তিগত খণ্ড আৰু নিগমৰ লগতে [[:en:World Wildlife Foundation|ৱৰ্ল্ড ৱাইল্ডলাইফ ফাউণ্ডেচন]](ডব্লিউ ডব্লিউ এফ)ৰ সৈতেও তেওঁলোকে কাম কৰে।<ref name=engineering-student>{{cite news|last1=Waddington|first1=Sarah|title=Plymouth engineering student hopes to "change the future" by competing for Miss Earth England|url=http://www.plymouthherald.co.uk/Plymouth-engineering-student-hopes-change-future/story-22952868-detail/story.html|access-date=January 9, 2016|work=[[The Herald (Plymouth)]]|date=September 19, 2014}}{{Dead link|date=July 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes }}</ref><ref name=haphazard-scrutiny>{{cite news|last1=Bobby T.|first1=Yalong|title=A haphazard scrutiny and pragmatic dissertation on Philippine pageantry|url=http://asianjournal.com/lifestyle/a-haphazard-scrutiny-and-pragmatic-dissertation-on-philippine-pageantry/|access-date=January 9, 2016|publisher=Asian Journal|date=January 4, 2016}}</ref><ref name=china-censorship>{{cite news|last1=Macauley|first1=Richard|title=China's latest censorship battlefield is global beauty pageants|url=http://qz.com/558141/a-taiwanese-contestant-was-barred-from-a-miss-earth-pageant-for-wearing-a-taiwanese-national-sash/|access-date=January 27, 2016|agency=[[Goldman Sachs]]|work=[[Quartz (publication)|Quartz]]|date=November 24, 2015}}</ref> বৰ্তমানৰ মিছ আৰ্থ হৈছে বেলিজ দেশৰ [[ডেষ্টিনি ৱাগনাৰ]] যাক ২১ নৱেম্বৰ, ২০২১ তাৰিখে মুকুট পিন্ধোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Reyes|first=Shiela|date=2021-11-21|title=Destiny Wagner of Belize named Miss Earth 2021|url=https://news.abs-cbn.com/life/11/21/21/destiny-wagner-of-belize-named-miss-earth-2021|access-date=2021-11-21|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Requintina|first=Robert|date=November 21, 2021|title=Belize beauty crowned Miss Earth 2021|url=https://mb.com.ph/2021/11/21/belize-beauty-crowned-miss-earth-2021/|access-date=November 21, 2021|website=[[Manila Bulletin]]|language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস== ===আৰম্ভণি=== কেৰোচেল প্ৰডাকচনে ২০০১ চনত মিছ আৰ্থৰ প্ৰথম সংস্কৰণটো এক আন্তৰ্জাতিক পৰিৱেশ অনুষ্ঠান হিচাপে মুকলি কৰিছিল। পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ প্ৰচাৰৰ বাবে সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ উদ্যোগক এক কাৰ্যকৰী সঁজুলি হিচাপে প্ৰদৰ্শন কৰাৰ লক্ষ্যৰে এই অনুষ্ঠান যুগুত কৰা হৈছিল। <ref name="channeling-beauty">{{cite magazine|last1=Warner|first1=Claire|title=What Is The Miss Earth Pageant? Angelia Ong Isn't The Only Winner You Need To Know|url=http://www.bustle.com/articles/127958-what-is-the-miss-earth-pageant-angelia-ong-isnt-the-only-winner-you-need-to-know|access-date=January 31, 2016|magazine=[[Bustle (magazine)|Bustle]]|date=December 6, 2015}}</ref><ref name="missearth.tv/about.html">{{cite news|title=About Miss Earth Beauty Pageant|url=http://www.missearth.tv/about.html|publisher=Miss Earth official website, Carousel Productions, Inc|first=Lorraine|last=Schuck|date=October 12, 2006|access-date=August 2, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080224140925/http://www.missearth.tv/about.html <!-- Bot retrieved archive -->|archive-date=February 24, 2008|archivedate=February 24, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080224140925/http://www.missearth.tv/about.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="manilatimes.20081116week2">{{cite news|title=Beauties for the Earth|url=http://www.manilatimes.net/national/2008/nov/16/yehey/weekend/20081116week2.html|publisher=The Sunday Times, The Manila Times Publishing Corporation|first=Perry Gil S.|last=Mallari|date=November 16, 2008|access-date=January 2, 2009}}{{dead link|date=September 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes }}</ref> ২০০১ চনৰ ৩ এপ্ৰিলত এখন সংবাদমেলত প্ৰথমে এই প্ৰতিযোগিতাখন আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref name="newsflash.org">{{cite news|title=Two new RP Beauty Contests Coming Up|url=http://www.newsflash.org/2001/04/sb/sb001641.htm|publisher=Philippine Headline News/Philippine Star|first=Ricardo F.|last=Lo|date=April 3, 2001|access-date=April 12, 2009|archivedate=November 29, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201129020454/http://www.newsflash.org/2001/04/sb/sb001641.htm|deadurl=yes}}</ref> এই প্ৰতিযোগিতাখনত ফিলিপাইনৰ চৰকাৰী সংস্থা, যেনে ফিলিপাইনৰ পৰ্যটন বিভাগ (ডি অ' টি), পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদ বিভাগ (ডি ই এন আৰ), আৰু মেট্ৰ'পলিটান মানিলা উন্নয়ন প্ৰাধিকৰণ (এম এম ডি এ), লগতে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচী (ইউ এন ই পি) আৰু গ্ৰীণপীছৰ দৰে আন্তৰ্জাতিক পৰিৱেশ গোটৰ সৈতে ইয়াৰ পৰিৱেশগত সমৰ্থন আগবঢ়াবলৈ চুক্তিবদ্ধ। <ref>{{cite news|title=Philippines to Host Miss Earth 2001 Beauty Contest|url=http://news.xinhuanet.com/english/20010829/446455.htm|agency=Xinhuanet|website=Xinhua News Agency|date=August 29, 2001|access-date=January 7, 2008|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20090830010453/http://news.xinhuanet.com/english/20010829/446455.htm|archive-date=August 30, 2009}}</ref><ref name=highbeam-79048204>{{cite news|title=35 beauties vying for Miss Earth title|url=https://www.questia.com/read/1G1-79048204|newspaper=Manila Bulletin|first=Rachel Castro|last=Barawid|date=October 11, 2001|access-date=January 7, 2008}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="humanitarian-environmental">{{cite news|last1=News|first1=Costa Rica|title=Costa Rica Dentist Treats Miss Earth Contestant|url=http://www.costaricantimes.com/costa-rica-dentist-treats-miss-earth-contestant/16752|access-date=January 31, 2016|work=Te Costa Rican Times|date=June 10, 2013}}</ref> প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ীগৰাকীয়ে বিভিন্ন দেশ ভ্ৰমণ কৰে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী দেশসমূহৰ পৰিৱেশ বিভাগ আৰু মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হয়। <ref>{{cite news|last1=Amoah|first1=Gogo Gorden|title=Miss Earth kicks off In Accra In A Grand Style|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Miss-Earth-kicks-off-In-Accra-In-A-Grand-Style-229620|access-date=January 31, 2016|work=Ghanaweb News|date=February 9, 2012}}</ref><ref>{{cite news|last1=News|first1=Ghana|title=Miss Earth Ghana 2012|url=http://ghanaweb.com/mobile/wap/article.php?ID=222680|access-date=January 31, 2016|publisher=Ghanaweb News|date=October 21, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204212031/http://ghanaweb.com/mobile/wap/article.php?ID=222680|archive-date=February 4, 2016|url-status=dead|archivedate=February 4, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160204212031/http://ghanaweb.com/mobile/wap/article.php?ID=222680|deadurl=yes}}</ref> প্ৰতিনিধিসকলে বৃক্ষৰোপণ অনুষ্ঠান, পাৰিপাৰ্শ্বিক আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী পৃষ্ঠপোষকতা ভ্ৰমণতো অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="manilatimes.20081116week2"/><ref name="humanitarian-environmental"/><ref>{{cite web|last1=News|first1=Austria|title=Vienna to host Miss Earth pageant|url=http://www.thelocal.at/20151115/vienna-to-host-miss-earth-pageant|access-date=January 31, 2016|website=[[The Local]]|date=November 15, 2015}}</ref> ২০০১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মিছ আৰ্থে "বিউটিজ ফৰ এ কজ" (বিশেষ উদ্দেশ্য লৈ সৌন্দৰ্য) শ্লোগান গ্ৰহণ কৰে,<ref name=highbeam-79048204 /> আৰু ২০০৩ চনত প্ৰথম "বিশেষ উদ্দেশ্য লৈ সৌন্দৰ্য" পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite news|title=Miss Afghanistan named "beauty for a cause'|url=http://www.sptimes.com/2003/11/10/Worldandnation/England_s_queen_is_gr.shtml|newspaper=St. Petersburg Times|first=News Online|last=Associated Press|date=November 6, 2003|access-date=January 3, 2009}}</ref><ref>{{cite magazine|title=Bod For A Burqa?|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1006105,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120181446/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1006105,00.html|url-status=dead|archive-date=January 20, 2011|magazine=Time Magazine|first=Rebecca|last=Winters|date=November 10, 2003|access-date=January 3, 2009|archivedate=August 27, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130827032302/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1006105,00.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৪ চনত মিছ আৰ্থ ফাউণ্ডেচন সৃষ্টি কৰা হয় যাতে প্ৰতিযোগিতাখনৰ উদ্দেশ্য সমূহ আগবঢাই লৈ যায় আৰু পৰিৱেশৰ সংৰক্ষণ আৰু উন্নতিৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত স্থানীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়গোট আৰু বেচৰকাৰী সংগঠনসমূহৰ সৈতে কাম কৰে।<ref>{{Cite web|date=October 8, 2019|title=Csángó-Hungarian girl represents Hungary at Miss Earth 2019|url=https://transylvanianow.com/csango-girl-miss-earth-2019/|access-date=December 13, 2020|website=Transylvania Now|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Adina|first=Armin P.|date=December 5, 2013|title='Miss Earth' widens reach to US, Latin America|url=https://entertainment.inquirer.net/123883/miss-earth-widens-reach-to-us-latin-america|access-date=December 13, 2020|website=INQUIRER.net|language=en}}</ref> মিছ আৰ্থ ফাউণ্ডেচন অভিযানত যুৱ প্ৰজন্মক পৰিৱেশ সজাগতাত শিক্ষিত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াৰ মুখ্য প্ৰকল্প "আই লাভ প্লেনেট আৰ্থ স্কুল ট্যুৰ", স্কুলীয়া শিশুসকলৰ বাবে শিক্ষামূলক সহায়ক শিক্ষা আৰু বিতৰণ কৰে। [36] [37] [38] মিছ আৰ্থে শিশুসকলক পৰিৱেশৰ যত্ন লোৱা, নৱীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ওপৰত সজাগতা আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বিষয়ে শিক্ষিত কৰিবলৈ ফিলিপাইনৰ দৈনিক অনুসন্ধানকাৰীৰ "ৰিড-এলং কাহিনী কোৱা কাৰ্যসূচী"ৰ সৈতেও অংশীদাৰীত্ব কৰিছিল।<ref name="planetearth-schooltour">{{cite web|last1=Ornos|first1=Riza|title=After Miss Universe, Here Comes Miss Earth|url=http://www.ibtimes.com.au/after-miss-universe-here-comes-miss-earth-1323418|access-date=February 5, 2016|publisher=IBT Media Inc.|website=[[International Business Times]]|date=November 13, 2013}}</ref> ইয়াৰ মুখ্য প্ৰকল্প, "আই লাভ প্লেনেট আৰ্থ স্কুল ট্যুৰ", স্কুলীয়া শিশুসকলৰ বাবে শৈক্ষিক সহায়ক বিতৰণ কৰে.<ref name="planetearth-schooltour"/><ref>{{cite news|title=Beauty queens promise to clean up sick planet|url=http://www.manilatimes.net/national/2008/sep/25/yehey/top_stories/20080925top6.html|newspaper=Manila Times|first=Ma. Leonila|last=Garcia|date=September 25, 2008|access-date=April 8, 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081027224323/http://manilatimes.net/national/2008/sep/25/yehey/top_stories/20080925top6.html|archive-date=October 27, 2008|archivedate=October 27, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081027224323/http://manilatimes.net/national/2008/sep/25/yehey/top_stories/20080925top6.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=Miss Afghanistan Wins Award at Miss Earth|date=November 9, 2003|url=http://www.redorbit.com/news/general/32710/miss_afghanistan_wins_award_at_miss_earth/|access-date=January 2, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302045520/http://www.redorbit.com/news/general/32710/miss_afghanistan_wins_award_at_miss_earth/|archive-date=March 2, 2012|url-status=dead|website=Red Orbit}}</ref> মিছ আৰ্থে শিশুসকলক পৰিৱেশৰ যত্ন লোৱাৰ বিষয়ে শিক্ষিত কৰিবলৈ ফিলিপাইনৰ দৈনিক অনুসন্ধানকাৰী ৰ "ৰিড-এলং কাহিনী কোৱা কাৰ্যসূচী"ৰ সৈতেও জডিত হয়, আৰু তেওঁলোকে নৱীকৰণযোগ্য শক্তি, আৰু [[জৈৱ বৈচিত্ৰ্য]] আদি বিষয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name=read-along>{{cite news|last=De Guzman |first=Lawrence |title=Tales of love inspire at Inquirer Read-Along |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20100214-253105/Tales-of-love-inspire-at-Inquirer-Read-Along |archive-url=https://archive.today/20130221191854/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20100214-253105/Tales-of-love-inspire-at-Inquirer-Read-Along |url-status=dead |archive-date=February 21, 2013 |access-date=February 27, 2012 |work=Philippine Daily Inquirer|date=February 14, 2010 }}</ref><ref name=read-along2>{{cite news|last=Pedroso|first=Kate|title=Earth tales in Inquirer Read-Along fest|url=http://entertainment.inquirer.net/72503/earth-tales-in-inquirer-read-along-fest|access-date=December 22, 2012|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=December 16, 2012}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 21, 2017|title=Miss Earth 2017 beauties call for nature conservation at Inquirer Read-Along|url=https://lifestyle.inquirer.net/276478/miss-earth-2017-beauties-call-nature-conservation-inquirer-read-along/|access-date=December 22, 2020|website=Inquirer Lifestyle|language=en-US}}</ref>মিছ আৰ্থ ফাউণ্ডেচনে লোকসকলক "৫আৰ" (5R) অনুসৰণ কৰি পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৱ বিৰুদ্ধে আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিক সুৰক্ষাৰ হৈ কাম কৰিবলৈ শিক্ষিত কৰে। ৫আৰ হৈছে পুনৰ্বিবেচনা, হ্ৰাস, পুনৰ ব্যৱহাৰ, পুনৰ ব্যৱহাৰৰ উপযোগী কৰা, আৰু সন্মান কৰা।<ref>{{Cite news|last=Moraleda|first=Jane|date=December 8, 2015|title=Back-to-back titles: PHL's Angelia Ong crowned Miss Earth 2015|work=Philippine Canadian Inquirer|url=http://www.canadianinquirer.net/2015/12/08/back-to-back-titles-phls-angelia-ong-crowned-miss-earth-2015/|access-date=May 17, 2020|archivedate=December 30, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230055126/http://www.canadianinquirer.net/2015/12/08/back-to-back-titles-phls-angelia-ong-crowned-miss-earth-2015/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |date=October 30, 2016|title=Ecuador's Katherine Espin's Miss Earth Q&A|work=[[ABS-CBN News]]|url=https://news.abs-cbn.com/life/10/30/16/watch-ecuadors-katherine-espins-miss-earth-qa|access-date=May 17, 2020}}</ref> মিছ আৰ্থ প্ৰতিযোগিতাখন বিগত বছৰবোৰত সম্প্ৰসাৰিত হৈছে, আৰু প্ৰতি বছৰে অধিক দেশে অংশগ্ৰহণ কৰা দেখা গৈছে।<ref name="planetearth-schooltour"/> প্ৰতিখন মহাদেশতে ৰাষ্ট্ৰীয় মিছ আৰ্থ প্ৰতিযোগিতাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=opolis-earth>{{cite news|first=Donald|last=West|date=December 18, 2007|title=Miss Earth History|url=http://www.pageantopolis.com/international/earth.htm|access-date=January 7, 2008|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20071216024953/http://www.pageantopolis.com/international/earth.htm|archive-date=December 16, 2007|publisher=Pageantopolis}}</ref> ২০০৩ চনত মিছ ইণ্টাৰনেচনেলৰ প্ৰাৰ্থীৰ সংখ্যাও অতিক্ৰম কৰি ই তৃতীয় বৃহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাহিচাপে পৰিগণিত হয়। <ref>{{Cite news|last=Lo|first=Ricky|date=November 5, 2003|title=Miss Earth is now 3rd biggest int'l contest|work=[[The Philippine Star]]|url=https://www.philstar.com/entertainment/2003/11/05/226735/miss-earth-now-3rd-biggest-int146l-contest|access-date=May 17, 2020}}</ref> ২০০৬ চনত, মিছ আৰ্থ প্ৰতিযোগিতাখনে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ চেম্পিয়নছ অফ দা আৰ্থ, ২০০৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ দ্বাৰা স্থাপিত বাৰ্ষিক আন্তৰ্জাতিক পৰিৱেশ বঁটাবোৰৰ সহ-আয়োজক হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে যাতে উৎকৃষ্ট পৰিৱেশ প্ৰাপ্তকৰ্তা আৰু নেতাসকলক নীতি গত পৰ্যায়ত স্বীকৃতি দিয়া যায়।<ref>{{cite web|url=http://www.unep.org/champions/Photo_Gallery/championssingapore/i_default.asp?Frame=Zoom&PicIndex=7|access-date=September 20, 2009|title=Mr. Eric Falt, UNEP Director of Communications and Public Information, and Ms. Alexandra Braun, Miss Earth 2005, hosting the Champions of the Earth 2006 gala dinner|publisher=United Nations Environment Programme|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080519233755/http://www.unep.org/champions/Photo_Gallery/championssingapore/i_default.asp?Frame=Zoom&PicIndex=7|archive-date=May 19, 2008|archivedate=May 19, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080519233755/http://www.unep.org/champions/Photo_Gallery/championssingapore/i_default.asp?Frame=Zoom&PicIndex=7|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Mr. Eric Falt, UNEP Director of Communications and Public Information, and Ms. Alexandra Braun, Miss Earth 2005, hosting the Champions of the Earth 2006 gala dinner|url=http://www.unep.org/champions/Photo_Gallery/championssingapore/i_default.asp?Frame=Zoom&PicIndex=13|publisher=United Nations Environment Programme|access-date=September 20, 2009|url-status=dead|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20071215123430/http://www.unep.org/champions/Photo_Gallery/championssingapore/i_default.asp?Frame=Zoom&PicIndex=13|archive-date=December 15, 2007|archivedate=December 15, 2007|archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20071215123430/http://www.unep.org/champions/Photo_Gallery/championssingapore/i_default.asp?Frame=Zoom&PicIndex=13|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=2007 UNEP Champions of the Earth Awards Make Big Splash at Gala Ceremony in Singapore|url=http://www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?ArticleID=5567&DocumentID=504&l=en|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20160929042345/http%3A//www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?ArticleID%3D5567%26DocumentID%3D504%26l%3Den|url-status=dead|archive-date=September 29, 2016|publisher=United Nations Environment Programme|date=April 19, 2007|access-date=September 20, 2009|archivedate=September 29, 2016|archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20160929042345/http%3A//www.unep.org/Documents.Multilingual/Default.asp?ArticleID%3D5567%26DocumentID%3D504%26l%3Den|deadurl=yes}}</ref> মিছ আৰ্থে গ্ৰীণপীছৰ সৈতে যোগ দি জিনপ্ৰযুক্তিগত খাদ্য শস্যৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা, জৈৱিক কৃষিৰ প্ৰচাৰ আৰু বহনক্ষম কৃষিৰ উন্নতিৰ বাবে আহ্বান জনায়।<ref>{{Cite news|last=News|first=Greenpeace|date=May 22, 2011|title=Miss Earth Foundation joins Greenpeace call for GMO-free|work=Greenpeace|url=https://www.pinterest.co.uk/pin/166985098653855443/|access-date=May 17, 2017}}</ref> মিছ আৰ্থ ফাউণ্ডেচনে ২০১৬ চনত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু অধ্যক্ষ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰাক্তন উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি [[এল গ'ৰ]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত "জলবায়ু বাস্তৱ নেতৃত্ব কৰ্পছ প্ৰশিক্ষণ"ৰ বাবে [[জলবায়ু বাস্তৱ প্ৰকল্প]]ৰ সৈতে মিলিত হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত এক সজাগতাৰ সৃষ্টি কৰা।<ref name="reality-project">{{cite news|title=46 beautiful 'Earth Warriors' compete for 2016 Miss Philippines Earth title|url=http://thestandard.com.ph/showbitz/206023/46-beautiful-earth-warriors-compete-for-2016-miss-philippines-earth-title.html|access-date=September 29, 2016|publisher=[[Manila Standard]]|date=May 19, 2016|archivedate=October 21, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161021135856/http://thestandard.com.ph/showbitz/206023/46-beautiful-earth-warriors-compete-for-2016-miss-philippines-earth-title.html|deadurl=yes}}</ref><ref name="dailyinquirer-climatereality">{{cite news|title=Miss Earth beauties led by Angelia Ong Philippines 'improved' the Climate Reality Project training held in Manila (Miss Earth beauties sa pangunguna ni Angelia Ong ng Pilipinas 'pinaganda' ang Climate Reality Project training na dinaraos sa Maynila)|url=http://philippinedailyinquirer.newspaperdirect.com/epaper/viewer.aspx|access-date=September 29, 2016|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=March 15, 2016}}</ref> ===ইকো-ফেশ্বন ডিজাইন প্ৰতিযোগিতা=== ৪ নৱেম্বৰ, ২০০৮ তাৰিখে, মিছ আৰ্থ ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা পেছাদাৰী আৰু অ-পেছাদাৰী ফেশ্বন ডিজাইনাৰসকলৰ বাবে পৰিৱেশ-অনুকূল ডিজাইন ৰখাৰ বাবে বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে প্ৰথম মিছ আৰ্থ ইকো-ফেশ্বন ডিজাইন প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পোছাকৰ ডিজাইনবোৰ পুনৰ্ব্যৱহাৰযোগ্য, প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰী, জৈৱিক সামগ্ৰী, আৰু পৰিৱেশৰ লগত খাপখোৱা ডিজাইন বা আৰ্হিৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয় যি দৈনন্দিন জীৱনত পিন্ধাৰ যোগ্য। <ref>{{cite news|title=Green Beauty Pageants Round The Globe|url=http://thegreenloopblog.com/green-beauty-pageants-round-the-globe/2473|publisher=In The Loop Greenloop – Green Life. Green Style.|first=Remy|last=C.|date=August 22, 2009|access-date=August 22, 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090828230752/http://thegreenloopblog.com/green-beauty-pageants-round-the-globe/2473|archive-date=August 28, 2009|archivedate=August 28, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090828230752/http://thegreenloopblog.com/green-beauty-pageants-round-the-globe/2473|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=The 2nd Miss Earth Eco-Fashion Design Competition|url=http://www.missearth.info/news.php|publisher=Miss Earth Website|first=Lorraine|last=Schuck|date=July 10, 2009|access-date=August 22, 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721224835/http://www.missearth.info/news.php|archive-date=July 21, 2011|archivedate=July 21, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721224835/http://www.missearth.info/news.php|deadurl=yes}}</ref> ===অৱস্থান=== [[Image:Vinpearl Hotel - Nha Trang.jpg|thumb|ভিয়েটনামৰ ভিনপাৰ্ল ৰিজৰ্ট, ২০১০ চনত ফিলিপাইনছৰ বাহিৰৰ প্ৰথম স্থান।]] প্ৰতিযোগিতাখন ২০০১ চনৰ পৰা ২০০৯ চনলৈ প্ৰতি বছৰে ফিলিপাইনছত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=opolis-earth/> ২০০৬ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰত চিলিৰ ছান্টিয়াগোত মিছ আৰ্থ ২০০৬ অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছিল, কিন্তু আয়োজক দেশখনে আয়োজক সমিতিৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত ব্যৰ্থ হয়; ফলত প্ৰতিযোগিতাখন ফিলিপাইনছলৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। <ref>{{cite news|title=Miss Philippines Earth 2006: Height is might|url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife03_may20_2006|newspaper=Manila Standard Today|first=Giovanni Paolo J.|last=Yazon|date=May 20, 2006|access-date=January 5, 2009}}</ref><ref>{{cite news|title=MTN, Culture Clan Launch Miss Earth Cameroon Contest|url=http://www.postnewsline.com/2006/04/mtn_culture_cla.html|publisher=The Post Online, Cameroon|first=Walter Wilson|last=Nana|date=April 3, 2006|access-date=January 3, 2009}}</ref><ref>{{cite news|title=Global beauties campaign against global warming|url=http://www.pep.ph/articles/11398/Global-beauties-campaign-against-global-warming|publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc.|first=Wells|last=Avante|date=November 14, 2006|access-date=January 3, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080521051748/http://www.pep.ph/articles/11398/Global-beauties-campaign-against-global-warming|archive-date=May 21, 2008|url-status=dead|archivedate=May 21, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080521051748/http://www.pep.ph/articles/11398/Global-beauties-campaign-against-global-warming|deadurl=yes}}</ref> ২০০৮ চনত, মেট্ৰ'পলিটান মানিলাৰ বাহিৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="times-weekend/20081116week1.html">{{cite news|title=Miss Earth 2008: The world of Karla Paula Ginteroy Henry|url=http://www.manilatimes.net/national/2008/nov/16/yehey/weekend/20081116week1.html|publisher=The Manila Times (Sunday Times)|first=Rome|last=Jorge|date=November 16, 2008|access-date=November 16, 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090316123040/http://www.manilatimes.net/national/2008/nov/16/yehey/weekend/20081116week1.html|archive-date=March 16, 2009|archivedate=March 16, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090316123040/http://www.manilatimes.net/national/2008/nov/16/yehey/weekend/20081116week1.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=Cebu bet is 1st Asian to win Miss Earth|url=http://beta.philstar.com/Article.aspx?articleId=414423|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423131735/http://beta.philstar.com/Article.aspx?articleId=414423|url-status=dead|archive-date=April 23, 2017|newspaper=Philippine Star|first=Marigold|last=Lebumfacil|date=November 11, 2008|access-date=November 15, 2008|archivedate=April 23, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423131735/http://beta.philstar.com/Article.aspx?articleId=414423|deadurl=yes}}</ref> ইয়াক ২০০৮ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত পাম্পাঙ্গাৰ এঞ্জেলছ চিটিৰ ক্লাৰ্ক এক্সপো এম্ফিথিয়েটাৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল। <ref name="globalnation.inquirer-news/breakingnews/view/20081110-171362/RP-bet-crowned-Ms-Earth-2008">{{cite news|title=RP bet crowned Ms Earth 2008|url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20081110-171362/RP-bet-crowned-Ms-Earth-2008|newspaper=Philippine Daily Inquirer|first=Armin|last=Adina|date=November 10, 2008|access-date=November 28, 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090515173244/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20081110-171362/RP-bet-crowned-Ms-Earth-2008|archive-date=May 15, 2009 }}</ref><ref name="abs-cbnnews-entertainment/11/09/08/philippine-bet-miss-earth-2008">{{cite news|title=Philippine bet is Miss Earth 2008|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/11/09/08/philippine-bet-miss-earth-2008|publisher=ABS-CBN News|date=November 10, 2008|access-date=November 28, 2008|archivedate=April 28, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200428213330/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/09/08/philippine-bet-miss-earth-2008|deadurl=yes}}</ref> ২০০৯ চনত, প্ৰতিযোগিতাখন প্ৰথমবাৰৰ বাবে লুজন দ্বীপৰ বাহিৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল। মিছ আৰ্থ 2009-ৰ বাবে ৰাজ্যাভিষেক নিশাৰ স্থান ফিলিপাইনছৰ বৰাকে দ্বীপৰ বৰাকে ইকোভিলেজ ৰিজৰ্ট আৰু কনভেনচন চেণ্টাৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Boracay host to 80 beauty queens|url=http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20091120-237295/Boracay-host-to-80-beauty-queens|newspaper=Philippine Daily Inquirer|first=Armin|last=Adina|date=November 20, 2009|access-date=January 29, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091123095809/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20091120-237295/Boracay-host-to-80-beauty-queens|archive-date=November 23, 2009|archivedate=November 23, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091123095809/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view/20091120-237295/Boracay-host-to-80-beauty-queens|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=Boracay Island to host Miss Earth 2009|url=http://www.mb.com.ph/node/222546/boracay-i|publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation|first=Boy Ryan B.|last=Zabal|date=September 29, 2009|access-date=January 29, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091111151345/http://www.mb.com.ph/node/222546/boracay-i|archive-date=November 11, 2009}}</ref> ২০১০ চনত, অৱশেষত ফিলিপাইনছৰ বাহিৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাখন অনুষ্ঠিত হৈছিল। মিছ আৰ্থ ২০১০ৰ বাবে ৰাজ্যাভিষেক নিশাৰ স্থান ভিয়েটনামৰ নহা ট্ৰাংৰ ভিনপাৰ্ল লেণ্ড এম্ফিথিয়েটাৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০১০ চনত, অৱশেষত ফিলিপাইনছৰ বাহিৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাখন অনুষ্ঠিত হৈছিল। মিছ আৰ্থ ২০১০-ৰ বাবে ৰাজ্যাভিষেক নিশাৰ স্থান ভিয়েটনামৰ নহা ট্ৰাঙৰ ভিনপাৰ্ল লেণ্ড এম্ফিথিয়েটাৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল। <ref name="faria-vinpearl">{{cite news|last1=Kapoor|first1=Priyanka|title=Nicole Faria wins Miss Earth title|url=http://www.apunkachoice.com/content/article/sid100004003-nicole_faria_wins_miss_earth_title/|access-date=January 31, 2016|publisher=Apun Ka Choice|date=December 5, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905220604/http://www.apunkachoice.com/content/article/sid100004003-nicole_faria_wins_miss_earth_title/|archive-date=September 5, 2015}}</ref><ref name="favoritism-faria">{{cite magazine|last1=Online|first1=India Today|title=No favouritism at beauty pageants: Miss Earth Nicole Faria|url=http://indiatoday.intoday.in/story/no-favouritism-at-beauty-pageants-miss-earth-nicole-faria/1/159913.html|access-date=January 31, 2016|magazine=[[India Today]]|date=November 14, 2011}}</ref><ref name="vinpearl-land">{{cite news|last1=Chakori|first1=Chikni|title=Miss India Nicole Faria is Miss Earth 2010|url=http://frontierindia.net/miss-india-nicole-faria-is-miss-earth-2010/|access-date=January 31, 2016|publisher=Frontier India|date=December 5, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907042152/http://frontierindia.net/miss-india-nicole-faria-is-miss-earth-2010|archive-date=September 7, 2011|archivedate=September 7, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907042152/http://frontierindia.net/miss-india-nicole-faria-is-miss-earth-2010|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনত, প্ৰতিযোগিতাখন 3 ডিচেম্বৰ, ২০১১ তাৰিখে থাইলেণ্ডৰ বেংককৰ মুয়াং থং থানিৰ ইম্পেক্টত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছিল কিন্তু থাইলেণ্ডৰ বান পৰিস্থিতিৰ বাবে, কেৰোচেল প্ৰডাকচনে মিছ আৰ্থ ২০১১ প্ৰতিযোগিতাৰ স্থান ফিলিপাইনছৰ মানিলালৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news|last=Elona|first=Jamie Marie|title=Miss Earth Thailand saddened by change of pageant venue from Bangkok to Manila|url=http://lifestyle.inquirer.net/24767/miss-earth-thailand-saddened-by-change-of-pageant-venue-from-bangkok-to-manila|access-date=January 23, 2012|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=November 29, 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Miss Earth candidates plant trees in CamSur|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/11/26/11/miss-earth-candidates-plant-trees-camsur|access-date=January 23, 2012|newspaper=[[ABS-CBN Corporation]]|date=November 26, 2011|archivedate=September 17, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180917000415/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/26/11/miss-earth-candidates-plant-trees-camsur|deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনত, প্ৰতিযোগিতাখন ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছিল কিন্তু আয়োজকসকলে সময়মতে নিম্নতম প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰা নাছিল, সেয়েহে ইয়াক ফিলিপাইনলৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল।<ref name="sabah-bali">{{cite news|last1=Doksil|first1=Mariah|title=Sabah beauties vie for Miss Malaysia Earth title|url=http://www.theborneopost.com/2012/07/05/sabah-beauties-vie-for-miss-malaysia-earth-title/|access-date=February 6, 2016|newspaper=[[The Borneo Post]]|date=July 5, 2012}}</ref><ref name="belize-bali">{{cite news|last1=News|first1=Belize|title=Jessel Lauriano: Miss Earth 2012–2013|url=http://www.belizetimes.bz/?p=14532|access-date=February 6, 2016|publisher=[[Belize Times]]|date=August 23, 2012}}</ref><ref name="turkscaicos-bali">{{cite news|last1=News|first1=Turks and Caicos|title=Three vie for Miss Earth TCI|url=http://tcweeklynews.com/three-vie-for-miss-earth-tci-p2876-127.htm|access-date=February 6, 2016|publisher=[[Turks and Caicos Weekly News]]|date=September 2, 2012}}</ref><ref name="missearth2012-bali1">{{cite news|last1=News|first1=Online|title=Miss Earth pageant scheduled for Bali|url=http://beatmag.com/daily/miss-earth-pageant-scheduled-for-bali/|access-date=February 6, 2016|publisher=The Beat Daily|date=July 25, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160214135823/http://beatmag.com/daily/miss-earth-pageant-scheduled-for-bali/|archive-date=February 14, 2016|archivedate=February 14, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160214135823/http://beatmag.com/daily/miss-earth-pageant-scheduled-for-bali/|deadurl=yes}}</ref> মিছ আৰ্থ ২০১২ ২৪ নৱেম্বৰ, ২০১২ তাৰিখে ফিলিপাইনছৰ মুনটিনলুপাৰ প্ৰাসাদত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name="missearth2012-muntinlupacity">{{cite news|last1=Adina|first1=Armin|title=Czech wins Miss Earth 2012 title; German-Filipino model is Ms Earth 'Air'|url=http://globalnation.inquirer.net/57869/czech-wins-miss-earth-2012-title-german-filipino-model-is-ms-earth-air|access-date=February 6, 2016|publisher=The Inquirer Company|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=November 25, 2012}}</ref><ref name="missearth2012-alabang">{{cite news|last1=Lo|first1=Ricky|title=Beauties all in a row|url=http://www.philstar.com/entertainment/2012-11-16/867277/beauties-all-row|access-date=February 6, 2016|newspaper=[[The Philippine Star]]|date=November 16, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206103207/http://www.philstar.com/entertainment/2012-11-16/867277/beauties-all-row|archive-date=February 6, 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="versailles-palace">{{cite news|last1=News|first1=Online|title=Miss Earth 2012 Winner – Miss Czech Republic Tereza Fajksova wins title in Philippines|url=http://uktodaynews.com/15952/miss-earth-2012-winner-miss-czech-republic-tereza-fajksova-wins-title-in-philippines/|access-date=February 6, 2016|publisher=UK Today News|date=November 28, 2012|archivedate=February 6, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206170218/http://uktodaynews.com/15952/miss-earth-2012-winner-miss-czech-republic-tereza-fajksova-wins-title-in-philippines/|deadurl=yes}}</ref><ref name="missearth2012-gmaversailles">{{cite news|last1=Geronimo|first1=Gian C.|title=Fil-German model places 2nd in Miss Earth contest|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/284022/news/pinoyabroad/fil-german-model-places-2nd-in-miss-earth-contest|access-date=February 6, 2016|publisher=GMA News Online, [[GMA Network Inc.]]|date=November 27, 2012}}</ref> ২০১৫ চনত, অষ্ট্ৰিয়াৰ ভিয়েনাৰ মাৰ্ক্স হালেত ইউৰোপত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.rappler.com/life-and-style/specials/miss-earth/philippines/134060-angelia-ong-miss-philippines-earth-journey|title=Miss Earth 2015 Angelia Ong on her reign so far, Miss PH Earth successor|last=Villano|first=Alexa|date=May 30, 2016|work=[[Rappler]]|access-date=December 11, 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/2015/07/02/1472183/austria-hosts-2015-miss-earth-tilt|title=Austria hosts 2015 Miss Earth tilt|date=July 2, 2015|work=[[The Philippine Star]]|access-date=December 11, 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702104139/http://www.philstar.com/entertainment/2015/07/02/1472183/austria-hosts-2015-miss-earth-tilt|archive-date=July 2, 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thelocal.at/20151115/vienna-to-host-miss-earth-pageant|title=Vienna to host Miss Earth pageant|last=News|first=Austria|date=November 15, 2015|work=[[The Local]]|access-date=December 11, 2017}}</ref> ==মিছ আৰ্থ বাবৰ অধিকাৰিসকলৰ গেলেৰী== <gallery> File:Lindsey Marie Coffey (cropped).jpg|মিছ আৰ্থ ২০২০<br/>লিণ্ডচে কফে<br/>আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ File:Phương Khánh on SaigonTV.jpg|মিছ আৰ্থ ২০১৮<br/>ফুওং খানহ নগুয়েন <br/>ভিয়েটনাম File:|Miss Earth 2016<br/>[[কেথৰিন এস্পিন]]<br/> ইকুৱেডৰ File:Angelia Ong supports International Women's Day.jpg|মিছ আৰ্থ ২০১৫<br/>[[এঞ্জেলিয়া অং]]<br/> ফিলিপাইনচ File:Jamie Herrell (Miss Philippines Earth 2014 ).jpg|মিছ আৰ্থ ২০১৪<br/>[[জেমি হেৰেল]]<br/> ফিলিপাইনচ File:Tereza Fajksova Olympia 2013.jpg|মিছ আৰ্থ ২০১২<br/>[[তেৰেজা ফাজকছোভা]]<br/> চেক গণৰাজ্য File:Nicole Faria at the First look launch of 'Yaariyan'.jpg|মিছ আৰ্থ ২০১০ <br/> [[নিকোল ফাৰিয়া]]<br/> ভাৰত File:Earth2009press01.jpg|মিছ আৰ্থ ২০০৯<br/>[[লাৰিছা ৰামোছ]]<br/>ব্ৰাজিল File:Karla Henry.jpg|মিছ আৰ্থ ২০০৮<br/>[[কাৰ্লা হেনৰী]]<br/> ফিলিপাইনচ File:MissEarth2007.jpg|মিছ আৰ্থ ২০০৭<br/>[[জেচিকা ট্ৰিস্কো-ডাৰ্ডেন| জেছিকা ট্ৰিস্কো]]]<br/>কানাডা File:Hilhernandez.png|মিছ আৰ্থ ২০০৬<br/>[[হিল হাৰ্নান্দেজ]]<br/> চিলি File:MissEarth2005.jpg|মিছ আৰ্থ ২০০৫<br/>[[আলেকজেন্দ্ৰা ব্ৰাউন]]<br/> ভেনিজুৱেলা File:Priscilla Meirelles.jpg|মিছ আৰ্থ ২০০৪<br/>[[প্ৰিচিলা মেইৰেলেছ]]<br/> ব্ৰাজিল File:Catharina Svensson, Miss Earth 2001.jpg|মিছ আৰ্থ ২০০১<br/>[[কেথাৰিনা স্বেন্সন]]<br/> ডেনমাৰ্ক </gallery> ==উৎস== dwrb7h29v3tx93p7de3n72k1mxlkh4k 0 82467 615609 614571 2026-07-04T02:05:25Z হানিফ আলী 19725 /* বিধান সভাৰ সদস্য */ + 615609 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name= দুলিয়াজান | state=[[অসম]] | district=[[Dibrugarh district|ডিব্ৰুগড়]] | loksabha_cons = [[Dibrugarh Lok Sabha constituency|ডিব্ৰুগড়]] | established={{Start date and age|df=yes|paren=yes|১৯৭৮}} | mla= | latest_election_year = | party= | type = SLA | reservation = নাই | constituency_no = ৯০ | map_image = Duliajan Assembly constituency map 2023.svg }} {{বিধানসভা সমষ্টি |name=দুলিয়াজান |lacno=৯০ |district=ডিব্ৰুগড় |total in district=সাতখন |mpc=ডিব্ৰুগড় |total in mpc=দহখন |other=নখন |ডিব্ৰুগড়|চাবুৱা–লাহোৱাল|খোৱাং|টিংখং|নাহৰকটীয়া||district1=ডিব্ৰুগড় |তিনিচুকীয়া|ডিগবৈ|মাকুম|||district2=তিনিচুকীয়া ||||||district3= |||||district4= |last=মাৰ্ঘেৰিটা }} ==বিধান সভাৰ সদস্য== {| class="wikitable sortable" !বৰ্ষ !নাম ! colspan="2" |ৰাজনৈতিক দল |- |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] |যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা | bgcolor="#FFC0CB" | |[[জনতা পাৰ্টি]] |- |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] |অমিয়া গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] |অমিয়া গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] |অমিয়া গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |ৰামেশ্বৰ তেলি | bgcolor="#f97d09" | |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] |ৰামেশ্বৰ তেলি | bgcolor="#f97d09" | |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] |অমিয়া গগৈ | bgcolor="#00BFFF" | |[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] |তেৰছ গোৱালা | bgcolor="#f97d09" | |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] |তেৰছ গোৱালা<ref name=election2021>{{cite web |url=https://eci.gov.in/files/file/13620-assam-general-legislative-election-2021/ |title=Assam General Legislative Election 2021 |publisher=[[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] |accessdate=13 November 2021}}</ref> | bgcolor="#f97d09" | |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |- |[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |ৰামেশ্বৰ তেলী |bgcolor="f97d09"| |[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{Assembly constituencies of Assam}} fmf1np4bn91xnkxckr59mlheg42uc7h 0 96326 615601 385733 2026-07-03T21:27:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615601 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = person | honorific_prefix = | name = মিনিমি <br /> Minimi | honorific_suffix = | image = Minimi NL.jpg | image_upright = | image_size = | landscape = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = ইংৰাজী | birth_name = নীলোৎপল লহকৰ | alias = | birth_date = {{Birth date and age|1995|06|11}} | birth_place = [[নলবাৰী]], [[অসম]] | origin = | genre = | occupation = ৰেপাৰ, গায়ক, অভিনেতা | instrument = | years_active = ২০১৫ – বৰ্তমানলৈকে | label = | current_member_of = | past_member_of = | spouse = | partner = | website = | module = | module2 = | module3 = }} '''নীলোৎপল লহকৰ''' ({{lang-en|Neelotpal Lahkar}}; পেছাগতভাৱে '''মিনিমি''' বা '''মিনিমি এন.এল.''' নামেৰে পৰিচিত) হৈছে ভাৰতৰ এজন ভাৰতীয় ৰেপাৰ, গায়ক তথা অভিনেতা। ১৯৯৫ চনৰ ১১ জুন তাৰিখে তেওঁ নলবাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/art-culture/rapping-in-regional-languages-young-indian-voices-find-expression-in-hip-hop-tackling-topics-from-sexuality-to-village-life-indianhiphop-regionalrap-101682689974344-amp.html|title= Capitalism, village life, divinity: More young voices from the Indian rap scene|last= |first= |date= |website= |publisher=Hindustan Times|access-date=|quote=}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jbcollege.org/index.php/j-b-college-film-society |title=J.B. College Film Society |last= |first= |date= |website=jbcollege.org |publisher= |access-date= |quote= |archivedate=2023-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230527151400/https://jbcollege.org/index.php/j-b-college-film-society |deadurl=yes }}</ref><ref>https://rupaliparda.com/archives/20905</ref><ref>https://assamtimespost.in/?p=50803</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯৯৫ চনৰ ১১ জুনত জন্মগ্ৰহণ কৰা মিনিমিৰ ঘৰ [[নলবাৰী জিলা]]ৰ পাণ্ডুলা নামৰ এখন সৰু গাঁৱত। তেওঁৰ পিতৃ প্ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ লহকৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু মাতৃ অনু লহকৰ এগৰাকী গৃহিণী। ==কৰ্মজীৱন== ===গায়ক হিচাপে=== {| class="wikitable" width=100% |- ! নং ! বোলছবি ! গীত(সমূহ) ! সহ-শিল্পী(সকল) ! তথ্যসূত্ৰ |- | ১ | [[কানীন (চলচ্চিত্ৰ)|কানীন - এ ছিক্ৰেট ছাৰ্চ]] | কানীন | বে’ছহ’ল | <ref>{{cite web |url=https://m.imdb.com/title/tt8257434/|title= Kaaneen - A Secret Search |last= |first= |date= |website= |publisher=IMDb|access-date=|quote=}}</ref> |- | ২ | [[গৰু (চলচ্চিত্ৰ)|গৰু (২০২১)]] | গৰু | [[দীপলিনা ডেকা]] | <ref>{{cite web |url=https://m.imdb.com/title/tt14066050/|title=Goru (2021) |last= |first= |date= |website= |publisher=IMDb|access-date=|quote=}}</ref> |- | ৩ | ৰাজনীতি (২০২২) | ইনকিলাব | [[জুবিন গাৰ্গ]] | |- | ৪ | ব্লেক এণ্ড হোৱাইট (২০২৩) | ক’লা-বগা | ৰাজদ্বীপ ঘোষ | <ref name=bw>{{cite web |url=https://m.imdb.com/title/tt27003626/|title= Black n White (2023)|last= |first= |date= |website= |publisher=IMDb|access-date=|quote=}}</ref> |- | ৫ | বুৰ্বকৰ খেল - গে’ম অৱ ফুল্‌ছ | মুনলাইট, হোৱাট্‌ছ ইয়ৰ নে’ম , বন্ধ কৰ, গে’ম অৱ ফুল্‌ছ | কে’ছী | <ref name=khel>{{cite web |url=https://m.imdb.com/title/tt21923422/|title= Burbokor Khel - Game of fools|last= |first= |date= |website= |publisher=IMDb|access-date=|quote=}}</ref> |} ==বিতৰ্ক== অসমত কা-বিৰোধী আন্দোলনৰ সময়ত অসংখ্য শিল্পীয়ে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু মিনিমিকে ধৰি কিছু মুষ্টিমেয় ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ "বাংলাদেশী" গীতৰ কথা গাইছিল, যিবোৰক বিদেশী-ভীত আৰু হিংসাত্মক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ ৰাজ্যতে বিতৰ্কৰ ঢৌৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ ফলত কৰ্তৃপক্ষই গীতটো ৰাজহুৱাকৈ বজোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। অৱশেষত উত্তেজনা কমি অহাৰ লগে-লগে গীতটোৰ ওপৰত থকা নিষেধাজ্ঞা উঠাই লোৱা হৈছিল।<ref name=bdesh>{{cite web|url= https://ahummingheart.com/features/long-reads/anatomy-of-protest-music-in-assam-during-the-time-of-caa-protests/|title= Anatomy of Protest Music in Assam during the time of CAA Protests|last= Das|first= Amlan|date= |website= ahummingheart.com|publisher= |access-date= |quote= |archivedate= 2023-05-27|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230527150424/https://ahummingheart.com/features/long-reads/anatomy-of-protest-music-in-assam-during-the-time-of-caa-protests/|deadurl= yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 3r31pqfuthcyu7z47vwvywxf1bch3ck 0 97968 615595 375085 2026-07-03T20:00:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615595 wikitext text/x-wiki '''মালতী মেম''' ({{lang-en | Maloti Mem}}) ওৰফে মুংৰী ওৰাং [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ নেতৃত্বত হোৱা [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ এগৰাকী শ্বহীদ৷ তেঁৱেই আছিল ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সমগ্ৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰথম মহিলা শ্বহীদ৷ মুংৰী ওৰাং লালমাটি চাহবাগিছাৰ শ্ৰমিক আছিল৷ অসহযোগ আন্দোলনত বৰাক উপত্যকাত হোৱা ’মদ নিবাৰণী’ কাৰ্যত অংশ গ্ৰহণ কৰি পুলিচৰ গুলীত মৃত্যু মুখত পৰে৷<ref name="মা">{{cite web | url=https://www.sarothiasom.in/2022/04/20/assamese-women-in-independence-movement/ | title=ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অসমীয়া নাৰী | accessdate=21 August 2023}}</ref> মালতী মেম মহাত্মা গান্ধীৰ মাদক দ্ৰব্য বিৰোধী আহ্বানত গঢ়ি উঠা চাহ-বাগিছাৰ মদ-নিবাৰণী সংস্থাৰ কৰ্মী আছিল৷<ref name="ও">{{cite web | url=https://prathamkhabartv.com/women-mutyr-of-assam/ | title=স্বাধীনতাৰ বাবে নিজৰ প্ৰাণকো তুচ্ছজ্ঞান কৰা.... | accessdate=21 August 2023 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই কাৰ্যৰ বাবেই পুলিচৰ গুলীত ১৯২১ চনত মালতী মেম শ্বহীদ হৈছিল৷<ref name="মাল">{{cite web | url=https://blog.mygov.in/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A7%80%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A7%B0-%E0%A6%B9%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%BE/ | title=দেশৰ স্বাধীনতাৰ হকে প্ৰাণ ত্যাগ কৰা..... | accessdate=21 August 2023}}</ref><ref name="m">{{cite web | url=https://amritmahotsav.nic.in/unsung-heroes-detail.htm?308 | title=Malati Mem | accessdate=21 August 2023}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] 6l8x0ekoddhe1owdknacdvv6b4ercnt 0 100075 615641 606094 2026-07-04T06:37:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615641 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = শ্ৰী গুনসিংহে <br> සිරි ගුණසිංහ |other_names = |image = Siri-gunasinghe.JPG |image_size = |caption = |birth_date = {{Birth date|1925|02|18|df=yes}} |birth_place = Kegalle, [[শ্ৰীলংকা]] |death_date = {{death date and age|2017|05|25|1925|02|18|df=yes}} |death_place = ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া, [[কানাডা]] |death_cause = |resting_place = |resting_place_coordinates = |nationality = শ্ৰী লংকান |education = মহিন্দ্ৰ কলেজ<br> ইউনিভাৰচিটি অৱ চেইলন |years_active = |party = |occupation = বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক |known_for = লেখন<br />কবিতা<br />সাহিত্য সমালোচনা |spouse = |children = |awards = |signature = |website = |footnotes = }} '''শ্ৰী গুণসিংহে''' ({{lang-en|Siri Gunasinghe}}; সিংহলী: සිරි ගුණසිංහ ; ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯২৫ – ২৫ মে’ ২০১৭) শ্ৰীলংকাৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ, কবি, সংস্কৃতিবিদ, শিল্পকলা ইতিহাসবিদ, লেখক তথা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আছিল।<ref>{{cite web|title=Death of Prof. Emeritus Siri Gunasinghe|url=http://dailynews.lk/2017/05/26/local/117115/death-prof-emeritus-siri-gunasinghe|work=Daily News|access-date=1 August 2017}}</ref> মুক্ত সিংহল কবিতাৰ সৃষ্টিশীলতাক নিখুঁত আৰু তীক্ষ্ণ কৰাত তেওঁ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name= siri>{{cite web|title=Siri Gunasinghe|url=http://www.dinamina.lk/2017/05/31/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/34920|work=Dinamina|access-date=1 August 2020|archivedate=4 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210504152903/http://www.dinamina.lk/2017/05/31/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/34920|deadurl=yes}}</ref> সিংহলী সাহিত্যত সাহিত্যিক ভাষাৰ পৰিৱৰ্তে কথিত ভাষা ব্যৱহাৰত গুণসিংহেই অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। <ref>{{cite web|title=Simple Siri |url=http://www.saaravita.lk/saara-column/522275/සිම්පල්-සිරි|work=saaravita|access-date=1 August 2020}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== শ্ৰীলংকাৰ কেগালে জিলাৰ ৰুৱানৱেলাত শ্ৰী গুণসিংহেৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ মহিন্দা মহাবিদ্যালয়, গালে আৰু চেইলন বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষা লাভ কৰিছিল। চৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়ত, তেওঁ ‘ভাৰতীয় চিত্ৰকলাৰ কৌশল’ সন্দৰ্ভত পিএইচডি সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web|title=Siri Gunasinghe : Rebel with a literary clout|url=http://archives.sundayobserver.lk/2005/01/16/fea25.html|work=Sunday Observer|access-date=1 August 2020}}</ref> পিছলৈ শ্ৰী গুনসিংহে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা হয় আৰু শ্ৰীলংকাৰ পেৰাডেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কানাডাৰ ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ ভিক্টোৰিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰে। ইয়াত তেওঁ শিল্পকলাৰ ইতিহাস পঢ়াইছিল।<ref>{{cite web|title=Siri Gunasinghe is silent |url=https://www.bbc.com/sinhala/sri-lanka-40053257|work=BBC Sinhala|access-date=1 August 2020}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ পেৰিছ ভ্ৰমণ কৰিছিল; য’ত তেওঁ তেওঁৰ পঢ়া-শুনা অব্যাহত ৰাখে আৰু ''লা টেকনিক দে লা পেইনচাৰ ইণ্ডিনে ডি’এপ্ৰছ লেচ টেক্সটেছ ডু চিলপা'' লিখে।<ref>Siri Gunasinghe, ''La technique de la peinture indienne d'après les textes du Silpa'' (Paris : Presses universitaires de France, 1957).</ref> তেওঁৰ ভাতৃ ধৰ্ম গুণসিংহে, কলম্বোৰ নালন্দা মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ আছিল।<ref name= guna>{{cite web|title=He pierced deep into expression|url=http://www.dailynews.lk/2017/05/31/features/117416/he-pierced-deep-expression|work=Daily News|access-date=1 August 2020}}</ref> গুণসিংহে ১৯৭০ চনৰপৰা কানাডাত বাস কৰিছিল। ২০১৭ চনৰ ২৫ মে’ত ৯২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web|title=Prof. Siri Gunasinghe passes away|url=http://sinhala.lankapuvath.lk/2017/05/26/%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B7%8F%E0%B6%A0%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%92-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%AB%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84-%E0%B6%85%E0%B6%B7/|work=lankapuvath|access-date=1 August 2020|archivedate=23 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200923204054/http://sinhala.lankapuvath.lk/2017/05/26/%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B7%8F%E0%B6%A0%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%92-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%AB%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84-%E0%B6%85%E0%B6%B7/|deadurl=yes}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== তেওঁৰ আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট সাফল্যবোৰ হৈছে; ১৯৫৬ চনত কবিতা সংকলন ''মাছ লিয়া নতি আতা'' (ব্লিচড বোনছ) প্ৰকাশৰ সৈতে সিংহলী কবিতাত মুক্ত শ্লোকৰ সৃষ্টি; ই সেই সময়ৰ সাহিত্যত এক বিপ্লৱৰ সূচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Siri Gunasinghe is a cultural giant|url=https://silumina.lk/2017/05/27/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%92-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84-%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B7%98%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A-%E0%B6%BA%E0%B7%9D%E0%B6%B0%E0%B6%BA%E0%B7%99%E0%B6%9A%E0%B7%8A|work=Silumina|access-date=1 August 2020|archivedate=4 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210504151401/https://silumina.lk/2017/05/27/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%92-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84-%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B7%98%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A-%E0%B6%BA%E0%B7%9D%E0%B6%B0%E0%B6%BA%E0%B7%99%E0%B6%9A%E0%B7%8A|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ১৯৬০ চনত ''হেৱেনেলা'' প্ৰকাশ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=In the shadow of metamorphosis |url=https://dailynews.lk/2017/06/07/features/118125/shadow-metamorphosis|work=Daily News|access-date=1 August 2020}}</ref> যাক চেতনা বৰ্ণনা শৈলীৰ নিয়ম অনুসৰি লিখা প্ৰথম সিংহলা উপন্যাস বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=Tribute: Prof Emeritus Siri Gunasinghe : Author, historian and critic |url=http://www.sundayobserver.lk/2017/05/28/news/tribute-prof-emeritus-siri-gunasinghe-author-historian-and-critic|work=Sunday Observer|access-date=1 August 2020}}</ref> গুণসিংহে তেওঁৰ লিখনিত সিংহল আখৰ ''এন'' আৰু ''এল'' (මූර්ධජ ''ණ'' සහ ''ළ'' বৰ্জন কৰিছিল।<ref name= siri /> তেওঁ তেওঁৰ কবিতাবোৰ এনেকুৱা বিষয়বস্তুৰ ওপৰত লিখিছিল যিবোৰ ''মী হৰাকা'' আৰু ''ৰাথু কেকুলা''ৰ দৰে বিষয়বস্তুতকৈ বহুত বেলেগ আছিল। কিন্তু তেওঁ সিংহল কবিতাত দৃষ্টান্ত প্ৰৱৰ্তন কৰা প্ৰথমগৰাকী ব্যক্তি আছিল।<ref name= siri />তেওঁৰ অন্যান্য কবিতা সংকলনসমূহৰ ভিতৰত আছে ''আবি নিকমানা'' (১৯৫৮), ''ৰাথু কেকুলা'' (১৯৬২) আৰু ''অলকামনন্দৱা'' (১৯৯৮)।<ref>{{cite web|title=Siri Gunasinghe is the revolutionary poet of modern Sinhala poetry|url=https://www.silumina.lk/2019/12/07/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%83/%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%92-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84-%E0%B6%B1%E0%B7%96%E0%B6%AD%E0%B6%B1-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B7%80%E0%B7%93%E0%B6%BA-%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F|work=Silumina|access-date=1 August 2020|archivedate=4 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804142813/http://www.silumina.lk/2019/12/07/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%83/%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%92-%E0%B6%9C%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84-%E0%B6%B1%E0%B7%96%E0%B6%AD%E0%B6%B1-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%9A-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B7%80%E0%B7%93%E0%B6%BA-%E0%B6%9A%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ''সিংহলা চনট্ৰিবিউচন টু দ্য বুদ্ধ ষ্টেচু'' শীৰ্ষক গৱেষণা প্ৰবন্ধটো লিখিছিল যিয়ে বেছিভাগ মন্দিৰৰ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস হোৱা ম্যুৰালবোৰৰ প্ৰতি মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিছিল।<ref name= guna /> ১৯৬৮ চনত তেওঁ এখন চিত্ৰনাট্য লিখে আৰু তাৰ আধাৰত ''সাত সমুদুৰা'' চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰে; এই চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰ ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Siri Gunasinghe|url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-siri-gunasinghe-1392.html|work=films.lk|access-date=1 August 2020}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চিনেমাখনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকসহ আঠটা সৰসাৱী বঁটা লাভ কৰে।<ref name= siri /><ref>{{cite web|title=Sarasaviya Film Festival - 1968|url=http://archives.sarasaviya.lk/awards/?fn=1968|work=Sarasaviya|access-date=1 August 2020|archivedate=23 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201123195737/http://archives.sarasaviya.lk/awards/?fn=1968|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ চিনেমাখনৰ কষ্টিউমও ডিজাইন কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=The versatile exponent:Prof. Siri Gunasinghe|url=http://www.dailymirror.lk/article/The-versatile-exponent-Prof-Siri-Gunasinghe-129763.htmlwork=Daily Mirror|access-date=1 August 2020}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> শ্ৰীলংকাৰ এগৰাকী অগ্ৰনী বুক কভাৰ ডিজাইনাৰ (গ্ৰন্থ প্ৰচ্ছদ নিৰ্মাতা) বুলিও গণ্য কৰা হয় আৰু তেওঁ কেইবাটাও ৰেডিঅ’ অনুষ্ঠানো পৰিচালনা কৰিছে।<ref>{{cite web|title=The poet who dared |url=http://archives.sundayobserver.lk/2007/10/14/imp16.asp|work=Sunday Observer|access-date=1 August 2020}}</ref> ২০১০ চনত তেওঁ ''চিগিৰিয়াঃ কাশ্যপেজ সৌন্দৰ্য প্ৰাণময়'' নামৰ ৰচনাখন প্ৰকাশ কৰে, যাক আগতে ২০০৮ চনত ''কাচ্ছাপাচ্‌ হ’মেজ টু বিউটি'' শীৰ্ষকেৰে অনুবাদ কৰা হৈছিল। [7] [17]<ref name= guna /><ref>{{cite web|title=Siri Gunasinghe meets the Apsaras |url=http://archives.sundayobserver.lk/2010/01/03/mon10.asp|work=Sunday Observer|access-date=1 August 2020}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 7g51qzpmt57fw0pr1ur0oewdjt9apcb 0 107010 615701 615320 2026-07-04T11:56:39Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:বাক্সা জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 615701 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয় বাক্সা | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ২০১৬ চনত | closed = | type = | affiliation = [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = শ্ৰী অমৃত বড়ো | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = আনন্দ বজাৰ [[ বাক্সা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =ডি. বি. ডি. কলেজ | mascot = | affiliations = [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] | website =<ref name="Higher Education">{{cite web | url=https://dbdcollege.mydurable.com/ | title=Dakshin Bijni Degree College | publisher=dbdcollege.mydurable.com | accessdate=11 September 2024}}</ref> | logo = | footnotes = }} '''দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয়''' ({{Lang-en|Dakshin Bijni Degree College}}) [[অসম]]ৰ [[বাক্সা জিলা]]ৰ [[শালবাৰী]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত আনন্দবজাৰ অঞ্চলৰ এখন উচ্চশিক্ষাৰ শিক্ষানুষ্ঠান।<ref name=":-1">{{cite web | url=https://dbdcollege.mydurable.com/ | title=DBD College | accessdate=24 August 2024}}</ref> এই মহাবিদ্যালয়খন [https://buniv.edu.in/ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ==ইতিহাস== দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয়খন [[অসম]]ৰ [[বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ(বি.টি.চি.) অন্তৰ্ভুক্ত [[বাক্সা জিলা]]ৰ [[শালবাৰী]] মহকুমাৰ আনন্দবজাৰ অঞ্চলৰ উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ ভিতৰত অন্যতম। সমগ্ৰ দক্ষিণ বিজনী অঞ্চলৰ উঠি অহা প্ৰজন্মৰ উচ্চ শিক্ষাৰ সুব্যৱস্থা অভাৱ দেখি কেইগৰাকীমান শিক্ষাবিদ,সমাজসেৱক আৰু সচেতন জনসাধাৰণৰ উদ্যোগত ২০১৬ চনত মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ এই মহাবিদ্যালয়খনে বিভিন্ন দিশত সুনাম অৰ্জন কৰি আজিৰ দিনত সমগ্ৰ অঞ্চলৰ ভিতৰতে এখন আগশাৰীৰ মহাবিদ্যালয় ৰূপে পৰিগণিত হৈছে। <ref name="Educational institution ">{{cite web | url=https://dbdcollege.mydurable.com/ | title=Dakshin Bijni Degree College 1 | publisher=dbdcollege.mydurable.com | accessdate=10 September 2024}}</ref> ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। শেহতীয়াকৈ এই মহাবিদ্যালয়খনে ইংৰাজী স্নাতক(গুৰু) বিষয়ৰ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰিছে। দক্ষিণ বিজনী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[ বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational institution 2">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/dakshin-bijni-degree-college-assam-other-188197 | title=Dakshin Bijni Degree College/Bodoland University | publisher=shiksha.com | accessdate=10 September 2024 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==বিভাগসমূহ== *[[বড়ো]] *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== বৰটাৰী(আনন্দবজাৰ), পো.অ.:-আনন্দবজাৰ, থানা:-শালবাৰী, জিলা:-বাক্সা(বি.টি.আৰ.), অসম,পিন:-১৭৮৩১৮ ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বাক্সা জিলা]] d878bde9clgwwelxg15hfb9wqkc6xy3 0 107370 615702 602708 2026-07-04T11:57:03Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:বাক্সা জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 615702 wikitext text/x-wiki {{Infobox college |image = | name = শালবাৰী মহাবিদ্যালয়, শালবাৰী | established = ১৪ নবেম্বৰ,১৯৮৩ | founder = | principal = ডাঃ জগত চন্দ্ৰ বসুমতাৰী | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | city = [[শালবাৰী]], বাক্সা জিলা, বি.টি.আৰ. | state = [[অসম]] | country = ভাৰতবৰ্ষ | coor = {{coord|26|038|31|N|91|05|37|E|display=inline,title|type:edu_region:IN-AS}} | campus = পকী ভৱন | affiliations = [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = {{URL|www.salbaricollege.ac.in}} }} '''শালবাৰী মহাবিদ্যালয়''' ([[English language|English:]] Salbari College) এখন প্ৰাদেশিক মহাবিদ্যালয় বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত<ref>{{cite web|url=http://gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|publisher=Gauhati University|title=Affiliated Colleges|accessdate=9 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606080313/http://www.gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|archive-date=6 June 2017|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=6 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606080313/http://www.gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|publisher=Directorate of Higher Education, Assam|title=Provincialised colleges affiliated to Gauhati University|accessdate=9 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706192913/http://www.dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|archive-date=6 July 2017|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=6 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706192913/http://www.dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|deadurl=yes}}</ref> ইয়াত স্নাতক(কলা), স্নাতক (বিজ্ঞান) আৰু স্নাতকোত্তৰ (দূৰ শিক্ষা) পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। ==ইতিহাস== বৃহত্তৰ শালবাৰী অঞ্চলৰ উচ্চ শিক্ষাৰ সুব্যৱস্থা অভাৱ উদ্দেশ্যে দুৰ্বল আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থাৰ মাজতে স্থানীয় সচেতন শিক্ষাবিদ আৰু স্থানীয় সমাজসেৱকসকলৰ উদ্যোগত কেৱল ৰাজহুৱা অনুদানৰে নিজ মাটিত ১৯৮৩ চনৰ ১৪ নৱেম্বৰত শালবাৰী মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ বডোলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল কাউন্সিলৰ(বি. টি.চি.) বাক্সা জিলাৰ (অভিবক্ত বৰপেটা) নৱনিৰ্মিত শালবাৰী মহকুমাধিপতি কাৰ্য্লয় আৰু শালবাৰী ষ্টেডিয়াম (উঠীয়াগুৰি) ৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত, আৰু বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ নিচেই কাষতে অৱস্থিত। ই ভাৰত-ভূটান সীমান্তৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে আৰু ৩১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ পৰা ২৫ কিলোমিটাৰ উত্তৰে। মহাবিদ্যালয়ৰ চৌহদ প্ৰায় ৩৮ বিঘাৰো অধিক মাটিৰে আৱৰি আছে। ২০২২ চনলৈকে গুৱহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম চলি থাকি মহাবিদ্যালয়খন বৰ্তমান বডোলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত পাঠ্যক্ৰম চলি আছে। পূৰ্বতে মহাবিদ্যালয়খন একক ধাৰা (কেৱল কলা) শাখা শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। কলা ধাৰাটোৰ উপৰিও ২০২৩ চনত অসম চৰকাৰে অতিৰিক্ত ধাৰা হিচাপে মহাবিদ্যালয়খনত বিজ্ঞানৰ ধাৰা(শাখা)টো সংযোজন কৰিছে। বি.এ. আৰু বি. for Four Year Undergraduate Program (FYUGP) under NEP 2020 ৰ বাবে ২০২৩-২৪ বৰ্ষৰ শৈক্ষিক অধিবেশনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://salbaricollege.ac.in/ | title=Salbari College | publisher=salbari College.ac.in | accessdate=9 September 2024}}</ref> ==পাঠ্যক্ৰম== {{multicol}} ; স্নাতক(কলা) শাখা<ref name="Education ">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/salbari-college-assam-other-187105 | title=Salbari College A | publisher=Shiksha.com | accessdate=9 September 2024 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # স্নাতক (বড়ো) # স্নাতক (অসমীয়া) # স্নাতক (ইংৰাজী) # স্নাতক (ইতিহাস) # স্নাতক (অৰ্থনীতি) # স্নাতক (ৰাজনীতি বিজ্ঞান) # স্নাতক (দৰ্শন) # স্নাতক (শিক্ষা) {{col-break}} ; স্নাতক (বিজ্ঞান) শাখা # স্নাতক (উদ্ভিদ বিজ্ঞান) # স্নাতক (ৰসায়ন বিজ্ঞান) # স্নাতক (গণিত) # স্নাতক (পদাৰ্থ বিজ্ঞান) # স্নাতক (প্ৰাণীবিজ্ঞান) {{col-break}} ; স্নাতকোত্তৰ(কলা) পাঠ্যক্ৰম( গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় দূৰ শিক্ষা)<ref name="Distance Education">{{cite web | url=http://www.gucdoe.in/ | title=Gauhati University/Salbari College | publisher=gucdoe.in | accessdate=9 September 2024}}</ref> # স্নাতকোত্তৰ (অসমীয়া) # স্নাতকোত্তৰ (ইংৰাজী) # স্নাতকোত্তৰ (শিক্ষা) # স্নাতকোত্তৰ (ৰাজনীতি বিজ্ঞান) # স্নাতকোত্তৰ (MSc IT) # স্নাতকোত্তৰ (বাণিজ্য) {{col-end}} ==অধ্যক্ষসকল== কলেজখন প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে অধ্যক্ষৰ কালক্ৰম: # ৰত্নেশ্বৰ দাস ১৯৮৩-১৯৮৯ # ৰমেন মেধি ১৯৮৯-১৯৯৫ # বসন্ত বসুমতাৰী ১৯৯৬ # অৰ্জুন চন্দ্ৰ দাস ১৯৯৭-২০০৪ # ডাঃ জগত চন্দ্ৰ বসুমতাৰী ২০০৪ চনৰ পৰা আজিলৈকে ==References== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বাক্সা জিলা]] t7su6b70xh7w1ujc9a4pgjpl3pneo7q 615703 615702 2026-07-04T11:57:53Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615703 wikitext text/x-wiki {{Infobox college |image = | name = শালবাৰী মহাবিদ্যালয়, শালবাৰী | established = ১৪ নবেম্বৰ,১৯৮৩ | founder = | principal = ডা° জগত চন্দ্ৰ বসুমতাৰী | type = ৰাজহুৱা মহাবিদ্যালয় | city = [[শালবাৰী]], বাক্সা জিলা, বি.টি.আৰ. | state = [[অসম]] | country = ভাৰতবৰ্ষ | coor = {{coord|26|038|31|N|91|05|37|E|display=inline,title|type:edu_region:IN-AS}} | campus = পকী ভৱন | affiliations = [[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = {{URL|www.salbaricollege.ac.in}} }} '''শালবাৰী মহাবিদ্যালয়''' ([[English language|English:]] Salbari College) এখন প্ৰাদেশিক মহাবিদ্যালয় বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত<ref>{{cite web|url=http://gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|publisher=Gauhati University|title=Affiliated Colleges|accessdate=9 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606080313/http://www.gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|archive-date=6 June 2017|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=6 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606080313/http://www.gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|publisher=Directorate of Higher Education, Assam|title=Provincialised colleges affiliated to Gauhati University|accessdate=9 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706192913/http://www.dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|archive-date=6 July 2017|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=6 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706192913/http://www.dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|deadurl=yes}}</ref> ইয়াত স্নাতক(কলা), স্নাতক (বিজ্ঞান) আৰু স্নাতকোত্তৰ (দূৰ শিক্ষা) পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হয়। ==ইতিহাস== বৃহত্তৰ শালবাৰী অঞ্চলৰ উচ্চ শিক্ষাৰ সুব্যৱস্থা অভাৱ উদ্দেশ্যে দুৰ্বল আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থাৰ মাজতে স্থানীয় সচেতন শিক্ষাবিদ আৰু স্থানীয় সমাজসেৱকসকলৰ উদ্যোগত কেৱল ৰাজহুৱা অনুদানৰে নিজ মাটিত ১৯৮৩ চনৰ ১৪ নৱেম্বৰত শালবাৰী মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ বডোলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল কাউন্সিলৰ(বি. টি.চি.) বাক্সা জিলাৰ (অভিবক্ত বৰপেটা) নৱনিৰ্মিত শালবাৰী মহকুমাধিপতি কাৰ্য্লয় আৰু শালবাৰী ষ্টেডিয়াম (উঠীয়াগুৰি) ৰ মাজ-মজিয়াত অৱস্থিত, আৰু বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ নিচেই কাষতে অৱস্থিত। ই ভাৰত-ভূটান সীমান্তৰপৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে আৰু ৩১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰপৰা ২৫ কিলোমিটাৰ উত্তৰে। মহাবিদ্যালয়ৰ চৌহদ প্ৰায় ৩৮ বিঘাৰো অধিক মাটিৰে আৱৰি আছে। ২০২২ চনলৈকে গুৱহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম চলি থাকি মহাবিদ্যালয়খন বৰ্তমান বডোলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত পাঠ্যক্ৰম চলি আছে। পূৰ্বতে মহাবিদ্যালয়খন একক ধাৰা (কেৱল কলা) শাখা শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। কলা ধাৰাটোৰ উপৰি ২০২৩ চনত অসম চৰকাৰে অতিৰিক্ত ধাৰা হিচাপে মহাবিদ্যালয়খনত বিজ্ঞানৰ ধাৰা(শাখা)টো সংযোজন কৰিছে। বি.এ. আৰু বি. for Four Year Undergraduate Program (FYUGP) under NEP 2020 ৰ বাবে ২০২৩-২৪ বৰ্ষৰ শৈক্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://salbaricollege.ac.in/ | title=Salbari College | publisher=salbari College.ac.in | accessdate=9 September 2024}}</ref> ==পাঠ্যক্ৰম== {{multicol}} ; স্নাতক(কলা) শাখা<ref name="Education ">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/salbari-college-assam-other-187105 | title=Salbari College A | publisher=Shiksha.com | accessdate=9 September 2024 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # স্নাতক (বড়ো) # স্নাতক (অসমীয়া) # স্নাতক (ইংৰাজী) # স্নাতক (ইতিহাস) # স্নাতক (অৰ্থনীতি) # স্নাতক (ৰাজনীতি বিজ্ঞান) # স্নাতক (দৰ্শন) # স্নাতক (শিক্ষা) {{col-break}} ; স্নাতক (বিজ্ঞান) শাখা # স্নাতক (উদ্ভিদ বিজ্ঞান) # স্নাতক (ৰসায়ন বিজ্ঞান) # স্নাতক (গণিত) # স্নাতক (পদাৰ্থ বিজ্ঞান) # স্নাতক (প্ৰাণীবিজ্ঞান) {{col-break}} ; স্নাতকোত্তৰ(কলা) পাঠ্যক্ৰম( গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় দূৰ শিক্ষা)<ref name="Distance Education">{{cite web | url=http://www.gucdoe.in/ | title=Gauhati University/Salbari College | publisher=gucdoe.in | accessdate=9 September 2024}}</ref> # স্নাতকোত্তৰ (অসমীয়া) # স্নাতকোত্তৰ (ইংৰাজী) # স্নাতকোত্তৰ (শিক্ষা) # স্নাতকোত্তৰ (ৰাজনীতি বিজ্ঞান) # স্নাতকোত্তৰ (MSc IT) # স্নাতকোত্তৰ (বাণিজ্য) {{col-end}} ==অধ্যক্ষসকল== কলেজখন প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা বৰ্তমানলৈকে অধ্যক্ষৰ কালক্ৰম: # ৰত্নেশ্বৰ দাস ১৯৮৩-১৯৮৯ # ৰমেন মেধি ১৯৮৯-১৯৯৫ # বসন্ত বসুমতাৰী ১৯৯৬ # অৰ্জুন চন্দ্ৰ দাস ১৯৯৭-২০০৪ # ডা° জগত চন্দ্ৰ বসুমতাৰী ২০০৪ চনৰপৰা আজিলৈকে ==তথ্যসূত্ৰ== ==References== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বাক্সা জিলা]] mfb9kz0489bbd0txn35k354kic5jjw5 0 107547 615698 528069 2026-07-04T11:53:51Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:বজালী জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 615698 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox university | name = ভৱানীপূৰ হস্তিনাপুৰ বিজনী মহাবিদ্যালয় | image = | address = [[সৰুপেটা]], [[বজালী জিলা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | city = | established = ১৯৭১ | type = মহাবিদ্যালয় | principal = ডা নয়ন জ্যোতি দাস | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = {{URL|http://bhbcollege.ac.in}} }} '''ভৱানীপূৰ হস্তিনাপুৰ বিজনী মহাবিদ্যালয়''' ({{Lang-en|Bhawanipur Hastinapur Bijni College}}) [[বজালী জিলা|বজালী জিলাৰ]] অন্যতম মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত এখন। মহাবিদ্যালয়খন ১৯৭১ চনত স্থাপন কৰা হয়। মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://www.gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|publisher=Guahati University|title=Affiliated Colleges|accessdate=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606080313/http://www.gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|archive-date=6 June 2017|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=6 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606080313/http://www.gauhati.ac.in/college-affiliated%20colleges.php|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|title=Provincialised colleges affiliated to Guahati University|publisher=Directorate of Higher Education, Assam|accessdate=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706192913/http://www.dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|archive-date=6 July 2017|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=6 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706192913/http://www.dheassam.gov.in/gu-college-list.asp|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বজালী জিলা]] o1aa5ysk20dip283vljpeqr2f41xsdw 0 109911 615603 538356 2026-07-03T21:49:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615603 wikitext text/x-wiki {{short description|Sri Lankan journalist and poet (1916–1965)}} {{Use dmy dates|date=May 2021}} {{Infobox person | name = মীমানা প্ৰেমথি‍লকে‍ | honorific-prefix = | native_name = මීමන ප්‍රේමතිලක | other_names = | image = | alt = | caption = | birth_date = {{Birth date|1918|09|20|df=yes}} | birth_name = কৰুণাৰত্নে প্ৰেমথিলকে‍ | birth_place = [[হোৰানা]], [[ব্ৰিটিছ চিলন]] | death_date = {{death date and age|1965|07|12|1918|09|20|df=yes}} | death_place = [[কলম্বো]], শ্ৰীলংকা | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | nationality = শ্ৰীলংকান | education = [[Taxila Central College, Horana|তক্ষশিলা চেণ্ট্ৰেল কলেজ]] <br> [[আনন্দ কলেজ]] | party = | spouse = এডলাইন হেথামুন (বি‍. ১৯৪২) | children = ৬ | awards = | signature = | relatives = | occupation = কবি‍, লেখক, সাংবাদিক | years_active = ১৯৩৬–১৯৬৫ }} '''মীমানা প্ৰেমথি‍লকে‍''' ({{lang-en|Meemana Premathilake}}; ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯১৮ – ১২ জুলাই ১৯৬৫) শ্ৰীলংকাৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি, সাংবাদিক আৰু লেখক; কৰুণাৰত্নে প্ৰেমথিলকে‍ক মীমানা প্ৰেমথি‍লকে নামেৰে জনপ্ৰিয়৷<ref name="sarasaviya">{{Cite web|title=On the occasion of the centenary birthday of the poet Meemana Premathilaka: A note about the Sarasaviya original author|url=http://archives.sarasaviya.lk/2018/09/20/?fn=sa18092023|accessdate=2021-05-03|work=Sarasaviya|archivedate=18 October 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251018154621/https://archives.sarasaviya.lk/2018/09/20/?fn=sa18092023|deadurl=yes}}</ref><ref name="srilankaguardian">{{Cite web|title=Meemana Premathilake: Great poet and legendary Silumina Editor|url=http://www.srilankaguardian.org/2012/09/meemana-premathilake-great-poet-and.html|accessdate=2021-05-03|work=Sri Lanka Guardian}}</ref> কলম্বো যুগৰ অন্যতম সন্মানীয় কবি, শ্ৰীলংকাৰ প্ৰধান শৈল্পিক বাতৰি কাকত ''সৰসাভিয়া''ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক হিচাপে প্ৰেমথিলকে উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite web|title=Get to know the poets of the Colombo era!|url=https://www.lifie.lk/2019/12/08/poets-of-colombo-era/|accessdate=2021-05-03|work=lifie|date=8 December 2019|archivedate=11 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241211031311/https://www.lifie.lk/2019/12/08/poets-of-colombo-era/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Western influence of Colombo second generation poetry|url=https://www.divaina.com/sunday/index.php/visheshanga2/10228-2019-05-24-09-23-128|accessdate=2021-05-03|work=Divaina|archivedate=7 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507100807/https://www.divaina.com/sunday/index.php/visheshanga2/10228-2019-05-24-09-23-128|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title='Colombo Poet' returns to the scene|url=http://archives.sundayobserver.lk/2008/08/31/imp11.asp|accessdate=2021-05-03|work=Sunday Observer}}</ref><ref>{{Cite web|title=Is 59 years old?|url=http://www.sarasaviya.lk/editorial/2021/04/08/20209/අවුරුදු-59-යනු-වයසක්ද|accessdate=2021-05-03|work=Sarasaviya}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == শ্ৰীলংকাৰ হোৰানাৰ মীমানা গাঁৱত ১৯১৮ চনৰ ২০ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰেমথিলকেৰ জন্ম।<ref name="silumina">{{Cite web|title=ගමට අසීමිත සේ පෙම් කළ කවියා: මීමන|url=https://www.silumina.lk/2018/07/21/පුන්කලස/ගමට-අසී%C2%ADමිත-සේ-පෙම්-කළ-කවියා-මීමන|accessdate=2021-05-03|work=Silumina}}</ref> তেওঁৰ শিক্ষা আৰম্ভ হৈছিল হোৰানাৰ তক্ষশিলা চেণ্ট্ৰেল কলেজ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত হোৰানাৰৰ বিদ্যাৰত্ন মহা পিৰিভেনাৰ পৰা। যেতিয়া তেওঁ কবি হিচাপে খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে কলম্বোৰ আনন্দ মহাবিদ্যালয়লৈ আহিছিল। তেওঁ লণ্ডন মেট্ৰিক পৰীক্ষাত বিফল হোৱাৰ পিছত উচ্চ শিক্ষাৰ আশা ত্যাগ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=මීමන ප්‍රේමතිලක / Mimana Premathilaka|url=http://guruthumaweb.blogspot.com/2016/06/blog-post_8.html|accessdate=2021-05-03|work=guruthumaweb|date=8 June 2016}}</ref> প্ৰেমথিলকেই তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সংগিনী এডলাইন হেথামুনৰ সৈতে ১৯৪২ চনৰ ২০ এপ্ৰিলত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওেঁলাকৰ দুগৰাকী কন্যা ক্ৰমে‍ ৰামানী, সৰোজা আৰু চাৰিপুত্ৰ হ'ল ক্ৰমে‍ সুনীল, সৰথ, সামান আৰু সান্দুন। শৈশৱতে‍ ছামনৰ মৃত্যু হৈছিল। <ref name="lankadeepa">{{Cite web|title=Hundred for Meemana Premathilake|url=http://www.lankadeepa.lk/sunday/thaksalawa/මීමනට-සීයයි/55-536627|accessdate=2021-05-03|work=Lankadeepa}}</ref> তেওঁৰ তিনিজন পুত্ৰ আৰু কন্যা ৰামানীয়েও লেক হাউচত কাম কৰিছিল। সুনীল মাধৱ প্ৰেমথিলকা 'চিলুমিনা'ৰ সম্পাদকীয় পৰিষদৰ সদস্য। সৰথ প্ৰেমথিলকে‍ 'ক্ৰীদা' নামৰ বাতৰি কাকতখনৰ সম্পাদক হৈছিল। স্কুলীয়া দিনতে‍ সৰথে সিকুৰু থাৰুৱা আৰু ''পৰসাথু মাল'' চলচ্চিত্ৰত শিশু অভিনেতা হিচাপে অভিনয় কৰিছিল।<ref name="sarasaviya"/> 'ক্ৰীদা' বাতৰি কাকতৰ সম্পাদকীয় বোৰ্ডত থকা ছান্দুন প্ৰেমথিলকেৰ অকালতে মৃত্যু হয়।<ref name="poet">{{Cite web|title=It is one hundred years since the poet Meemana was born|url=http://www.silumina.lk/2018/09/08/පුන්කලස/පෙම්-කවි-ලියා-පිදු%C2%ADරුයි-පුන්න%C2%ADක්කුයි-තෑගි-ලැබූ-මීමන-කවියා-ඉපිද-වසර-සිය%C2%ADයයි|accessdate=2021-05-03|work=Silumina}}</ref> তেওঁ চন্দুনে পন্নিপিটিয়াৰ ধৰ্মপাল বিদ্যালয়ৰ প্ৰথম একাদশ দলৰ অধিনায়ক আছিল। সুনীল আৰু সৰথে আনন্দ কলেজত অধ্যয়ন কৰিছিল আনহাতে ৰামানী আৰু চৰোজাই কলম্বোৰ বিশাখা বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে। মিহিৰী অষ্ট্ৰেলিয়াৰ এজন অসামৰিক অভিযন্তা।<ref name="srilankaguardian"/> ১৯৬৫ চনৰ ১০ জুলাইত তেওঁক ৰত্নম চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল আৰু দুদিন ধৰি‍ তেওঁ কোমাত আছিল। ১৯৬৫ চনৰ ১২ জুলাইত ৪৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="poet"/> তেওঁক কানাট্টে সমাধিক্ষেত্ৰত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।<ref name="sarasaviya"/> তেওঁৰ পত্নী এডলিনৰ ২০১৫ চনৰ মে' মাহত ৯৪ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web|title=Sarasaviya founding editor Meemana Premathilaka's wife dies|url=http://archives.sarasaviya.lk/2016/05/05/?fn=sa1605056|accessdate=2021-05-03|work=Sarasaviya|archivedate=6 January 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260106210448/https://archives.sarasaviya.lk/2016/05/05/?fn=sa1605056|deadurl=yes}}</ref> == কেৰিয়াৰ == জীৱনকালত আনন্দীয়ান হিচাপে তেওঁ ''শ্ৰীলংকা'' নামৰ প্ৰথম কাব্যিক ৰচনাখন ৰচনা কৰিছিল। মীমানাই চিলুমিনা বাতৰি কাকতৰ বাবে শ শ কবিতা ৰচনা কৰিছিল যদিও তাৰ কোনোটোৱেই প্ৰকাশ পোৱা নাছিল। বিচলিত নোহোৱাকৈ তেওঁ লিখা অব্যাহত ৰাখিছিল। ভাৰতীয় কবি ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ আৰু উইলমট এ পেৰেৰাৰ দ্বাৰা হোৰানা শ্ৰী পালী মহাবিদ্যালয়ৰ আধাৰশিলা স্থাপনৰ দিনা তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত ''গোৱী মহাত্থায়'' নামৰ কবিতাৰ ধাৰাবাহিক ‘চিলুমিনা’ কাকতত প্ৰকাশ পায়।<ref name="poet"/> বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত তেওঁ হাস্যৰসেৰে ভৰা এখন কাব্যগ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ যেতিয়া ১৬ পৃষ্ঠাৰ এখন কাব্যগ্ৰন্থ ৰচনা কৰি গুণসেন গ্ৰন্থৰ দোকানত দিছিল, তেওঁ তেতিয়া দহ টকা পাইছিল। এই সময়ছোৱাত তেওঁৰ কবিতাবোৰ সৈনিকসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় হৈছিল।<ref name="lankadeepa"/> ১৯৩৬ চনত শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত প্ৰেমথিলকে তেতিয়াৰ মুখ্য সম্পাদক মাৰ্টিন ৱিক্ৰামসিংহেৰ তত্ত্বাৱধানত চিলুমিনা বাতৰি কাকতত এজন অপেচাদাৰী সাংবাদিক হিচাপে সাংবাদিক-জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="poet"/> ৱিক্ৰামসিংহেই কবিতা পৃষ্ঠাত তেওঁৰ কাব্যিক প্ৰবন্ধসমূহক এক বিশেষ স্থান দিছিল।<ref>{{Cite web|title=Former Silumina Editor: Dharmapala Wettasinghe who said that the hands of an independent writer are free|url=http://www.silumina.lk/2019/06/29/පුන්කලස/ස්වාධී%C2%ADනව-සිතන-කර්තෘ-කෙන%C2%ADකුගේ-දෑත-නිද%C2%ADහස්-බව-කියූ-සිළු%C2%ADමිණ-හිටපු-කර්තෘ-ධර්ම%C2%ADපාල|accessdate=2021-05-03|work=Silumina}}</ref> প্ৰেমথিলকেই তেওঁৰ নিজৰ সুন্দৰ গাওঁখনক লৈ‍ ''পালুগামা'' শীৰ্ষক কেইবাটাও কবিতা ৰচনা কৰিছিল। চিলুমিনাৰ প্ৰতিৱেদন সম্পাদক হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যকালত তেওঁ ''লঙ্কাৱে লাছানা থেন'' নামৰ এক প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ১৯৪১ চনত তেওঁ ''নীলদিয়ে নালংগনা'' নামেৰে কবিতা বিষয়ক প্ৰবন্ধ লিখিছিল। কুকুলু কোৰালেৰ এটা বনৰীয়া জলপ্ৰপাতৰ বিষয়ে তেওঁ ''মিয়ুনু এলা'' নামেৰে এটি কবিতা ৰচনা কৰিছিল। শ্ৰীলংকাৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্যৰ বিষয়ে লিখা এইটোৱেই প্ৰথম কবিতা।<ref name="lankadeepa"/> নিজৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰি তেওঁ নিজৰ নামটো লুকুৱাই থৈছিল আৰু ''মা কবি হাদু হাটী''কে ধৰি বহুতো কবিতা প্ৰকাশ কৰিছিল। সাংবাদিকতাৰ জীৱনকালত মীমানাই অন্যায় দেখিছিল আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিছিল আৰু ১৯৫৩ চনত তেওঁ পদত্যাগ কৰিছিল। অৱশ্যে, তেওঁক শৈল্পিক কবিতাৰ বাবে পিছলৈ লঙ্কাদীপাৰ সম্পাদকীয় পৰিষদৰ উপশম্পাদক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref name="silumina"/> এছ'চিয়েটেড নিউজপেপাৰ্ছ অৱ চাইলন লিমিটেড (এ.এন.চি.এল. বা লেক হাউছ)ৰ পৰা দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে পদত্যাগ কৰাৰ পিছত তেওঁ সমবায় উন্নয়ন বিভাগ আৰু চাইলন টেকনিকেল কলেজত অনুবাদক হিচাপে কাম কৰিছিল। অৱশ্যে, ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে মীমানাই লঙ্কাদীপাৰ পৰা লেক হাউছলৈ উভতি আহে আৰু ১৯৬১ চনত চিলুমিনা বাতৰি কাকতৰ মুখ্য সম্পাদক হয়।<ref>{{Cite web|title=Stories told then about the poems of Colombo, Peradeniya and Hela Hawule|url=http://www.silumina.lk/2018/12/29/පුන්කලස/කොළඹ-පේරා%C2%ADදෙ%C2%ADණි-සහ-හෙළ-හවුලේ-කවි-ගැන-එදා-කියූ-කතා|accessdate=2021-05-03|work=Silumina}}</ref> তেওঁৰ ব্যস্ত সাংবাদিক জীৱনকালত, তেওঁ ভ্যাল এলিন সাহা ভেদন মেদা, ''সুন্দৰ লঙ্কাব'', ''ইৰোপ্পে কাটা'', ''অথীথা সুন্দৰিয়া'', ''বিনাকাৰায়া'' আৰু তিনিখন খণ্ডত মাট্টা হিতেনা হেতিৰ দৰে কেইবাখনো গ্ৰন্থ লিখিছিল। তেওঁৰ বেছিভাগ কাব্যগ্ৰন্থ মাৰাডানাৰ পি.কে.ডব্লিউ. ছিৰিৱাৰ্ডেনাই প্ৰকাশ কৰিছে। ''এথেৰা'' নামৰ কাব্য সংকলনখন এম. ডি. গুনাসেনাই ছিৰিৱাৰ্ডেনা প্ৰকাশনতকৈ দহগুণ বেছি মাননি দিয়াৰ পিছত প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref name="poet"/> ১৯৬৩ চনত তেওঁ 'সৰসাভিয়া' বাতৰি কাকতৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Dance and Drama|url=http://archives.sarasaviya.lk/2014/04/10/?fn=sa14041017|accessdate=2021-05-03|work=Sarasaviya|archivedate=19 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241219045946/https://archives.sarasaviya.lk/2014/04/10/?fn=sa14041017|deadurl=yes}}</ref> খবৰ অনুসৰি‍ ১৯৬৩ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত 'সৰসাভিয়া'ৰ প্ৰস্তাৱনা সংখ্যাটো মুকলি কৰা হৈছিল আৰু ৫০০,০০০ কপি প্ৰিণ্ট হৈছিল।<ref name="sarasaviya"/><ref>{{Cite web|title=Is 59 years old?|url=http://www.sarasaviya.lk/editorial/2021/04/08/20209/අවුරුදු-59-යනු-වයසක්ද|accessdate=2021-06-03|work=Sarasaviya}}</ref> কাকতখনৰ আৰম্ভণিৰ তিনি মাহৰ পিছত 'সৰসাভিয়া'ৰ সম্পাদক পদ ৱিমালাচিৰি পেৰেৰাক হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল। প্ৰেমথিলকেই পৰৱৰ্তী সময়ত বাতৰি কাকতখন বিকশিত কৰিছিল আৰু ১৪ বছৰ ধৰি ইয়াৰ সম্পাদক আছিল।<ref>{{Cite web|title=Fifty years have passed since the death of Meemana Premathilake, the founding editor of the Sarasaviya|url=http://archives.sarasaviya.lk/2015/07/09/?fn=sa1507093|accessdate=2021-05-03|work=Sarasaviya|archivedate=19 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241219051052/https://archives.sarasaviya.lk/2015/07/09/?fn=sa1507093|deadurl=yes}}</ref> শৈশৱতে‍ তেওঁৰ পুত্ৰ সামানৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত তেওঁ জনপ্ৰিয় কবিতা ''মিয়াগিয়া দাৰুৱেক'' ৰচনা কৰিছিল।<ref name="lankadeepa"/> ৪০ বছৰ বয়সত তেওঁ ''মাগে প্ৰেমায়া কলৱ হা জীৱিতায়া'' নামেৰে তেওঁৰ অন্তিমখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল আৰু ই আছিল এখন আত্মজীৱনী।<ref name="silumina"/> গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ হৈ চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ 'সৰসাভিয়া "বাতৰি কাকতত প্ৰকাশ কৰিবলৈ কেইবাটাও কবিতা লিখিছিল। ১৯৬৫ চনৰ ২৩ জুনত তেওঁৰ ''অথীতা স্মাৰণ'' শীৰ্ষক কবিতাটো প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="poet"/> == উল্লেখযোগ্য কবিতা == {{div col|2}} * ''আদৰায়'' * ''এথ ৱু প্ৰেমায়া'' * ''আম্বা মাল'' * ''আনংগা'' * ''অন্ধ লামায়া'' * ''অশোকামালা'' * ''অথিতা স্মৰণ'' * ''ইথেৰা'' * ''গম্বাদা থাৰুণীয়া'' * ''জীৱন গংগা'' * ''কিৰিহামি'' * ''কুমুদুমতী'' * ''মৰাণয়'' * ''মিনিহা'' * ''মিয়াগিয়া দাৰুৱেক'' * ''নেহুম কেকুহু'' * ''নীলদয়ে নলংগানা'' * ''পালুগামা'' * ''পেম পাডুৰা'' * ''পেম ৰাজিনী'' * ''ৰাতি সাগৰায়'' * ''সোহোন বিমা'' * ''সুৰাপুৰা'' * ''বনাগতা কৱিয়া'' * ''যমুনা'' {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} 2j58n276naioqtvwzy79gsj17rqioxr 0 113320 615656 479956 2026-07-04T10:15:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615656 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=সুশীলা গোপালন|image=|caption=শ্ৰীমতি সুশীলা গোপালন|birth_date={{birth date|1929|12|29|df=y}}|birth_place=|death_date={{death date and age|2001|12|19|1929|12|29|df=y}}|death_place=তিৰুৱনন্তপুৰম, কেৰেলা|office=উদ্যোগ আৰু সামাজিক কল্যাণ মন্ত্ৰী (কেৰেলা)|constituency=আম্বালাপুঝা|term_start=২০ মে ১৯৯৬|term_end=১৩ মে ২০০১|office2=সাংসদ|constituency2=আলাপুঝা|term_start2=১৯৮০|term_end2=১৯৮৪|constituency3=চিৰায়াংকি|term_start3=১৯৯১|term_end3=১৯৯৬|predecessor=|successor=|party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি|spouse=|children=|relatives=}}'''সুশীলা গোপালন''' (২৯ ডিচেম্বৰ ১৯২৯, মুহাম্মা, আলাপ্পুজা, [[কেৰালা]] – ১৯ ডিচেম্বৰ ২০০১, তিৰুৱনন্তপুৰম, কেৰালা) এগৰাকী ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট নেতা৷ <ref name="aidwaonline">{{cite web | url=https://www.aidwaonline.org/remembering-susheela-gopalan | title=aidwaonline | accessdate=11 February 2025 | archivedate=19 January 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250119204651/https://www.aidwaonline.org/remembering-susheela-gopalan | deadurl=yes }}</ref>তেওঁ [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)|ভাৰত কমিউনিষ্ট পাৰ্টি]]ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল। ==জীৱন== আম্বালাপ্পুজা (১৯৬৭), আলাপ্পুজা (১৯৮০) আৰু চিৰাইংকিল (১৯৯১)ৰ পৰা তিনিবাৰকৈ সংসদৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু কেইবাবছৰ ধৰি [[কেৰালা]] চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী আছিল। চিৰাপ্পাঞ্চিৰা মুহাম্মাৰ বিখ্যাত [[কালাৰী]] পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা সুশীলা গোপলানে আলাপ্পুজা আৰু ত্ৰিবান্দ্ৰমত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি কমিউনিষ্ট পাৰ্টিত যোগদান কৰে। তেওঁ এ কে গোপালনক বিয়া কৰাইছিল৷ তেওঁ আছিল ১৯৫২ চনত দলটোৰ অন্যতম প্ৰবীণ সৈনিক৷ আত্মগোপন কৰি থকা বছৰবোৰত তেওঁ গোপালনক লগ পাইছিল।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/2001/12/20/stories/2001122003440300.htm|title=Love in time of... সংগ্ৰাম|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180107102536/http://www.thehindu.com/2001/12/20/stories/2001122003440300.htm|work=[[The হিন্দু]]|date=2001-12-20|archive-date=7 January 2018}}</ref> সুশীলা গোপালন তেওঁতকৈ ২৫ বছৰ সৰু আছিল। চি পি আই (এম)ৰ চিন্তাধাৰাৰ মাজেৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰা কেইগৰাকীমান মহিলাৰ ভিতৰত সুশীলা গোপালন অন্যতম। কেৰালাৰ কেইবাখনো এল ডি এফ কেবিনেটৰ মন্ত্ৰী আছিল। শেষৰ কাৰ্যকালত তেওঁ উদ্যোগ আৰু সমাজ কল্যাণ মন্ত্ৰী আছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহিলা সাংসদ]] [[শ্ৰেণী:লোকসভাৰ সাংসদ]] [[শ্ৰেণী:কেৰালাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] <references /> == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://pd.cpim.org/2001/dec23/2001_dec23_susheela.htm Condolence by the Polit-bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205224408/http://pd.cpim.org/2001/dec23/2001_dec23_susheela.htm|date=5 February 2012}} * [http://www.rediff.com/business/1999/mar/04inter.htm Interview concerning Kerala's Industrial Policy] * [https://nastiknation.org/product/susheelagopalan-jeevithakadha Jeevitha Katha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221002200937/https://nastiknation.org/product/susheelagopalan-jeevithakadha/ |date=2022-10-02 }} * [[List of members of the 4th Lok Sabha#Kerala]] 7cb3utdz11ch4b7k34uwe0nc22ilewf 0 116704 615604 491776 2026-07-03T22:57:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615604 wikitext text/x-wiki '''মেডাম কই কই''' (ঘানাত ''লেডী কই কই'' আৰু ''মেডাম মকে'' বুলিও জনা যায়) নাইজেৰিয়াৰ নগৰীয়া কিংবদন্তি, য’ত এটা প্ৰতিশোধপৰায়ণ ভূতে ৰাতি বৰ্ডিং স্কুলৰ ছাত্ৰাবাস, হলৱে আৰু শৌচাগাৰত ঘূৰি ফুৰে; দিনৰ স্কুলত তাই শৌচাগাৰ আৰু স্কুললৈ বেছি সোনকালে অহা বা দেৰিকৈ স্কুল এৰি যোৱা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক খেদি ফুৰে।<ref>{{Cite web |last=Aromolaran |first=Michael |date=2023-11-09 |title=“Madam Koi-Koi” Review: A Ghost Story That Doesn’t Scare Much |url=https://culturecustodian.com/madam-koi-koi-review-a-ghost-story-that-doesnt-scare-much/ |access-date=2024-11-02 |website=The Culture Custodian (Est. 2014.) |language=en-GB}}</ref><ref name=":1" /> তেওঁক প্ৰায়ে ৰঙা হিল চেণ্ডেল পিন্ধা বা এপাট হিল চেণ্ডেল পিন্ধা ৰূপত চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref name=":2" /> ই নাইজেৰিয়াৰ বৰ্ডিং স্কুলৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় ভূত।<ref name=":1">{{Cite web|date=2016-10-17|title=The legend of the dead teacher who haunts secondary school students|url=https://www.pulse.ng/gist/madam-koi-koi-the-legend-of-the-dead-teacher-who-haunts-secondary-school-students/es1w4ex|access-date=2021-09-29|website=Pulse Nigeria|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Lady Koi-Koi & Other Crazy Secondary School Stories – StyleVitae|url=https://stylevitae.com/myth-fact-5-common-stories-nigerian-secondary-schools/|access-date=2021-09-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-10-30 |title=It's spooky season. Here are some scary stories from around the world you probably haven't heard |url=https://apnews.com/article/scary-stories-spooky-season-2024-22426b638b79e06b1aa997125e72abd3 |access-date=2024-11-02 |website=AP News |language=en}}</ref> ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== ৰাতি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক চিকাৰ কৰিবলৈ আহিলেই তাইৰ গোৰোহাই কৰা শব্দৰ পৰাই "মেডাম কই কই" নামটো লোৱা হৈছে।<ref>{{Cite web|last=Kayode|date=2020-06-02|title=Popular Nigerian Urban Legends (Madam koi koi, Bush baby, Mami Water…)|url=https://medium.com/@kayodesalisu/popular-nigerian-urban-legends-madam-koi-koi-bush-baby-mami-water-8ff361085373|access-date=2021-09-29|website=Medium|language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Madu|first=Edwin|date=2017-10-26|title=Scary Nigerian Urban Legends- Madam Koi Koi|url=https://edwinmadu.com/scary-nigerian-urban-legends-madam-koi-koi-5958a00108d8|access-date=2021-09-29|website=Medium|language=en|archivedate=2023-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230406201412/https://edwinmadu.com/scary-nigerian-urban-legends-madam-koi-koi-5958a00108d8|deadurl=yes}}</ref> ==মূল== মেডাম কই কইৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে কেইবাটাও কাহিনী আছে।<ref name=":0">{{Cite web|date=2023-01-11|title=The Origin: Madam Koi Koi, Nollywood's first Netflix Horror Series|url=https://vibeonvibe.com.ng/post/3537577889/The-Origin-Madam-Koi-Koi-Nollywoods-first-Netflix-Horror-Series|access-date=2023-01-11|website=VibeOnVibe.com.ng|language=en|archivedate=2023-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231101165658/https://vibeonvibe.com.ng/post/3537577889/The-Origin-Madam-Koi-Koi-Nollywoods-first-Netflix-Horror-Series|deadurl=yes}}</ref> ===নাইজেৰিয়া=== নাইজেৰিয়াত তেওঁক সৌন্দৰ্য আৰু ৰঙা হিল চেণ্ডেল পিন্ধা মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ এগৰাকী ষ্টাইলিছ শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। যেতিয়াই তাই হলৱেবোৰত খোজ কাঢ়িছিল, তাইৰ জোতাযোৰৰ পৰা "কই কই" শব্দটো ওলাইছিল, য’ৰ পৰাই “মেডাম কই কই’’ নামটো আহিছে। লগতে কোৱা হৈছিল যে, তাই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ প্ৰতি অতি জঘন্য আৰু অকাৰণতে প্ৰহাৰ কৰিছিল। এগৰাকী ছাত্ৰীক চৰ মাৰি কাণত আঘাতপ্ৰাপ্ৰ কৰাত তাইক চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয়। ঘৰলৈ উভতি অহাৰ পথত দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ আগতে তাই শপত খাইছিল যে, তাই স্কুলখন আৰু ইয়াৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল’ব। বেছিদিন নৌহওঁতেই মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ক’লে যে ৰাতি তেওঁলোকৰ ছাত্ৰাবাসৰ হলৱেত লাইট নুমুৱাই "কই কই" শব্দ আৰু প্ৰায় মজিয়াত গোৰোহাৰ গেৰোহানি মৰা দৰে শুনে। আন এটা কাহিনীত তাইক অতি দুষ্ট শিক্ষয়িত্ৰী বুলিও কোৱা হৈছিল, যিয়ে প্ৰতিটো সুযোগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক কোবাই কোবাইছিল। কিছুমানে তাইক চেডিষ্ট বুলি ক’লে আৰু শিক্ষক হোৱাটো অজুহাত হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি যেতিয়াই মন যায় তেতিয়াই চৰম কষ্ট আৰু নিৰ্যাতন চলাইছিল। স্কুল কৰ্তৃপক্ষই তাইক ধমক দি দি ভাগৰি পৰাত তাইৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ নিজৰ হাতত লোৱাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে। এদিন ৰাতি তাই স্কুলৰ পৰা ওলাই আহি থাকোঁতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে তাইক ধৰি ৰাখি তাইক চিঞৰ নামাৰিবলৈ মুখ বন্ধ কৰি দিলে আৰু নিৰ্দয়ভাৱে মাৰপিট কৰিবলৈ ধৰিলে, যাৰ ফলত তাইৰ মৃত্যু হ’ল। এই কথা উপলব্ধি কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে তাইৰ মৃতদেহটো স্কুলৰ পিছফালৰ বেৰৰ ওপৰেৰে পেলাই দি অস্ত্ৰধাৰী ডকাইতৰ দ্বাৰা এই ঘটনা ঘটিছে বুলি ভবাৰ আশাত পলাই যায়। লাহে লাহে তাইক জোতাৰে আঘাত কৰা ছাত্ৰজনৰ বাহিৰে প্ৰতিগৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী নোহোৱা হৈ গ’ল। সি আৰু আনসকলে কৰা কামবোৰ ছাত্ৰজনে অনবৰতে সকলোকে কৈছিল আৰু প্ৰতি নিশাই তাৰ হোষ্টেলৰ চাৰিওফালে হাই হিলৰ শব্দ শুনিছিল, যাৰ অৰ্থ হ’ল সি তেওঁ তাৰ বাবেই আহিছে বুলি বিশ্বাস কৰিছিল, কিন্তু কোনেও ছাত্ৰগৰাকীৰ কথা বিশ্বাস কৰা নাছিল। এদিন ৰাতি সি শব্দটো ক’ৰ পৰা আহিছে সেইটো জানিবলৈ যাবলৈ সিদ্ধান্ত ল’লে, আৰু তাক মাৰপিট কৰি হত্যা কৰা হয় আৰু পিছদিনা ৰাতিপুৱা তাৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ হয়। স্কুল বন্ধ কৰি সকলো ল'ৰা-ছোৱালীক নতুন স্কুললৈ বদলি কৰা হ’ল, এই ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে পিছত নিজৰ নতুন স্কুলত কিংবদন্তি বিয়পাই দিবলৈ যায়। তাই ৰাতি হোষ্টেলৰ হলবোৰত খোজ কাঢ়ি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক অত্যাচাৰ কৰে আৰু তাইৰ ফালে চোৱা সকলোকে নোহোৱা কৰি পেলায়।<ref name=":2">{{Cite web |last=Tayo |first=Ayomide O. |date=2016-10-17 |title=The legend of the dead teacher who haunts secondary school students |url=https://www.pulse.ng/gist/madam-koi-koi-the-legend-of-the-dead-teacher-who-haunts-secondary-school-students/es1w4ex |access-date=2023-09-19 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last=Ago |first=Simisola2in #curie • 6 Years |date=2018-03-15 |title=Nigerian Myth#2: The Story of Madam Koi Koi |url=https://steemit.com/curie/@simisola2/nigerian-myth-2-miss-koi-koi-8ba6c0f36f1eb |access-date=2023-09-19 |website=Steemit |language=en}}</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:কিংবদন্তি]] mrqkdevhy2h6lz3nn9nqsdpbkgpx3b1 0 120194 615602 599688 2026-07-03T21:31:51Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615602 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মিলি কিকিমেকো | image = | alt = | caption = | birth_name = মিলি নাছোলো | birth_date = ১৯৯৩ | birth_place = উগাণ্ডাৰ বুটাম্বালা জিলাৰ কিকুম্বো গাঁও | death_date = | death_place = | nationality = উগাণ্ডা | other_names = | alma_mater = Mpigi Mixed Secondary School, Mpigi High School | occupation = সামাজিক উদ্যোগী, সমাজকৰ্মী, অধিবক্তা | known_for = | spouses = }} '''মিলি নাছোলো কিকোমেকো''' ({{Lang-en|Milly Nassolo}}) এগৰাকী উগাণ্ডাৰ সামাজিক উদ্যোগী, কৰ্মী আৰু অধিবক্তা। তেওঁ কাগাডি জিলাত অৱস্থিত এটা অলাভজনক সংস্থা মাইছা হোলিষ্টিক আফ্ৰিকা ফাউণ্ডেশ্যনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref>{{Cite web|url=https://www.pmldaily.com/news/2023/10/milly-nassolo-passion-for-empowering-women.html|title=MILLY NASSOLO: Passion for Empowering Women|first=PML DAILY EDITOR &#124; PML Daily|last=Editorial|date=October 26, 2023}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.pulse.ug/lifestyle/milly-nassolos-legal-career-balancing-law-practice-and-activism-for-social-change/6zdx3pw|title=Milly Nassolo's legal career: Balancing law practice and activism for social change|first=Mzee|last=Asingwire|date=May 17, 2023|website=Pulse Uganda}}</ref><ref>{{cite web | url=https://kampalapost.com/content/milly-nassolo-unveils-maisha-holistic-africa-foundation-kagadi-district | title=Milly Nassolo Unveils Maisha Holistic Africa Foundation in Kagadi District &#124; the Kampala Post }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/life/working-for-women-makes-nassolo-happy--3339696|title=Working for women makes Nassolo happy|date=March 28, 2021|website=Monitor}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== বুটাম্বালা জিলাৰ কিবিবি উপকাউণ্টিৰ কিকুম্বো গাঁৱত নাছোলোৰ জন্ম হৈছিল। প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ বাবে গোম্বে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল, তাৰ পিছত এমপিগি মিক্সড ছেকেণ্ডাৰী স্কুলত অ-লেভেলৰ বাবে পঢ়িছিল আৰু এমপিগি হাইস্কুলত এ লেভেলৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ কাম্পালা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="auto"/> ==কৰ্মজীৱন== ২০১৪ চনৰ পৰা নাছ'লোৱে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ সময়তে লুবেগা, ছাকা এণ্ড কো এডভোকেটছত আইনী সহায়িকা হিচাপে কাম কৰি আহিছে।<ref name="auto"/><ref>{{Cite web|url=https://thetowerpost.com/2023/10/26/activist-milly-kikomeko-launches-get-talking-with-milly-tweet-chat-initiative/|title=Activist Milly Kikomeko Launches "Get Talking with Milly" Tweet Chat Initiative – TowerPostNews|date=October 26, 2023|website=thetowerpost.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://daparrot.com/here-are-all-the-amazing-things-milly-nassolo-is-doing-to-advocate-for-the-girl-child/|title=Here Are All The Amazing Things Milly Nassolo Is Doing To Advocate For The Girl Child* &#124; DaParrot &#124; Building Communities, Outlining Possibilities|first=Arajab|last=Wampula|date=October 25, 2023}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৪ চনত তেওঁ মাইছা হোলিষ্টিক আফ্ৰিকা ফাউণ্ডেশ্যন<ref>{{Cite web|url=https://www.bukedde.co.ug/articledetails/NV_125540|title=Nassolo supports disadvantaged people|website=Bukedde|access-date=2025-03-31|archivedate=2023-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231218210455/https://www.bukedde.co.ug/articledetails/NV_125540|deadurl=yes}}</ref><ref name="auto1" /> নামেৰে কাগাডি জিলাত এটা অলাভজনক সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে<ref>{{Cite web|url=https://kampalaedgetimes.com/milly-nassolo-fostering-childrens-and-womens-rights-in-uganda/|title=Milly Nassolo Fostering Children's and Women's Rights in Uganda|first=John Kenny|last=Adeya|date=October 19, 2023|website=Kampala Edge Times|access-date=March 31, 2025|archivedate=April 21, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240421075546/https://kampalaedgetimes.com/milly-nassolo-fostering-childrens-and-womens-rights-in-uganda/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mugibson.com/meet-milly-nassolo-a-champion-for-a-brighter-future-for-children-women-inuganda/|title=Meet Milly Nassolo: A Champion For A Brighter Future For Children & Women In Uganda - MUGIBSON|first=Mugibson|last=Mugisha|date=May 18, 2023|website=mugibson.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mugibson.com/activist-milly-nassolo-extends-helping-hand-through-health-camp-in-kagadi-district/|title=Activist Milly Nassolo Extends Helping Hand Through Health Camp In Kagadi District - MUGIBSON|first=Mugibson|last=Mugisha|date=February 1, 2023|website=mugibson.com}}</ref> অৱশ্যে ২০১৯ চনত এই সংস্থাটো আৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite web | url=https://mugibson.com/through-maisha-holistic-africa-foundation-social-entrepreneur-milly-nassolo-seeks-to-help-those-in-need/ | title=Through Maisha Holistic Africa Foundation, Social Entrepreneur Milly Nassolo Seeks to Help Those in Need - MUGIBSON | date=17 April 2019 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.pmldaily.com/news/world/2019/04/social-entrepreneur-milly-nassolo-launches-maisha-holistic-africa-foundation.html | title=Social Entrepreneur Milly Nassolo Launches Maisha Holistic Africa Foundation | date=17 April 2019 }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০১৬ চনত কামোকিয়া চাৰ্চ অৱ গডত নাছ’লোৱে ৰবাৰ্ট কিকোমেকো টুমুছাবেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ দুজন পুত্ৰ টাইলাৰ কেব কে টুমুছাবে আৰু ট্ৰেভিছ ছিলভাৰ কে টুমুছাবে।<ref name="auto1" /><ref>{{Cite web|url=https://www.tuko.co.ke/people/family/437690-ugandan-wife-admits-she-lied-about-everything-first-time-she-met-man-who-married-her/|title=I lied to him about everything the first time we met, Ugandan wife discloses|first=Hillary|last=Lisimba|date=December 21, 2021|website=Tuko.co.ke - Kenya news.}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.pmldaily.com/news/world/2019/04/social-entrepreneur-milly-nassolo-launches-maisha-holistic-africa-foundation.html | title=Social Entrepreneur Milly Nassolo Launches Maisha Holistic Africa Foundation | date=17 April 2019 }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:উগাণ্ডাৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] k27pfabuhdygj98o2bv311zqwpb6dcj 0 123733 615598 537022 2026-07-03T20:52:18Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615598 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = মিগেল দে চেৰ্ভানটেচ | image = Cervantes Jáuregui.jpg | caption = Cervantes, আনুমানিক ১৬০০ চনত | birth_date = [[২৯ ছেপ্টেম্বৰ]], ১৫৪৭ | birth_place = আলকালা দে এনাৰেছ, [[স্পেইন]] | death_date = [[২২ এপ্ৰিল]], ১৬১৬ | death_place = [[মাদ্ৰিদ]], স্পেইন | occupation = ঔপন্যাসিক, নাট্যকাৰ, কবি | language = স্পেনিচ | nationality = স্পেনিছ | genre = উপন্যাস, নাটক, কবিতা | notableworks = ডন কিহ’ত (Don Quixote) }} '''মিগেল দে চেৰ্ভানটেচ''' ({{lang-es|Miguel de Cervantes Saavedra}}; ২৯ ছেপ্টেম্বৰ ১৫৪৭ – ২২ এপ্ৰিল ১৬১৬) আছিল এজন স্পেনিছ ঔপন্যাসিক, নাট্যকাৰ আৰু কবি। তেওঁক স্পেনৰ সাহিত্যৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ব্যক্তিত্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="britannica">"Miguel de Cervantes". Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Miguel-de-Cervantes</ref> তেওঁৰ অমৰ ৰচনা "ডন কিহ’ত" (''Don Quixote'') বিশ্বসাহিত্যৰ প্ৰথম আধুনিক উপন্যাস হিচাপে স্বীকৃত। এই গ্ৰন্থখনে উপহাস, বিদ্ৰূপ আৰু জীৱন-দৰ্শনৰ মাজত এখন গভীৰ মানবিক কাহিনী আগবঢ়ায়।<ref name="riley1992">Riley, E. C. (1992). ''Cervantes's Theory of the Novel''. Oxford University Press.</ref> == জীৱনৰ পটভূমি == চেৰ্ভানটেচ ১৫৪৭ চনত স্পেইনৰ আলকালা দে এনাৰেছ নামৰ চহৰত জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ জীৱন দুঃখ-কষ্ট, সামৰিক সেৱা, বন্দীত্ব আৰু আৰ্থিক অনটনেৰে ভৰা আছিল। তেওঁ লেপাণ্টো যুদ্ধত (Battle of Lepanto) অংশ লৈ আছিল, য’ত তেওঁৰ বাঁও হাত অচল হৈ পৰে।<ref name="lepanto">Kamen, Henry. ''Empire: How Spain Became a World Power''. HarperCollins, 2003.</ref> ১৬০৫ চনত ডন কিহ’তৰ প্ৰথম খণ্ড প্ৰকাশিত হয়। দ্বিতীয় খণ্ড ১৬১৫ চনত প্ৰকাশ পাই। এই উপন্যাসখনে তৎকালীন চিভাল্ৰিক সাহিত্যৰ ওপৰত সমালোচনাৰ লগতে এক ব্যংগাত্মক চিন্তাধাৰাৰ প্ৰচাৰ কৰে। ==কৰ্ম== [[File:La Galatea First Edition Title Page.jpg|thumb|upright|চেৰ্ভানটেচৰ ''লা গালাটিয়া'' (১৫৮৫)ৰ মূল শিৰোনাম পৃষ্ঠা]] ''মিগেল ডি চাৰ্ভান্টেছৰ সম্পূৰ্ণ কাম''ত তালিকাভুক্ত কৰা অনুসৰি:<ref>{{cite book |url=http://cervantes.dh.tamu.edu/V2/CPI/index.html |title=OBRAS COMPLETAS de Miguel de Cervantes |trans-title=Complete Works of Miguel de Cervantes |editor1-first=Florencio |editor1-last=Sevilla Arroyo |editor2-first=Antonio |editor2-last=Rey Hazas |publisher=Centro de Estudios Cervantinos |year=1995 |via=Proyecto Cervantes, [[Texas A&M University]]}}</ref> * ''[[La Galatea]]'' (1585); * ''El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha'' (1605): First volume of ''[[Don Quixote]]''. * ''[[Novelas ejemplares]]'' (1613): a collection of 12 short stories of varied types about the social, political, and historical problems of Cervantes's Spain: ** "[[La gitanilla]]" ("The Gypsy Girl") ** "El amante liberal" ("The Generous Lover") ** "[[Rinconete y Cortadillo]]" ("Rinconete & Cortadillo") ** "La española inglesa" ("The English Spanish Lady") ** "[[El licenciado Vidriera]]" ("The Lawyer of Glass") ** "La fuerza de la sangre" ("The Power of Blood") ** "[[El celoso extremeño]]" ("The Jealous Man from Extremadura")<ref name="Br">{{Britannica|103673 |author=Riley, Edward C.; Cruz, Anne J.}}</ref> ** "[[La ilustre fregona]]" ("The Illustrious Kitchen-Maid") ** "Novela de las dos doncellas" ("The Novel of the Two Damsels") ** "Novela de la señora Cornelia" ("The Novel of Lady Cornelia") ** "Novela del casamiento engañoso" ("The Novel of the Deceitful Marriage") ** "[[El coloquio de los perros]]" ("The Dialogue of the Dogs") * ''Segunda Parte del Ingenioso Cavallero [sic] Don Quixote de la Mancha'' (1615): Second volume of ''[[Don Quixote]]''. * ''[[Los trabajos de Persiles y Sigismunda]]'' (1617). ===অন্যান্য কৰ্ম=== [[File:Viaje del Parnaso.jpg|thumb|upright|The [[Book frontispiece|frontispiece]] of the ''Viaje'' (1614)]] চেৰ্ভানটেচক সাধাৰণতে এজন মধ্যমীয়া কবি বুলি গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ কিছুমান কবিতাহে জীয়াই আছে। কিছুমান ''লা গালাটিয়া'' ত দেখা যায়, আনহাতে তেওঁ ''ডছ কেনচনছ এ লা আৰ্মাডা ইনভেনচিবল''ও লিখিছিল। তেওঁৰ [[চনেট]]সমূহৰ ভিতৰত ''আল টুমুলো ডেল ৰেই ফেলিপে এন চেভিলা'', ''কেণ্টো দে কেলিওপে'' আৰু ''এপিষ্টোলা এ মাটিও ভাস্কেজ'' অন্যতম। ''Viaje del Parnaso'', বা ''Jarney to Parnassus'', তেওঁৰ আটাইতকৈ অভিলাষী পদ্য ৰচনা, এটা ৰূপক যি বহুলাংশে সমসাময়িক কবিসকলৰ পৰ্যালোচনাৰে গঠিত। তেওঁ কেইবাখনো নাটকীয় ৰচনা প্ৰকাশ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত দহখন প্ৰচলিত পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ নাটক আছে: * ''Trato de Argel''; based on his own experiences, deals with the life of Christian slaves in Algiers; * ''[[La Numancia]]''; intended as a patriotic work, dramatization of the long and brutal siege of [[Numantia]], by [[Scipio Aemilianus]], completing the transformation of the [[Iberian Peninsula]] into the Roman province [[Hispania]], or España. * ''El gallardo español'',<ref>{{cite web |title=Comedia Famosa del Gallardo Español |website=Página de inicio del web de Cervantes |url=http://cervantes.uah.es/teatro/GALLARDO/gallardo.html |language=es |access-date=19 April 2020 |archivedate=9 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151009232918/http://cervantes.uah.es/teatro/GALLARDO/gallardo.html |deadurl=yes }}</ref> * ''Los baños de Argel'',<ref>{{cite web |url=http://miguelde.cervantes.com/pdf/Los%20Banos%20de%20Argel.pdf |title=Los Baños de Argel |website=miguelde.cervantes.com |access-date=16 November 2015 |archive-date=26 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200826140410/http://miguelde.cervantes.com/pdf/Los%20Banos%20de%20Argel.pdf |archivedate=26 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200826140410/http://miguelde.cervantes.com/pdf/Los%20Banos%20de%20Argel.pdf |deadurl=yes }}</ref> * ''La gran sultana, Doña Catalina de Oviedo'',<ref>{{cite web |url=http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Gran%20Sultana.pdf |title=La Gran Sultana |publisher=miguelde.cervantes.com |access-date=10 December 2019 |archive-date=18 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118091835/http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Gran%20Sultana.pdf |archivedate=18 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171118091835/http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Gran%20Sultana.pdf |deadurl=yes }}</ref> * ''La casa de los celos'',<ref>{{cite web |url=http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20casa%20de%20los%20celos.pdf |title=La casa |publisher=miguelde.cervantes.com |access-date=10 December 2019 |archive-date=18 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118123159/http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20casa%20de%20los%20celos.pdf |archivedate=18 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171118123159/http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20casa%20de%20los%20celos.pdf |deadurl=yes }}</ref> * ''El laberinto de amor'',<ref>{{cite web |url=http://miguelde.cervantes.com/pdf/El%20Laberinto%20de%20Amor.pdf |title=El Laberinto |publisher=miguelde.cervantes.com |access-date=10 December 2019 |archive-date=25 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125192014/http://miguelde.cervantes.com/pdf/El%20Laberinto%20de%20Amor.pdf |archivedate=25 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125192014/http://miguelde.cervantes.com/pdf/El%20Laberinto%20de%20Amor.pdf |deadurl=yes }}</ref> * ''La entretenida'',<ref>{{cite web |url=http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Entretenida.pdf |title=La Entretenida |publisher=miguelde.cervantes.com |access-date=10 December 2019 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071846/http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Entretenida.pdf |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304071846/http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Entretenida.pdf |deadurl=yes }}</ref> * ''El rufián dichoso'',<ref>{{cite web |url=http://cervantes.tamu.edu/V2/textos/fsevilla/8comedias_rufiandichoso.htm |title=Ocho comedias y ocho entremeses / El rufian dichoso |website=cervantes.tamu.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609021212/http://cervantes.tamu.edu/V2/textos/fsevilla/8comedias_rufiandichoso.htm |archive-date=9 June 2010 |access-date=22 July 2025 |archivedate=5 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151105210019/http://cervantes.tamu.edu/V2/textos/fsevilla/8comedias_rufiandichoso.htm |deadurl=yes }}</ref> * ''Pedro de Urdemalas'',<ref>{{cite web |url=http://miguelde.cervantes.com/pdf/Pedro%20de%20Urdemales.pdf |title=Pedro Urdamles |publisher=miguelde.cervantes.com |access-date=10 December 2019 |archive-date=26 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200826140411/http://miguelde.cervantes.com/pdf/Pedro%20de%20Urdemales.pdf |archivedate=26 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200826140411/http://miguelde.cervantes.com/pdf/Pedro%20de%20Urdemales.pdf |deadurl=yes }}</ref> a sensitive play about a ''picaro'', who joins a group of Gypsies for love of a girl. He also wrote eight short farces ([[Entremés|''entremeses'']]): * ''El juez de los divorcios'',<ref>{{cite web |url=http://cervantes.uah.es/teatro/Entremes/entre_1.html |title=Entremes: el Juez de los Divorcios |website=cervantes.uah.es |language=es |access-date=2025-07-22 |archivedate=2015-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151127061236/http://cervantes.uah.es/teatro/Entremes/entre_1.html |deadurl=yes }}</ref> * ''El rufián viudo llamado Trampagos'',<ref>{{cite web |url=http://www.comedias.org/cervantes/trampa.html |title=El Rufián Viudo Llamado Trampagos |website=comedias.org |language=es |access-date=2025-07-22 |archivedate=2023-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203142542/https://www.comedias.org/cervantes/trampa.html |deadurl=yes }}</ref> * ''La elección de los Alcaldes de Daganzo'',<ref>{{cite web |url=http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Eleccion%20de%20los%20alcaldes%20de%20Daganzo.pdf |title=Daganzo |publisher=miguelde.cervantes.com |access-date=10 December 2019 |archive-date=18 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180418011026/http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Eleccion%20de%20los%20alcaldes%20de%20Daganzo.pdf |archivedate=18 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180418011026/http://miguelde.cervantes.com/pdf/La%20Eleccion%20de%20los%20alcaldes%20de%20Daganzo.pdf |deadurl=yes }}</ref> * ''La guarda cuidadosa''<ref name="biblioteca.org.ar">{{cite web |url=http://www.biblioteca.org.ar/libros/70718.pdf |title=Info |publisher=biblioteca.org.ar |access-date=10 December 2019 |archivedate=20 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230720173913/https://biblioteca.org.ar/libros/70718.pdf |deadurl=yes }}</ref> (The Vigilant Sentinel),<ref name="biblioteca.org.ar"/> * ''El vizcaíno fingido'',<ref>{{cite web |url=http://cervantes.uah.es/teatro/Entremes/entre_5.html |title=Entremes: Del Vizcaíno Fingido |website=cervantes.uah.es |access-date=2025-07-22 |archivedate=2016-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160121073616/http://cervantes.uah.es/teatro/Entremes/entre_5.html |deadurl=yes }}</ref> * ''El retablo de las maravillas'',<ref>{{cite web |url=http://cervantes.uah.es/teatro/Entremes/entre_6.html |title=Entremes: Del Retablo de las Maravillas |website=cervantes.uah.es |access-date=2025-07-22 |archivedate=2016-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129234731/http://cervantes.uah.es/teatro/Entremes/entre_6.html |deadurl=yes }}</ref> * ''[[La cueva de Salamanca (The Cave of Salamanca)|La cueva de Salamanca]]'' * ''El viejo celoso''<ref>{{cite web |url=http://cervantes.uah.es/teatro/Entremes/entre_8.html |title=Entremes: Del Viejo Celoso |website=cervantes.uah.es |access-date=2025-07-22 |archivedate=2016-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160228214426/http://cervantes.uah.es/teatro/Entremes/entre_8.html |deadurl=yes }}</ref> (The Jealous Old Man). ''ট্ৰেটো ডি আলজিয়াৰ্ছ'' আৰু ''লা নুমানচিয়া''ৰ বাহিৰে এই নাটক আৰু চুটি প্ৰহসনে ''আঠখন কমেডী আৰু আঠটা নতুন ইন্টাৰলুড, নেভাৰ বিফোৰ পাৰফৰ্মড গঠন কৰিছিল''।<ref>{{cite web |url=http://cervantes.tamu.edu/english/ctxt/cec/ocho.html |title=Ocho comedias y ocho entremeses |website=cervantes.tamu.edu |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105132443/http://cervantes.tamu.edu/english/ctxt/cec/ocho.html |archive-date=5 January 2010 |access-date=22 July 2025 |archivedate=6 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181006080904/http://cervantes.tamu.edu/english/ctxt/cec/ocho.html |deadurl=yes }}</ref> (''আঠ কমেডী আৰু আঠটা নতুন ইন্টাৰলুড, নেভাৰ বিফোৰ পাৰফৰ্মড''), যি ১৬১৫ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web |title=Ocho comedias, y ocho entremeses nuevos {{!}} work by Cervantes |url=https://www.britannica.com/topic/Ocho-comedias-y-ocho-entremeses-nuevos |access-date=23 May 2023 |website=www.britannica.com}}</ref> চেৰ্ভানটেচৰ চুটি প্ৰহসনৰ তাৰিখ আৰু ৰচনাৰ ক্ৰমৰ বিষয়ে জনা নাযায়। লোপে ডি ৰুয়েডাৰ আত্মাৰ প্ৰতি বিশ্বাসী চেৰ্ভানটেচে তেওঁলোকক সৰলীকৃত কাহিনীভাগ, সাধাৰণতে উপন্যাসৰ সৈতে জড়িত বৰ্ণনাৰ ধৰণ আৰু চৰিত্ৰৰ বিকাশৰ দৰে উপন্যাসমূলক উপাদানৰে সজ্জিত কৰিছিল। চেৰ্ভানটেচে তেওঁৰ কিছুমান নাটকক তেওঁ আটাইতকৈ সন্তুষ্ট হোৱা ৰচনাৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। == মৃত্যু আৰু ঐতিহ্য == ১৬১৬ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত মাদ্ৰিদত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ অবদানৰ বাবে তেওঁক স্পেনৰ “জাতীয় সাহিত্যিক” ৰূপে গণ্য কৰা হয়। UNESCO তেও তেওঁক “World Literary Heritage”ৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। == উৎস == <references /> [[শ্ৰেণী:স্পেইনৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ঔপন্যাসিক]] [[শ্ৰেণী:নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:কবি]] f67ca7dbxyx7c91irsssjou5m5d7zz4 0 126366 615640 604534 2026-07-04T06:33:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615640 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শ্যামকানু মহন্ত | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1972|3|1}} | birth_place = [[শিৱসাগৰ]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | occupation = উদ্যোগপতি, সাংস্কৃতিক সংগঠক, পৰামৰ্শদাতা | known_for = উত্তৰ-পূব মহোৎসৱ আৰু ৰঙালী উৎসৱৰ আয়োজক | relatives = ননী গোপাল মহন্ত (ডাঙৰ ভাতৃ), ভাস্কৰ জ্যোতি মহন্ত (ভাতৃ), ড° সৌমাৰ মহন্ত (ভাতৃ) | parents = লীলা মহন্ত, নিৰুপমা মহন্ত | nationality = ভাৰতীয় }} '''শ্যামকানু মহন্ত''' ({{lang-en|Shyamkanu Mahanta}}) হৈছে সাংস্কৃতিক আৰু উদ্যোগিক ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় ব্যক্তি। তেওঁ ''উত্তৰ-পূব মহোৎসৱ'' আৰু ''ৰঙালী উৎসৱ''ৰ মুখ্য আয়োজক আৰু প্ৰমোটাৰ হিচাপে জনাজাত। মহন্ত একাধিক প্ৰতিষ্ঠানত পৰামৰ্শদাতা, প্ৰকল্প পৰিচালক আৰু উদ্যোগপতি হিচাপে কাম কৰিছে। শেহতীয়াকৈ [[জুবিন গাৰ্গ|জুবিন গাৰ্গৰ]] মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত থকাৰ সন্দেহত তেওঁক কৰায়ত্ব কৰি [[বাক্সা জিলা|বাক্সা জিলাৰ]] কাৰাগাৰত ৰখা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Zubeen Garg death case: DSP Sandipan Garg arrested, sent to 7-day custody; SIT intensifies yacht party probe |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-garg-death-case-dsp-sandipan-garg-arrested-sent-to-7-day-custody-sit-intensifies-yacht-party-probe/articleshow/124386084.cms |website=The Times of India |date=8 October 2025 |access-date=21 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg’s PSOs arrested; 7 persons in custody so far |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-zubeen-gargs-psos-arrested-7-persons-in-custody-so-far |website=The Sentinel Assam |date=11 October 2025 |access-date=21 October 2025}}</ref> == জীৱনৰ আৰম্ভণি == শ্যামকানু মহন্তৰ জন্ম ১৯৭২ চনৰ ১ মাৰ্চ তাৰিখে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাত]] হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ লীলা মহন্ত অসম সত্ৰ মহাসভাৰ পূৰ্বতন সভাপতি আছিল আৰু মাতৃ নিৰুপমা মহন্ত এজন সত্ৰ সংস্কৃতি বিশেষজ্ঞ আৰু লেখিকা। তেওঁৰ ডাঙৰ ভাতৃ ননী গোপাল মহন্ত আছিল [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] উপাচাৰ্য। তেওঁৰ অন্য দুই ভাতৃ ভাস্কৰ জ্যোতি মহন্ত আৰু ড° সৌমাৰ মহন্ত।<ref>{{cite web |title=Shyam Kanu Mahanta Net Worth Bio: NE Festival & Cultural Legacy |url=https://lafznews.com/shyam-kanu-mahanta-net-worth-bio-ne-festival-cultural/ |website=Lafz News |date=8 October 2025 |access-date=22 October 2025 |archivedate=21 October 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251021194941/https://lafznews.com/shyam-kanu-mahanta-net-worth-bio-ne-festival-cultural/ |deadurl=yes }}</ref> == শিক্ষা আৰু পেচাগত জীৱন == মহন্তই ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু এমবিএৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰজেক্ট ফাইনেন্স আৰু ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ ব্যৱস্থাপনাৰ কামত ১৬ বছৰ কাৰ্যৰত আছিল। তাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ প্ৰকল্প ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান ''MMS Advisory'' স্থাপন কৰে, য’ত প্ৰায় ২০০ জন প্ৰযুক্তিগত বিষয়া-কৰ্মচাৰী নিযুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ হাইড্ৰোপাৱাৰ প্ৰকল্পসমূহত মেনেজিং ডাইৰেক্টৰ, চীফ এক্সিকিউটিভ আৰু চীফ ফাংশনাৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে। লগতে, তেওঁ ''Patkai Energy Company Ltd''ৰ প্ৰমোটাৰ আৰু ''IL&FS''ৰ সহ-উপ-সভাপতি (Assistant Vice President) আছিল।<ref>{{cite web |title=Shyamkanu Mahanta – Championing Northeast India’s Cultural Renaissance Through Festival Entrepreneurship |url=https://humansofnortheast.com/shyamkanu-mahanta-championing-northeast-indias-cultural-renaissance-through-festival-entrepreneurship/ |website=Humans of Northeast India |date=16 April 2025 |access-date=22 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=MMS Advisory Pvt. Ltd. – About Us |url=https://www.mmsadvisory.in/ |website=MMS Advisory |access-date=22 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == সাংস্কৃতিক উদ্যোক্তা হিচাপে ভূমিকা == শ্যামকানু মহন্তক বহুসময়তে '''ফেষ্টিভেল মহন্ত''' বুলি জনা যায়। তেওঁ North East Festival (''North East Festival'')ৰ মুখ্য সংগঠক। এই উৎসৱ প্ৰথমবাৰ ২০১৩ চনত [[নতুন দিল্লী|নতুন দিল্লীত]] অনুষ্ঠিত হৈছিল। উৎসৱৰ বিভিন্ন বিষয়ত সঙ্গীত, নৃত্য, হস্তশিল্প, শিল্পকলা, ফটোগ্ৰাফি, ফেশ্যন, পৰ্যটন আৰু উদ্যোগ বিকাশৰ প্ৰদৰ্শনী থাকে। তেওঁ Rongali Festivalৰো আয়োজক।<ref>{{cite web |title=North East Festival’s second edition to be bigger, says organiser |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/north-east-festival-s-second-edition-to-be-bigger-says-organiser-113111200755_1.html |website=Business Standard |date=12 November 2013 |access-date=22 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Shyamkanu Mahanta – Championing Northeast India’s Cultural Renaissance Through Festival Entrepreneurship |url=https://humansofnortheast.com/shyamkanu-mahanta-championing-northeast-indias-cultural-renaissance-through-festival-entrepreneurship/ |website=Humans of North East India |date=16 April 2025 |access-date=22 October 2025}}</ref> == জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু সন্দৰ্ভত গ্ৰেপ্তাৰ == ২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে অসমৰ জনপ্ৰিয় গায়ক [[জুবিন গাৰ্গ|জুবিন গাৰ্গে]] [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] থকা সাগৰীয় দ্বীপ এটাত সাঁতুৰি থাকোঁতে ডুবি যোৱাৰ ফলত মৃত্যুক আঁকোৱালি ল'বলগীয়া হয়। শ্যামকানু মহন্তই জুবিনক উত্তৰ-পূব মহোৎসৱৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেছেডৰ হিচাপে আমন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু তেওঁ তাত পাৰফৰ্ম কৰিছিল। এই ঘটনাৰ পাছত ৰাইজৰ দাবীত [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] মহন্তৰ বিৰুদ্ধে তদন্ত আৰম্ভ কৰে। বিভিন্ন ঠাইত এফআইআৰ দাখিল হয় — অপৰাধজনক অৱহেলা আৰু হোমিচাইড (কিন্তু হত্যা নহয়) অভিযোগত। আৰক্ষীয়ে মহন্তৰ ঘৰ ছিল কৰে আৰু তদন্তৰ বাবে গেজেট, কাগজ-পত্ৰ আদি জব্দ কৰে। চৰকাৰে মহন্ত আৰু তেওঁ যুক্ত সকলো সংস্থাক চৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতা বা সাহায্য প্ৰদানৰপৰা ‘‘ব্লেকলিষ্ট’’ কৰিছে। মহন্তই নিজৰ বিৰুদ্ধে আনা অভিযোগসমূহ ‘‘মিডিয়াৰ অসত্য প্ৰচাৰ’’ বুলি দাবী কৰিছে। তেওঁ কয় যে তেওঁ জুবিনৰ মৃত্যু সংবাদ পায় ১৯ ছেপ্টেম্বৰৰ প্ৰায় ৩:৩০ বজাত, আৰু জুবিন গাৰ্গে ছিংগাপুৰৰ ''Pan Pacific Hotel''ত থকা সময়তে এই দুৰ্ভাগ্যজনক ঘটনাটো ঘটে।<ref>{{cite web |title=Bandmate, co-singer arrested in Zubeen Garg death case; total arrests rise to 4 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-arrests-rise-to-4-glbs-2796923-2025-10-03 |website=India Today |date=3 October 2025 |access-date=22 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg death case: 2 musicians who were ‘with him on yacht’ arrested |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-death-case-2-musicians-who-were-with-him-on-yacht-arrested-10284366/ |website=The Indian Express |date=3 October 2025 |access-date=22 October 2025}}</ref> এই ঘটনা সন্দৰ্ভত জুবিন গাৰ্গৰ মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, তেওঁৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ সন্দীপন গাৰ্গ, দুজন দেহৰক্ষী আৰু উৎসৱ আয়োজক শ্যামকানু মহন্তক [[বাক্সা জিলা|বাক্সা জিলাৰ]] কাৰাগাৰত ৰখা হৈছে। লগতে, আন দুজন অভিযুক্ত — জুবিন গাৰ্গৰ বাদ্যযন্ত্ৰ সহায়ক শেখৰজ্যোতি গোস্বামী আৰু সহশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক [[হাফলং]] কাৰাগাৰত ৰখা হৈছে। বৰ্তমান তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ তদন্ত দলে (''SIT'') তদন্ত চলাইছে।<ref>{{cite web |title=Bandmate, co-singer arrested in Zubeen Garg death case; total arrests rise to 4 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-arrests-rise-to-4-glbs-2796923-2025-10-03 |website=India Today |date=3 October 2025 |access-date=22 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Zubeen Garg death case: 2 musicians who were ‘with him on yacht’ arrested |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-death-case-2-musicians-who-were-with-him-on-yacht-arrested-10284366/ |website=The Indian Express |date=3 October 2025 |access-date=22 October 2025}}</ref> == ব্যক্তিগত সম্পদ == বিভিন্ন ৱেব উৎস অনুসৰি, শ্যামকানু মহন্তৰ অনুমাণিক নিট সম্পত্তি প্ৰায় {{Indian Rupee|800000000}} (৮০ কোটি টকা)। তেওঁৰ আয়ৰ উৎস MMS Advisory, ৰঙালী, উত্তৰ-পূব মহোৎসৱ, আৰু ''Srimanta Sankardev Movement''ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।<ref>{{cite web |title=Shyam Kanu Mahanta Net Worth 2025: Cultural Entrepreneur’s Wealth & Business Empire |url=https://technosports.co.in/shyam-kanu-mahanta-net-worth/ |website=TechnoSports |date=2025 |access-date=22 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Top 10 Richest Persons in Assam 2025 – Know their Business Ideology |url=https://www.nyongesasande.com/richest-people-in-assam/ |website=Nyongesa Sande |date=2025 |access-date=22 October 2025}}</ref> == বাহ্যিক সংযোগ== * [https://facebook.com/shyamkmahanta শ্যামকানু মহন্তৰ ফেচবুক একাউণ্ট] ==আৰু চাওক== * [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 2m95cpmca4pgwsmgohb8dphpk5mv1rz 0 128135 615558 562146 2026-07-03T16:09:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615558 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian social avtivist}} {{Infobox person | name = মণিভাই দেশাই | image = Dr. Manibhai Desai in December 1990 at Uruli Kanchan.png | alt = | caption = দেশাই ১৯৯০ চনত উৰুলি কাঞ্চনত | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1920|4|27}} | birth_place = কোছমাদা, চুৰাট জিলা, বম্বে প্ৰেচিডেঞ্চি (বৰ্তমানৰ [[গুজৰাট]] ৰাজ্যত) | death_date = {{death date and age|df=y|1993|11|14|1920|4|27}} | death_place = পুনে, ভাৰত | other_names = | occupation = সমাজ কৰ্মী | years_active = | known_for = | notable_works = | awards = [[পদ্মশ্ৰী]]<br />[[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] }} '''মণিভাই দেশাই ({{lang_en|Manibhai Bhimbhai Desai}}) ''' (জন্ম ২৭ এপ্ৰিল, ১৯২০ – ১৪ নৱেম্বৰ, ১৯৯৩) এজন ভাৰতীয় সামাজিক কৰ্মী, [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ সহযোগী, আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯২০ চনৰ ২৭ এপ্ৰিলত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বম্বে প্ৰেচিডেন্সিৰ (বৰ্তমান [[গুজৰাট]] ৰাজ্যত) চুৰাট জিলাৰ কোছমাদা গাঁৱত ৰমিভেন আৰু ভীমভাই দেশাইৰ ঘৰত মণিভাই দেশাইৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ ভীমভাই আছিল এজন ধনী কৃষক আৰু অঞ্চলটোৰ ১০ বা ১৫খন গাঁৱৰ কৃষকৰ মাজত এজন সন্মানীয় নেতা। দম্পতীহালৰ পাঁচজন পুত্ৰ আৰু এগৰাকী কন্যা সন্তান আছিল। ১৯২৭ চনত ভীমভাইৰ মৃত্যুৰ সময়ত ডাঙৰ পুত্ৰই পূৰ্বপুৰুষৰ খেতিপথাৰৰ দায়িত্ব ল’লে, পিছৰ দুজন পুত্ৰই বস্ত্ৰ উদ্যোগত কেৰিয়াৰ গঢ়িলে; এজন সোণৰ পদক বিজয়ী স্পিনাৰ হৈছিল, আনজন এজন বিশেষজ্ঞ বয়নকাৰী আৰু ভাৰতৰ এটা বৃহৎ বস্ত্ৰ ইউনিটৰ জেনেৰেল মেনেজাৰ হৈছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ সময়ত মণিভাই গাঁৱৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ প্ৰথম শ্ৰেণীত পঢ়িছিল। সেই বিদ্যালয়খনত তেওঁ পাঁচ বছৰ (১৯২৭–১৯৩১) পঢ়িছিল, নিজৰ শ্ৰেণীত প্ৰথম স্থান লাভ কৰিছিল; তেওঁ ক্ৰীড়াতো পাৰদৰ্শিতা দেখুৱাইছিল আৰু বয় স্কাউটৰ নেতা আছিল। এই বছৰবোৰত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ আইন অমান্য আন্দোলনে ভাৰত কঁপাই তুলিছিল। দেশায়ে দহ বছৰ বয়সত সংঘটিত হোৱা এটা ঘটনাই তেওঁৰ ভৱিষ্যত জীৱনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। [[আহমেদাবাদ]]ৰপৰা দণ্ডীলৈ যাত্ৰাত গান্ধীজীৰ সৈতে নৰোত্তমভাই পেটেল নামৰ এজন যুৱকে নিমখ কৰৰ প্ৰতিবাদত নিমখৰ মজুতত অভিযান চলায়। গাঁৱলৈ উভতি অহাৰ লগে লগে পেটেলৰ কাম আছিল স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ প্ৰতীক হৈ পৰা এচিকুট নিমখ প্ৰতি ঘৰে ঘৰে বিতৰণ কৰা। এই কাম কৰিবলৈ তেওঁ ডেকা মণিভাইক বাছি লৈছিল। নিমখ খাই গাঁৱৰ মানুহে প্ৰণাম কৰা দেখি মণিভাই গভীৰভাৱে আপ্লুত হৈছিল, আৰু ১০ বছৰ বয়সত মহাত্মা গান্ধীৰ আহ্বান অনুভৱ কৰিছিল। পিছলৈ মণিভাই চুৰাটত হাইস্কুলত পঢ়িবলৈ লয়। যিহেতু তেওঁৰ পৰিয়ালে তেওঁক অভিযান্ত্ৰিক বিষয়ত কেৰিয়াৰ গঢ়িব বিচাৰিছিল, সেয়েহে ডেকা মণিভায়ে স্নাতক অধ্যয়নৰ বাবে পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু গণিত বিজ্ঞান বাছি লৈছিল। কিন্তু মণিভাইৰ অধ্যয়নৰ শেষ বছৰত গান্ধীজীয়ে ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল য’ত মণিভাই যোগদান কৰিছিল আৰু ইংৰাজৰ হাততো কাৰাগাৰত বন্দী হৈছিল।<ref>{{Cite web |url=http://rmaward.asia/awardees/desai-manibhai-bhimbhai/ |title=Biography at Ramon Magsaysay Award Foundation |access-date=28 December 2017 |archive-date=16 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161216130055/http://rmaward.asia/awardees/desai-manibhai-bhimbhai/ |url-status=dead |archivedate=16 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161216130055/http://rmaward.asia/awardees/desai-manibhai-bhimbhai/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="Johri2010">{{cite book|author=Meera Johri|title=Greatness of Spirit: Profiles of Indian Magsaysay Award Winners|url=https://books.google.com/books?id=j1iegDJAYakC&pg=PA7|year=2010|publisher=Rajpal & Sons|isbn=978-81-7028-858-9|pages=94–97}}</ref><ref>{{cite web |title=The Manibhai Desai Memoirs - Part-1 |url=https://www.goodnewsindia.com/Pages/content/institutions/manibhaiDesai/part1.html |website=www.goodnewsindia.com |access-date=2025-11-25 |archivedate=2025-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250708010849/https://www.goodnewsindia.com/Pages/content/institutions/manibhaiDesai/part1.html |deadurl=yes }}</ref> ==কৰ্মজীৱন== স্নাতক হোৱাৰ পিছত মণিভাই মহাত্মা গান্ধীৰ লগত স্বাধীনতা সংগ্ৰামত যোগদান কৰে। মহাত্মা গান্ধীয়ে ১৯৪৬ চনত পুনে চহৰৰ সমীপৰ উৰুলি কাঞ্চন গাঁৱত থাকিছিল। সেই সময়ত গান্ধীয়ে পশ্চিমীয়া চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ওপৰত আস্থা হেৰুৱাই পেলাইছিল আৰু তেওঁ প্ৰকৃতি চিকিৎসাৰ সন্ধান কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁ মণিভাইক উৰালীত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰকৃতি চিকিৎসা আশ্ৰমৰ পৰিচালক হিচাপে মনোনীত কৰে। মণিভাই যুৱকজনে মহাত্মা গান্ধীক উৰুলীৰ উত্থানৰ বাবে নিজৰ জীৱন উছৰ্গা কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে। <ref>{{Cite web |url=http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/BiographyDesaiMan.htm |title=Biography at Ramon Magsaysay Award Foundation |access-date=15 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312020244/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/BiographyDesaiMan.htm |archive-date=12 March 2007 |url-status=dead }}</ref> তাত তেওঁৰ প্ৰথম ডাঙৰ কাম আছিল নেচাৰ কিউৰ আশ্ৰম পৰিচালনা কৰা, যিটো আজিও চলি আছে আৰু সমগ্ৰ ভাৰততে বিখ্যাত। গান্ধীজীয়ে জাৰি কৰা গাইডলাইন অনুসৰি আশ্ৰমৰ নেচাৰ কিউৰ থেৰাপীসমূহ সম্পন্ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল খাদ্য নিয়ন্ত্ৰণ, উপবাস, ৰ’দত গা-ধোৱা, গৰম কৰা, ভাপত গা-ধোৱা, বোকা পেক, মালিচ, আৰু নিৰাপদ থলুৱা বনৌষধিৰ ব্যৱহাৰ। <ref>Gandhi M. Nature cure. Kumarappa B, editor. Navajivan Publishing House; 1954.[https://gandhiashramsevagram.org/pdf-books/nature-cure.pdf]</ref>ইয়াৰ পিছতে মণিভায়ে উৰুলিত এখন হাইস্কুল খুলিলে। <ref>{{Cite web |url=http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/BiographyDesaiMan.htm |title=Biography at Ramon Magsaysay Award Foundation |access-date=15 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312020244/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/BiographyDesaiMan.htm |archive-date=12 March 2007 |url-status=dead }}</ref> যদিও মণিভাইৰ কামত গান্ধীৰ নীতি কেন্দ্ৰীয় আছিল, তথাপি তেওঁৰ মতে বৈজ্ঞানিক অগ্ৰগতিৰদ্বাৰা গ্ৰাম্য দৰিদ্ৰ লোকসকল উপকৃত হ'ব পাৰে <ref>{{cite book|last1=Smillie|first1=Ian|last2=Hailey|first2=John|title=Managing for change : leadership, strategy and management in Asian NGOs|date=2001|publisher=Earthscan|location=London [u.a.]|isbn=9781853837210|pages=52,138–139|url=https://books.google.com/books?id=1AaUBp0UaKEC&q=%22manibhai+desai%22+&pg=PR6}}</ref> প্ৰকৃতি নিৰাময় আশ্ৰমত কাম কৰাৰ সময়ত মণিভায়ে উদ্যান শস্য আৰু গৰু-ম’হ পালনৰ দিশবোৰ নিজে নিজেই শিকাইছিল। ইয়াক পৰৱৰ্তী পৰ্যায়লৈ লৈ যাবলৈ তেওঁ ১৯৬৭ চনত ভাৰতীয় কৃষি উদ্যোগ ফাউণ্ডেশ্যন (BAIF) নামৰ এন জি অ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। <ref>Rangnekar, D.V., Pradhan, P.K. and Gahlot, O.P., 1993. Surveys and farming systems researches seen by a non-government organisation like BAIF and outside agencies. In Feeding of ruminants on fibrous crop residues. Proceedings of an international workshop held at the National Dairy Research Institute, Karnal, India, ICAR, New Delhi, India (pp. 98-108).[https://edepot.wur.nl/333325#page=106]</ref> গুজৰাটৰ গিৰৰ দৰে মজপুত ভাৰতীয় জাতৰ সৈতে হোলষ্টেইন ফ্ৰেইজিয়ান আৰু জাৰ্চিৰ দৰে উচ্চ উৎপাদনক্ষম ইউৰোপীয় গৰুৰ সংকৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিএআইএফে অগ্ৰণী ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। <ref>Deore, P.A., Sidhaye, V.J., Rangnekar, D.V., Hegde, G.R. and Mangurkar, B.R., 1990. Manual on crossbred cows [https://idl-bnc-idrc.dspacedirect.org/bitstream/handle/10625/7453/53008.pdf?sequence=1].</ref><ref>{{cite book|last1=Bandyopadhyay .|first1=A. (editor)|title=Sustainable agriculture|date=2005|publisher=Northern Book Centre|location=New Delhi|isbn=81-7211-184-3|page=27|url=https://books.google.com/books?id=HtPQzC0f8Q0C&q=%22manibhai+desai%22+cows&pg=PA1}}</ref><ref>Bhosrekar, M.R., 1990. Semen production and artificial insemination. BAIF Development Research Foundation.[https://www.researchgate.net/profile/Madhukar_Bhosrekar2/publication/265484397_SEMEN_PRODUCTION_AND_ARTIFICIAL_INSEMINATION/links/56d52f7708ae2cd682b94779.pdf]</ref><ref>{{cite book|last=Howard|first=Connie|title=In Gandhi's Footsteps: The Manibhai Desai & BAIF Story|year=2000|publisher=New Age International Ltd.|isbn=81-224-1221-1|pages=114}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/BiographyDesaiMan.htm |title=Biography at Ramon Magsaysay Award Foundation |access-date=15 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312020244/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Biography/BiographyDesaiMan.htm |archive-date=12 March 2007 |url-status=dead }}</ref> এই সময়ছোৱাত মণিভায়ে ডেনমাৰ্ক, গ্ৰেট বৃটেইন, [[আমেৰিকা]], [[কানাডা]], [[ইজৰাইল]]কে ধৰি বিশ্বৰ কেইবাখনো দেশ ভ্ৰমণ কৰি গৰু পালন আৰু খেতিৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে জানিবলৈ আৰু ধন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ গৈছিল। ভাৰতৰ বিশিষ্ট নেতাসকলে ব্যক্তিগতভাৱে উৰালী ভ্ৰমণ কৰি গৰু পালনৰ কাম-কাজ পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল। পিছলৈ মণিভায়ে বিএআইএফৰ কাম-কাজ সম্প্ৰসাৰণ কৰি পশুৰ স্বাস্থ্য আৰু পুষ্টি, বৃক্ষৰোপণ,<ref name="Ahmad1997">{{cite book|author=Syed Noman Ahmad|title=Rapid Rural Transformation Through Voluntary Action|url=https://books.google.com/books?id=3ocUYpC_78kC&pg=PP15|year=1997|publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd.|isbn=978-81-7533-052-8|pages=43–83}}</ref> বনাঞ্চল উন্নয়ন, আৰু জনজাতীয় উন্নয়ন আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। <ref>{{cite book|last1=Ahmad|first1=Syed Noman|title=Rapid rural transformation through voluntary action|date=1997|publisher=MD Publications|location=New Delhi|isbn=9788175330528|page=43|url=https://books.google.com/books?id=3ocUYpC_78kC&q=%22manibhai+desai%22+&pg=PP15}}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান== ১৯৬৮ চনত ভাৰত চৰকাৰে মণিভাইক পদ্মশ্ৰী বঁটাৰে সন্মানিত কৰে। ১৯৮২ চনত মণিভায়ে জনসেৱাৰ বাবে [[ৰমন মেগছেছে বঁটা]] গ্ৰহণ কৰে। <ref name="biography">{{cite book|last1=Johri|first1=Meera|title=Greatness of spirit : profiles of Indian Magsaysay award winners|date=2010|publisher=Rajpal & Sons|location=Delhi|isbn=9788170288602|pages=94–98|url=https://books.google.com/books?id=j1iegDJAYakC&q=%22manibhai+desai%22+death&pg=PA97}}</ref> ১৯৮৩ চনত তেওঁ গান্ধীবাদী মূল্যবোধ, সম্প্ৰদায়ৰ মূল্যবোধ আৰু সামাজিক উন্নয়নৰ বাবে [[জামনালাল বাজাজ বঁটা]] লাভ কৰে <ref name="Jamnalal Bajaj Award">{{cite web | url=https://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/1983/science-and-technology/dr-manibhai-desai | title=Jamnalal Bajaj Award | publisher=Jamnalal Bajaj Foundation | date=2015 | access-date=13 October 2015 }}{{Dead link|date=March 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite book|last1=Howard|first1=Connie|title=In Gandhi's footsteps : the Manibhai Desai & BAIF story|date=2000|publisher=New Age International|location=New Delhi|isbn=9788122412215|pages=12–50|url=https://books.google.com/books?id=JbrnqHaN64MC&q=%22manibhai+desai%22+death&pg=PA137}}</ref> ==মৃত্যু আৰু উত্তৰাধিকাৰ== ১৯৯৩ চনৰ ১৪ নৱেম্বৰত পুনেত মণিভাইৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ অব্যাহত আছে আৰু সমৃদ্ধিশালী হৈছে। কানাডাৰ পুঁজিৰে বিএআইএফে ১৯৯৬ চনত পুনেৰ বাহিৰৰ ৱাৰ্জেত নতুন মুখ্য কাৰ্যালয় আৰু পৰিচালনা প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে। এই কেন্দ্ৰটোৰ নাম ড° মণিভাই দেশাই নগৰ ৰখা হৈছে।<ref>{{cite book|last=Howard|first=Connie|title=In Gandhi's Footsteps: The Manibhai Desai & BAIF Story|year=2000|publisher=New Age International Ltd.|isbn=81-224-1221-1|pages=137–138}}</ref>"মণিভাই পঞ্জাৱৰ জিলা পাটিয়ালাৰ ভিলেজ অৱ দুলবাৰ মানুহৰ বাবে এজন শ্ৰদ্ধাৰ ব্যক্তি। প্ৰতি বছৰে তেওঁৰ জন্মদিনটো উদ্‌যাপন আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত কৰা কামৰ বাবে তেওঁক শ্ৰদ্ধা আৰু ধন্যবাদ জনোৱাৰদ্বাৰা উদ্‌যাপন কৰা হয়। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationDesaiMan.htm Citation for 1982 Ramon Magsaysay Award for Public Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205045430/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationDesaiMan.htm |date=2012-02-05 }} *Video, [https://www.youtube.com/watch?v=lRyxbBrtblw In Gandhi's footsteps] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সামাজিক আন্দোলন]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] 46dtc90bikv8qd8b7ko9blf3cf7vwqr 0 128362 615621 603058 2026-07-04T03:37:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615621 wikitext text/x-wiki {{Infobox Islands | name = লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ | map_image = Lesser Sunda Islands en.png | native_name = {{ubl|{{nativename|id|Kepulauan Sunda Kecil}}|{{nativename |tet|Illá Sunda ki'ik sirá}}|{{nativename |ban|ᬓᬧᬸᬮᭀᬯᬦ᭄ᬲᬸᬦ᭄ᬤᬘᬾᬦᬶᬓ᭄}}}} | location = দক্ষিণ-পূব এছিয়া | coordinates= {{coord|9|00|S|120|00|E|region:ID_type:isle}} | archipelago = চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ | total_islands = 975 |country = [[ইণ্ডোনেছিয়া]] |country_admin_divisions_title = Provinces |country_admin_divisions = {{ubl|[[Bali]]|[[West Nusa Tenggara]]|[[East Nusa Tenggara]]}} |country_largest_city = [[Denpasar]] |country_largest_city_population = 670,210 |country1 = [[Timor Leste]] |country1_admin_divisions_title = Districts |country1_admin_divisions = {{ubl|[[Oecusse]]|[[Bobonaro]]|[[Cova Lima]]|[[Liquica]]|[[Ermera]]|[[Ainaro]]|[[Dili District|Dili]]|[[Aileu]]|[[Manufahi]]|[[Manatuto]]|[[Baucau]]|[[Viqueque]]|[[Lautem]]}} |country1_largest_city = [[Dili]] (pop. 277,488) |country1_largest_city_population = |population = ১,৬৩,০৩,৫৭৫ |population_as_of =২০২০ |density =১৮৩.৫০ | major_islands = [[Bali]], [[Lombok]], [[Sumbawa]], [[Sumba]], [[Flores]], [[Timor]] | highest_mount = [[Mount Rinjani]] | elevation_m = 3,726 | ethnic_groups = [[Balinese people|Balinese]], [[Sasak people|Sasak]], [[Sumbawa people|Sumbawan]], [[Bimanese people|Bimanese]], [[Atoni]], [[Manggarai people|Manggaraian]], [[Sumba people|Sumbese]], [[Lamaholot people|Lamaholot]], Tetum, [[Mambai people (Timor)|Mambai]], [[Kemak people|Kemak]], [[Moluccans]], [[Alfur people|Alfur]], [[Javanese people|Javanese]], [[Bugis]], [[Bali Aga]]. }} '''লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ''', বৰ্তমান নুছা টেংগাৰা দ্বীপপুঞ্জ (ইণ্ডোনেছিয়ান: কেপুলাউয়ান নুছা টেংগাৰা, বা "দক্ষিণ-পূব দ্বীপপুঞ্জ")নামেৰে জনাজাত,<ref>{{cite web |url=http://www.sundamedia.com/2015/07/badak-sunda-dan-harimau-sunda.html |title=Badak Sunda dan Harimau Sunda. |publisher="[...] Mr. M. Yamin yang pada 1950-an ketika menjadi Menteri P.P. dan K. mengganti istilah Kepulauan Sunda Kecil menjadi Kepulauan Nusa Tenggara. Sebab, istilah Kepulauan Sunda Kecil diganti dengan Kepulauan Nusa Tenggara, maka istilah Kepulauan Sunda Besar juga tidak lagi digunakan dalam ilmu bumi dan perpetaan nasional Indonesia – meskipun dalam perpetaan Internasional istilah Greater Sunda Islands dan Lesser Sunda Islands masih tetap digunakan." – [[Ajip Rosidi]]: Penulis, budayawan. [[Pikiran Rakyat]], 21 August 2010 |access-date=7 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150708065327/http://www.sundamedia.com/2015/07/badak-sunda-dan-harimau-sunda.html |archive-date=8 July 2015 |url-status=dead |archivedate=8 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708065327/http://www.sundamedia.com/2015/07/badak-sunda-dan-harimau-sunda.html |deadurl=yes }}</ref> [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ দ্বীপপুঞ্জসমূহৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ। লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জৰ বেছিভাগেই ৱালেচিয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত, বালি প্ৰদেশৰ বাহিৰে যিটো ৱালেচ লাইনৰ পশ্চিমে আৰু চুণ্ডা শ্বেল্ফৰ ভিতৰত আছে। পশ্চিমে বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জৰ সৈতে মিলি ইহঁতে চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ গঠন কৰে। এই দ্বীপসমূহ জাভা সাগৰৰ চুণ্ডা খাদৰ কাষেৰে ছাবডাকচনৰ ফলত গঠিত আগ্নেয়গিৰিৰ চাপ ছুণ্ডা চাপৰ অংশ। ১৯৩০ চনত ইয়াৰ জনসংখ্যা আছিল ৩,৪৬০,০৫৯;<ref>{{cite book |last1= Nitisastro |first1= Widjojo |year= 2006 |chapter= |editor-last= |editor-first= |title= Population Trends in Indonesia |type= 1st publication 1970, Cornell University Press |publisher= Equinox Publishing |pages= 75 |isbn= 978-979-3780-43-6 |oclc= 86608 |url= https://books.google.com/books?id=RQbd3-G6riUC&dq=Nusa+Tenggara+population+1930&pg=PA71 }}</ref> আজি এই দ্বীপসমূহত ১ কোটি ৭০ লাখতকৈ অধিক লোক বাস কৰে। ব্যুৎপত্তিগতভাৱে নুছা টেংগাৰাৰ অৰ্থ হৈছে "দক্ষিণ-পূব দ্বীপপুঞ্জ", যিটো পুৰণি জাভা ভাষাৰ নুছা অৰ্থাৎ 'দ্বীপ' আৰু টেংগাৰাৰ অৰ্থ 'দক্ষিণ-পূব' শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। মূল লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জসমূহ হ'ল, পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ: বালি, [[লম্বক]], চুম্বাৱা, ফ্ল'ৰেছ, ছুম্বা, ছাভু, ৰোটে, টিমৰ, আটাউৰো, আলোৰ দ্বীপপুঞ্জ, বাৰাট দয়া দ্বীপপুঞ্জ, আৰু তানিম্বাৰ দ্বীপপুঞ্জ। টিমৰ দ্বীপৰ পূব অৰ্ধেক অংশ আৰু টিমৰ লেষ্টে ৰাষ্ট্ৰ গঠন কৰা আটাউৰো দ্বীপৰ বাহিৰেও বাকী সকলো দ্বীপ ইণ্ডোনেছিয়াৰ অংশ। ==ভূতত্ত্ব== লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ দুটা ভূতাত্ত্বিকভাৱে সুকীয়া দ্বীপপুঞ্জৰে গঠিত।<ref name="Audley-Charles">{{cite book |last1= Audley-Charles |first1= Michael Geoffrey |year= 1987 |chapter= Dispersal of Gondwanaland: relevance to evolution of the Angiosperms |editor-last= Whitmore |editor-first= T.C. |title= Biogeographical Evolution of the Malay Archipelago |type= International Congress of Systematic and Evolutionary Biology |series= Oxford Monographs on Biogeography 4 |location= Oxford and New York |publisher= Oxford University Press, Clarendon Press |pages= 5–25 |isbn= 0-19-854185-6 |oclc= 14692633 }}</ref> বালি, [[লম্বক]], চুম্বাৱা, ফ্ল’ৰেছ আৰু ৱেটাৰকে ধৰি উত্তৰ দ্বীপপুঞ্জটোৰ উৎপত্তি আগ্নেয়গিৰিৰ। লম্বকৰ মাউণ্ট ৰিঞ্জানীৰ দৰে এই আগ্নেয়গিৰিবোৰৰ কেইবাটাও এতিয়াও সক্ৰিয় হৈ থকাৰ বিপৰীতে আন কিছুমান যেনে ফ্ল’ৰেছৰ ইলিকেডেকা বিলুপ্ত হৈ আছে। অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু এছিয়াৰ প্লেটৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ ফলত উত্তৰ দ্বীপপুঞ্জটো প্লিঅ'চিন যুগৰ সময়ত, প্ৰায় ১.৫ কোটি বছৰ আগতে গঠন হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Audley-Charles"/> ছুম্বা, টিমৰ আৰু বাবাৰকে ধৰি দক্ষিণ দ্বীপপুঞ্জৰ দ্বীপসমূহ আগ্নেয়গিৰিবিহীন আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ প্লেটৰ অন্তৰ্গত যেন লাগে।<ref>{{cite journal |last1= Veevers |first1= J.J. |author-link1= John Veevers |date= 1991 |title= Phanerozoic Australia in the changing configuration of ProtoPangea through Gondwanaland and Pangea to the present dispersed continents |journal= Australian Systematic Botany |volume= 4 |issue= 1 |pages= 1–11 |doi= 10.1071/SB9910001 }}</ref> উত্তৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ভূতত্ত্ব আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ ইতিহাস, বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া একেধৰণৰ দক্ষিণ মালুকু দ্বীপপুঞ্জৰ সৈতে আছে, যিবোৰে পূব দিশত একেটা দ্বীপ চাপ অব্যাহত ৰাখিছে। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ঔপনিৱেশিক যুগৰ পৰাই এই অঞ্চলসমূহৰ ভূতাত্ত্বিক অধ্যয়নৰ ইতিহাস বহু পুৰণি; কিন্তু ভূতাত্ত্বিক গঠন আৰু অগ্ৰগতি সম্পূৰ্ণৰূপে বুজা হোৱা নাই আৰু ২০ শতিকাৰ শেষৰ দশকবোৰত দ্বীপসমূহৰ ভূতাত্ত্বিক বিৱৰ্তনৰ তত্ত্বসমূহৰ বহু পৰিমাণে পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল।{{sfn|Monk|Fretes|Reksodiharjo-Lilley|1996|p=9}} ==পৰিৱেশ বিজ্ঞান== লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ জাভা বা সুমাত্ৰাৰ বৃহৎ দ্বীপসমূহৰ পৰা পৃথক কাৰণ ই বহুতো সৰু দ্বীপেৰে গঠিত, কেতিয়াবা গভীৰ সাগৰীয় খাদেৰে বিভক্ত। দ্বীপসমূহৰ মাজত উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ চলাচল সীমিত, যাৰ ফলত স্থানীয় প্ৰজাতিৰ উচ্চ হাৰত বিৱৰ্তন ঘটে, যাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে কোমোডো ড্ৰেগন।{{sfn|Monk|Fretes|Reksodiharjo-Lilley|1996|p=9}} আলফ্ৰেড ৱালেছে দ্য মালয় দ্বীপপুঞ্জত বৰ্ণনা কৰা অনুসৰি ৱালেছ লাইন বালি আৰু লম্বকৰ মাজৰ পৰা পাৰ হৈ যায়, লম্বক জলদ্বীপৰ গভীৰ পানীৰ কাষেৰে যিয়ে পানীৰ বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছিল আনকি যেতিয়া সাগৰৰ জলপৃষ্ঠৰ তলৰ অংশই এতিয়া পৃথক হৈ থকা দ্বীপ আৰু দুয়োফালৰ ভূখণ্ডক সংযোগ কৰিছিল। == প্ৰশাসন == লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ জাভাৰ পূবফালে বিস্তৃত হৈ থকা বহুতো দ্বীপৰ সমষ্টি। ইয়াৰে অধিকাংশ দ্বীপ ইন্দোনেছিয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১৯৪৫ চনৰ পৰা (একেবাৰে পূবৰ দ্বীপসমূহ যিবোৰ সদায় মালুকু প্ৰদেশৰ অংশ হিচাপে শাসিত হৈ আহিছে, সেইবোৰৰ বাহিৰে) এই দ্বীপসমূহক ইন্দোনেছিয়াৰ 'লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ' (Sunda Kecil) প্ৰদেশ হিচাপে শাসন কৰা হৈছিল, যাক পিছলৈ নুছা টেংগাৰা বুলি নামাকৰণ কৰা হয়। ১৯৫৮ চনত এই প্ৰদেশখনক তিনিখন নতুন প্ৰদেশত বিভক্ত কৰা হয়: বালি, পশ্চিম নুছা টেংগাৰা আৰু পূব নুছা টেংগাৰা। টিমোৰ দ্বীপৰ পূব অংশটো 'পূব টিমোৰ' (Timor Leste) নামৰ এখন পৃথক স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ। == জনগাঁথনি == === ধৰ্ম === {{Pie chart |thumb = right |caption = লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জৰ ধৰ্ম (ডিচেম্বৰ ২০২৩)<ref name="RELIGION">{{cite web|url=https://satudata.kemenag.go.id/dataset/detail/jumlah-penduduk-menurut-agama|title=Jumlah Penduduk Menurut Agama|publisher=Ministry of Religious Affairs|date=31 August 2022|access-date=29 October 2023|language=id|quote=Muslim 241 Million (87), Christianity 29.1 Million (10.5), Hindu 4.69 million (1.7), Buddhist 2.02 million (0.7), Folk, Confucianism, and others 192.311 (0.1), Total 277.749.673 Million|archivedate=9 July 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230709113430/https://satudata.kemenag.go.id/dataset/detail/jumlah-penduduk-menurut-agama|deadurl=yes}}</ref> |label1 = ইছলাম |value1 = 41.20 |color1 = DarkGreen |label2 = হিন্দু ধৰ্ম |value2 = 25.05 |color2 = DarkOrange |label3 = ৰোমান কেথলিক |value3 = 19.65 |color3 = DarkBlue |label4 = প্ৰটেষ্টাণ্টবাদ |value4 = 13.59 |color4 = SkyBlue |label5 = বৌদ্ধ ধৰ্ম |value5 = 0.30 |color5 = Yellow |label6 = লোক ধৰ্ম |value6 = 0.20 |color6 = Black |label7 = কনফুচিয়াছ ধৰ্ম |value7 = 0.004 |color7 = Red }} === জনসংখ্যা === {| class="wikitable" ! দেশ !! প্ৰশাসনিক বিভাগ !! জনসংখ্যা (তথ্য অনুসৰি) |- | rowspan=4| ইন্দোনেছিয়া || বালি || ৪,৪৬১,২৬০ (২০২৪) |- | পশ্চিম নুছা টেংগাৰা || ৫,৬৪৬,০০০ (২০২৪) |- | পূব নুছা টেংগাৰা || ৫,৬৫৬,০৪০ (২০২৪) |- | মালুকু (দক্ষিণ-পশ্চিম মালুকু আৰু টানিম্বাৰ দ্বীপপুঞ্জ) | ২১৭,৬৮৪ (২০২৪) |- |colspan=2| পূব টিমোৰ || ১,৩৫৪,৬৬২ (২০২৩) |- |colspan=2|'''মুঠ জনসংখ্যা''' || ১৭,৩৩৬,০০৬ |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:এছিয়া]] [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়া]] [[শ্ৰেণী:দ্বীপ]] f78l1gtjcq9vi0dqwhhpbrwjnw6sbki 0 130313 615552 614573 2026-07-03T15:31:24Z JonaliB 28397 615552 wikitext text/x-wiki এগোৰাফ'বিয়া<ref name="DSM5" /> ({{lang-en|Agoraphobia}}) হৈছে এক উদ্বেগজনিত বিকাৰ, যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে এনে লক্ষণ য'ত ব্যক্তিজনে নিজৰ পৰিৱেশক অসুৰক্ষিত বুলি অনুভৱ কৰে আৰু পলায়নৰ কোনো উপায় নাই বুলি ভাবি উদ্বিগ্ন হৈ পৰে।<ref name="DSM5">{{citation |author=American Psychiatric Association |title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.) |pages=[https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/217 217–221, 938] |year=2013 |url=https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/217 |location=Arlington |publisher=American Psychiatric Publishing |isbn=978-0-89042-555-8}}</ref> এই পৰিস্থিতিৰ কাৰক হʼল ৰাজহুৱা পৰিবহণ, বজাৰৰ ভিৰ, যিকোনো ভিৰ আৰু দিঘল শাৰী বা ঘৰৰ বাহিৰ ওলোৱাৰ লগে লগে উদ্বিগ্নতা। <ref name="DSM5" /> এই পৰিস্থিতিত থকাৰ ফলত "আতংক আক্ৰমণ" হ'ব পাৰে জাক ইংৰাজীত [[:en: Panic Attack|পেনিক এটেক]] বোলে <ref name="NIH2016">{{cite web |title=Agoraphobia |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMHT0024921/ |access-date=11 August 2016 |website=PubMed Health}}{{dead link|date=July 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref>। আক্ৰান্তসকলে এই পৰিস্থিতিৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ যি কোনো কাম কৰিব পাৰে।<ref name="DSM5" /> গুৰুতৰ ক্ষেত্ৰত এজন মানুহ ঘৰৰ পৰা ওলাই যাবলৈ সম্পূৰ্ণৰূপে অক্ষমও হৈ পৰিব পাৰে।<ref name="NIH2016" /> এগোৰাফ’বিয়াৰ কাৰণ [[Genetics|জিন]] আৰু পৰিৱেশগত কাৰকৰ সংমিশ্ৰণ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই অৱস্থা প্ৰায়ে পৰিয়ালত দেখা যায়, আৰু পিতৃ-মাতৃৰ মৃত্যু বা আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হোৱা আদি চাপজনিত বা আঘাতজনিত ঘটনাই ইয়াৰ সূচনা কৰিব পাৰে।<ref name=DSM5 /> [[DSM-5]]-ত এগোৰাফ’বিয়াক [[phobia|ভীতি]] হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে, য’ত [[specific phobia|নিৰ্দিষ্ট ভীতি]] আৰু [[social phobia|সামাজিক ভীতি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=DSM5 /><ref name="Wy2008">{{cite book |last1=Wyatt |first1=Richard Jed |url=https://books.google.com/books?id=4ZUikjcnM2QC&pg=PA91 |title=Wyatt's Practical Psychiatric Practice: Forms and Protocols for Clinical Use |last2=Chew |first2=Robert H. |date=2008 |publisher=American Psychiatric Pub |isbn=978-1-58562-687-8 |pages=90–91 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821133303/https://books.google.com/books?id=4ZUikjcnM2QC&pg=PA91 |archive-date=2016-08-21 |url-status=live}}</ref> একেধৰণৰ লক্ষণ সৃষ্টি কৰিব পৰা আন অৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত [[separation anxiety|বিচ্ছেদজনিত উৎকণ্ঠা]], [[posttraumatic stress disorder|আঘাত-উত্তৰ মানসিক চাপজনিত বিকাৰ]], আৰু [[major depressive disorder|গুৰুতৰ বিষণ্ণতা বিকাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=DSM5 /> এগোৰাফ’বিয়াৰ নিৰ্ণয় বিষণ্ণতা, দ্ৰব্য অপব্যৱহাৰ, আৰু [[suicidal ideation|আত্মহত্যাৰ চিন্তা]]ৰ সৈতে সহ-বিদ্যমান হ’ব পাৰে বুলি দেখা গৈছে।<ref name=":2">{{cite journal |last1=Shin |first1=Jin |last2=Park |first2=Doo-Heum |last3=Ryu |first3=Seung-Ho |last4=Ha |first4=Jee Hyun |last5=Kim |first5=Seol Min |last6=Jeon |first6=Hong Jun |date=2020-07-24 |title=Clinical implications of agoraphobia in patients with panic disorder |journal=Medicine |volume=99 |issue=30 |article-number=e21414 |doi=10.1097/MD.0000000000021414 |issn=0025-7974 |pmc=7387026 |pmid=32791758}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Teismann |first1=Tobias |last2=Lukaschek |first2=Karoline |last3=Hiller |first3=Thomas S. |last4=Breitbart |first4=Jörg |last5=Brettschneider |first5=Christian |last6=Schumacher |first6=Ulrike |last7=Margraf |first7=Jürgen |last8=Gensichen |first8=Jochen |last9=Jena Paradies Study Group |date=2018-09-24 |title=Suicidal ideation in primary care patients suffering from panic disorder with or without agoraphobia |journal=BMC Psychiatry |volume=18 |issue=1 |page=305 |doi=10.1186/s12888-018-1894-5 |issn=1471-244X |pmc=6154913 |pmid=30249220 |doi-access=free}}</ref> চিকিৎসা নকৰিলে এগোৰাফ’বিয়া নিজে নিজে ভাল হোৱাটো সাধাৰণতে অস্বাভাৱিক।<ref name="DSM5" /> চিকিৎসা সাধাৰণতে [[counselling|পৰামৰ্শদান]]ৰ এটা ধৰণ, [[cognitive behavioral therapy|জ্ঞানীয়-আচৰণমূলক চিকিৎসা]] বা চি বি টি [Cognitive Behavioral Therapy (CBT)]ৰ জৰিয়তে কৰা হয়।<ref name="Wy2008" /><ref>{{cite journal |last1=Pompoli |first1=A |last2=Furukawa |first2=TA |last3=Imai |first3=H |last4=Tajika |first4=A |last5=Efthimiou |first5=O |last6=Salanti |first6=G |date=13 April 2016 |title=Psychological therapies for panic disorder with or without agoraphobia in adults: a network meta-analysis. |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2016 |issue=4 |article-number=CD011004 |doi=10.1002/14651858.CD011004.pub2 |pmc=7104662 |pmid=27071857}}</ref> চি বি টি-ৰ ফলত প্ৰায় আধা সংখ্যক লোকৰ ক্ষেত্ৰত এই অৱস্থা দূৰ হয়।<ref name="Lancet2016">{{cite journal |last1=Craske |first1=MG |last2=Stein |first2=MB |date=24 June 2016 |title=Anxiety. |journal=Lancet |volume=388 |issue=10063 |pages=3048–3059 |doi=10.1016/S0140-6736(16)30381-6 |pmid=27349358 |s2cid=208789585}}</ref> এগোৰাফ’বিয়াই প্ৰায় ১.৭% প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকক প্ৰভাৱিত কৰে।<ref name="DSM5" /> পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাসকল প্ৰায় দুগুণ বেছি প্ৰভাৱিত হয়। এই অৱস্থা শিশুৰ ক্ষেত্ৰত বিৰল, প্ৰায়ে কৈশোৰ বা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাত আৰম্ভ হয়, আৰু ৬৫ বছৰ বা তাৰ ওপৰৰ বয়সত অধিক সাধাৰণ হয়।<ref name="DSM5" /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:পোখালি]] 1uuzqmoiib18uqu7myxgfimzan19wat 0 130341 615608 569335 2026-07-04T01:40:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615608 wikitext text/x-wiki '''লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়''' অসমৰ দ্বিতীয়খন পশুচিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন লখিমপুৰ জিলাৰ সদৰ উত্তৰ লখিমপুৰৰ কয়লামাৰী অঞ্চলৰ জহিঙত অৱস্থিত।<ref name="জহিং">{{cite web | url=https://shatabda.in/%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A6%AA%E0%A6%A5%E0%A7%B0-%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%95-%E0%A6%B2%E0%A6%96%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%B6%E0%A7%81/ | title=পদপথৰ কুকুৰ | accessdate=9 January 2026 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> লখিমপুৰ বাছ আস্থান আৰু ৰেল ষ্টেচনৰপৰা ইয়ালৈ দূৰত্ব প্ৰায় ১১ কি.মি.। ==স্থাপন== প্ৰথমে ১৯৮৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলত লখিমপুৰৰ আজাদত লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়খন অস্থায়ীভাৱে স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ পাছত ১৯৮৯ চনৰ ২৭ আগষ্টত লখিমপুৰৰ আপাৰ জহিং অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। শেহতীয়াভাৱে ২০১১ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত লখিমপুৰৰ ল'ৱাৰ জহিঙত মহাবিদ্যালয়খন স্থায়ীভাৱে পুনৰ স্থাপন কৰা হয় আৰু বৰ্তমান মহাবিদ্যালয়খন এই স্থানতে অৱস্থিত।<ref name="লখিমপুৰ-১">{{cite book | title=অভ্যুদয় | publisher=লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় | author=তামুলী ড° উমাৰাম | authorlink=মৃতপ্ৰায় লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ৰ জীৱনদান-এক আলোকপাত | year=২০১৮-২০১৯ | pages=১-৪}}</ref> [[অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত থকা লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় বৰ্তমান ''অসম পশুপালন আৰু মীন বিশ্ববিদ্যালয়'' (Assam Veterinary and Fishery University)  ৰ অন্তৰ্গত। বৰ্তমান মহাবিদ্যালয়খনৰ- ===সহযোগী বিজ্ঞান গুৰু: ড° সৌৰভ কুমাৰ লস্কৰ। === ===অধ্যাপকৰ সংখ্যা: ৪৬ গৰাকী। === ===স্নাতক শিক্ষাৰ্থীৰ সংখ্যা: ২৩৯ জন। === ==ইতিহাস== [[অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ শৈক্ষিক পৰিষদে ১৯৮৫ চনত অসমত আৰু এখন পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ৰ আৱশ্যকতা অনুভৱ কৰি [[অসম চৰকাৰ]]লৈ এটা প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। এই প্ৰকল্প অনুসৰি অসম চৰকাৰে অসমৰ লখিমপুৰ জিলাৰ সদৰ [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ  পৰা ১১-১২ কি: মি: দূৰত্বত থকা জহিং অঞ্চলত মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰথম ঠাই নিৰ্বাচন কৰে। পিছলৈ ১৯৮৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলত অস্থায়ীভাৱে উত্তৰ লখিমপুৰ চহৰৰ সমীপৱৰ্তী অঞ্চল আজাদৰ পশুপালন বিভাগৰ গো-হেন্দোলনী (BCPP Scheme) আঁচনিৰ চৌহদত অসমৰ দ্বিতীয় পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়খন ‘লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়' নামে নামকৰণ কৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯৮৮ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ২০ জন ছাত্ৰৰে আজাদতে মহাবিদ্যালয়খনিৰ প্ৰথম শৈক্ষিক বৰ্ষ আৰম্ভ হয়। <ref name=" লখিমপুৰ-১"/> অস্থায়ীভাৱে স্থাপন কৰা আজাদস্থিত মহাবিদ্যালয়খনতে শৈক্ষিক বৰ্ষবোৰ কিছুবছৰলৈ ঠিকেই চলি থাকিল। কিন্তু পিছলৈ ভাৰতীয় পশু পৰিষদৰ পৰিদৰ্শকে মহাবিদ্যালয়খনত বিভিন্ন অভাৱ দেখি মহাবিদ্যালয়খনত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নাম ভৰ্তিকৰণ পদ্ধতি বন্ধ কৰি দিয়ে আৰু মহাবিদ্যালয়খনৰ পঞ্জীয়ন অনুমোদন বাতিল কৰে। জহিং অঞ্চলত পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় স্থাপনৰ বাবে অসম চৰকাৰে আপাৰ জহিং (Upper Joyhing) অঞ্চলত ৮০৪ বিঘা আৰু ল'ৱাৰ জহিং (Lower Joyhing) অঞ্চলত ১৮০ বিঘা মাটি আৱণ্টন দিয়ে। ১৯৮৯ চনৰ ২৭ অক্টোবৰ তাৰিখে অসমৰ সেই সময়ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী মাননীয় শ্ৰী[[প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত|প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহ]]ন্তদেৱে আপাৰ জহিঙত এইখন মহাবিদ্যালয়ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই অঞ্চলটোৰ যাতায়াত ব্যৱস্থা অতিকৈ বেয়া আছিল আৰু বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ অত্যাচাৰৰ বাবে মহাবিদ্যালয়খন আকৌ এবাৰ ল'ৱাৰ জহিং অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত কৰিবলগীয়া হ'ল। ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ ১১ তাৰিখে সেই সময়ৰ মাননীয় মুখ্যমন্ত্ৰী শ্ৰী[[তৰুণ গগৈ]]ৰদ্বাৰা ল’ৱাৰ জহিং অঞ্চলত মহাবিদ্যালয়খনৰ স্থায়ীভাৱে আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০১৪ চনত ভাৰতীয় পশু চিকিৎসা পৰিষদে জহিংস্থিত লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় পৰিদৰ্শন কৰি কৰ্তৃপক্ষক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নামভৰ্তিৰ ব্যৱস্থা আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। আৰু সেই সূত্ৰে ২০১৪ চনৰ অক্টোৱৰ মাহত মুঠ ২২ জন ছাত্ৰক নামভৰ্তি কৰালে আৰু প্ৰথম বৰ্ষৰ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ হ'ল। লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ক ভাৰতীয় পশু চিকিৎসা পৰিষদে (VCI) আংশিকভাৱে ২০১৮ চনৰ ১৮ আগষ্ট তাৰিখে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। ২০২৩ চনৰ ২৮ জুলাই তাৰিখে লখিমপুৰ পশুচিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ে  ভাৰতীয় পশু চিকিৎসা পৰিষদৰপৰা পূৰ্ণাংগ অনুমোদন লাভ কৰে। <ref name="ভিচিআই">{{cite web | url=https://www.asomiyapratidin.in/assam/lakhimpur/vci-accredited-to-lakhimpur-veterinary-college | title=VCI-accredited-to-Lakhimpur-Veterinary-College | accessdate=10 January 2026}}</ref> মহাবিদ্যালয়খনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বিজ্ঞান গুৰু ড° চি কে ৰাজকোঁৱৰ।<ref name="লখিমপুৰ">{{cite web | url=https://niyomiyabarta.com/assam/lakhimpur-college-of-veterinary-science/ | title=লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠা দিৱস | accessdate=9 January 2026}}</ref>  পূৰ্বৰ সহযোগী বিজ্ঞান গুৰু ড° উমাৰাম তামুলীদেৱে যোৱা ইংৰাজী ৩১/১২/২০২৫ তাৰিখে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত ড° সৌৰভ কুমাৰ লস্কৰদেৱে নতুন সহযোগী বিজ্ঞান গুৰু হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত থকা লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয় বৰ্তমান অসম পশুপালন আৰু মীন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ (Assam Veterinary and Fishery University) অন্তৰ্গত। এই বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূল চৌহদ বৰ্তমান খানাপাৰা, গুৱাহাটীত আছে। এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত থকা মহাবিদ্যালয় কেইখন হ'ল- *(১) পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, খানাপাৰা, গুৱাহাটী। *(২) লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, জহিং, উত্তৰ লখিমপুৰ। *(৩) মীন মহাবিদ্যালয়, ৰহা। ২০২৫ চনৰ ১৩ অক্টোবৰ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ ৰাজভৱনত  হোৱা অনুষ্ঠানত ড° নিৰঞ্জন কলিতাদেৱে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰথম আৰু প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে। বৰ্তমান ড° বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ শৰ্মাদেৱে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ পঞ্জীয়ক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। ==বিভিন্ন বিভাগ== বৰ্তমান মহাবিদ্যালয়খনত মুঠ ১৭টা বিভাগ আছে – *(১) পশু চিকিৎসা শৰীৰ বিজ্ঞান আৰু জৈৱ ৰসায়ন (Veterinary Physiology & Biochemistry) *(২) দেহতত্ত্ব আৰু কলা বিজ্ঞান (Anatomy and Histology) *(৩) সম্প্ৰসাৰণ শিক্ষা (Extension Education) *(৪) পশুপাম কমপ্লেক্স (Livestock Farm Complex) *(৫) পশুধন উৎপাদন আৰু প্ৰতিপালন (Livestock Production and Management) *(৬) পশুধন সামগ্ৰী প্ৰযুক্তি (Livestock Product Technology) *(৭) পশু চিকিৎসা ক্লিনিকেল কমপ্লেক্স (Veterinary Clinical Complex) *(৮) পশু চিকিৎসা  ক্লিনিকেল মেডিচিন, নৈতিকতা আৰু ন্যয়বিজ্ঞান (Veterinary Clinical Medicine, Ethics and Jurisprudence) *(৯) পশু চিকিৎসা  অণুজীৱ বিজ্ঞান (Veterinary Microbiology) *(১০) পশু চিকিৎসা পৰজীৱী বিজ্ঞান (Veterinary Parasitology) *(১১) পশু চিকিৎসা ৰোগ নিৰূপণ (Veterinary Pathology) *(১২) পশু চিকিৎসা ফাৰ্মাক’লজী আৰু টক্সিক'লজী (Veterinary Pharmacology and Toxicology) *(১৩) পশু চিকিৎসা জনস্বাস্থ্য (Veterinary Public Health) *(১৪) পশু চিকিৎসা অস্ত্ৰোপচাৰ আৰু ৰঞ্জন ৰশ্মি (Veterinary Surgery and Radiology) *(১৫) পশু বংশগতি আৰু প্ৰজনন (Animal Genetics and Breeding) *(১৬) পশু পুষ্টি (Animal Nutrition) *(১৭) পশু প্ৰজনন, স্ত্ৰী ৰোগ আৰু প্ৰসূতি (Animal Reproduction, Gynecology and Obstetrics) ==পাঠ্যক্ৰম== মহাবিদ্যালয়খনে ৫ বছৰ আৰু ৫ মহীয়া পশুচিকিৎসা বিজ্ঞানৰ স্নাতক ডিগ্ৰী আগবঢ়ায়। এই পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি সৰ্বভাৰতীয় (NEET) আৰু ৰাজ্যিক পৰ্য্যায়ৰ (CET) প্ৰৱেশ পৰীক্ষাৰদ্বাৰা কৰা হয়। আসনৰ সংখ্যা: বছৰি ৬০খন। ==মহাবিদ্যালয় আলোচনী== প্ৰতিবছৰে ‘অভ্যুদয়' নামেৰে লখিমপুৰ পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ৰ বাৰ্ষিক আলোচনীখন ২০১৯ চনৰপৰা প্ৰকাশ পাই আহিছে। ২০২৫ চনলৈকে 'অভ্যুদয়' ৰ  ষষ্ঠ  সংখ্যা প্ৰকাশ পাইছে। ==ছাত্ৰাবাস/ছাত্ৰীনিবাস,অতিথিশালা আৰু অন্যান্য== বৰ্তমান মহাবিদ্যালয়খনত এটি ছাত্ৰাবাস আৰু দুটি ছাত্ৰীনিবাস আছে। মহাবিদ্যালয়খনত দুটি অতিথিশালা থকাৰ লগতে এখন কেণ্টিন, এটি জিম, এখন ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আৰু ভাৰত চৰকাৰৰদ্বাৰা আবন্তিত এটি বৃত্তিগত প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান আছে। ==কল্যাণমূলক কাৰ্য== মহাবিদ্যালয়খনৰ অধ্যাপকসকল বিভিন্ন সময়ত সজাগতা অনুষ্ঠান, চিকিৎসা শিবিৰ, প্ৰশিক্ষণ কাৰ্য্যসূচী আদিত ভাগ লোৱাৰ লগতে অনেক পশুকল্যাণমূলক কামত জড়িত থাকে। মহাবিদ্যালয়খনৰ  চিকিৎসকৰ নেতৃত্বতে এটা আঘাতপ্ৰাপ্ত পদপথৰ কুকুৰৰ উৱলি যোৱা এখন ঠেং আঁ‌ঠুলৈকে কাটি সফলতাৰে অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন কৰা হয়।<ref name="জহিং" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠান]] 1utjvzqadaq8yqsltsw76leaatyxtd0 0 130763 615649 576384 2026-07-04T09:55:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615649 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = বৌদ্ধ | name = ফ্ৰা ছুন্থাৰাৱানী | deity_of = [[wisdom|জ্ঞান]]ৰ দেৱী<br>[[ধৰ্ম]] আৰু [[ত্ৰিপিটক]]ৰ সংৰক্ষক | image = 012 Regal Buddha (9172259804).jpg | caption = ৱাট সুথাট থেপৱাৰৰাম ৰাটচোৱাৰমহৱিহানত থকা পৰম্পৰাগত থাই শৈলীৰ সুন্দৰীৱাণী প্ৰতিমূৰ্তি | Devanagari = सुन्दरीवाणी | Sanskrit_transliteration = sundarīvāṇī | script_name = Thai | affiliation = [[ধৰ্মপাল]] | abode = দেৱলোক<br>মানৱ লোক | mantra = {{lang|th|Munitha vathanambucha kabbhasambhava Sundarīpanīṇ ...}} | symbol = দুৱাংকেও | temple = ৱাট সুথাট থেপৱাৰৰাম ৰাটচোৱাৰমহৱিহান | equivalent1_type = ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্ম / [[জৈন ধৰ্ম]] | equivalent1 = [[সৰস্বতী]] | equivalent2_type = জাপানী বৌদ্ধ ধৰ্ম / চীনা বৌদ্ধ ধৰ্ম / শ্বিণ্টো | equivalent2 = Benzaiten | equivalent3_type = বাৰ্মিজ বৌদ্ধ ধৰ্ম | equivalent3 = Thuyathadi | region = থাইলেণ্ডত বৌদ্ধ ধৰ্ম }} '''ফ্ৰা ছুন্থাৰাৱানী''', (যাক নাং ছুন্থাৰাৱানী বুলিও জনা যায়) হ'ল [[থাই]] [[বৌদ্ধ]] পৰম্পৰাৰ এগৰাকী দেৱী, যাক ধৰ্ম আৰু [[ত্ৰিপিটক]]ৰ ৰক্ষক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁক বিশেষকৈ ৱাট ছুথাথ থেপৱাৰাম ৰাচ্চাওৰামাহাৱিহানত পূজা কৰা হয়। তেওঁৰ শৰীৰটো সম্পূৰ্ণ বগা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়, তেওঁ ৰাজকীয় থাই সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে, বগা সাজত সজ্জিত, আৰু তেওঁৰ দুটা বাহু আছে। তেওঁৰ সোঁ হাতখন আহ্বান জনোৱা ভংগীত আছে (পিছলৈ ইয়াক বিতৰ্ক মুদ্ৰাত ৰূপান্তৰ কৰা হয়), আৰু তেওঁৰ বাওঁ হাতত কোলাত এটা স্ফটিকৰ বল আছে।<ref>[http://www.katitham.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=539340548&Ntype=22 History of Queen Sundaravani]</ref> ফ্ৰা ছুন্থাৰাৱানীৰ পূজা [[হিন্দুধৰ্ম]], [[জৈনধৰ্ম]], তিব্বতীয় [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] আৰু বাৰ্মিজ বৌদ্ধ ধৰ্মত পূজিত [[সৰস্বতী]]ৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ। তদুপৰি জাপানী বৌদ্ধ ধৰ্ম, চীন বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু শ্বিণ্টোত পূজিত বেনজাইটেনৰ সৈতেও তেওঁ তুলনীয়।<ref>[https://palungjit.org/threads/พระสุนทรีวาณี-นางฟ้าแห่งปัญญา-ผู้พิทักษ์พุทธศาสนา-สิ่งศักดิ์สิทธิ์ส Phra Sunthariwani, the Goddess of Wisdom, Protector of Buddhism, and Sacred Object of Wat Suthat]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন জ্ঞাত ফ্ৰা সুনথাৰিৱানীৰ প্ৰতিচ্ছবিত তেওঁক [[পদুম ফুল]]ৰ ওপৰত বহি থকা চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ৱাট ছুথাটৰ সোমডেট ডায়েং চিলাৱাদ্ধানোৱে সত্তাভিছেট ছুত্তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তেওঁৰ ডিজাইনৰ কল্পনা কৰিছিল আৰু মুয়েন ছিৰিথাট চাংকাছ (ডায়েং)ক ৰাজকুমাৰ শ্ৰীসিথথংচাই, ৰাজকুমাৰ ছিৰিথাথ চাংকাছ (পিছলৈ ৰাজকুমাৰ ক্ৰমখুন)ক উপহাৰ দিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। এই ডিজাইনে ৰজা চুলালংকৰ্ণ (পঞ্চম ৰাম)ৰ আগ্ৰহ আকৰ্ষণ কৰিছিল , যিয়ে পিছলৈ ইয়াক ৱাট বেনচামাবোফিট স্কুলৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।<ref>[https://www.tnews.co.th/religion/203288 เปิดประวัติ-พระสุนทรีวาณี เทพนารีแห่งปัญญา ผู้รักษาพระพุทธศาสนา]</ref><ref>{{Cite web |url=http://dhamma.serichon.us/%E0%B8%84%E0%B8%B2%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B8%B5-1/ |title=Phra Sunthariwaniৰ প্ৰাৰ্থনা |access-date=2020-02-13 |archive-date=2019-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904075647/http://dhamma.serichon.us/คาถาพระสุนทรีวาณี-1/ |url-status=dead |archivedate=2019-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190904075647/http://dhamma.serichon.us/%E0%B8%84%E0%B8%B2%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B8%B5-1/ |deadurl=yes }}</ref> == আধুনিক পূজা == ২০১৯ চনৰ ২৮ জুলাইত ৰজা মহা বাজিৰলংকৰ্ণৰ জন্মদিনত ৰজা পুণ্য প্ৰসাদ হিচাপে ফ্ৰা সুনথাৰিৱানী শীৰ্ষক এখন স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশ পায়। নিয়মিতভাৱে আবৃত্তি কৰিলে প্ৰজ্ঞা লাভৰ মাধ্যম হিচাপে প্ৰাচীন পণ্ডিতসকলে প্ৰশংসা কৰা ফ্ৰা সুন্থৰীৱনী মন্ত্ৰ গ্ৰন্থখনত সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল। ইয়াত পঞ্চম ৰাম ৰজাৰ ৰাজপত্ৰ, ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য, চৰকাৰী বিষয়া আৰু জ্যেষ্ঠ সন্ন্যাসীৰ চিঠিপত্ৰৰ লগতে দেৱীৰ সৈতে জড়িত ঐতিহাসিক আখ্যানও আছিল।<ref>[https://mgronline.com/onlinesection/detail/9620000068805 His Majesty graciously bestowed the printing of a book of Buddhist chants and a book of Phra Sunthariwani]</ref><ref>[https://www.matichon.co.th/court-news/news_1588633 His Majesty the King graciously granted permission for the printing of the book 'Buddhist Chanting' and 'Phra Sunthariwani's Chants']</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.phralan.in.th/coronation/newsdetail.php?id=792 |title=২০১৯ চনৰ ২৮ জুলাইত ৰজাৰ জন্মদিন উপলক্ষ্যে ''Phra Sunthariwani'' গ্ৰন্থ মুদ্ৰণৰ অনুমতি |access-date=2020-02-13 |archive-date=2019-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024054905/https://phralan.in.th/coronation/newsdetail.php?id=792 |url-status=dead }}</ref> == মন্ত্ৰ == প্ৰজ্ঞা, সৌভাগ্য আৰু সফলতাৰ আশীৰ্বাদৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে ফ্ৰা সুন্থৰীৱনী মন্ত্ৰ তিনি, সাত বা ন বাৰ জপ কৰা হয়: :'''''মুনিন্দ বদনংভোজ গব্ভ সম্ভৱ সুন্দৰী সাৰণাং পণিনাম বাণী ময়হং পিণনাতম মানং''''' :''মুখৰ গৰ্ভৰ পৰা খুৱাই ডাঙৰ ঋষিৰ বাক্যত জন্ম; সুন্দৰী (সৌন্দৰ্য্য) ইন্দ্ৰিয় সত্তাৰ আশ্ৰয়! এই ভাষণে তোমাৰ মন সন্তুষ্ট কৰক!'' দ্বাদশ শতিকাত সংঘৰক্ষীতা থেৰাৰ দ্বাৰা ৰচনা কৰা সুবোধলংকাৰ হৈছে পণনাগাথা (লিখিত পাতৰ পদ্য) সংকলনত অন্তৰ্ভুক্ত অলংকাৰ-শাস্ত্ৰ–শৈলীৰ গ্ৰন্থ।<ref>{{cite web| title = Subodhālaṅkāra (Porāṇa-ṭīkā, Abhinava-ṭīkā)| author = Pali Text Society| date = 2000 | website = Pali Text Society – Texts in Pali| url = https://palitextsociety.org/product/subodhala%E1%B9%85kara-pora%E1%B9%87a-%E1%B9%ADika-abhinava-%E1%B9%ADika/| access-date = 2025-09-03}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:থাই দেৱী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্মৰ দেৱ-দেৱী]] ifz5fr833zo9fqcm74hq7bomi07aebz 0 132161 615594 602600 2026-07-03T19:55:02Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615594 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মায়া বিশ্বকৰ্মা | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1982|10|13}} | birth_place = মেহেৰগাঁও,নৰসিংপুৰ জিলা, মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত | nationality = ভাৰতীয় | education = [[ৰাণী দুৰ্গাৱতী বিশ্ববিদ্যালয়]] (বায়োকেমিষ্ট্ৰীত স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ)<br/>[[অখিল ভাৰতীয় আয়ুৰ্বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান, নতুন দিল্লী]] (থেছিচ) | occupation = সমাজকৰ্মী, | known_for = ঋতুস্ৰাৱৰ পৰিচ্ছন্নতা অভিযান, সামাজিক কৰ্ম | title = সুকৰ্মা ফাউণ্ডেশ্যনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু অধ্যক্ষ <br/>সৰ্পঞ্চ, ছৈখেদা গ্ৰাম পঞ্চায়ত | website = {{URL|https://sukarmafoundation.org/}} }} '''মায়া বিশ্বকৰ্মা'''( জন্ম ১৩ অক্টোবৰ, ১৯৮২ চন) মধ্যপ্ৰদেশৰ গ্ৰাম্য আৰু জনজাতীয় অঞ্চলত ঋতুস্ৰাৱৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ সজাগতাৰ কামৰ বাবে পৰিচিত এগৰাকী ভাৰতীয় সমাজ কৰ্মী আৰু উদ্যোগী। তেওঁক "ভাৰতৰ প্যাডৱ’মেন" বুলিও জনা যায়।<ref name="Graphream2">{{cite web |title=Maya Vishwakarma: The Padwoman of India |url=https://www.graphream.com/editorial/maya-vishwakarma-the-padwoman-of-india%7C11856 |access-date=2025-05-05 |website=Graphream |archive-date=13 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113010017/https://www.graphream.com/editorial/maya-vishwakarma-the-padwoman-of-india%7C11856 |url-status=live }}</ref><ref name="HerCircleEmpowering2">{{cite web |date=2022-03-11 |title=Empowering Women Through Menstrual Awareness: Maya Vishwakarma, Padwoman of India |url=https://www.hercircle.in/engage/get-inspired/achievers/empowering-women-through-menstrual-awareness-maya-vishwakarma-padwoman-of-india-2405.html |access-date=2025-05-05 |website=Her Circle |archive-date=3 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203233244/https://www.hercircle.in/engage/get-inspired/achievers/empowering-women-through-menstrual-awareness-maya-vishwakarma-padwoman-of-india-2405.html |url-status=live }}</ref><ref name="DeccanChronicle2">{{cite news |date=2022-03-08 |title=Ordinary women, extraordinary contributions |url=https://www.deccanchronicle.com/featured/070322/ordinary-women-extraordinary-contributions.html |access-date=2025-05-05 |work=Deccan Chronicle |archive-date=20 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240420222847/https://www.deccanchronicle.com/featured/070322/ordinary-women-extraordinary-contributions.html |url-status=live }}</ref>২০১৬ চনত তেওঁ ঋতুস্ৰাৱৰ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাসমূহৰ সমাধান, কম খৰচী অনাময় নেপকিন প্ৰদান আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ প্ৰসাৰৰ বাবে সুকৰ্মা ফাউণ্ডেশ্যন প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Meet 'Pad Jiji', a US-returned Scholar Taking Menstrual Hygiene to Madhya Pradesh's Tribals Belts |url=https://www.news18.com/news/india/meet-mps-pad-jiji-a-us-returned-scholar-taking-menstrual-hygiene-to-tribals-1653759.html |access-date=2025-05-06 |website=News18 |language=en |archive-date=21 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521003948/https://www.news18.com/news/india/meet-mps-pad-jiji-a-us-returned-scholar-taking-menstrual-hygiene-to-tribals-1653759.html |url-status=live }}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ভাৰতৰ মধ্যপ্ৰদেশৰ নৰসিংপুৰ জিলাৰ মেহৰাগাওঁ গাঁৱত ১৯৮২ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত বৈশ্বকৰ্মান পন্থাৰ পৰিয়ালত মায়া বিশ্বকৰ্মাৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Maya Vishwakarma: books, biographies, latest update |url=https://www.amazon.com/stores/author/B01M7SUQ9T/about |access-date={{TODAY}} |website=[[Amazon.com]]}}</ref><ref name="HerCircleInitiatives2">{{cite web |date=2022-08-16 |title=Women-Led Initiatives Empowering Indian Women |url=https://www.hercircle.in/engage/get-inspired/achievers/womenled-initiatives-empowering-indian-women-2274.html |access-date=2025-05-05 |website=Her Circle |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211194333/https://www.hercircle.in/engage/get-inspired/achievers/womenled-initiatives-empowering-indian-women-2274.html |url-status=live }}</ref> তেওঁ ঋতুস্ৰাৱৰ বিষয়ে তথ্যৰ সীমিত সুবিধা লাভ কৰি ডাঙৰ হৈছিল, যিটো ভাৰতত নিষিদ্ধ আৰু উল্লেখযোগ্য স্বাস্থ্যজনিত প্ৰত্যাহ্বান বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="HerCircleEmpowering2" /><ref>{{Cite web |last=Team |first=Wiki Impact |date=2020-12-21 |title=Breaking The Hush-Hush About Period Poverty |url=https://www.wikiimpact.com/breaking-the-hush-hush-about-period-poverty/ |access-date=2025-05-05 |website=Wiki Impact |language=en-US}}</ref> তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁ ২৬ বছৰ বয়সলৈকে চেনিটেৰী পেড ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল কাৰণ ইয়াৰ সুবিধা আৰু সজাগতাৰ অভাৱ আছিল।<ref>{{Cite news |date=2021-03-18 |title=Exclusive: Padwoman of India, Maya Vishwakarma’s never-ending pursuit to eliminate menstrual taboos in India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/relationships/love-sex/exclusive-padwoman-of-india-maya-vishwakarmas-never-ending-pursuit-to-eliminate-menstrual-taboos-in-india/articleshow/81550690.cms |access-date=2025-05-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=25 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925232627/https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/relationships/love-sex/exclusive-padwoman-of-india-maya-vishwakarmas-never-ending-pursuit-to-eliminate-menstrual-taboos-in-india/articleshow/81550690.cms |url-status=live }}</ref> হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পিছত জবলপুৰৰ ৰাণী দুৰ্গাৱতী বিশ্ববিদ্যালয় (আৰ ডি ভি ভি বিশ্ববিদ্যালয়)ত পঢ়ি জৈৱ ৰসায়ন বিজ্ঞানত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ নতুন দিল্লীৰ অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সত (এইমছ) নিউক্লিয়াৰ মেডিচিনত স্নাতকোত্তৰ থিছিছৰ কাম চলাইছিল আৰু পিছলৈ তাত জুনিয়ৰ ৰিচাৰ্চ ফেলো হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name=":0" /> তেওঁ চাউথ ডাকোটা স্কুল অৱ মাইনছ এণ্ড টেকন'লজিত কেমিকেল এণ্ড বায়'লজিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙৰ পি এইচ ডি প্ৰগ্ৰেমৰ বাবে আমেৰিকালৈ গুচি যায়, যিটো তেওঁ সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল।.<ref name="SukarmaFounder2">{{cite web |title=Founder |url=https://sukarmafoundation.org/founder/ |access-date=2025-05-05 |website=Sukarma Foundation |archive-date=20 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520081635/https://sukarmafoundation.org/founder/ |url-status=live }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ছান ফ্ৰান্সিস্কো (UCSF)ত লিউকেমিয়াৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি কেন্সাৰ জীৱবিজ্ঞান গৱেষণাত কাম কৰে।<ref name="HerCircleInitiatives2" /> ==কেৰিয়াৰ আৰু সক্ৰিয়তা== বিশ্বকৰ্মাই ঋতুস্ৰাৱৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিগত স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ লগতে তেওঁৰ গৃহ অঞ্চলত সীমিত সজাগতা আৰু প্ৰৱেশৰ পৰ্যবেক্ষণক তেওঁৰ পিছৰ কামৰ প্ৰেৰণা হিচাপে উল্লেখ কৰে।<ref name="HerCircleEmpowering2" /><ref name="SHEROES2">{{cite web |date=2018-03-12 |title=Daughter Of A Blacksmith Prefers To Be The Padwoman of Rural India Rather Than A Scientist In USA |url=https://sheroes.com/articles/indias-padwoman/NzAwMg== |access-date=2025-05-05 |website=SHEROES |archive-date=14 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614111715/https://sheroes.com/articles/indias-padwoman/NzAwMg== |url-status=live }}</ref> কম খৰচী চেনিটেৰী পেড মেচিন উদ্ভাৱনৰ বাবে পৰিচিত [[অৰুণাচলম মুৰুগানন্থম]]ৰ পৰাও তেওঁ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।<ref name="DeccanChronicle2" /><ref name="SHEROES2" /> আমেৰিকাত গৱেষণাৰ পদ ত্যাগ কৰি ভাৰতলৈ উভতি আহি সামাজিক কামত নিয়োজিত হয়। ===সুকৰ্মা ফাউণ্ডেচন=== ২০১৬ চনত বিশ্বকৰ্মাই ভাৰত আৰু আমেৰিকাত পঞ্জীয়নভুক্ত অলাভজনক সংস্থা সুকৰ্মা ফাউণ্ডেশ্যন প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref name="HerCircleInitiatives2" /><ref name="SukarmaIndia2">{{cite web |title=Sukarma Foundation India |url=https://sukarmafoundation.in/ |access-date=2025-05-05 |website=sukarmafoundation.in |archive-date=22 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922033819/https://sukarmafoundation.in/ |url-status=live |archivedate=2024-09-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240922033819/https://sukarmafoundation.in/ |deadurl=yes }}</ref> ফাউণ্ডেচনে ঋতুস্ৰাৱৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ প্ৰতি সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে কাম কৰে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে ইয়াৰ লগত জড়িত কলংক হ্ৰাস কৰা আৰু মহিলাসকলক আৰটিআই, ইউটিআই আৰু ছাৰ্ভাইকেল কেন্সাৰৰ সৈতে সম্ভাৱ্য সম্পৰ্কৰ দৰে স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ বিষয়ে জ্ঞান দিয়া।<ref name=":0">{{Cite web |last=Team |first=DNA Web |title=DNA Women Achievers Awards 2023: Meet Maya Vishwakarma, the Padwoman of India spreading menstrual awareness |url=https://www.dnaindia.com/india/report-dna-women-achievers-awards-2023-meet-maya-vishwakarma-the-padwoman-of-india-spreading-menstrual-awareness-3026369 |access-date=2025-05-05 |website=DNA India |language=en |archive-date=19 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319055256/https://www.dnaindia.com/india/report-dna-women-achievers-awards-2023-meet-maya-vishwakarma-the-padwoman-of-india-spreading-menstrual-awareness-3026369 |url-status=live }}</ref><ref name="RightsOfEquality2">{{cite web |title=menstruation stigma - Rights of Equality |url=https://www.rightsofequality.com/tag/menstruation-stigma/ |access-date=2025-05-05 |website=Rights of Equality |archive-date=20 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240420234248/https://www.rightsofequality.com/tag/menstruation-stigma/ |url-status=live }}</ref> এটা মূল কাৰ্যকলাপ হৈছে "নো টেনচন" ব্ৰেণ্ড নামেৰে কম খৰচী চেনিটেৰী নেপকিন নিৰ্মাণ আৰু বিতৰণ।<ref name=":0" /><ref name="DeccanChronicle2" />২০১৭ চনত নৰসিংপুৰ জিলাত এটা মিনি ফেক্টৰী স্থাপন কৰা হয়, য'ত স্থানীয় মহিলাসকলক নিয়োগ কৰা হয় আৰু মুৰুগানন্থামৰ ডিজাইনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মেচিন ব্যৱহাৰ কৰি এছ এ পি পলিমাৰ শ্বীটৰ সৈতে পেড উৎপাদন কৰা হয়।<ref name="HerCircleEmpowering2" /><ref name="TOIBlog2">{{cite web |title=Maya Vishwakarma Blog |url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/author/maya-vishwakarma/ |access-date=2025-05-05 |website=Times of India Blog |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619203554/https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/author/maya-vishwakarma/ |url-status=live }}</ref><ref name="SHEROES2" /> এই ফাউণ্ডেচনে দূৰৱৰ্তী অঞ্চলত টেলিমেডিচিন কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা সেৱা প্ৰদান কৰা আৰু মেম'গ্ৰাফী পৰীক্ষাকে ধৰি স্বাস্থ্য শিবিৰ চলোৱাৰ ক্ষেত্ৰতো সম্প্ৰসাৰণ ঘটাইছে।<ref name="SukarmaIndia2" /> ইয়াৰ উপৰিও ই স্থানীয় মহিলাসকলৰ বাবে দক্ষতা বিকাশৰ কাৰ্যসূচী, যেনে টেইলাৰিং, আগবঢ়ায়।<ref name="Graphream2" /> বিশ্বকৰ্মাই এই পদক্ষেপসমূহৰ সন্দৰ্ভত সম্প্ৰদায়সমূহৰ সৈতে জড়িত হ'বলৈ মধ্যপ্ৰদেশৰ ভিতৰত ভ্ৰমণ কৰিছে।<ref name="Graphream2" /> ভাৰতত ক'ভিড-১৯ লকডাউনৰ সময়ত তেওঁৰ ফাউণ্ডেচনে ২০,০০০ৰো অধিক প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকক চাবোন, চেনিটাইজাৰ, চেনিটেৰী নেপকিন, ঔষধ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী বিতৰণৰ বাবে নন্দনাৰ গাঁৱত শিবিৰ স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite web |title=Madhya Pradesh's Sukarma Foundation Has Helped Feed Over 20,000 People Amid Lockdown |url=https://swachhindia.ndtv.com/album-detail/madhya-pradeshs-sukarma-foundation-has-helped-feed-over-20000-people-amid-lockdown-99066/ |access-date=2025-05-05 |website=NDTV-Dettol Banega Swasth Swachh India |language=en-US |archive-date=21 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421204231/https://swachhindia.ndtv.com/album-detail/madhya-pradeshs-sukarma-foundation-has-helped-feed-over-20000-people-amid-lockdown-99066/ |url-status=live |archivedate=2025-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250421204231/https://swachhindia.ndtv.com/album-detail/madhya-pradeshs-sukarma-foundation-has-helped-feed-over-20000-people-amid-lockdown-99066/ |deadurl=yes }}</ref> ===ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ=== বিশ্বকৰ্মাই ২০১৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত নৰ্মদাপুৰম সমষ্টিৰ পৰা আম আদমী পাৰ্টিৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল যদিও নিৰ্বাচিত হোৱা নাছিল।<ref name="Mooknayak2">{{cite web |date=2022-07-21 |title=MP: Padwoman Maya Vishwakarma gave up American job to educate women about menstruation |url=https://en.themooknayak.com/women-news/mp-padwoman-maya-vishwakarma-gave-up-american-job-to-educate-women-about-menstruation |access-date=2025-05-05 |website=The Mooknayak}}</ref> ২০২২ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁ নৰসিংপুৰ জিলাৰ ছৈখেদা গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সৰপঞ্চ (গাঁও পৰিষদৰ মুৰব্বী) হিচাপে বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Madhya Pradesh: Former US researcher gets elected as sarpanch with all-female panchayat body in Narsinghpur |url=https://www.freepressjournal.in/bhopal/former-us-researcher-gets-elected-as-panchayat-sarpanch-unopposed-in-an-all-woman-body-in-narsinghpur |access-date=2025-05-05 |website=Free Press Journal |language=en |archive-date=4 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704205508/https://www.freepressjournal.in/bhopal/former-us-researcher-gets-elected-as-panchayat-sarpanch-unopposed-in-an-all-woman-body-in-narsinghpur |url-status=live }}</ref> ==বঁটা আৰু স্বীকৃতি== বিশ্বকৰ্মাক কেতিয়াবা "ভাৰতৰ প্যেডৱ’মেন" বা "প্যাড-জিজী" (পেদ ভগ্নী) বুলিও কোৱা হয়।<ref name="Mooknayak2" /><ref name="SHEROES2" /> ২০১৬ চনত তেওঁৰ তথ্যচিত্ৰ ''স্বৰাজ মমকিন হাই'' (স্বাধীনতা সম্ভৱ) নৰসিংহপুৰ জিলাৰ আদৰ্শ গাঁও বাঘুৱাৰক লৈ ২০১৮ চনত ছান ফ্ৰান্সিস্কোত অনুষ্ঠিত বিশ্ব স্বতন্ত্ৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত 'শ্ৰেষ্ঠ সামাজিক উদ্যোগী চুটি ছবি' বঁটা লাভ কৰে।<ref name="PIOTV2">{{cite web |title=Documentary by Maya Vishwakarma wins short film award |url=https://piotv.com/bollywood/Documentary-by-Maya-Vishwakarma-wins-short-film-award |access-date=2025-05-05 |website=PIO TV}}</ref><ref name="TOIAward2">{{cite news |date=2018-08-24 |title=Padwoman's documentary wins US award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/padwomans-documentary-wins-us-award/articleshow/65528833.cms |access-date=2025-05-05 |work=The Times of India |archive-date=22 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222065432/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/padwomans-documentary-wins-us-award/articleshow/65528833.cms |url-status=live }}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ ঋতুস্ৰাৱৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ সজাগতামূলক কামৰ বাবে ''দেৱী বঁটা'' লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=archive |first=From our online |date=2020-02-29 |title=Work to make Madhya Pradesh safest state for women: CM Kamal Nath |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/Feb/29/work-to-make-madhya-pradesh-safest-state-for-women-cm-kamal-nath-2110097.html |access-date=2025-05-05 |website=The New Indian Express |language=en |archive-date=26 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126122828/https://www.newindianexpress.com/nation/2020/feb/29/work-to-make-madhya-pradesh-safest-state-for-women-cm-kamal-nath-2110097.html |url-status=live }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] g825flcu4cbw93u1nq6syp4ekgmy7ij 0 133039 615642 604614 2026-07-04T07:31:43Z Materialscientist 6341 ([[c:GR|GR]]) [[File:Kourtney Kardashian for GQ - 4.png]] → [[File:Kourtney Kardashian for GQ - 4.jpg]] same image, better quality 615642 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = কৰ্টনী কাৰ্ডাশিয়ান | image = Kourtney Kardashian for GQ - 4.jpg | caption = ২০১৮ চনত জিকিউ (GQ) ফটোশ্বুটৰ বাবে কাৰ্ডাশিয়ান | birth_name = কৰ্টনী মেৰী কাৰ্ডাশিয়ান | birth_date = {{birth date and age|1979|4|18}} | birth_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্ণিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | other_names = গায়ানে, কৰ্টনী কাৰ্ডাশিয়ান বাৰ্কাৰ | alma_mater = এৰিজোনা বিশ্ববিদ্যালয় (বিএ) | years active = ২০০৫–বৰ্তমান | occupation = সংবাদ মাধ্যমৰ ব্যক্তিত্ব, চচিয়েললাইট | spouse = ট্ৰেভিছ বাৰ্কাৰ (বিবাহ ২০২২) | partner = স্কট ডিচিক (২০০৬–২০১৫) | father = ৰবাৰ্ট কাৰ্ডাশিয়ান | mother = ক্ৰিচ জেনাৰ | relatives = লেণ্ডন বাৰ্কাৰ (সতীয়া পুত্ৰ) | family = কাৰ্ডাশিয়ান পৰিয়াল | children = ৪ }} '''কৰ্টনী কাৰ্ডাশিয়ান বাৰ্কাৰ''' (জন্ম: ১৮ এপ্ৰিল ১৯৭৯) এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন সংবাদ মাধ্যমৰ ব্যক্তিত্ব, চচিয়েললাইট আৰু ব্যৱসায়ী।<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/kourtney-kardashian-changes-last-name-travis-barker-1235364829/|title=Kourtney Kardashian Officially Takes Travis Barker's Last Name: 'Say My Name'|magazine=Billboard|last=Dailey|first=Hannah|date=June 30, 2023|access-date=July 1, 2023|archive-date=July 1, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701215042/https://www.billboard.com/music/music-news/kourtney-kardashian-changes-last-name-travis-barker-1235364829/|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনত তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে ৰিয়েলিটী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''কিপিং আপ উইথ দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ''ত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ সফলতাৰ ফলত ''কৰ্টনী এণ্ড কিম টেক মায়ামি''<ref>{{cite web|url=http://www.thefutoncritic.com/news/2012/11/15/es-kourtney-and-kim-take-miami-follows-the-sisters-to-the-tropical-climate-of-miami-when-the-series-premieres-january-2013-147110/20121115e01/|title=Breaking News - E!'s "Kourtney & Kim Take Miami" Follows the Sisters to the Tropical Climate of Miami When the Series Premieres January 2013|publisher=The Futon Critic|access-date=June 7, 2018|archive-date=September 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911202207/http://www.thefutoncritic.com/news/2012/11/15/es-kourtney-and-kim-take-miami-follows-the-sisters-to-the-tropical-climate-of-miami-when-the-series-premieres-january-2013-147110/20121115e01/|url-status=live}}</ref> আৰু ''কৰ্টনী এণ্ড কিম টেক নিউয়ৰ্ক'' আদিকে ধৰি কেইবাটাও স্পিন-অফ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/news/203757/look-out-new-york-here-comes-e-s-new-kardashian-show|title=Look Out, New York: Here Comes E!'s New Kardashian Show|date=October 4, 2010|publisher=E!|access-date=June 7, 2018|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612164122/https://www.eonline.com/news/203757/look-out-new-york-here-comes-e-s-new-kardashian-show|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনত ২০টা ছিজনৰ পিছত নিজৰ অনুষ্ঠান বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পিছত, ২০২২ চনৰ পৰা তেওঁলোকে হুলুৰ ''দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ'' নামৰ এখন নতুন ৰিয়েলিটী টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভনী কিম আৰু ক্লোয়ি কাৰ্ডাশিয়ানৰ সৈতে কৰ্টনী খুচুৰা আৰু ফেশ্বন উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত। তেওঁলোকে কেইবাটাও কাপোৰৰ সংগ্ৰহ আৰু সুগন্ধি মুকলি কৰাৰ লগতে ২০১০ চনত ''কাৰ্ডাশিয়ান কনফিডেন্সিয়েল'' নামৰ গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰিছে। কৰ্টনীয়ে ২০১৯ চনৰ আৰম্ভণিতে 'পুশ' নামৰ নিজাকৈ এটা ৱেবছাইট আৰু ২০২২ চনত 'লেমে' নামৰ এটা নতুন স্বাস্থ্য ব্ৰেণ্ড মুকলি কৰে। কাৰ্ডাশিয়ান আৰু তেওঁৰ ভাই-ভগ্নীসকল ছচিয়েল মিডিয়াত যথেষ্ট জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকে সৌন্দৰ্যবৰ্ধক সামগ্ৰী, কোকা-কোলা আৰু বিভিন্ন ঔষধৰ বিজ্ঞাপনৰ বাবে ইনষ্টাগ্ৰাম, ফেচবুক আৰু টুইটাৰত প্ৰতিটো প'ষ্টৰ বাবদ ৭৫,০০০ ডলাৰৰ পৰা ৩০০,০০০ ডলাৰ পৰ্যন্ত ধন লাভ কৰে।<ref>{{cite news|title=How celebrities like Kim Kardashian are selling you ads and products|url=http://www.cbc.ca/news/business/marketplace-celebrity-endorsements-1.3841922|access-date=November 14, 2017|publisher=CBC News|date=November 11, 2016|archive-date=October 10, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010192114/http://www.cbc.ca/news/business/marketplace-celebrity-endorsements-1.3841922|url-status=live}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == কৰ্টনী মেৰী কাৰ্ডাশিয়ানৰ জন্ম ১৯৭৯ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলছত ৰবাৰ্ট কাৰ্ডাশিয়ান আৰু ক্ৰিচ জেনাৰৰ কোলাত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.vogue.nl/cultuur/celebrity-cultuur/kourtney-kardashian-travis-barker-astrologie/|title=De astrologie achter de relatie van Kourtney Kardashian en Travis Barker|date=May 30, 2022|last=De Bruin|first=Bente|work=Vogue|access-date=June 5, 2022|language=nl|archive-date=August 9, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809040218/https://www.vogue.nl/cultuur/celebrity-cultuur/kourtney-kardashian-travis-barker-astrologie/|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ কিম আৰু ক্লোয়ি নামৰ দুগৰাকী কনিষ্ঠ ভগ্নী আৰু ৰব নামৰ এজন কনিষ্ঠ ভাতৃ আছে।<ref>{{cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/news/la-et-celebrity-siblings-kardashians,0,2440368.photo|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123083630/http://www.latimes.com/entertainment/news/la-et-celebrity-siblings-kardashians,0,2440368.photo|url-status=dead|archive-date=January 23, 2013|title=Kourtney, Kim, Khloe, Robert, Kylie and Kendall Kardashian|author=Nick Sagimbeni|newspaper=Los Angeles Times|date=January 10, 2013|access-date=August 17, 2013|archivedate=September 21, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921061139/http://www.latimes.com/entertainment/news/la-et-celebrity-siblings-kardashians,0,2440368.photo|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯১ চনত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু সেই বছৰৰে শেষৰ ফালে তেওঁৰ মাতৃয়ে ১৯৭৬ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ ডেক এথলেটিচিজম বিজয়ী কেইটলিন জেনাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=iQQhAAAAIBAJ&pg=1187,4802006&dq=bruce+jenner&hl=en|title=Jenner-Kardashian|newspaper=The Day|location=New London, Connecticut|page=A2|date=April 23, 1991|access-date=June 11, 2015|archive-date=November 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116132118/https://news.google.com/newspapers?id=iQQhAAAAIBAJ&pg=1187,4802006&dq=bruce+jenner&hl=en|url-status=live}}</ref> এই বিবাহৰ জৰিয়তে কাৰ্ডাশিয়ানে বাৰ্ট, ব্ৰেণ্ডন আৰু ব্ৰডী নামৰ তিনিজন সতীয়া ভাতৃ; কেচি নামৰ এগৰাকী সতীয়া ভগ্নী আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত কেণ্ডেল তথা কাইলী নামৰ দুগৰাকী সতীয়া ভগ্নী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/ex-nanny-kardashians-tells-raising-kim-clan-article-1.1331682|title=Ex-nanny to the Kardashians reveals Kris Jenner's temper and an O.J. Simpson trial kidnap scare|author=Jeff Mayish|newspaper=Daily News|location=New York|date=May 1, 2013|access-date=August 17, 2013|archive-date=September 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921061649/http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/ex-nanny-kardashians-tells-raising-kim-clan-article-1.1331682|url-status=live}}</ref> কাৰ্ডাশিয়ানে লছ এঞ্জেলছৰ ৰোমান কেথলিক কন্যা বিদ্যালয় মেৰীমাউণ্ট হাইস্কুলত পঢ়া-শুনা কৰিছিল। স্নাতক ডিগ্ৰী লাভৰ পিছত তেওঁ টেক্সাছৰ ডলাছলৈ গুচি যায় আৰু তাত চাউদাৰ্ণ মেথডিষ্ট ইউনিভাৰ্চিটিত দুবছৰ অধ্যয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ এৰিজোনাৰ টুচনত থাকিবলৈ লয়। তেওঁ এৰিজোনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা থিয়েটাৰ আৰ্টছত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ লগতে স্পেনিছ ভাষাক গৌণ বিষয় হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। নিকোল ৰিচি আৰু লুক ৱালটন তেওঁৰ সহপাঠী আছিল। ১৯৯৪ চনত তেওঁৰ পিতৃয়ে ফুটবল খেলুৱৈ অ’ জে চিম্পচনৰ হত্যাকাণ্ডৰ বিচাৰৰ সময়ত এগৰাকী প্ৰতিৰক্ষা অধিবক্তা হিচাপে ৰাজহুৱা মনোযোগ লাভ কৰিছিল। ==কেৰিয়াৰ== === ২০০৫–২০১০: কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি === [[File:Kourtney Kardashian 2 2009.jpg|thumb|345x345px|২০০৯ চনত কাৰ্ডাশিয়ান]] কাৰ্ডাশিয়ানে পোনপ্ৰথমে ২০০৫ চনৰ ৰিয়েলিটী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''ফিল্ডি ৰিচ: কেটল ড্ৰাইভ''ৰ জৰিয়তে দৰ্শকৰ মাজত পৰিচিত হৈছিল, য’ত তেওঁ দাতব্য কাৰ্যৰ বাবে ধন উপাৰ্জন কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁৰ ভগ্নী কিম আৰু পূৰ্বৰ প্ৰেমিক ৰে জে-ৰ দ্বাৰা ২০০৩ চনত নিৰ্মিত এটা যৌন ভিডিঅ’ (ছেক্স টেপ) ''কিম কাৰ্ডাশিয়ান, ছুপাৰষ্টাৰ'' ফাদিল হয়, যিয়ে তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিত যথেষ্ট অৰিহণা যোগায়।<ref>{{cite web|url=http://www.extratv.com/2007/02/07/kim-kardashian-on-sex-tape-a-tape-does-exist/|title=Kim Kardashian on Sex Tape: 'A Tape Does Exist'|work=Extra (U.S. TV program)|publisher=NBCUniversal|date=February 7, 2007|access-date=August 17, 2013|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517112016/http://extratv.com/2007/02/07/kim-kardashian-on-sex-tape-a-tape-does-exist/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.accesshollywood.com/ray-j-sends-love-and-congratulations-to-kim-kardashian-and-kanye-west_article_81611|title=Ray J Sends 'Love & Congratulations' To Kim Kardashian & Kanye West|work=Access Hollywood|publisher=NBCUniversal|date=July 8, 2013|access-date=August 17, 2013|archive-date=September 2_/_/http://www.accesshollywood.com/ray-j-sends-love-and-congratulations-to-kim-kardashian-and-kanye-west_article_81611|url-status=live}}</ref> সেই বছৰৰে শেষৰ ফালে কাৰ্ডাশিয়ানৰ মাতৃ ক্ৰিচ জেনাৰে ৰিয়ান চিক্ৰেষ্টক লগ কৰি তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এখন ৰিয়েলিটী টেলিভিছন শ্ব’ৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে। চিক্ৰেষ্টে, যাৰ নিজাকৈ এটা প্ৰডাকচন হাউচ আছিল, তেওঁৰ মনত জনপ্ৰিয় পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান ''দ্য অচবোৰ্ণছ''ৰ আৰ্হিটো মনত ৰাখি এই ধাৰণাটোক আগবঢ়াই নিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{Cite news |last=Brodesser-Akner |first=Taffy |date=May 8, 2015 |title=Where Would the Kardashians Be Without Kris Jenner? |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2015/05/10/magazine/where-would-the-kardashians-be-without-kris-jenner.html |access-date=June 22, 2023 |issn=0362-4331 |archive-date=January 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121211441/https://www.nytimes.com/2015/05/10/magazine/where-would-the-kardashians-be-without-kris-jenner.html |url-status=live }}</ref> অনুষ্ঠানটো অৱশেষত ই! (E!) কেবল নেটৱৰ্কত সম্প্ৰচাৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয় আৰু কাৰ্ডাশিয়ানৰ মাতৃয়ে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ধাৰাবাহিকখন ২০০৭ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত আৰম্ভ হৈছিল আৰু ইয়াত কাৰ্ডাশিয়ানৰ লগতে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ ক্ৰিচ আৰু কেইটলিন তথা ভাই-ভগ্নী কিম, ক্লোয়ি, কেণ্ডেল, কাইলী আৰু ৰবক দেখুওৱা হৈছিল।<ref>{{Cite magazine |date=February 27, 2015 |title=Kardashians Ink $100 Million Mega-Deal with E! |url=https://time.com/3725707/kardashians-millions-deal/ |access-date=June 22, 2023 |magazine=Time |language=en |archive-date=June 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622040510/https://time.com/3725707/kardashians-millions-deal/ |url-status=live |archivedate=June 22, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230622040510/https://time.com/3725707/kardashians-millions-deal/ |deadurl=yes }}</ref> এই ৰিয়েলিটী ধাৰাবাহিকখনৰ নাম আছিল ''কিপিং আপ উইথ দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ'', য’ত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ ব্যক্তিগত আৰু পেচাদাৰী জীৱনৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/kardashians-earns-keep-154906|title='Kardashians' earns its keep|author=Kimberly Nordyke|work=The Hollywood Reporter|date=November 13, 2007|access-date=August 17, 2013|archive-date=April 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407203549/http://www.hollywoodreporter.com/news/kardashians-earns-keep-154906|url-status=live}}</ref> ধাৰাবাহিকখন ই! নেটৱৰ্কৰ বাবে সফল প্ৰমাণিত হয় আৰু ইয়াৰ কেইবাটাও স্পিন-অফ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০০৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কাৰ্ডাশিয়ান আৰু তেওঁৰ ভগ্নী ক্লোয়িয়ে ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকে ফ্লৰিডাৰ মায়ামিত এটা ড্যাশ (D-A-S-H) দোকান মুকলি কৰিব আৰু ইয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মিত স্পিন-অফ ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰিব। ''কৰ্টনী এণ্ড ক্লোয়ি টেক মায়ামি'' নামৰ এই ধাৰাবাহিকখন ২০০৯ চনৰ ১৬ আগষ্টত ই! নেটৱৰ্কত মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |title=Breaking News - Development Update: Tuesday, April 21 {{!}} TheFutonCritic.com |url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=8053 |access-date=June 22, 2023 |website=www.thefutoncritic.com |archive-date=May 9, 2023 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20230509140501/http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=8053 |url-status=live }}</ref> কাৰ্ডাশিয়ান আৰু তেওঁৰ ভগ্নী কিম তথা ক্লোয়িয়ে ''৯০২১০'' ধাৰাবাহিকৰ তৃতীয় ছিজনৰ প্ৰথম খণ্ডত এটা চুটি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। কাৰ্ডাশিয়ান আৰু তেওঁৰ মাতৃয়ে লছ এঞ্জেলছ আৰু নিউয়ৰ্ক চহৰত 'স্মুচ' নামৰ এটা শিশুৰ কাপোৰৰ বুটিক মুকলি কৰিছিল। তেওঁৰ ভগ্নী কিম আৰু ক্লোয়িৰ সৈতে তেওঁ ড্যাশ নামৰ কাপোৰৰ বুটিকটোৰ সহ-মালিক আছিল, যাৰ শাখা লছ এঞ্জেলছ, মায়ামি আৰু নিউয়ৰ্ক চহৰত আছিল। অৱশ্যে ২০১৮ চনৰ মে’ মাহত এই দোকানসমূহ বন্ধ কৰি দিয়া হয়।<ref name=askmen>{{cite web|url=http://www.askmen.com/women/celeb_profiles_model_60/71_kourtney_kardashian.html#bio|title=Kourtney Kardashian Biography|publisher=Askmen.com|access-date=May 1, 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503090908/http://www.askmen.com/celebs/women/celeb_profiles_model_60/71_kourtney_kardashian.html|archive-date=May 3, 2012}}</ref> [[File:Kourtney Kardashian 2010.jpg|thumb|246x246px|২০১০ চনত কাৰ্ডাশিয়ান]] ২০১০ চনৰ বসন্ত কালত কাৰ্ডাশিয়ান আৰু তেওঁৰ ভগ্নীসকলে 'বেবে ষ্ট’ৰছ'ৰ বাবে কাপোৰৰ এক বিশেষ সংগ্ৰহ মুকলি কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.chron.com/disp/story.mpl/life/style/7002405.html|title=Kardashian Sisters Get Stylish and Sexy with Bebe|work=Houston Chronicle|first=Michael|last=Quintanilla|date=May 13, 2010|access-date=August 30, 2010|archive-date=August 20, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100820182524/http://www.chron.com/disp/story.mpl/life/style/7002405.html|url-status=live}}</ref> === ২০১১–২০১৮: টেলিভিছন আৰু অন্যান্য উদ্যোগ === [[File:Kardashians Sears.png|thumb|২০১৩ চনত ভগ্নী ক্লোয়ি কাৰ্ডাশিয়ান আৰু কিম কাৰ্ডাশিয়ানৰ সৈতে কৰ্টনী]] ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কৰ্টনী আৰু তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী কিমে ''কৰ্টনী এণ্ড কিম টেক নিউয়ৰ্ক'' নামৰ অনুষ্ঠানটোৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হিচাপে ভূমুকি মাৰে। তেওঁলোকৰ সৈতে কৰ্টনীৰ সংগী স্কট ডিচিক আৰু কিমৰ সেই সময়ৰ স্বামী ক্ৰিচ হামফ্ৰিজো আছিল।<ref>{{Cite web |title=Look Out, New York: Here Comes E!'s New Kardashian Show |url=https://www.eonline.com/news/203757/look-out-new-york-here-comes-e-s-new-kardashian-show |website=E! News |date=October 4, 2010 |access-date=May 9, 2023 |archive-date=September 5, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905141357/https://www.eonline.com/news/203757/look-out-new-york-here-comes-e-s-new-kardashian-show |url-status=live }}</ref> সেই বছৰৰে শেষৰ ফালে এই অনুষ্ঠানটো দ্বিতীয়টো ছিজনৰ বাবে নবীকৰণ কৰা হয়, যিটো ২০১১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুক্তি পায়।<ref>{{Cite web |date=December 1, 2011 |title=E!'s 'Kourtney & Kim Take New York' Draws 3.2 Million Viewers and is Show's Most-Watched Season Premiere Ever - Ratings |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/28/es-kourtney-kim-take-new-york-draws-3-2-million-viewers-and-is-shows-most-watched-season-premiere-ever/111939/ |access-date=June 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201150946/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/28/es-kourtney-kim-take-new-york-draws-3-2-million-viewers-and-is-shows-most-watched-season-premiere-ever/111939/ |archive-date=December 1, 2011 |archivedate=December 1, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111201150946/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/28/es-kourtney-kim-take-new-york-draws-3-2-million-viewers-and-is-shows-most-watched-season-premiere-ever/111939/ |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ ২৮ মাৰ্চত কৰ্টনীয়ে এবিচি ছুপ অপাৰে ''ৱান লাইফ টু লিভ''ত এগৰাকী অতিথি অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয়ৰ পাতনি মেলে। ইয়াত তেওঁ অধিবক্তা কাছান্দ্ৰা কাভানাফৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://ca.eonline.com/uberblog/marc_malkin/b208885_kourtney_kardashians_new_job_drama_queen.html |title=Kourtney Kardashian's New Job: Drama Queen! |publisher=ca.eonline.com |access-date=November 14, 2010 |author=Marc Malkin |date=November 10, 2010 |archive-date=July 9, 2012 |archive-url=https://archive.today/20120709210333/http://ca.eonline.com/uberblog/marc_malkin/b208885_kourtney_kardashians_new_job_drama_queen.html |url-status=live }}</ref> ২০১১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ তেওঁৰ ভগ্নী কিম আৰু ক্লোয়িৰ সৈতে মিলি ''ডলহাউচ'' নামৰ এখন উপন্যাস প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite magazine |url=https://ew.com/article/2011/11/15/kardashian-novel-dollhouse/ |title=Kardashian's publish new novel 'Dollhouse' |last=Brissey |first=Breia |date=November 15, 2011 |magazine=Entertainment Weekly |access-date=May 23, 2020 |archive-date=March 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305113926/https://ew.com/article/2011/11/15/kardashian-novel-dollhouse/ |url-status=live }}</ref> কাৰ্ডাশিয়ান ভগ্নীসকলে কুইক ট্ৰিম নামৰ আহাৰ পৰিপূৰক সামগ্ৰীবিধৰ মুখপাত্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। ২০১২ চনৰ মাৰ্চ মাহত কুইক ট্ৰিমৰ বিৰুদ্ধে ৫ মিলিয়ন ডলাৰৰ এটা গোচৰত এই তিনিগৰাকী ভগ্নীৰ নাম সাঙোৰ খাই পৰে। নিউয়ৰ্কৰ জিলা আদালতত দাখিল কৰা এই গোচৰটোত কাৰ্ডাশিয়ানসকলৰ লগতে কুইক ট্ৰিমৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ বিৰুদ্ধে মিছা আৰু প্ৰতাৰণামূলক বিপণনৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=https://abcnews.go.com/blogs/entertainment/2012/03/kardashian-sisters-sued-over-endorsement-of-weight-loss-product/ |title=Kardashian Sisters Sued over Endorsement of Weight-Loss Product – ABC News |work=ABC News |date=March 5, 2012 |access-date=June 21, 2013 |archive-date=June 20, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620152541/http://abcnews.go.com/blogs/entertainment/2012/03/kardashian-sisters-sued-over-endorsement-of-weight-loss-product/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কৰ্টনীয়ে তেওঁৰ ভগ্নীসকলৰ সৈতে মিলি 'পাৰফেক্টস্কিন' নামৰ ছালৰ যত্ন লোৱা সামগ্ৰীৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল। ২০১০ চনৰ মাৰ্চ মাহত এই তিনিগৰাকী ভগ্নীয়ে 'ভাৰ্জিনছ, চেইণ্টছ, এণ্ড এঞ্জেলছ' কোম্পানীৰ বাবে ২০ বিধ অলংকাৰৰ এক বিশেষ সংগ্ৰহ মুকলি কৰে। এই অলংকাৰসমূহ তেওঁলোকৰ আৰ্মেনিয়ান পটভূমিৰ প্ৰতিচ্ছবি আছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-may-02-la-ig-celebjewels-20100502-story.html|title=Celebrities and Jewelry: Learning Their Lines|work=Los Angeles Times|date=May 2, 2010|access-date=August 30, 2010|first1=Booth|last1=Moore|archive-date=August 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811172218/http://articles.latimes.com/2010/may/02/image/la-ig-celebjewels-20100502|url-status=live}}</ref> ২০১৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ই! (E!) চেনেলটোৱে ''কিপিং আপ উইথ দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ''ৰ আন এক স্পিন-অফ ধাৰাবাহিক ''কৰ্টনী এণ্ড ক্লোয়ি টেক দ্য হেম্পটনছ''ৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Goldberg |first=Lesley |date=March 26, 2014 |title=E! Upfront Slate: More Kardashians, 'Rich Kids,' Lance Bass and 'Gucci' Miniseries |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/e-upfront-slate-more-kardashians-691219/ |access-date=June 22, 2023 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US |archive-date=June 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622040510/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/e-upfront-slate-more-kardashians-691219/ |url-status=live }}</ref> এই ধাৰাবাহিকখনত কৰ্টনী, ক্লোয়ি আৰু স্কট ডিচিকে নিউয়ৰ্কৰ ড্যাশ দোকানৰ কাম চম্ভালিবলৈ হেম্পটনছলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ কাহিনী দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=August 24, 2014 |title=When Does 'Kourtney & Khloe Take the Hamptons' Premiere? We're Expecting A Lot from the Spinoff |url=https://www.bustle.com/articles/36268-when-does-kourtney-khloe-take-the-hamptons-premiere-were-expecting-a-lot-from-the-spinoff |access-date=June 22, 2023 |website=Bustle |language=en |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407204843/https://www.bustle.com/articles/36268-when-does-kourtney-khloe-take-the-hamptons-premiere-were-expecting-a-lot-from-the-spinoff |url-status=live }}</ref> === ২০১৯–বৰ্তমান: ব্যৱসায় আৰু টেলিভিছনত ধাৰাবাহিক সফলতা === [[File:Kourtney Kardashian for GQ - 3.png|thumb|২০১৮ চনত জিকিউ (GQ) ফটোশ্বুটৰ বাবে কাৰ্ডাশিয়ান]] ২০১৯ চনৰ ৫ মাৰ্চত কাৰ্ডাশিয়ানে 'পুশ' নামৰ তেওঁৰ লাইফষ্টাইল ৱেবছাইটটো মুকলি কৰে।<ref>{{cite web |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/kourtney-kardashian-new-brand-poosh-1203075611/ |title=Kourtney Kardashian Is Launching a Brand Called Poosh |access-date=March 5, 2019 |date=March 4, 2019 |archive-date=March 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190305024012/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/kourtney-kardashian-new-brand-poosh-1203075611/ |url-status=live }}</ref> ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত কাৰ্ডাশিয়ানে তেওঁৰ ভগ্নী কিম আৰু ক্লোয়িৰ সৈতে মিলি কিমৰ ব্ৰেণ্ড 'কেকেডব্লিউ ফ্ৰাগ্ৰেন্স'ৰ বাবে তিনিটা নতুন সুগন্ধি তৈয়াৰ কৰে। এই সংগ্ৰহটোত 'ইয়েলো ডায়মণ্ড' (কৰ্টনীৰ সুগন্ধি), 'পিংক ডায়মণ্ড' (ক্লোয়িৰ সুগন্ধি) আৰু 'পিয়ৰ ডায়মণ্ড' (কিমৰ সুগন্ধি) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰতিটো সুগন্ধি তেওঁলোকৰ নিজা ব্যক্তিত্বৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত। ২০২১ চনত কাৰ্ডাশিয়ান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকৰ ৰিয়েলিটী শ্ব’ 'কিপিং আপ উইথ দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ' ২০টা ছিজন আৰু প্ৰায় ১৫ বছৰ ধৰি সম্প্ৰচাৰিত হোৱাৰ পিছত বন্ধ হ’ব।<ref>{{Cite web |last= |title=Keeping Up with the Kardashians Ending After 20 Seasons: 'This Show Made Us Who We Are' |url=https://people.com/tv/keeping-up-with-the-kardashians-ending-after-20-seasons/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619085755/https://people.com/tv/keeping-up-with-the-kardashians-ending-after-20-seasons/ |archive-date=June 19, 2023 |access-date=June 22, 2023 |website=Peoplemag |language=en}}</ref> ২০২১ চনতে কাৰ্ডাশিয়ানে কিশোৰ-কিশোৰীৰ ৰোমান্টিক কমেডী ছবি 'হি ইজ অল দ্যাট'-ত জেচিকা মাইলছ টৰেছ নামৰ এগৰাকী ছচিয়েল মিডিয়া স্পনছৰৰ চৰিত্ৰত এটা চুটি অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Shafer |first=Ellise |date=2020-12-09 |title=Kourtney Kardashian to Cameo in ‘She’s All That’ Remake Starring Addison Rae |url=https://variety.com/2020/film/news/kourtney-kardashian-addison-rae-hes-all-that-1234849154/ |access-date=2025-10-31 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ২০২২ চনৰ ১২ ছেপ্টেম্বৰত কাৰ্ডাশিয়ানে তেওঁৰ নতুন স্বাস্থ্য ব্ৰেণ্ড 'লেমে' মুকলি কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। এই ব্ৰেণ্ডটোৱে মূলতঃ ভিটামিন আৰু গাম্মী চাপ্লিমেন্টৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষজ্ঞতা লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=Ilchi |first=Layla |date=September 12, 2022 |title=Kourtney Kardashian Barker Debuts Vitamin Brand Lemme |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/kourtney-kardashian-lemme-vitamin-brand-info-1235322451/ |access-date=December 19, 2022 |website=WWD |language=en-US |archive-date=December 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219214020/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/kourtney-kardashian-lemme-vitamin-brand-info-1235322451/ |url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কাৰ্ডাশিয়ান আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে ই! (E!) নেটৱৰ্ক এৰি হুলুত যোগদান কৰাৰ পিছত 'দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ' নামৰ তেওঁলোকৰ একেবাৰে নতুন ৰিয়েলিটী টেলিভিছন শ্ব’টোৰ জৰিয়তে পুনৰ টেলিভিছনৰ পৰ্দালৈ ঘূৰি আহে।<ref>{{Cite web |last=Owoseje |first=Toyin |date=April 9, 2021 |title=Kim Kardashian reassures fans new show will launch when 'Keeping Up With The Kardashians' ends |url=https://www.cnn.com/2021/04/09/entertainment/kim-kardashian-hulu-show-soon-intl-scli/index.html |access-date=June 22, 2023 |website=CNN |language=en |archive-date=June 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619093757/https://www.cnn.com/2021/04/09/entertainment/kim-kardashian-hulu-show-soon-intl-scli/index.html |url-status=live }}</ref> এই অনুষ্ঠানটোত কাৰ্ডাশিয়ানৰ লগতে তেওঁৰ ভগ্নী কিম, ক্লোয়ি, কেণ্ডেল, কাইলী আৰু মাতৃ ক্ৰিচ জেনাৰক দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত কৰ্টনীৰ প্ৰাক্তন সংগী স্কট ডিচিক আৰু স্বামী ট্ৰেভিছ বাৰ্কাৰকো দেখা যায়। ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰথম ছিজন ২০২২ চনৰ ১৪ এপ্ৰিলত মুক্তি পাইছিল আৰু ইয়াৰ খণ্ডসমূহ ডিজনী প্লাছত ষ্ট্ৰীম কৰিব পৰা যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০২২ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াৰ দ্বিতীয়টো ছিজন মুক্তি পায়। == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কাৰ্ডাশিয়ান আৰু তেওঁৰ সন্তানকেইটিক আৰ্মেনিয়াৰ ভাঘৰশাপাটৰ এচমিয়াডজিন কেথেড্ৰেলত আৰ্মেনিয়ান এপষ্টোলিক অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে বাপ্তিস্ম দিয়া হয়। এই অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁক আৰ্মেনিয়ান খ্ৰীষ্টান নাম গায়ানেৰে নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://10play.com.au/news/national|title=National - 10 News First - Network Ten|website=10play.com.au|access-date=October 17, 2020|archive-date=October 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021043514/https://10play.com.au/news/national|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কাৰ্ডাশিয়ানে নাগৰ্নো-কাৰাবাখ যুদ্ধৰ সন্দৰ্ভত আৰ্মেনিয়া আৰু আৰ্টচাখ গণৰাজ্যৰ সমৰ্থনত বাৰ্তা আৰু ৰিটুইট পোষ্ট কৰিছিল।<ref>{{cite web |last1=Zornosa |first1=Laura |title=Why these Armenian American celebs are speaking out about a chronic conflict |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2020-10-08/kardashians-armenian-american-celebs-talk-armenia-azerbaijan-conflict-online |work=Los Angeles Times |date=October 8, 2020 |access-date=October 18, 2020 |archive-date=October 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009041803/https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2020-10-08/kardashians-armenian-american-celebs-talk-armenia-azerbaijan-conflict-online |url-status=live }}</ref> === সম্পৰ্ক আৰু সন্তান === [[File:Scott Disick & Kourtney Kardashian 2010.jpg|thumb|২০১০ চনত সেই সময়ৰ প্ৰেমিক স্কট ডিচিকৰ সৈতে কাৰ্ডাশিয়ান]] ২০০৬ চনৰ পৰা ২০১৫ চনলৈ কাৰ্ডাশিয়ান স্কট ডিচিকৰ সৈতে এক অস্থিৰ সম্পৰ্কত আছিল।<ref name="onoff1">{{cite news|url=http://www.eonline.com/news/673240/kourtney-kardashian-breaks-up-with-scott-disick-she-has-to-do-what-s-best-for-the-kids|title=Kourtney Kardashian Breaks Up With Scott Disick: She "Has to Do What's Best for the Kids"|access-date=July 13, 2015|date=July 6, 2015|work=E! Online|first=Rebecca|last=Macatee|archive-date=January 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101202426/http://www.eonline.com/news/673240/kourtney-kardashian-breaks-up-with-scott-disick-she-has-to-do-what-s-best-for-the-kids|url-status=live}}</ref> ডিচিকৰ সৈতে কাৰ্ডাশিয়ানৰ তিনিটি সন্তান আছে: দুজন পুত্ৰ আৰু এজনী কন্যা।<ref>{{cite web|first1=Michele|last1=Corriston|first2=Jennifer|last2=Garcia|title=Kourtney Kardashian Names Son Reign Aston|work=People|date=December 21, 2014|access-date=June 12, 2015|archive-date=February 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203085323/https://people.com/parents/kourtney-kardashian-welcomes-son-reign-aston/|url-status=live}}</ref> কাৰ্ডাশিয়ান আৰু ডিচিকৰ সম্পৰ্কৰ কথা 'কিপিং আপ উইথ দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ' আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন স্পিন-অফ অনুষ্ঠানত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। কাৰ্ডাশিয়ানৰ গৰ্ভধাৰণ আৰু তেওঁৰ প্ৰথম তিনিটি সন্তানৰ জন্মৰ কাহিনীও এই অনুষ্ঠানসমূহত দেখুওৱা হৈছিল।<ref>{{cite web|first=Kiran|last=Hefa|title=Keeping Up with the Kardashians: Baby Mason Arrives!|url=http://www.people.com/people/article/0,,20421387,00.html|publisher=People|date=February 22, 2010|access-date=June 12, 2015|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304082917/http://www.people.com/people/article/0,,20421387,00.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৬ চনৰ পৰা ২০২০ চনলৈ কাৰ্ডাশিয়ান মডেল ইউনেছ বেঞ্জিমাৰ সৈতে আন এক অস্থিৰ সম্পৰ্কত আছিল।<ref name="onoff2">{{cite magazine|author1=Victoria Rodriguez|title=A Complete Timeline of Kourtney Kardashian and Younes Bendjima's Relationship|url=https://www.seventeen.com/celebrity/celebrity-couples/a19718061/kourtney-kardashian-younes-bendjimas-relationship-timeline/|magazine=Seventeen|access-date=January 12, 2021|date=March 30, 2020|archive-date=January 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113032302/https://www.seventeen.com/celebrity/celebrity-couples/a19718061/kourtney-kardashian-younes-bendjimas-relationship-timeline/|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নিশ্চিত কৰা হয় যে কাৰ্ডাশিয়ান সংগীতজ্ঞ ট্ৰেভিছ বাৰ্কাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছে।<ref>{{cite web|first=Lauren|last=Vanderveen|title=How Kourtney Kardashian's Family Allegedly Feels About Her Relationship With Travis Barker|url=https://www.cinemablend.com/television/2567477/how-kourtney-kardashians-family-allegedly-feels-about-her-relationship-with-travis-barker|website=Cinema Blend|date=May 16, 2021|access-date=May 17, 2021|archive-date=May 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516233548/https://www.cinemablend.com/television/2567477/how-kourtney-kardashians-family-allegedly-feels-about-her-relationship-with-travis-barker|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কেলিফৰ্ণিয়াৰ মণ্টেচিটোৰ এখন হোটেলত বাৰ্কাৰে বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াৰ পিছত দুয়োৰে আঙুঠি পিন্ধোৱা পৰ্ব সম্পন্ন হয়।<ref>{{cite web|first=|last=|title=Kourtney Kardashian and Travis Barker are engaged|url=https://edition.cnn.com/2021/10/18/entertainment/kourtney-kardashian-travis-barker-engaged-intl-scli/index.html|website=CNN|date=October 18, 2021|access-date=October 18, 2021|archive-date=October 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018085714/https://edition.cnn.com/2021/10/18/entertainment/kourtney-kardashian-travis-barker-engaged-intl-scli/index.html|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ৩ এপ্ৰিলত লাছ ভেগাছত তেওঁলোকে এক অনানুষ্ঠানিক বিবাহ সম্পন্ন কৰে। এই দম্পতীহালে ২০২২ চনৰ ১৫ মে’ত কেলিফৰ্ণিয়াৰ চাণ্টা বাৰ্বাৰাত আনুষ্ঠানিকভাৱে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |last1=Wynne |first1=Kelly |last2=Chiu |first2=Melody |date=May 15, 2022 |first3=Charmaine |last3=Patterson |title=Kourtney Kardashian and Travis Barker Are Legally Married: Source |url=https://people.com/tv/kourtney-kardashian-travis-barker-legally-married/ |access-date=May 16, 2022 |website=People |language=en |archive-date=May 16, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516162334/https://people.com/tv/kourtney-kardashian-travis-barker-legally-married/ |url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ ২২ মে’ত ইটালীৰ পৰ্ট’ফিন’ত তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় বিবাহ অনুষ্ঠান সম্পন্ন হয়।<ref>{{cite web |last1=Wright |first1=Tracy |title=Kourtney Kardashian and Travis Barker Italian wedding pictures: See inside their lavish nuptials |url=https://www.foxnews.com/entertainment/kourtney-kardashian-travis-barker-italian-wedding-pictures-lavish-nuptials |website=Fox News |access-date=May 23, 2022 |date=May 22, 2022 |archive-date=May 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org |url-status=live }}</ref> == চলচিত্ৰপঞ্জী == === অভিনেত্ৰী হিচাপে === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! চৰিত্ৰ ! টোকা |- | ২০১১ | ''ৱান লাইফ টু লিভ'' | কাছান্দ্ৰা কাভানাফ | খণ্ড: "২৮ মাৰ্চ, ২০১১" |- | ২০২১ | ''হি ইজ অল দ্যাট'' | জেচিকা মাইলছ টৰেছ | বোলছবি |} === স্বয়ং নিজৰ চৰিত্ৰত === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! নাম ! class="unsortable" | টোকা |- | ২০০৫ | ''ফিল্ডি ৰিচ: কেটল ড্ৰাইভ'' | অংশগ্ৰহণকাৰী |- | ২০০৭–২০২১ | ''কিপিং আপ উইথ দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ'' | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০০৯–২০১০ | ''কৰ্টনী এণ্ড ক্লোয়ি টেক মায়ামি'' | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১১–২০১২ | ''কৰ্টনী এণ্ড কিম টেক নিউয়ৰ্ক'' | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১১–২০১২ | ''ক্লোয়ি এণ্ড লামাৰ'' | ৪টা খণ্ড |- | ২০১৩ | ''কৰ্টনী এণ্ড কিম টেক মায়ামি'' | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১৪–২০১৫ | ''কৰ্টনী এণ্ড ক্লোয়ি টেক দ্য হেম্পটনছ'' | মুখ্য চৰিত্ৰ |- | ২০১৫ | ''আই এম কেইট'' | ২টা খণ্ড |- | ২০১৫ | ''ড্যাশ ডলছ'' | খণ্ড: "ভ্যালী অৱ দ্য ড্যাশ ডলছ" |- | ২০২২–বৰ্তমান | ''দ্য কাৰ্ডাশিয়ানছ'' | মুখ্য চৰিত্ৰ |} == লিখিত কৰ্মসমূহ == * কাৰ্ডাশিয়ান, কিম; কাৰ্ডাশিয়ান, কৰ্টনী; কাৰ্ডাশিয়ান, ক্লোয়ি (২০১০)। ''কাৰ্ডাশিয়ান কনফিডেন্সিয়েল''। চেইণ্ট মাৰ্টিনছ প্ৰেছ। ISBN 978-0-312-62807-9। * কাৰ্ডাশিয়ান, কিম; কাৰ্ডাশিয়ান, কৰ্টনী; কাৰ্ডাশিয়ান, ক্লোয়ি (২০১১)। ''ডলহাউচ''। উইলিয়াম ম’ৰ’ এণ্ড কোম্পানী। ISBN 9780062063847। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons category|Kourtney Kardashian}} {{Wikiquote}} * {{IMDb name|1966407}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ব্যৱসায়ী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] qb7a6uzdn73h9s96oh9uv20oh4fff3d 0 133232 615618 604507 2026-07-04T02:55:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615618 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = লিলজা আলফ্ৰেডছড'টিৰ | image = Lilja Alfreðsdóttir 2021.jpg | office = পৰ্যটন, বাণিজ্য আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী | primeminister = [[কেট্ৰিন জেকবছড'টিৰ]] <br> বজাৰ্নি বেনেডিক্টছন | term_start = ২৮ নৱেম্বৰ ২০২১ | term_end = ২১ ডিচেম্বৰ ২০২৪ | predecessor = [[Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir]]<br>{{small|(পৰ্যটন, উদ্যোগ, আৰু উদ্ভাৱন)}} | successor = [[Logi Már Einarsson]]<br>{{small|(সংস্কৃতি, উদ্ভাৱন আৰু বিশ্ববিদ্যালয়)}}<br>[[Hanna Katrín Friðriksson]]<br>{{small|(উদ্যোগসমূহ)}} | office1 = শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী | primeminister1 = [[কেট্ৰিন জেকবছড'টিৰ]] | term_start1 = ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৭ | term_end1 = ২৮ নৱেম্বৰ ২০২১ | predecessor1 = [[ক্ৰিষ্টজান অ'ৰ জুলিউছন]] | successor1 = [[আছমুণ্ডুৰ আইনাৰ ডাডেছন]]<br>{{small|(শিক্ষা আৰু শিশু পৰিক্ৰমা)}} | office2 = প্ৰগ্ৰেছিভ পাৰ্টি (আইচলেণ্ড)ৰ উপ অধ্যক্ষ | leader2 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | term_start2 = ২ অক্টোবৰ ২০১৬ | term_end2 = | predecessor2 = Sigurður Ingi Jóhannsson | successor2 = | office3 = [[Minister of Foreign Affairs (Iceland)|Minister of Foreign Affairs]] | primeminister3 = Sigurður Ingi Jóhannsson | term_start3 = ৭ এপ্ৰিল ২০১৬ | term_end3 = ১১ জানুৱাৰী ২০১৭ | predecessor3 = [[Gunnar Bragi Sveinsson]] | successor3 = [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] | birth_date = {{birth date and age|1973|10|4|df=y}} | birth_place = [[Reykjavík]], [[Iceland]] | death_date = | death_place = | party = [[Progressive Party (Iceland)|Progressive]] | spouse = Magnús Óskar Hafsteinsson | children = ২ | caption = অফিচিয়েল প’ৰ্ট্ৰেইট, ২০২১ | term_start4 = ২৯ অক্টোবৰ ২০১৬ | office4 = Member of the [[Althing]] }} '''লিলজা ডগ আলফ্ৰেডছড'টিৰ''' (জন্ম ৪ অক্টোবৰ ১৯৭৩) আইচলেণ্ডৰ এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু সাংসদ যিয়ে ২০২১ চনৰ নৱেম্বৰৰপৰা ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰলৈকে পৰ্যটন, বাণিজ্য আৰু সংস্কৃতিৰ মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে।<ref name="althing" /> ২০১৬ চনৰপৰা ৰেইকজাভিক দক্ষিণ সমষ্টিৰ বাবে আলথিং (আইচলেণ্ডৰ সংসদ)ৰ সদস্য হিচাপে তেওঁ ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৭ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী আৰু ২০১৬ চনৰপৰা ২০১৭ চনলৈকে বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Sex karlar og fimm konur |url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/sex-karlar-og-fimm-konur |access-date=7 April 2025 |work=RÚV |date=30 November 2017}}</ref> শিক্ষামন্ত্ৰী হিচাপে থকা সময়ছোৱাত ভোটগ্ৰহণত তেওঁক প্ৰায় ৬৮% অনুকূলতা লাভ কৰা মন্ত্ৰী হিচাপে দেখা গৈছিল।<ref>{{cite news |title=Þrjár konur vinsælustu ráðherrarnir á Íslandi |url=https://kjarninn.is/skyring/2019-04-26-thrjar-konur-vinsaelustu-radherrarnir-islandi/ |access-date=7 April 2025 |work=Kjarninn |date=27 April 2019 |language=is}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৭৩ চনৰ ৪ অক্টোবৰত ৰেইকজাভিকত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আলফ্ৰেডছড'টিৰৰ।<ref name="bio">{{cite news |title=Hver er Lilja Alfreðsdóttir? |url=https://www.dv.is/frettir/2016/04/07/hver-er-lilja-alfredsdottir/ |access-date=7 April 2025 |work=DV |date=7 April 2016 |language=is |archivedate=19 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250419140023/https://www.dv.is/frettir/2016/04/07/hver-er-lilja-alfredsdottir/ |deadurl=yes }}</ref> তেখেত ৰাজনীতিবিদ আলফ্ৰেড অৰষ্টেইনছন, প্ৰগ্ৰেছিভ পাৰ্টিৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সদস্য আৰু নগৰ কাউন্সিলাৰ আৰু গুডনি ক্ৰীষ্টজান্সড'টিৰৰ কন্যা।<ref name="bio" /> ২০১৩ চনৰপৰা ২০১৪ চনলৈকে তেওঁ তেওঁৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় মেণ্টাস্কলিন ই ৰেইকজাভিকৰ ছাত্ৰ সংস্থা ফ্ৰেম্টিডিনৰ সভানেত্ৰী আছিল।<ref>{{cite web |title=Forsetar Framtíðarinnar |url=https://mr.is/nemendur/felagslifid/framtidin/forsetar-framtidarinnar/ |website=Menntaskólinn í Reykjavík |access-date=7 April 2025 |language=is}}</ref> ১৯৯৮ চনত তেওঁ আইচলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু তাৰ পিছত এবছৰৰ বাবে তেওঁ মিনেছ'টা বিশ্ববিদ্যালয়ত সামষ্টিক অৰ্থনীতি আৰু দৰ্শনৰ অধ্যয়নৰ বিনিময় কৰে।<ref name="althing" /> ২০০১ চনত তেওঁ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনীতিত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="althing" /> লিলজাই আন্তৰ্জাতিক মুদ্ৰা নিধি আইচলেণ্ডৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকত কাম কৰিছিল আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে থকা সময়ছোৱাত চিগমুণ্ডাৰ ডাভিড গুণল'গছনৰ অৰ্থনৈতিক উপদেষ্টা আছিল।<ref>{{cite news |title=Who is Iceland's new top diplomat? |url=https://icelandmonitor.mbl.is/news/politics_and_society/2016/04/09/who_is_iceland_s_new_top_diplomat/ |access-date=7 April 2025 |work=Iceland Monitor |date=9 April 2016}}</ref> লিলজা ২০১৬ চনৰপৰা ২০১৭ চনলৈকে ছিগুৰডুৰ ইংগি জোহানছনৰ মন্ত্ৰীসভাত বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী আছিল আৰু ২০১৬ চনৰপৰা প্ৰগ্ৰেছিভ পাৰ্টিৰ উপ-সভাপতি।<ref name="althing">{{cite web |title=Lilja Alfreðsdóttir |url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1244 |website=Alþingi |access-date=7 April 2025 |language=is}}</ref> আইচলেণ্ডৰ উপশিৰোনাম বা আইচলেণ্ডিক ভাষাত ডাব কৰা ছবি আৰু অনুষ্ঠান অতি কম হোৱাৰ বাবে তেওঁ ডিজনীক সমালোচনা কৰিছে।<ref name="dis" /> ২০২১ চনত তেওঁ এপল ইনকৰ্পৰেশ্যনৰ চিইঅ' টিম কুকলৈ লিখি আইচলেণ্ডিক ভাষাক তেওঁলোকৰ অপাৰেটিং চিষ্টেমত কণ্ঠস্বৰ, লিখনী আৰু ভাষা সংগ্ৰহত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি ভাষা হিচাপে বজাই ৰখাত সহায় কৰিবলৈ কয়।<ref name="dis">{{Cite web|url=http://www.nordiclabourjournal.org/i-fokus/in-focus-2021/theme-language-technology-and-nordic-cooperation/article.2021-10-07.0178750256|title=Small languages need big language's help to reach IT giants – Nordic Labour Journal}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মহিলা কূটনীতিবিদ]] b662ulbe67bj74vtvh8g3q2suruabe1 0 134517 615599 596510 2026-07-03T20:56:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615599 wikitext text/x-wiki {{infobox YouTube personality | name = মিচেল খাৰে | image = Michelle Khare in December 2023.jpg | imagesize = | caption = ২০২৩ চনত খাৰে | education = ডাৰ্টমাউথ কলেজ<ref group="†">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=vcn74E__1wo |title=How We Make A Video: I Trained Like A K-Pop Idol |date=May 13, 2020 |last=Mission Accomplished |website=YouTube}}</ref> | birth_name = মিচেল আশা খাৰে<ref group="†">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Qfb9eVgksms |title=We Raced From USA's Northernmost to Southernmost Town |date=2023-12-20 |publisher=[[YouTube]] |time=10:43 |access-date=2023-12-20 |work=[[Jet Lag: The Game]]}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1992|8|10}}<ref>{{Cite web |title=Michelle Khare |url=https://www.procyclingstats.com/rider/michelle-khare |access-date=May 28, 2020 |website=Pro Cycling Stats}}</ref> | birth_place = শ্ৰীভপৰ্ট, লুইজিয়ানা, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | other_names = | occupation = {{Flatlist| * ইউটিউবাৰ * অভিনেত্ৰী * ষ্টাণ্ট পৰিৱেশক * টেলিভিছন সঞ্চালক * চাইক্লিষ্ট }} | spouse = {{marriage|গাৰেট কেনেল|2022}} | website = {{URL|https://michellekhare.com/}} | awards = | youtube_handle = @MichelleKhare | youtube_display_name = Michelle Khare | youtube_years_active = ২০০৮–বৰ্তমান | youtube_genre = | youtube_subscribers = ৫ নিযুত | youtube_views = ৭৬৫ নিযুত | stats_update = ২২ মাৰ্চ, ২০২৫ }} '''মিচেল আশা খাৰে''' ([[ইংৰাজী]]: Michelle Asha Khare; জন্ম: ১০ আগষ্ট, ১৯৯২) এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন ইউটিউবাৰ, টেলিভিছন সঞ্চালক, ষ্টাণ্ট পৰিৱেশক, অভিনেত্ৰী আৰু প্ৰাক্তন পেছাদাৰী চাইক্লিষ্ট।<ref name="Otterson-2019"/><ref name="Napoli-2016">{{Cite news |last=Napoli |first=James |date=March 2016 |title=Buzzworthy |url=https://dartmouthalumnimagazine.com/articles/buzzworthy |access-date=May 28, 2020 |work=Dartmouth Alumni Magazine}}</ref> তেওঁ ইউটিউব ৰিয়েলিটি ডকুমেণ্টৰী ধাৰাবাহিক ''চ্যালেঞ্জ একচেপ্টেড''ৰ সহ-নিৰ্মাতা আৰু সঞ্চালক, লগতে এইচবিঅ’ মেক্সৰ শিশু প্ৰতিযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী ''কৰ্ম''ৰ সঞ্চালক। == জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন == খাৰেয়ে ডাৰ্টমাউথ কলেজত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ডিজিটেল মিডিয়া তথা প্ৰযুক্তি বিষয়ত নিজে প্ৰস্তুত কৰা এটা বিশেষ পাঠ্যক্ৰমত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="Napoli-2016" /> অধ্যয়নৰ সময়ছোৱাত তেওঁ গুগল,<ref name="Hale-2019">{{Cite news |last=Hale |first=James |date=June 13, 2019 |title=YouTube Millionaires: Everything Lifestyle Daredevil Michelle Khare Wants Is On The Other Side Of Fear — And She's Up For The Challenge |url=https://www.tubefilter.com/2019/06/13/youtube-millionaires-michelle-khare/ |access-date=May 28, 2020 |work=Tubefilter}}</ref> ড্ৰিমৱৰ্কছ এনিমেচন<ref name="Napoli-2016" /> আৰু কেৰুচেল প্ৰডাকচন আদিকে ধৰি কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠানত ইণ্টাৰ্নশ্বিপ কৰিছিল। === চাইক্লিং কেৰিয়াৰ === ইণ্টাৰ্নশ্বিপৰ বাবে লছ এঞ্জেলছত থকাৰ সময়ছোৱাত খাৰেয়ে আমোদৰ বাবে ৰোড আৰু মাউণ্টেইন চাইক্লিং আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ ডাৰ্টমাউথ চাইক্লিং দলত যোগদান কৰে আৰু ২০১৪ চনত ক্ৰাইটেৰিয়াম|ইউএচ ইউ২৩ ক্ৰাইটেৰিয়াম নেশ্যনেলছত জয়লাভ কৰে।<ref name="Napoli-2016" /> খাৰেয়ে বিএমডব্লিউ মহিলা পেছাদাৰী দলত যোগদান কৰে, য'ত তেওঁ ২০১৪–২০১৫ ছিজনৰ বাবে পেছাদাৰীভাৱে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল আৰু দৌৰত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=January 19, 2015 |title=BMW-Happy Tooth Dental Group women's team announces roster |url=https://www.velonews.com/news/bmw-happy-tooth-dental-group-womens-team-announces-roster/ |access-date=May 28, 2020 |work=Velonews}}</ref><ref>{{Cite news |date=January 19, 2015 |title=BMW Sponsors New UCI Women's Squad |url=http://www.canadiancyclist.com/cycling4women_news.php?id=28902&title=bmw-sponsors-new-uci-womens-squad |access-date=May 28, 2020 |work=Canadian Cyclist }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ইউটিউব কেৰিয়াৰ === [[File:Andrea Botez and Michelle Khare during Creator Clash 2 weigh-ins.png|thumb|২০২৩ চনত ক্ৰিয়েটৰ ক্লেছ ২-ৰ ওজন জোখাৰ সময়ত খাৰে ( বাঁওফালে) আৰু এণ্ড্ৰিয়া বটেজ (সোঁফালে)]] খাৰেয়ে তেওঁৰ সৰু ভনীয়েকক এটা ইউটিউব চেনেল আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়ে।<ref name="Napoli-2016" /> ২০১৪ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত, খাৰেয়ে বজফিডত এজন পূৰ্ণকালীন সমল প্ৰস্তুতকাৰক হ'বলৈ আবেদন কৰিছিল।<ref name="Pacific Bridge Arts-2019">{{Cite web |date=April 30, 2019 |title=Michelle Khare |url=https://pacificbridgearts.org/hmrmichellekhare/ |access-date=May 28, 2020 |website=Pacific Bridge Arts}}</ref><ref name="Espire21-2018" /><ref name="Napoli-2016" /> খাৰেয়ে বজফিডত কাম কৰি থকাৰ সময়ত, স্বাৰ্থৰ সংঘাত হ'ব পৰা সম্ভাৱনাৰ বাবে সমল স্ৰষ্টাসকলৰ নিজৰ চেনেলৰ ওপৰত যথেষ্ট বাধা-নিষেধ আছিল, সেয়েহে তেওঁৰ নিজৰ চেনেলটো নিষ্ক্ৰিয় হৈ আছিল।<ref name="Espire21-2018">{{Cite news |date=January 25, 2018 |title=Her Independence of Spirit: Michelle Khare |url=https://espire21.com/2018/01/25/her-independence-of-spirit-michelle-khare/ |access-date=May 2, 2020 |work=Espire21 |archivedate=May 21, 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240521103153/https://espire21.com/2018/01/25/her-independence-of-spirit-michelle-khare/ |deadurl=yes }}</ref> বজফিডত কাম কৰি থকাৰ সময়তে তেওঁ চাইক্লিং কেৰিয়াৰ অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু স্বাস্থ্য তথা সুস্থতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি সমল প্ৰস্তুত কৰিছিল।<ref name="Espire21-2018" /><ref name="Hale-2019" /> অৱশ্যে, অৱশেষত তেওঁ ইউটিউবত ''চ্যালেঞ্জ একচেপ্টেড'' নামৰ এখন ৰিয়েলিটি ডকুমেণ্টৰী ধাৰাবাহিক নিৰ্মাণ কৰিবলৈ পেছাদাৰী চাইক্লিং এৰি দিছিল। এই ধাৰাবাহিকখনত তেওঁ এনএফএল স্কাউটিং কম্বাইনত অংশ লোৱা, এমাহৰ বাবে পেছাদাৰী নৃত্যশিল্পী হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লোৱা<ref name="Pacific Bridge Arts-2019" /> আৰু হেৰী হাউডিনিৰ আটাইতকৈ বিপদজনক যাদু প্ৰদৰ্শন কৰাৰ দৰে অতি কঠিন শাৰীৰিক প্ৰত্যাহ্বানসমূহ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Weprin |first=Alex |date=2024-05-10 |title=YouTube's Secret Weapon to Win the TV Streaming Wars: Its Top Creators |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/youtubes-secret-weapon-top-creators-1235894945/ |access-date=2024-12-05 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> যেতিয়া খাৰেয়ে ২০১৬ চনত বজফিড ত্যাগ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ পুনৰ নিজৰ চেনেলত ভিডিঅ' আপলোড কৰাত মনোনিৱেশ কৰিছিল।<ref name="Hale-2019" /><ref>{{Cite web |date=2022-05-21 |title=Watch a Former Pro Cycling Take on the Navy SEAL Fitness Test |url=https://news.yahoo.com/watch-former-pro-cyclist-navy-133000122.html |access-date=2023-10-21 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 28, 2022 |title=Woman who trained to be a NASA astronaut can't believe how they eat in space |url=https://www.unilad.com/news/nasa-space-food-has-youtuber-surprised-20220928 |access-date=May 9, 2023 |website=UNILAD}}</ref> ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে তেওঁৰ চেনেলত ২ নিযুত গ্ৰাহক আছিল,<ref group="†">{{Cite tweet |number=1253989524155162624 |user=MichelleKhare |title=Holy cow. We did it. I'm floored. I love you guys 🥺😭🎢 #2million |author=Michelle Khare |date=April 25, 2020}}</ref> আৰু ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ৪.১৮ নিযুত হৈছিল। ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত, খাৰেয়ে 'ক্ৰিয়েটৰ ক্লেছ ২'-ত সতীৰ্থ ইউটিউবাৰ এণ্ড্ৰিয়া বটেজৰ বিৰুদ্ধে এখন বক্সিং খেলত জয়লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=April 14, 2023 |title=Creator Clash 2 results: Alex Wassabi takes decision over iDubbbz, John Hennigan knocks out Harley Morenstein |url=https://www.sportingnews.com/us/boxing/news/creator-clash-2-fight-live-results-highlights-2023-youtube-boxing/eagjufmufk3qyq70mvxqhymv |access-date=May 9, 2023 |website=www.sportingnews.com}}</ref> ২০২৩ আৰু ২০২৫ চনত, খাৰেয়ে ইউটিউব আৰু নেবুলাৰ ভ্ৰমণ প্ৰতিযোগিতামূলক ধাৰাবাহিক ''জেট লেগ: দ্য গেম''ৰ ছিজন ৮ আৰু ছিজন ১৫-ত অতিথি প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশ লৈছিল। === টেলিভিছন === খাৰেয়ে 'কৰ্ম' নামৰ এটা শিশু প্ৰতিযোগিতামূলক কাৰ্যসূচীৰ সঞ্চালনা কৰিছিল, যিটো ২০২০ চনৰ ১৮ জুনত এইচবিঅ’ মেক্সত মুক্তি পাইছিল।<ref name="Otterson-2019">{{Cite news |last=Otterson |first=Joe |date=October 9, 2019 |title=YouTube Stars Michelle Khare, LaurDIY to Host Kids Competition Shows for HBO Max |url=https://variety.com/2019/tv/news/hbo-max-michelle-khare-laurdiy-1203364810/ |access-date=May 28, 2020 |work=Variety}}</ref><ref>{{Cite news |last=Petski |first=Denise |date=October 9, 2019 |title=HBO Max Orders Kids Competition Series 'Karma' & 'Craftopia' Hosted By Michelle Khare & Lauren Riihimaki |url=https://deadline.com/2019/10/hbo-max-orders-kids-competition-series-karma-craftopia-hosted-michelle-khare-lauren-riihimaki-1202756106/ |access-date=May 28, 2020 |work=Deadline}}</ref> ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত, খাৰেয়ে 'চিবিএছ ৮ ছান ডিয়েগো'ত এগৰাকী সংবাদ সঞ্চালক, বতৰ বিজ্ঞানী আৰু ক্ষেত্ৰ প্ৰতিবেদক হিচাপে প্ৰশিক্ষণৰত অৱস্থাত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-04-11 |title=CBS 8 San Diego featured in "Challenge Accepted" episode with Michelle Khare |url=https://www.cbs8.com/article/news/local/cbs-8-featured-challenge-accepted-episode-youtube/509-db8cf1c6-478c-4187-953a-25ee9828c592 |access-date=2025-04-15 |website=cbs8.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=IM6PscOlKB4 |title=Wildfires and urban fires {{!}} Michelle Khare from "Challenge Accepted" joins CBS 8 for a day |date=2024-12-10 |last=CBS 8 San Diego |access-date=2025-04-15 |via=YouTube}}</ref> ==টোকা== <references group="†"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official website|https://michellekhare.com/}} * {{YouTube|c=UCGGZ_POGmIWG1pQXTDzQv-g}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ইউটিউবাৰ]] mvapathg5xxgue5qry24s3qkhnguxnc 0 136043 615596 605343 2026-07-03T20:09:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615596 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মালাইকা অৰোৰা | image = Malaika Arora at Big Impact Awards.jpg | caption = ২০২৩ চনত অৰোৰা | other_names = মালাইকা অৰোৰা খান | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1973|10|23}} | birth_place = [[থানে]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]] | occupation = অভিনেত্ৰী, নৃত্যশিল্পী, মডেল, ভিজে, দূৰদৰ্শন উপস্থাপিকা | years_active = ১৯৯৭–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|আৰবাজ খান|1998|2017|reason=div.}} | relatives = অমৃতা অৰোৰা (ভনী) | partner = | children = ১ }} '''মালাইকা অৰোৰা''' ([[ইংৰাজী]]: Malaika Arora; জন্ম: ২৩ অক্টোবৰ ১৯৭৩)<ref>{{cite news |title=On Malaika Arora's birthday, a look at her most iconic fashion moments |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/happy-birthday-malaika-arora-fashion-moments-photos-6082253/ |work=The Indian Express |date=23 October 2019 |access-date=22 June 2023 |archive-date=28 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028163118/https://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/happy-birthday-malaika-arora-fashion-moments-photos-6082253/ |url-status=live }}</ref> এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অভিনেত্ৰী, নৃত্যশিল্পী, মডেল, ভিডিঅ' জকী আৰু দূৰদৰ্শন ব্যক্তিত্ব যিয়ে [[হিন্দী]] ভাষাৰ ছবিত অভিনয় কৰে। তেওঁ ২০০৮ চনত তেওঁৰ প্ৰাক্তন স্বামী আৰবাজ খানৰ সৈতে চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকে 'আৰবাজ খান প্ৰডাকচন' নামৰ সংস্থাটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিয়ে ''দবাং'' চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা নিৰ্মাণ কৰিছিল। এগৰাকী অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ ''কাঁটে'' (২০০২) আৰু ''ইএমআই'' (২০০৮) আদি ছবিত অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ "চাইয়া চাইয়া" (১৯৯৮), "গুড় নাালো ইশ্ক মিঠা" (১৯৯৮), "মাহী ৱে" (২০০২), "কাল ধামাল" (২০০৫) আৰু "মুন্নী বদনাম হুয়ী" (২০১০) আদি গীতৰ মিউজিক ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পটভূমি == মালাইকা অৰোৰাৰ নামটো ছোৱাহিলী শব্দ ''মালাইকা''ৰপৰা ৰখা হৈছে যাৰ অৰ্থ হৈছে "দেৱদূত।" <ref>{{Cite news |url=https://www.mid-day.com/articles/malaikas-an-ink-queen/40171 |title=Malaika's an ink queen |last=Sharma |first=Amul |date=7 April 2009 |work=Mid-Day |access-date=10 January 2019 |archive-date=10 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110184439/https://www.mid-day.com/articles/malaikas-an-ink-queen/40171 |url-status=live |archivedate=10 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110184439/https://www.mid-day.com/articles/malaikas-an-ink-queen/40171 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ জন্ম মহাৰাষ্ট্ৰৰ থানেত হৈছিল।<ref name="Thane">{{Cite web |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/happy-birthday-malaika-arora-fashion-moments-photos-6082253/ |title=On Malaika Arora's birthday, a look at her most iconic fashion moments |date=23 October 2019 |access-date=24 May 2020 |archive-date=28 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028163118/https://indianexpress.com/article/lifestyle/fashion/happy-birthday-malaika-arora-fashion-moments-photos-6082253/ |url-status=live}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ জয়েচ পলিকৰ্প এগৰাকী মালয়ালী খ্ৰীষ্টান আৰু পিতৃ অনিল অৰোৰা আছিল ভাৰতীয় সীমান্তৰ চহৰ ফাজিলকাৰ এজন পঞ্জাবী হিন্দু, যিয়ে 'ইণ্ডিয়ান মাৰ্চেণ্ট নেভী'ত কাম কৰিছিল। তেওঁৰ ১১ বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু তেওঁ ভনীয়েক অমৃতা অৰোৰা আৰু মাতৃৰ সৈতে চেম্বুৰলৈ গুচি আহে।<ref name=savvy>{{cite web |last1=Chakraborty |first1=Sumita |title=Malaika Arora Khan – "I won't unnecessarily fool around with Salman, and nor are we on backslapping terms!" |url=http://www.magnamags.com/savvy/Malaika-Arora-Khan-I-won%E2%80%99t-unnecessarily-fool-around-with-Salman%20-and-nor-are-we-on-backslapping-terms/4742 |website=Magna Magazines |access-date=8 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140726020239/http://www.magnamags.com/savvy/Malaika-Arora-Khan-I-won%E2%80%99t-unnecessarily-fool-around-with-Salman%20-and-nor-are-we-on-backslapping-terms/4742 |archive-date=26 July 2014 |url-status=usurped |archivedate=26 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141126004459/http://www.magnamags.com/savvy/Malaika-Arora-Khan-I-won%E2%80%99t-unnecessarily-fool-around-with-Salman%20-and-nor-are-we-on-backslapping-terms/4742 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁলোকক এগৰাকী একক মাতৃ হিচাপে তেওঁৰ মাকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটোৰ সৈতে এক সন্মানীয় সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite news |last1=Shekhar |first1=Mimansa |date=11 September 2024 |title=When Malaika Arora Called Her Parents' Divorce 'Tumultuous': It Wasn't Easy |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/when-malaika-arora-called-her-parents-divorce-tumultuous-anil-arora-joyce-polycarp-article-113252626 |work=Times Now |access-date=11 September 2024}}</ref> তেওঁ চেম্বুৰৰ স্বামী বিবেকানন্দ স্কুলত মাধ্যমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে। মডেলিঙৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে তেওঁ চেম্বুৰৰ সিন্ধী চছাইটিৰ বৰলাত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Chembur will always be our home |url=http://www.mid-day.com/metro/2006/jun/139591.htm |work=Mid-Day |date=16 June 2006 |access-date=21 February 2011 |archive-date=3 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703135015/http://www.mid-day.com/metro/2006/jun/139591.htm |url-status=dead |archivedate=3 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110703135015/http://www.mid-day.com/metro/2006/jun/139591.htm |deadurl=yes }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == [[File:Malaika makes Dino and Ritwik shave at 'Gillete 30 Day Challenge' event(4).jpg|thumb|সংগী ডিনো মৰিয়াৰ সৈতে অৰোৰা]] এটা কফিৰ বিজ্ঞাপনৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ সময়ত হোৱা চিনাকিৰ সূত্ৰে ১৯৯৮ চনত অৰোৰাই বলীউডৰ অভিনেতা-পৰিচালক-প্ৰযোজক আৰবাজ খানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। বিবাহৰপৰা বিবাহ বিচ্ছেদ নোহোৱালৈকে তেওঁ মালাইকা অৰোৰা খান নামেৰে পৰিচিত আছিল। ২০১৬ চনৰ ২৮ মাৰ্চত তেওঁলোকে পাৰস্পৰিক বুজা-বুজিৰ অভাৱৰ দোহাই দি বিচ্ছেদৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Pic-Malaika-and-Arbaaz-attend-first-counselling-session-after-filing-for-divorce/articleshow/55699734.cms |title=Pic: Malaika and Arbaaz attend first counselling session after filing for divorce – Times of India ► |website=The Times of India |access-date=15 March 2019 |archive-date=11 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411045429/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Pic-Malaika-and-Arbaaz-attend-first-counselling-session-after-filing-for-divorce/articleshow/55699734.cms |url-status=live}}</ref> ২০১৭ চনৰ ১১ মে'ত তেওঁলোকৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে বিবাহ বিচ্ছেদ হয়। তেওঁলোকৰ আৰ্হান খান (জন্ম: ৯ নৱেম্বৰ ২০০২) নামৰ এজন পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref>{{cite web |title=MALAIKA ARORA KHAN |url=http://www.movietalkies.com/artiste/55988/malaika-arora-khan |website=Movie Talkies |access-date=8 December 2014 |archive-date=8 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208220325/http://www.movietalkies.com/artiste/55988/malaika-arora-khan |url-status=live |archivedate=8 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141208220325/http://www.movietalkies.com/artiste/55988/malaika-arora-khan |deadurl=yes }}</ref> বান্দ্ৰা ফেমিলি ক’ৰ্টৰ নিষ্পত্তি অনুসৰি, বিবাহ বিচ্ছেদৰ পিছত অৰোৰাই পুত্ৰৰ মূল তত্ত্বাৱধানৰ দায়িত্ব লাভ কৰে আৰু খানে সাক্ষাৎ কৰাৰ অধিকাৰ পায়। বলীউডৰ অভিনেতা ছলমান খান আৰু অভিনেতা-পৰিচালক-প্ৰযোজক সোহেল খান তেওঁৰ প্ৰাক্তন দেৱৰ। চিত্ৰনাট্যকাৰ চেলিম খান আছিল তেওঁৰ প্ৰাক্তন শহুৰেক।<ref name="yahoo">{{cite web |url=http://in.movies.yahoo.com/artists/Malaika-Arora/biography-7904.html |title=Malaika Arora – Biography |publisher=Yahoo! Movies |access-date=6 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100106103037/http://in.movies.yahoo.com/artists/Malaika-Arora/biography-7904.html |archive-date=6 January 2010 |archivedate=6 January 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100106103037/http://in.movies.yahoo.com/artists/Malaika-Arora/biography-7904.html |deadurl=yes }}</ref> ২০১৬ চনত অৰোৰাই অভিনেতা অৰ্জুন কাপুৰৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite news |title=Malaika Arora: "If I want to marry a man younger than me, it's not your problem!" |url=https://www.hindustantimes.com/brunch/malaika-arora-if-i-want-to-marry-a-man-younger-than-me-it-s-not-your-problem/story-9OEgYS39MVPCjVfng9l0fL.html |work=Hindustan Times |date=30 June 2019 |access-date=6 February 2020 |archive-date=6 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206093141/https://www.hindustantimes.com/brunch/malaika-arora-if-i-want-to-marry-a-man-younger-than-me-it-s-not-your-problem/story-9OEgYS39MVPCjVfng9l0fL.html |url-status=live}}</ref> ২০২৪ চনত অৰোৰা আৰু কাপুৰৰ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{cite magazine |last1=K |first1=Janani |date=29 October 2024 |title=Arjun Kapoor confirms breakup with Malaika Arora: Single hoon main |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/arjun-kapoor-finally-confirms-he-is-single-malaika-arora-breakup-2624747-2024-10-29 |magazine=India Today |access-date=4 November 2024}}</ref> ২০২৫ চনৰ আৰম্ভণিতে অৰোৰাই ডিনো মৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=12 March 2025 |title=Dino Morea confirms he is in a romantic relationship, calls marriage a 'social construct': 'I'd love to get married and live with that person' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/dino-morea-confirms-he-is-in-a-romantic-relationship-calls-marriage-a-social-construct-id-love-to-get-married-and-live-with-that-person/articleshow/118945702.cms |access-date=24 April 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> তেওঁ ২০২০ চনত এগৰাকী সম্পূৰ্ণ নিৰামিষভোজী (Vegan) হৈ পৰে।<ref>{{cite news |last=Ajmera |first=Dhwani |date=13 January 2022 |url=https://www.lifestyleasia.com/ind/culture/entertainment/bollywood-celebrities-vegan/ |title=The 'Green Life': Did you know these Bollywood celebrities are vegan? |work=lifestyleasia.com |access-date=22 January 2023}}</ref> ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত মুম্বাই-পুনে এক্সপ্ৰেছৱেত এটা অনুষ্ঠানৰপৰা ঘৰলৈ উভতি অহাৰ সময়ত তিনিখন গাড়ীৰ মাজত হোৱা সংঘৰ্ষত তেওঁ এক দুৰ্ঘটনাত পতিত হয়। তেওঁক নৱী মুম্বাইৰ এপল’ হাস্পতাললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাত তেওঁৰ কটা অংশত চিলাই কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=Malaika Arora discharged from hospital after car accident; friend shares she got few stitches but is doing okay |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/malaika-arora-discharged-hospital-car-accident-friend-shares-got-stitches-okay/ |access-date=4 April 2022 |work=Bollywood Hungama |date=3 April 2022 |language=en |archive-date=4 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404061815/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/malaika-arora-discharged-hospital-car-accident-friend-shares-got-stitches-okay/ |url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনত তেওঁৰ সতীয়া পিতৃ অনিল মেহতাৰ আত্মহননৰ ফলত মৃত্যু হয়।<ref>{{cite news |title=Malaika Arora's stepfather Anil Mehta's funeral: Son Arhaan, ex-husband Arbaaz Khan, Arjun Kapoor pay last respects |url=https://indianexpress.com/art }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Instagram|malaikaaroraofficial}} * {{Bollywood Hungama person|malaika-arora-khan|Malaika Arora}} * {{IMDb name|0037019|Malaika Arora}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মডেল]] [[শ্ৰেণী:নৃত্যশিল্পী]] 17gl8tofnn25xyq0e46yh8vtf2t1j0j 0 136579 615606 612293 2026-07-04T00:18:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615606 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মৰিন চাৰুণী | native_name = මොරින් චාරුනී | image = Maureen Charuni - Actress - Sri Lanka.jpg | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1963|09|19|mf=yes}} | birth_name = কুৰুকুলাসূৰ্য মৰিন অ’হাৰা পেৰা | birth_place = কুৰুণেগালা, [[শ্ৰীলংকা]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | education = | years_active = ১৯৮৪–বৰ্তমান | party = | spouse = গিহান ৰঞ্জিত ইম্বুলানা<ref>{{cite web | url=http://www.divaina.com/2010/07/25/meewitha06.html | title=I acted again due to my sister | publisher=Divaina | access-date=16 August 2016}}</ref> | children = জননী চতুৰিকা<ref>{{cite web | url=http://www.divaina.com/2013/05/12/cineart01.html | title=Maureen Charuni back to school | publisher=Divaina | access-date=16 August 2016}}</ref> | awards = | signature = | website = | footnotes = | occupation = অভিনেত্ৰী }} '''মৰিন চাৰুণী''' ([[ইংৰাজী]]: Maureen Charuni; জন্ম: ১৯ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯৬৩), সম্পূৰ্ণ নাম '''কুৰুকুলাসূৰ্য মৰিন অ’হাৰা পেৰা''', [[শ্ৰীলংকা]]ন চলচ্চিত্ৰ, মঞ্চ আৰু দূৰদৰ্শনৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী।<ref>{{cite web | url=http://suratha.lk/sinhala/%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%8F%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B6%A7-%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%B6-%E0%B6%8B%E0%B6%B4%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF-712/ | title=Happy birthday actors | publisher=suratha | access-date=16 August 2016 | archive-date=24 September 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160924031016/http://suratha.lk/sinhala/%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%8F%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B6%A7-%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%B6-%E0%B6%8B%E0%B6%B4%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF-712/ | url-status=dead | archivedate=24 September 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924031016/http://suratha.lk/sinhala/%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%8F%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B8%E0%B6%A7-%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%B6-%E0%B6%8B%E0%B6%B4%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF-712/ | deadurl=yes }}</ref> দূৰদৰ্শনৰ নাটকসমূহত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰা এইগৰাকী বহুমুখী অভিনেত্ৰীয়ে সাধাৰণতে বহুতো ধাৰাবাহিক আৰু চলচ্চিত্ৰত এগৰাকী যুৱতী মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref name= morin>{{cite web | url=http://www.lakhirulk.info/cinema/show.php?id=1949&page=19 | title=Acting should be competitive | publisher=lakhirulk | access-date=16 August 2016 }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ১৯৬৩ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত কুৰুণেগালাৰ ৱাদাকাদৰ এমিবিলাৱাট্টা গাঁৱত পৰিয়ালটোৰ জ্যেষ্ঠ সন্তান হিচাপে তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পাশ্চাত্য চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি অতি অনুৰাগী তেওঁৰ দেউতাকে আমেৰিকান অভিনেত্ৰী মৰিন অ’হাৰাৰ নামেৰে তেওঁৰ নাম ৰাখিছিল। তেওঁৰ এজন ভায়েক জনকা আৰু দুজনী ভনীয়েক মালা আৰু মীনা আছে। দেউতাকে তিনিওগৰাকী ছোৱালীক ছোৱালী বিদ্যালয়ত পঢ়ুৱাব বিচৰা বাবে পৰিয়ালটো ৱেন্নাপ্পুৱালৈ স্থানান্তৰিত হয়। তাত তেওঁ ৱেন্নাপ্পুৱাৰ হোলী ফেমিলি গাৰ্লছ স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name= charuni>{{cite web|url=https://www.silumina.lk/2024/12/28/rasanduna/32224/මම-කවදාවත්-ගෙදරදි-නිළියක/ |title=මම කවදාවත් ගෙදරදි නිළියක් වුණේ නැහැ: මොරින් චාරුනී |publisher=silumina.lk |date=12 January 2025 |access-date=12 January 2025}}</ref> তেওঁ বাণিজ্য শাখাত সন্মানসহ উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াৰ মাজতে তেওঁ শিক্ষয়িত্ৰী থাৰ্চি ৱৰ্ণাকুলাসূৰ্যৰ তত্ত্বাৱধানত চিতাৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ শ্ৰীলংকাত পৰীক্ষাসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু ভাৰতত বিশাৰদৰ প্ৰথম ভাগ সম্পূৰ্ণ কৰে। স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ কেইবছৰমান শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ইংৰাজী ভাষা, ইংৰাজী সাহিত্য আৰু চিতাৰ বজোৱা শিকাইছিল।<ref name= charuni /> পৰ্যটন উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত গিহান ৰঞ্জিত ইম্বুলানাৰ সৈতে তেওঁ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। এই দম্পতীটিৰ এগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।<ref name= charuni /> == অভিনয় জীৱন == আৰম্ভণিতে তেওঁৰ দেউতাকে তেওঁৰ অভিনেত্ৰী হোৱাৰ সিদ্ধান্তৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। বন্ধু দীপ্তি আৰু মোমায়েক পিয়াল কুমাৰতুংগাৰ সৈতে তেওঁ হঠাতে কলম্বোলৈ গৈছিল যাতে ''কাৰাডিয়া কুৰাল্লা'' বোলছবিখনত কাম কৰাৰ সুযোগ পায়।<ref name= charuni /> অৱশ্যে অৱশেষত তেওঁ ছবিখনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয় আৰু চিৰিল ৱিক্ৰমেগৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত ''কাৰাডিয়া ৱালালা''ৰ জৰিয়তে তেওঁৰ প্ৰথম চিনেমাৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে।<ref name= morin /> কিন্তু ''ৰণমালিগে ৱাচানাৱা'' বোলছবিখন ''কাৰাডিয়া ৱালালা''ৰ আগতে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite web | url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-maurine-charuni-467.html | title=Maureen Charuni filmography | publisher=Sinhala Cinema Database | access-date=16 August 2016 | archivedate=10 September 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170910012608/http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-maurine-charuni-467.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/name/nm6019782/ | title=Maureen Charuni filmography | publisher=IMDb | access-date=16 August 2016}}</ref> তেতিয়াৰে পৰা বাৰ্ট্ৰম নিহালৰ ব্লকবাষ্টাৰ ধাৰাবাহিক ''গাম্পেৰালিয়া''ত "নন্দা"ৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়েৰে তেওঁ বিশেষ চৰ্চিত হয়। ইয়াৰ উপৰিও তিষা আবেচেকেৰাৰ ''থুনকাল চিহিনায়া'' আৰু ''মায়া''তো তেওঁ অভিনয় কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ বহুতো জনপ্ৰিয় ধাৰাবাহিক আৰু চলচ্চিত্ৰত মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যেনে: ''চাৰা'', ''পাবা'', ''সন্দাগালাথেন্না'', ''চাণ্ডিংগেথ চাণ্ডিয়া'', ''গোলু মুহুদে কুনাতুৱাক'', ''ত্ৰিশূলয়া'', ''অঞ্জলিকা'', ''পানামানক্কাদা'', ''টিচাৰ আম্মা'' আৰু ''আলিয়া''।<ref name= charuni /> তেওঁ ২০০০ চনত ''হংস বিলাপায়া'' নামৰ ছবিখন পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=http://sinhala.lankahitgossip.com/2017/12/20/gossip-chat-with-morin-charuni/ | title=Chat with Maureen Charuni | publisher=lankahitgossip | access-date=16 August 2016}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://rasanduna.blogspot.com/2013/08/morin-charuni.html Marin Charuni chat] * [http://archives.sarasaviya.lk/2015/07/02/?fn=sa15070240 පුණ්‍ය කටයුත්තට පෝන් නම්බර්....] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241126201759/https://archives.sarasaviya.lk/2015/07/02/?fn=sa15070240 |date=2024-11-26 }} * [http://www.deshaya.lk/article/52/හදසර/4848/අපේ-නත්තල් අපේ ගෙදර නෑදෑයාෙ පිරෙනවා] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250119080501/https://www.deshaya.lk/article/52/%E0%B7%84%E0%B6%AF%E0%B7%83%E0%B6%BB/4848/%E0%B6%85%E0%B6%B4%E0%B7%9A-%E0%B6%B1%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B6%BD%E0%B7%8A |date=2025-01-19 }} * [http://papper.gossiplankahotnews.com/2013/08/blog-post_7708.html මටත් දුවක් ඕනෑ වුණා...] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]] 7y6nj1m5mprhpmysve9x13v3fmvsobm 10 136796 615611 605340 2026-07-04T02:27:13Z হানিফ আলী 19725 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।- 615611 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Assembly constituencies of Assam | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা|অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] | listclass = hlist | group1 = সমষ্টিসমূহ | list1 = :[[অভয়াপুৰী বিধান সভা সমষ্টি|অভয়াপুৰী]] :[[অভয়াপুৰী দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি|অভয়াপুৰী দক্ষিণ]] :[[আলগাপুৰ–কাটলিচেৰা বিধানসভা সমষ্টি|আলগাপুৰ–কাটলিচেৰা]] :[[আমৰি বিধানসভা সমষ্টি|আমৰি]] :[[বজালী বিধানসভা সমষ্টি|বজালী]] :[[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি|বাক্সা]] :[[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি|বাওখুংৰি]] :[[বৰচল্লা বিধানসভা সমষ্টি|বৰচল্লা]] :[[বৰহামপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|বঢ়মপুৰ]] :[[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি|বৰক্ষেত্ৰী]] :[[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি|বৰপেটা]] :[[বেহালী বিধানসভা সমষ্টি|বেহালী]] :[[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|ভেৰগাঁও]] :[[ভৱনীপুৰ–সোৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি|ভোৱনীপুৰ–সোৰভোগ]] :[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া]] :[[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি|বিজনী]] :[[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি|বিলাসীপাৰা]] :[[বিন্নাকান্দী বিধানসভা সমষ্টি|বিন্নকান্দি]] :[[বিৰসিং জৰুৱা বিধানসভা সমষ্টি|বিৰসিং জৰুৱা]] :[[বিশ্বনাথ বিধানসভা সমষ্টি|বিশ্বনাথ]] :[[বোকাজান বিধানসভা সমষ্টি|বোকাজান]] :[[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত]] :[[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি|বকো–চায়গাঁও]] :[[বঙাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|বঙাইগাঁও]] :[[বৰখোলা বিধানসভা সমষ্টি|বৰখোলা]] :[[চাবুৱা (বিধানসভা সমষ্টি)|চাবুৱা]] :[[চাবুৱা–লাহোৱাল (বিধানসভা সমষ্টি)|চাবুৱা–লাহোৱাল]] :[[চামৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|চামৰীয়া]] :[[চেংগা বিধানসভা সমষ্টি|চেংগা]] :[[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|দলগাঁও]] :[[ডিমৌ বিধানসভা সমষ্টি|ডিমৌ]] :[[দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|দেৰগাঁও]] :[[ঢকুৱাখনা বিধানসভা সমষ্টি|ঢকুৱাখনা]] :[[ঢেঁকীয়াজুলি বিধানসভা সমষ্টি|ঢেঁকীয়াজুলি]] :[[ধেমাজি বিধানসভা সমষ্টি|ধেমাজি]] :[[ধিং বিধানসভা সমষ্টি|ধিং]] :[[ঢোলাই বিধানসভা সমষ্টি|ঢোলাই]] :[[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি|ধুবুৰী]] :[[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)|ডিব্ৰুগড়]] :[[ডিগবৈ (বিধানসভা সমষ্টি)|ডিগবৈ]] :[[ডিমোৰিয়া বিধানসভা সমষ্টি|ডিমোৰিয়া]] :[[ডিফু বিধানসভা সমষ্টি|ডিফু]] :[[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|দিছপুৰ]] :[[ডুম ডুমা বিধানসভা সমষ্টি|ডুম ডুমা]] :[[দোতমা বিধানসভা সমষ্টি|দোতমা]] :[[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি|দুধনৈ]] :[[দুলিয়াজান (বিধানসভা সমষ্টি)|দুলিয়াজান]] :[[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গৌৰীপুৰ]] :[[গোৱালপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি|গোৱালপাৰা পূৱ]] :[[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি|গোৱালপাৰা পশ্চিম]] :[[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ]] :[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট]] :[[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি|গোলকগঞ্জ]] :[[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি|গোৰেশ্বৰ]] :[[গছাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|গছাইগাঁও]] :[[গুৱাহাটী কেন্দ্ৰীয় বিধানসভা সমষ্টি|গুৱাহাটী কেন্দ্ৰ]] :[[হাফলং বিধানসভা সমষ্টি|হাফলং]] :[[হাইলাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি|হাইলাকান্দি]] :[[হাজো–সুলকুছি বিধানসভা সমষ্টি|হাজো–সুলকুছি]] :[[হোজাই বিধানসভা সমষ্টি|হোজাই]] :[[হাউৰঘাট বিধানসভা সমষ্টি|হাওৰাঘাট]] :[[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি|জাগীৰোড]] :[[জলেশ্বৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|জলেশ্বৰ]] :[[জালুকবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|জালুকবাৰী]] :[[জোনাই বিধানসভা সমষ্টি|জোনাই]] :[[যোৰহাট (বিধানসভা সমষ্টি)|যোৰহাট]] :[[কলিয়াবৰ বিধানসভা সমষ্টি|কলিয়াবৰ]] :[[কমলপুৰ, অসম বিধানসভা সমষ্টি|কমলপুৰ]] :[[কৰিমগঞ্জ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি|কাৰীমগঞ্জ উত্তৰ]] :[[কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি|কাৰিমগঞ্জ দক্ষিণ]] :[[কাটিগড়া বিধানসভা সমষ্টি|কাটিগড়া]] :[[খোৱাং (বিধানসভা সমষ্টি)|খোৱাং]] :[[খুমটাই বিধানসভা সমষ্টি|খুমটাই]] :[[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি|কোকৰাঝাৰ]] :[[লাহৰীঘাট বিধানসভা সমষ্টি|লাহৰীঘাট]] :[[লাহোৱাল (বিধানসভা সমষ্টি)|লাহোৱাল]] :[[লখিমপুৰ, অসম বিধানসভা সমষ্টি|লখিমপুৰ]] :[[লক্ষ্মীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|লক্ষ্মীপুৰ]] :[[লুমডিং বিধানসভা সমষ্টি|লুমডিং]] :[[মাহমৰা (বিধানসভা সমষ্টি)|মাহমোৰা]] :[[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি|মাজবাট]] :[[মাজুলী (বিধানসভা সমষ্টি)|মাজুলী]] :[[মাকুম (বিধানসভা সমষ্টি)|মাকুম]] :[[মানহ বিধানসভা সমষ্টি|মানহ]] :[[মণ্ডিয়া বিধানসভা সমষ্টি|মন্দিয়া]] :[[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি|মঙলদৈ]] :[[মানকাচৰ বিধান সভা সমষ্টি|মানকাচৰ]] :[[মাৰ্ঘেৰিটা (বিধানসভা সমষ্টি)|মাৰ্ঘেৰিটা]] :[[মৰিয়নী (বিধানসভা সমষ্টি)|মৰিয়ানী]] :[[মৰিগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|মৰিগাঁও]] :[[নদৌৰ বিধানসভা সমষ্টি|নদৌৰ]] :[[নগাঁও–বটাদৰাবা বিধানসভা সমষ্টি|নগাঁও–বটাদৰাবা]] :[[নাহৰকটীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|নাহৰকটীয়া]] :[[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|নলবাৰী]] :[[নাওবৈচা বিধানসভা সমষ্টি|নাওবৈচা]] :[[নাজিৰা বিধানসভা সমষ্টি|নাজিৰা]] :[[নতুন গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি|নতুন গুৱাহাটী]] :[[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|পাকাবেতবাৰী]] :[[পলাচবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|পালাচবাৰী]] :[[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি|পৰ্বতঝোৰা]] :[[পাথাৰকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)|পাথাৰকান্দি]] :[[ৰহা বিধানসভা সমষ্টি|ৰহা]] :[[ৰাম কৃষ্ণ নগৰ বিধানসভা সমষ্টি|ৰাম কৃষ্ণ নগৰ]] :[[ৰাতাবাৰী (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰাতাবাৰী]] :[[ৰঙাপাৰা বিধানসভা সমষ্টি|ৰঙাপাৰা]] :[[ৰঙিয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰঙিয়া]] :[[ৰংখাং বিধানসভা সমষ্টি|ৰংখাং]] :[[ৰংগোনাদী বিধানসভা সমষ্টি|ৰংগোনাদী]] :[[ৰুপোহিহাট বিধানসভা সমষ্টি|ৰূপহীহাট]] :[[সদিয়া বিধানসভা সমষ্টি|সদিয়া]] :[[সমাগুৰি বিধানসভা সমষ্টি|সমাগুৰি]] :[[সৰুপথাৰ বিধানসভা সমষ্টি|সৰুপথাৰ]] :[[শিৱসাগৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|শিৱসাগৰ]] :[[চিদলী–চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি|চিদলী–চিৰাং]] :[[সিলচৰ বিধানসভা সমষ্টি|শিলচৰ]] :[[চিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি|চিপাঝাৰ]] :[[চিছিবৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|চিছিবৰগাঁও]] :[[সোনাই বিধানসভা সমষ্টি|সোনাই]] :[[সোনাৰী বিধানসভা সমষ্টি|সোনাৰী]] :[[সৃজনগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি|সৃজনগ্ৰাম]] :[[তামোলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|তামোলপুৰ]] :[[টাংলা বিধানসভা সমষ্টি|টাংলা]] :[[টীয়ক (বিধানসভা সমষ্টি)|টীয়ক]] :[[তেজপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|তেজপুৰ]] :[[টিহু বিধানসভা সমষ্টি|টিহু]] :[[টিংখং (বিধানসভা সমষ্টি)|টিংখং]] :[[তিনিচুকীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|তিনচুকীয়া]] :[[তিতাবৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|তিতাবৰ]] :[[উদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি|উদালগুৰি]] :[[উধৰবন্দ বিধানসভা সমষ্টি|উধৰবন্দ]] |group2= সম্পৰ্কীয় বিষয় |list2= * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[অসমৰ ৰাজনীতি]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}} {{collapsible option}} }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] </noinclude> s3guxkux0bh3z37td8quwus7bw57ju1 615615 615611 2026-07-04T02:34:58Z হানিফ আলী 19725 - 615615 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Assembly constituencies of Assam | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা|অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] | listclass = hlist | group1 = সমষ্টিসমূহ | list1 = :[[অভয়াপুৰী বিধান সভা সমষ্টি|অভয়াপুৰী]] :[[অভয়াপুৰী দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি|অভয়াপুৰী দক্ষিণ]] :[[আলগাপুৰ–কাটলিচেৰা বিধানসভা সমষ্টি|আলগাপুৰ–কাটলিচেৰা]] :[[আমৰি বিধানসভা সমষ্টি|আমৰি]] :[[বজালী বিধানসভা সমষ্টি|বজালী]] :[[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি|বাক্সা]] :[[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি|বাওখুংৰি]] :[[বৰচল্লা বিধানসভা সমষ্টি|বৰচল্লা]] :[[বৰহামপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|বঢ়মপুৰ]] :[[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি|বৰক্ষেত্ৰী]] :[[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি|বৰপেটা]] :[[বেহালী বিধানসভা সমষ্টি|বেহালী]] :[[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|ভেৰগাঁও]] :[[ভৱনীপুৰ–সোৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি|ভোৱনীপুৰ–সোৰভোগ]] :[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া]] :[[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি|বিজনী]] :[[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি|বিলাসীপাৰা]] :[[বিন্নাকান্দী বিধানসভা সমষ্টি|বিন্নকান্দি]] :[[বিৰসিং জৰুৱা বিধানসভা সমষ্টি|বিৰসিং জৰুৱা]] :[[বিশ্বনাথ বিধানসভা সমষ্টি|বিশ্বনাথ]] :[[বোকাজান বিধানসভা সমষ্টি|বোকাজান]] :[[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত]] :[[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি|বকো–চায়গাঁও]] :[[বঙাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|বঙাইগাঁও]] :[[বৰখোলা বিধানসভা সমষ্টি|বৰখোলা]] :[[চাবুৱা (বিধানসভা সমষ্টি)|চাবুৱা]] :[[চাবুৱা–লাহোৱাল (বিধানসভা সমষ্টি)|চাবুৱা–লাহোৱাল]] :[[চামৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|চামৰীয়া]] :[[চেংগা বিধানসভা সমষ্টি|চেংগা]] :[[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|দলগাঁও]] :[[ডিমৌ বিধানসভা সমষ্টি|ডিমৌ]] :[[দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|দেৰগাঁও]] :[[ঢকুৱাখনা বিধানসভা সমষ্টি|ঢকুৱাখনা]] :[[ঢেঁকীয়াজুলি বিধানসভা সমষ্টি|ঢেঁকীয়াজুলি]] :[[ধেমাজি বিধানসভা সমষ্টি|ধেমাজি]] :[[ধিং বিধানসভা সমষ্টি|ধিং]] :[[ঢোলাই বিধানসভা সমষ্টি|ঢোলাই]] :[[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি|ধুবুৰী]] :[[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)|ডিব্ৰুগড়]] :[[ডিগবৈ (বিধানসভা সমষ্টি)|ডিগবৈ]] :[[ডিমোৰিয়া বিধানসভা সমষ্টি|ডিমোৰিয়া]] :[[ডিফু বিধানসভা সমষ্টি|ডিফু]] :[[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|দিছপুৰ]] :[[ডুম ডুমা বিধানসভা সমষ্টি|ডুম ডুমা]] :[[দোতমা বিধানসভা সমষ্টি|দোতমা]] :[[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি|দুধনৈ]] :[[দুলিয়াজান (বিধানসভা সমষ্টি)|দুলিয়াজান]] :[[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গৌৰীপুৰ]] :[[গোৱালপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি|গোৱালপাৰা পূৱ]] :[[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি|গোৱালপাৰা পশ্চিম]] :[[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ]] :[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট]] :[[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি|গোলকগঞ্জ]] :[[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি|গোৰেশ্বৰ]] :[[গছাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|গছাইগাঁও]] :[[গুৱাহাটী কেন্দ্ৰীয় বিধানসভা সমষ্টি|গুৱাহাটী কেন্দ্ৰ]] :[[হাফলং বিধানসভা সমষ্টি|হাফলং]] :[[হাইলাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি|হাইলাকান্দি]] :[[হাজো–সুলকুছি বিধানসভা সমষ্টি|হাজো–সুলকুছি]] :[[হোজাই বিধানসভা সমষ্টি|হোজাই]] :[[হাউৰঘাট বিধানসভা সমষ্টি|হাওৰাঘাট]] :[[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি|জাগীৰোড]] :[[জলেশ্বৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|জলেশ্বৰ]] :[[জালুকবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|জালুকবাৰী]] :[[জোনাই বিধানসভা সমষ্টি|জোনাই]] :[[যোৰহাট (বিধানসভা সমষ্টি)|যোৰহাট]] :[[কলিয়াবৰ বিধানসভা সমষ্টি|কলিয়াবৰ]] :[[কমলপুৰ, অসম বিধানসভা সমষ্টি|কমলপুৰ]] :[[কৰিমগঞ্জ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি|কাৰীমগঞ্জ উত্তৰ]] :[[কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি|কাৰিমগঞ্জ দক্ষিণ]] :[[কাটিগড়া বিধানসভা সমষ্টি|কাটিগড়া]] :[[খোৱাং (বিধানসভা সমষ্টি)|খোৱাং]] :[[খুমটাই বিধানসভা সমষ্টি|খুমটাই]] :[[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি|কোকৰাঝাৰ]] :[[লাহৰীঘাট বিধানসভা সমষ্টি|লাহৰীঘাট]] :[[লাহোৱাল (বিধানসভা সমষ্টি)|লাহোৱাল]] :[[লখিমপুৰ, অসম বিধানসভা সমষ্টি|লখিমপুৰ]] :[[লক্ষ্মীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|লক্ষ্মীপুৰ]] :[[লুমডিং বিধানসভা সমষ্টি|লুমডিং]] :[[মাহমৰা (বিধানসভা সমষ্টি)|মাহমোৰা]] :[[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি|মাজবাট]] :[[মাজুলী (বিধানসভা সমষ্টি)|মাজুলী]] :[[মাকুম (বিধানসভা সমষ্টি)|মাকুম]] :[[মানহ বিধানসভা সমষ্টি|মানহ]] :[[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি|মন্দিয়া]] :[[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি|মঙলদৈ]] :[[মানকাচৰ বিধান সভা সমষ্টি|মানকাচৰ]] :[[মাৰ্ঘেৰিটা (বিধানসভা সমষ্টি)|মাৰ্ঘেৰিটা]] :[[মৰিয়নী (বিধানসভা সমষ্টি)|মৰিয়ানী]] :[[মৰিগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|মৰিগাঁও]] :[[নদৌৰ বিধানসভা সমষ্টি|নদৌৰ]] :[[নগাঁও–বটাদৰাবা বিধানসভা সমষ্টি|নগাঁও–বটাদৰাবা]] :[[নাহৰকটীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|নাহৰকটীয়া]] :[[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|নলবাৰী]] :[[নাওবৈচা বিধানসভা সমষ্টি|নাওবৈচা]] :[[নাজিৰা বিধানসভা সমষ্টি|নাজিৰা]] :[[নতুন গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি|নতুন গুৱাহাটী]] :[[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|পাকাবেতবাৰী]] :[[পলাচবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|পালাচবাৰী]] :[[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি|পৰ্বতঝোৰা]] :[[পাথাৰকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)|পাথাৰকান্দি]] :[[ৰহা বিধানসভা সমষ্টি|ৰহা]] :[[ৰাম কৃষ্ণ নগৰ বিধানসভা সমষ্টি|ৰাম কৃষ্ণ নগৰ]] :[[ৰাতাবাৰী (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰাতাবাৰী]] :[[ৰঙাপাৰা বিধানসভা সমষ্টি|ৰঙাপাৰা]] :[[ৰঙিয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰঙিয়া]] :[[ৰংখাং বিধানসভা সমষ্টি|ৰংখাং]] :[[ৰংগোনাদী বিধানসভা সমষ্টি|ৰংগোনাদী]] :[[ৰুপোহিহাট বিধানসভা সমষ্টি|ৰূপহীহাট]] :[[সদিয়া বিধানসভা সমষ্টি|সদিয়া]] :[[সমাগুৰি বিধানসভা সমষ্টি|সমাগুৰি]] :[[সৰুপথাৰ বিধানসভা সমষ্টি|সৰুপথাৰ]] :[[শিৱসাগৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|শিৱসাগৰ]] :[[চিদলী–চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি|চিদলী–চিৰাং]] :[[সিলচৰ বিধানসভা সমষ্টি|শিলচৰ]] :[[চিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি|চিপাঝাৰ]] :[[চিছিবৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|চিছিবৰগাঁও]] :[[সোনাই বিধানসভা সমষ্টি|সোনাই]] :[[সোনাৰী বিধানসভা সমষ্টি|সোনাৰী]] :[[সৃজনগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি|সৃজনগ্ৰাম]] :[[তামোলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|তামোলপুৰ]] :[[টাংলা বিধানসভা সমষ্টি|টাংলা]] :[[টীয়ক (বিধানসভা সমষ্টি)|টীয়ক]] :[[তেজপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|তেজপুৰ]] :[[টিহু বিধানসভা সমষ্টি|টিহু]] :[[টিংখং (বিধানসভা সমষ্টি)|টিংখং]] :[[তিনিচুকীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|তিনচুকীয়া]] :[[তিতাবৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|তিতাবৰ]] :[[উদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি|উদালগুৰি]] :[[উধৰবন্দ বিধানসভা সমষ্টি|উধৰবন্দ]] |group2= সম্পৰ্কীয় বিষয় |list2= * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[অসমৰ ৰাজনীতি]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}} {{collapsible option}} }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] </noinclude> hnsqem8jjf5n5xaau5ljp4jas08y7yh 615617 615615 2026-07-04T02:37:37Z হানিফ আলী 19725 615617 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Assembly constituencies of Assam | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা|অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] | listclass = hlist | group1 = সমষ্টিসমূহ | list1 = :[[অভয়াপুৰী বিধান সভা সমষ্টি|অভয়াপুৰী]] :[[অভয়াপুৰী দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি|অভয়াপুৰী দক্ষিণ]] :[[আলগাপুৰ–কাটলিচেৰা বিধানসভা সমষ্টি|আলগাপুৰ–কাটলিচেৰা]] :[[আমৰি বিধানসভা সমষ্টি|আমৰি]] :[[বজালী বিধানসভা সমষ্টি|বজালী]] :[[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি|বাক্সা]] :[[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি|বাওখুংৰি]] :[[বৰচল্লা বিধানসভা সমষ্টি|বৰচল্লা]] :[[বৰহামপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|বঢ়মপুৰ]] :[[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি|বৰক্ষেত্ৰী]] :[[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি|বৰপেটা]] :[[বেহালী বিধানসভা সমষ্টি|বেহালী]] :[[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|ভেৰগাঁও]] :[[ভৱনীপুৰ–সোৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি|ভোৱনীপুৰ–সোৰভোগ]] :[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া]] :[[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি|বিজনী]] :[[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি|বিলাসীপাৰা]] :[[বিন্নাকান্দী বিধানসভা সমষ্টি|বিন্নকান্দি]] :[[বিৰসিং জৰুৱা বিধানসভা সমষ্টি|বিৰসিং জৰুৱা]] :[[বিশ্বনাথ বিধানসভা সমষ্টি|বিশ্বনাথ]] :[[বোকাজান বিধানসভা সমষ্টি|বোকাজান]] :[[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত]] :[[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি|বকো–চায়গাঁও]] :[[বঙাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|বঙাইগাঁও]] :[[বৰখোলা বিধানসভা সমষ্টি|বৰখোলা]] :[[চাবুৱা (বিধানসভা সমষ্টি)|চাবুৱা]] :[[চাবুৱা–লাহোৱাল (বিধানসভা সমষ্টি)|চাবুৱা–লাহোৱাল]] :[[চামৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|চামৰীয়া]] :[[চেংগা বিধানসভা সমষ্টি|চেংগা]] :[[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|দলগাঁও]] :[[ডিমৌ বিধানসভা সমষ্টি|ডিমৌ]] :[[দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|দেৰগাঁও]] :[[ঢকুৱাখনা বিধানসভা সমষ্টি|ঢকুৱাখনা]] :[[ঢেঁকীয়াজুলি বিধানসভা সমষ্টি|ঢেঁকীয়াজুলি]] :[[ধেমাজি বিধানসভা সমষ্টি|ধেমাজি]] :[[ধিং বিধানসভা সমষ্টি|ধিং]] :[[ঢোলাই বিধানসভা সমষ্টি|ঢোলাই]] :[[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি|ধুবুৰী]] :[[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)|ডিব্ৰুগড়]] :[[ডিগবৈ (বিধানসভা সমষ্টি)|ডিগবৈ]] :[[ডিমোৰিয়া বিধানসভা সমষ্টি|ডিমোৰিয়া]] :[[ডিফু বিধানসভা সমষ্টি|ডিফু]] :[[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|দিছপুৰ]] :[[ডুম ডুমা বিধানসভা সমষ্টি|ডুম ডুমা]] :[[দোতমা বিধানসভা সমষ্টি|দোতমা]] :[[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি|দুধনৈ]] :[[দুলিয়াজান (বিধানসভা সমষ্টি)|দুলিয়াজান]] :[[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গৌৰীপুৰ]] :[[গোৱালপাৰা পূৱ বিধানসভা সমষ্টি|গোৱালপাৰা পূৱ]] :[[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি|গোৱালপাৰা পশ্চিম]] :[[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ]] :[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট]] :[[গোলকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি|গোলকগঞ্জ]] :[[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি|গোৰেশ্বৰ]] :[[গোসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|গছাইগাঁও]] :[[গুৱাহাটী কেন্দ্ৰীয় বিধানসভা সমষ্টি|গুৱাহাটী কেন্দ্ৰ]] :[[হাফলং বিধানসভা সমষ্টি|হাফলং]] :[[হাইলাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি|হাইলাকান্দি]] :[[হাজো–সুলকুছি বিধানসভা সমষ্টি|হাজো–সুলকুছি]] :[[হোজাই বিধানসভা সমষ্টি|হোজাই]] :[[হাউৰঘাট বিধানসভা সমষ্টি|হাওৰাঘাট]] :[[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি|জাগীৰোড]] :[[জলেশ্বৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|জলেশ্বৰ]] :[[জালুকবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|জালুকবাৰী]] :[[জোনাই বিধানসভা সমষ্টি|জোনাই]] :[[যোৰহাট (বিধানসভা সমষ্টি)|যোৰহাট]] :[[কলিয়াবৰ বিধানসভা সমষ্টি|কলিয়াবৰ]] :[[কমলপুৰ, অসম বিধানসভা সমষ্টি|কমলপুৰ]] :[[কৰিমগঞ্জ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি|কাৰীমগঞ্জ উত্তৰ]] :[[কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি|কাৰিমগঞ্জ দক্ষিণ]] :[[কাটিগড়া বিধানসভা সমষ্টি|কাটিগড়া]] :[[খোৱাং (বিধানসভা সমষ্টি)|খোৱাং]] :[[খুমটাই বিধানসভা সমষ্টি|খুমটাই]] :[[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি|কোকৰাঝাৰ]] :[[লাহৰীঘাট বিধানসভা সমষ্টি|লাহৰীঘাট]] :[[লাহোৱাল (বিধানসভা সমষ্টি)|লাহোৱাল]] :[[লখিমপুৰ, অসম বিধানসভা সমষ্টি|লখিমপুৰ]] :[[লক্ষ্মীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|লক্ষ্মীপুৰ]] :[[লুমডিং বিধানসভা সমষ্টি|লুমডিং]] :[[মাহমৰা (বিধানসভা সমষ্টি)|মাহমোৰা]] :[[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি|মাজবাট]] :[[মাজুলী (বিধানসভা সমষ্টি)|মাজুলী]] :[[মাকুম (বিধানসভা সমষ্টি)|মাকুম]] :[[মানহ বিধানসভা সমষ্টি|মানহ]] :[[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি|মন্দিয়া]] :[[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি|মঙলদৈ]] :[[মানকাচৰ বিধান সভা সমষ্টি|মানকাচৰ]] :[[মাৰ্ঘেৰিটা (বিধানসভা সমষ্টি)|মাৰ্ঘেৰিটা]] :[[মৰিয়নী (বিধানসভা সমষ্টি)|মৰিয়ানী]] :[[মৰিগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|মৰিগাঁও]] :[[নদৌৰ বিধানসভা সমষ্টি|নদৌৰ]] :[[নগাঁও–বটাদৰাবা বিধানসভা সমষ্টি|নগাঁও–বটাদৰাবা]] :[[নাহৰকটীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|নাহৰকটীয়া]] :[[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|নলবাৰী]] :[[নাওবৈচা বিধানসভা সমষ্টি|নাওবৈচা]] :[[নাজিৰা বিধানসভা সমষ্টি|নাজিৰা]] :[[নতুন গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি|নতুন গুৱাহাটী]] :[[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|পাকাবেতবাৰী]] :[[পলাচবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|পালাচবাৰী]] :[[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি|পৰ্বতঝোৰা]] :[[পাথাৰকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)|পাথাৰকান্দি]] :[[ৰহা বিধানসভা সমষ্টি|ৰহা]] :[[ৰাম কৃষ্ণ নগৰ বিধানসভা সমষ্টি|ৰাম কৃষ্ণ নগৰ]] :[[ৰাতাবাৰী (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰাতাবাৰী]] :[[ৰঙাপাৰা বিধানসভা সমষ্টি|ৰঙাপাৰা]] :[[ৰঙিয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰঙিয়া]] :[[ৰংখাং বিধানসভা সমষ্টি|ৰংখাং]] :[[ৰংগোনাদী বিধানসভা সমষ্টি|ৰংগোনাদী]] :[[ৰুপোহিহাট বিধানসভা সমষ্টি|ৰূপহীহাট]] :[[সদিয়া বিধানসভা সমষ্টি|সদিয়া]] :[[সমাগুৰি বিধানসভা সমষ্টি|সমাগুৰি]] :[[সৰুপথাৰ বিধানসভা সমষ্টি|সৰুপথাৰ]] :[[শিৱসাগৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|শিৱসাগৰ]] :[[চিদলী–চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি|চিদলী–চিৰাং]] :[[সিলচৰ বিধানসভা সমষ্টি|শিলচৰ]] :[[চিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি|চিপাঝাৰ]] :[[চিছিবৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|চিছিবৰগাঁও]] :[[সোনাই বিধানসভা সমষ্টি|সোনাই]] :[[সোনাৰী বিধানসভা সমষ্টি|সোনাৰী]] :[[সৃজনগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি|সৃজনগ্ৰাম]] :[[তামোলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|তামোলপুৰ]] :[[টাংলা বিধানসভা সমষ্টি|টাংলা]] :[[টীয়ক (বিধানসভা সমষ্টি)|টীয়ক]] :[[তেজপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|তেজপুৰ]] :[[টিহু বিধানসভা সমষ্টি|টিহু]] :[[টিংখং (বিধানসভা সমষ্টি)|টিংখং]] :[[তিনিচুকীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|তিনচুকীয়া]] :[[তিতাবৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|তিতাবৰ]] :[[উদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি|উদালগুৰি]] :[[উধৰবন্দ বিধানসভা সমষ্টি|উধৰবন্দ]] |group2= সম্পৰ্কীয় বিষয় |list2= * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[অসমৰ ৰাজনীতি]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}} {{collapsible option}} }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] </noinclude> pmi6i6v5w2z7fp8bznrzs875dsugvlv 615625 615617 2026-07-04T04:25:44Z হানিফ আলী 19725 বানান 615625 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Assembly constituencies of Assam | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা|অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] | listclass = hlist | group1 = সমষ্টিসমূহ | list1 = :[[অভয়াপুৰী বিধান সভা সমষ্টি|অভয়াপুৰী]] :[[অভয়াপুৰী দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি|অভয়াপুৰী দক্ষিণ]] :[[আলগাপুৰ–কাটলিচেৰা বিধানসভা সমষ্টি|আলগাপুৰ–কাটলিচেৰা]] :[[আমৰি বিধানসভা সমষ্টি|আমৰি]] :[[বজালী বিধানসভা সমষ্টি|বজালী]] :[[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি|বাক্সা]] :[[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি|বাওখুংৰি]] :[[বৰচল্লা বিধানসভা সমষ্টি|বৰচল্লা]] :[[বঢ়মপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|বঢ়মপুৰ]] :[[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি|বৰক্ষেত্ৰী]] :[[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি|বৰপেটা]] :[[বেহালী বিধানসভা সমষ্টি|বেহালী]] :[[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|ভেৰগাঁও]] :[[ভৱনীপুৰ–সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি|ভোৱনীপুৰ–সৰভোগ]] :[[বিহপুৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|বিহপুৰীয়া]] :[[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি|বিজনী]] :[[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি|বিলাসীপাৰা]] :[[বিন্নাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি|বিন্নাকান্দি]] :[[বিৰসিং জৰুৱা বিধানসভা সমষ্টি|বিৰসিং জৰুৱা]] :[[বিশ্বনাথ বিধানসভা সমষ্টি|বিশ্বনাথ]] :[[বোকাজান বিধানসভা সমষ্টি|বোকাজান]] :[[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত]] :[[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি|বকো–চায়গাঁও]] :[[বঙাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|বঙাইগাঁও]] :[[বৰখোলা বিধানসভা সমষ্টি|বৰখোলা]] :[[চাবুৱা (বিধানসভা সমষ্টি)|চাবুৱা]] :[[চাবুৱা–লাহোৱাল (বিধানসভা সমষ্টি)|চাবুৱা–লাহোৱাল]] :[[ছমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|ছমৰীয়া]] :[[চেঙা বিধানসভা সমষ্টি|চেঙা]] :[[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|দলগাঁও]] :[[ডিমৌ বিধানসভা সমষ্টি|ডিমৌ]] :[[দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|দেৰগাঁও]] :[[ঢকুৱাখনা বিধানসভা সমষ্টি|ঢকুৱাখনা]] :[[ঢেকীয়াজুলি বিধানসভা সমষ্টি|ঢেঁকীয়াজুলি]] :[[ধেমাজি বিধানসভা সমষ্টি|ধেমাজি]] :[[ধিং বিধানসভা সমষ্টি|ধিং]] :[[ঢোলাই বিধানসভা সমষ্টি|ঢোলাই]] :[[ধুবুৰী বিধানসভা সমষ্টি|ধুবুৰী]] :[[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)|ডিব্ৰুগড়]] :[[ডিগবৈ (বিধানসভা সমষ্টি)|ডিগবৈ]] :[[ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি|ডিমৰীয়া]] :[[ডিফু বিধানসভা সমষ্টি|ডিফু]] :[[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|দিছপুৰ]] :[[ডুম ডুমা বিধানসভা সমষ্টি|ডুম ডুমা]] :[[দতমা বিধানসভা সমষ্টি|দতমা]] :[[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি|দুধনৈ]] :[[দুলিয়াজান (বিধানসভা সমষ্টি)|দুলিয়াজান]] :[[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গৌৰীপুৰ]] :[[গোৱালপাৰা পূব বিধানসভা সমষ্টি|গোৱালপাৰা পূৱ]] :[[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি|গোৱালপাৰা পশ্চিম]] :[[গহপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|গহপুৰ]] :[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট]] :[[গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি|গোলকগঞ্জ]] :[[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি|গোৰেশ্বৰ]] :[[গোসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|গছাইগাঁও]] :[[গুৱাহাটী চেণ্ট্ৰেল বিধানসভা সমষ্টি|গুৱাহাটী কেন্দ্ৰ]] :[[হাফলং বিধানসভা সমষ্টি|হাফলং]] :[[হাইলাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি|হাইলাকান্দি]] :[[হাজো-শুৱালকুছি বিধানসভা সমষ্টি|হাজো–শুৱালকুছি]] :[[হোজাই বিধানসভা সমষ্টি|হোজাই]] :[[হাউৰঘাট বিধানসভা সমষ্টি|হাওৰাঘাট]] :[[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি|জাগীৰোড]] :[[জলেশ্বৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|জলেশ্বৰ]] :[[জালুকবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|জালুকবাৰী]] :[[জোনাই বিধানসভা সমষ্টি|জোনাই]] :[[যোৰহাট (বিধানসভা সমষ্টি)|যোৰহাট]] :[[কলিয়াবৰ বিধানসভা সমষ্টি|কলিয়াবৰ]] :[[কমলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|কমলপুৰ]] :[[কৰিমগঞ্জ উত্তৰ বিধানসভা সমষ্টি|কাৰীমগঞ্জ উত্তৰ]] :[[কৰিমগঞ্জ দক্ষিণ বিধানসভা সমষ্টি|কাৰিমগঞ্জ দক্ষিণ]] :[[কাটিগড়া বিধানসভা সমষ্টি|কাটিগড়া]] :[[খোৱাং (বিধানসভা সমষ্টি)|খোৱাং]] :[[খুমটাই বিধানসভা সমষ্টি|খুমটাই]] :[[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি|কোকৰাঝাৰ]] :[[লাহৰিঘাট বিধানসভা সমষ্টি|লাহৰীঘাট]] :[[লাহোৱাল (বিধানসভা সমষ্টি)|লাহোৱাল]] :[[লখিমপুৰ, অসম বিধানসভা সমষ্টি|লখিমপুৰ]] :[[লক্ষ্মীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|লক্ষ্মীপুৰ]] :[[লামডিং বিধানসভা সমষ্টি|লামডিং]] :[[মাহমৰা (বিধানসভা সমষ্টি)|মাহমোৰা]] :[[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি|মাজবাট]] :[[মাজুলী (বিধানসভা সমষ্টি)|মাজুলী]] :[[মাকুম (বিধানসভা সমষ্টি)|মাকুম]] :[[মানাহ বিধানসভা সমষ্টি|মানাহ]] :[[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি|মন্দিয়া]] :[[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি|মঙলদৈ]] :[[মানকাচৰ বিধান সভা সমষ্টি|মানকাচৰ]] :[[মাৰ্ঘেৰিটা (বিধানসভা সমষ্টি)|মাৰ্ঘেৰিটা]] :[[মৰিয়নী (বিধানসভা সমষ্টি)|মৰিয়ানী]] :[[মৰিগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|মৰিগাঁও]] :[[নদৌৰ বিধানসভা সমষ্টি|নদৌৰ]] :[[নগাঁও–বটদ্ৰৱা বিধানসভা সমষ্টি|নগাঁও–বটদ্ৰৱা]] :[[নাহৰকটীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|নাহৰকটীয়া]] :[[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|নলবাৰী]] :[[নাওবৈচা বিধানসভা সমষ্টি|নাওবৈচা]] :[[নাজিৰা বিধানসভা সমষ্টি|নাজিৰা]] :[[নিউ গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি|নিউ গুৱাহাটী]] :[[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|পাকাবেতবাৰী]] :[[পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি|পালাশবাৰী]] :[[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি|পৰ্বতঝোৰা]] :[[পাথাৰকান্দি (বিধানসভা সমষ্টি)|পাথাৰকান্দি]] :[[ৰহা বিধানসভা সমষ্টি|ৰহা]] :[[ৰাম কৃষ্ণ নগৰ বিধানসভা সমষ্টি|ৰাম কৃষ্ণ নগৰ]] :[[ৰাতাবাৰী (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰাতাবাৰী]] :[[ৰঙাপাৰা বিধানসভা সমষ্টি|ৰঙাপাৰা]] :[[ৰঙিয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|ৰঙিয়া]] :[[ৰংখাং বিধানসভা সমষ্টি|ৰংখাং]] :[[ৰংগোনাদী বিধানসভা সমষ্টি|ৰংগোনাদী]] :[[ৰূপহীহাট বিধানসভা সমষ্টি|ৰূপহীহাট]] :[[সদিয়া বিধানসভা সমষ্টি|সদিয়া]] :[[চামগুৰি বিধানসভা সমষ্টি|চামগুৰি]] :[[সৰুপথাৰ বিধানসভা সমষ্টি|সৰুপথাৰ]] :[[শিৱসাগৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|শিৱসাগৰ]] :[[চিদলী-চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি|চিদলী–চিৰাং]] :[[সিলচৰ বিধানসভা সমষ্টি|শিলচৰ]] :[[ছিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি|ছিপাঝাৰ]] :[[চিছিবৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি|চিছিবৰগাঁও]] :[[সোনাই বিধানসভা সমষ্টি|সোনাই]] :[[সোনাৰী বিধানসভা সমষ্টি|সোনাৰী]] :[[সৃজনগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি|সৃজনগ্ৰাম]] :[[তামোলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|তামোলপুৰ]] :[[টংলা বিধানসভা সমষ্টি|টংলা]] :[[টীয়ক (বিধানসভা সমষ্টি)|টীয়ক]] :[[তেজপুৰ বিধানসভা সমষ্টি|তেজপুৰ]] :[[টিহু বিধানসভা সমষ্টি|টিহু]] :[[টিংখং (বিধানসভা সমষ্টি)|টিংখং]] :[[তিনিচুকীয়া (বিধানসভা সমষ্টি)|তিনচুকীয়া]] :[[তিতাবৰ (বিধানসভা সমষ্টি)|তিতাবৰ]] :[[ওদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি|উদালগুৰি]] :[[উধৰবন্দ বিধানসভা সমষ্টি|উধৰবন্দ]] |group2= সম্পৰ্কীয় বিষয় |list2= * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[অসমৰ ৰাজনীতি]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Align|right|{{Check completeness of transclusions}}}} {{collapsible option}} }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] </noinclude> gkqbdmp2xkn0fchwig5xyygrop1b50o 0 136991 615635 610719 2026-07-04T04:52:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615635 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শাহাব হোছেইনী | honorific_suffix = | image = Shahab Hosseini 20250202 (cropped).jpg | image_size = | caption = ২০২৪ চনত হোছেইনী | native_name = شهاب حسینی | native_name_lang = Fa | birth_name = চিয়্যেদ শাহাবেদিন হোছেইনী তূনেকাবোনী | birth_date = {{birth date and age|1974|02|03|df=y}} | birth_place = [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]] | occupation = {{flatlist| * অভিনেতা * প্ৰযোজক * পৰিচালক * চিত্ৰনাট্যকাৰ * আঁতধৰোঁতা }} | years_active = ১৯৯৭–বৰ্তমান | notable_works = | alma_mater = | spouse = {{plainlist| * {{marriage|পৰিচেহৰ ঘানবেৰী|1997|2021|reason=div.}} * {{marriage|ছানাজ আৰ্জমান্দ|2022}} }} | children = ২ | awards = }} '''চিয়্যেদ শাহাবেদিন হোছেইনী তূনেকাবোনী''' (জন্ম: ৩ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৭৪), যাক পেছাদাৰীভাৱে '''শাহাব হোছেইনী''' বুলি জনা যায়, হৈছে এগৰাকী ইৰানী অভিনেতা আৰু প্ৰযোজক।<ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini, Soureh Cinema Database |url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112260297 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011015804/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112260297 |archive-date=October 11, 2016 |access-date=May 22, 2016 |archivedate=October 11, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161011015804/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112260297 |deadurl=yes }}</ref> ''এ কেণ্ডেল ইন দ্য উইণ্ড'' (২০০৩) আৰু ''ৰিডেম্পচন এট ৮:২০'' (২০০৪) চলচ্চিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেতাৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। ২০০৮ চনত হোছেইনীয়ে ''ছুপাৰষ্টাৰ'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Unprecedented success for Iranian cinema at Cannes: Best Actor and Best Screenplay awards |url=http://www.bbc.com/persian/iran/2016/05/160522_me_shahab_hosseini |access-date=May 22, 2016 |publisher=BBC Persian}}</ref> ২০১১ চনত অনুষ্ঠিত ৬১সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ''এ চেপাৰেশ্যন'' ছবিৰ সমূহীয়া অভিনয় শিল্পীৰ সৈতে হোছেইনীয়ে যুটীয়াভাৱে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ''চিলভাৰ বিয়েৰ'' (ৰূপালী ভালুক) বঁটা লাভ কৰে।<ref name="berlinale20112">{{Cite web |title=Berlinale – Archive – Annual Archives – 2011 – Prize Winners |url=https://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/2011/03_preistrger_2011/03_preistraeger_2011.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143757/https://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/2011/03_preistrger_2011/03_preistraeger_2011.html |archive-date=June 12, 2018 |access-date=September 14, 2017 |website=Berlinale}}</ref> ২০১৬ চনৰ কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ''দ্য চেলছমেন'' চলচ্চিত্ৰত আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ সৈতে এই মৰ্যাদাপূৰ্ণ সন্মান লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী ইৰানীয় অভিনেতা আৰু একমাত্ৰ ইৰানীয় পুৰুষ অভিনেতা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Cannes Film Festival awards for Shahab Hosseini and Asghar Farhadi |url=http://www.radiofarda.com/content/f16-69th-cannes-festival/27750581.html |access-date=May 22, 2016 |publisher=Radio Farda}}</ref> ২০১৯ চনত ফ্ৰান্স চৰকাৰে তেওঁক দেশৰ অন্যতম সৰ্বোচ্চ সন্মান ''লেজিঅ’ন অৱ অনাৰ'' প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news |date=March 8, 2019 |title=Shahab Hosseini receives the Chevalier title |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/962262/شهاب-حسینی-نشان-شوالیه-دریافت-کرد |access-date=November 17, 2022 |publisher=Tabnak}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == চিয়্যেদ শাহাবেদিন হোছেইনী তূনেকাবোনীৰ জন্ম ১৯৭৪ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত ইৰানৰ ৰাজধানী তেহৰানত হৈছিল।<ref name="yjc.ir">{{Cite web |title=The fascinating story of Shahab Hosseini's meeting with his wife |url=http://www.yjc.ir/fa/news/4731326/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170731073550/http://www.yjc.ir/fa/news/4731326/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4 |archive-date=31 July 2017 |access-date=January 3, 2020 |website=Young Journalists Club }}</ref><ref name="official-site">{{Cite web |title=Biography – Shahab Hosseini's Official Website |url=http://seyedshahabedinhoseini.com/biographi.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160524150755/http://seyedshahabedinhoseini.com/biographi.php |archive-date=May 24, 2016 |access-date=May 24, 2016 |archivedate=May 24, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160524150755/http://seyedshahabedinhoseini.com/biographi.php |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সন্তান, তেওঁৰ এজন ভাতৃ আৰু দুজনী ভগ্নী আছে। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ আদি বাসস্থান মাজান্দাৰান প্ৰদেশৰ তূনেকাবোনত। শৈশৱত হোছেইনীয়ে পৰিয়ালৰ সৈতে কেইবছৰমান খোৰামাবাদতো বাস কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini: I spent three years of my childhood in Khorramabad |url=http://yaftenews.ir/interview/cultural/12591-shahab-hosini.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730230316/http://yaftenews.ir/interview/cultural/12591-shahab-hosini.html |archive-date=July 30, 2017 |access-date=July 30, 2017 |archivedate=July 30, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730230316/http://yaftenews.ir/interview/cultural/12591-shahab-hosini.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ত মনোবিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও কানাডালৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ উদ্দেশ্যে সেই পঢ়া আধাতে এৰি দিয়ে। হোছেইনীয়ে ছাত্ৰ থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে নিজৰ শৈল্পিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত এগৰাকী ৰেডিঅ' উপস্থাপক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="yjc.ir" /><ref name="official-site" /> ১৯৯৫ চনত হোছেইনীয়ে পৰিচেহৰ ঘানবেৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ প্ৰথম পুত্ৰ চিয়্যেদ মহম্মদামিনৰ জন্ম ২০০৩ চনৰ শীতকালত আৰু দ্বিতীয় পুত্ৰ চিয়্যেদ আমিৰআলীৰ জন্ম ২০১১ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Who is Seyyed Shahabedin Hosseini Tonekaboni? |url=http://www.seratnews.ir/fa/news/20675/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D9%83%D9%8A%D8%B3%D8%AA |access-date=November 17, 2024 |website=Serat News |archivedate=September 14, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170914090423/http://www.seratnews.ir/fa/news/20675/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D9%83%D9%8A%D8%B3%D8%AA |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০১৯ চনত হোছেইনীয়ে এগৰাকী ফটোগ্ৰাফাৰ তথা চিনেমেটোগ্ৰাফাৰ ছানাজ আৰ্জমান্দৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=April 14, 2024 |title=Who is Sanaz Arjmand, Shahab Hosseini's wife? |url=https://fararu.com/fa/news/725336/ساناز-ارجمند-همسر-شهاب-حسینی-کیست |access-date=October 19, 2024 |website=Fararu}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == শাহাব হোছেইনীয়ে [[জীৱবিজ্ঞান]] বিষয়ত হাইস্কুলৰ ডিপ্লমা লাভ কৰিছিল। তেওঁ তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ হিচাপে পঢ়া-শুনা আধাতে এৰি দি কানাডালৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। পিছলৈ তেওঁ ইৰানত এজন ৰেডিঅ' উপস্থাপক হয় আৰু যুৱক-যুৱতীসকলৰ বাবে এটা টেলিভিছন শ্ব'ৰ আঁত ধৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেইখনমান টিভি ধাৰাবাহিকত সৰু সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ লয়। আমিৰ গাভিদেলৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''ৰুখছাৰেহ'' (২০০২) ছবিৰ জৰিয়তে হোছেইনীয়ে চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তাহমিনেহ মিলানীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''দ্য ফিফথ ৰিয়েকচন'' চলচ্চিত্ৰত কৰা অভিনয়েৰে তেওঁৰ কেৰিয়াৰে এক বিশেষ গতি লাভ কৰে।<ref>[https://mubi.com/cast/shahab-hosseini Shahab Hosseini in MUBI]</ref> ২০১১ চনৰ জুন মাহত তেওঁ ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰপৰা কিছুসময়ৰ বাবে বিৰতি ল’ব, কিন্তু ২০১৩ চনত পুনৰ চিনেমা জগতলৈ ঘূৰি আহিব।<ref>{{Cite web |url=http://www.goftarnews.com/view-759.html |title=Shahab Hosseini says goodbye to cinema |access-date=18 June 2011 |archive-date=19 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219094334/http://www.goftarnews.com/view-759.html |url-status=dead |archivedate=19 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219094334/http://www.goftarnews.com/view-759.html |deadurl=yes }}</ref> == কৰ্মজীৱন == === উপস্থাপন === শাহাব হোছেইনীৰ কেৰিয়াৰ ৰেডিঅ' উপস্থাপনেৰে আৰম্ভ হৈছিল আৰু ১৯৯৮ চনত তেওঁ ইৰানত টেলিভিছন হষ্টিঙৰ দিশলৈ গতি কৰে। তেওঁ ''অক্সিজেন'' নামৰ কাৰ্যসূচীত এজন প্ৰেজেণ্টাৰ বা উপস্থাপক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি হোছেইনীয়ে ''বৰপা বৰপা'', ''মৰ্নিং কালাৰ'' আৰু ''লাইট এণ্ড চেড''কে ধৰি আন কেইবাটাও অনুষ্ঠানৰ আঁত ধৰিছিল। ৰেডিঅ'ত তেওঁ ''টু হাফছ অৱ এন এপল'', ''আৱাৰ ভইচ'' আৰু ''জয়ফুল মেলডী''ৰ দৰে অনুষ্ঠানৰ উপস্থাপক হিচাপে অৰিহণা যোগাইছিল। ২০১৫ চনত তেওঁ এটা প্ৰাক-প্ৰত্যুষৰ (pre-dawn) দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীৰ কথক (narrator) হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web |title=Celebrities dominate popular TV programs: Actors who became presenters and presenters who became actors |url=https://www.mizan.news/440304/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C/ |access-date=November 17, 2024 |website=Mizan News Agency |archivedate=September 16, 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220916015735/https://www.mizan.news/440304/%d8%a7%d8%ac%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%be%d8%b1%d8%a8%db%8c%d9%86%d9%86%d8%af%d9%87-%d8%aa%d9%84%d9%88%db%8c%d8%b2%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini's greatest wish before death, in his own words |url=https://shomanews.com/ |access-date=November 17, 2024 |website=Shoma News |archivedate=September 20, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210920194538/https://www.shomanews.com/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২০ চনত হোছেইনীয়ে ইৰানৰ ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্ম নামাভাত টক শ্ব' ''হমৰফীগ''ৰ আঁত ধৰিছিল, যাৰ প্ৰথমটো খণ্ড ২০২০ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title="Hamrafigh" by Shahab Hosseini to premiere on December 10 |url=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1098151-%D9%87%D9%85%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%B1-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF |access-date=November 17, 2024 |website=Borna News |archivedate=April 8, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230408121127/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1098151-%D9%87%D9%85%D8%B1%D9%81%DB%8C%D9%82-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%B1-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF |deadurl=yes }}</ref> === টেলিভিছন === হোছেইনীয়ে ২০০০ চনত ''আফটাৰ দ্য ৰেইন'' নামৰ টিভি ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে অভিনেতা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ২০০১ চনত তেওঁ ''ইয়ং পুলিচ'' আৰু তাৰ পিছত ২০০৩ চনত ''ক্ল’ড ফিভাৰ''ত অভিনয় কৰে। ২০০৬ চনত তেওঁ ইৰান, হাংগেৰী, ফ্ৰান্স আৰু লেবাননৰ যৌথ প্ৰযোজনাত হাচান ফাথীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''জিৰো ডিগ্ৰী টাৰ্ন'' ধাৰাবাহিকত হাবিব পাৰ্চাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই চৰিত্ৰটোৱে তেওঁৰ টেলিভিছন কেৰিয়াৰৰ এক শিখৰ স্পৰ্শ কৰিছিল। ২০০৯ চনত হোছেইনীয়ে ''ফ্লাইট পেছন'' ধাৰাবাহিকত আব্বাছ বাবাইৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰে, যাক দৰ্শকে বহুলভাৱে আদৰি লৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini returns to television with "Flight Passion" |url=https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1274238-شهاب-حسینی-با-شوق-پرواز-به-تلویزیون-می-آید |access-date=November 17, 2024 |website=ILNA}}</ref> ইৰানৰ হোম মিডিয়া বা অ’টিটি প্লেটফৰ্মত তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আছিল ''শ্বাহৰজাদ'' (২০১৪)। ই আছিল হাচান ফাথীৰ সৈতে তেওঁৰ দ্বিতীয়টো কাম, য’ত তেওঁ কোবাদ নামৰ চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Latest image of Hassan Fathi and Shahab Hosseini in the third season of "Shahrzad" |url=https://borna.news/fa/news/646561/جدیدترین-تصویر-از-حسن-فتحی-و-شهاب-حسینی-در-فصل-سوم-شهرزاد-ببینید |access-date=November 17, 2024 |website=Borna News}}</ref> চলচ্চিত্ৰ কেৰিয়াৰ অতি বিস্তৃত হোৱা সত্ত্বেও হোছেইনীয়ে টেলিভিছনত কাম কৰা অব্যাহত ৰাখিছিল। মৰ্তোজা আহমাদীৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ ''শ্যেকাৰেস্তান'' নামৰ এনিমেটেড ধাৰাবাহিকখনৰ কেইবাটাও সংস্কৰণৰ কথক বা সূত্ৰধাৰৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini becomes the narrator of "Shekarestan" |url=http://www.iranart.news/بخش-سینما-4/46600-شهاب-حسینی-راوی-شکرستان-شد-اجرای-نوروزی-با-محوریت-کرونا |access-date=June 27, 2020 |website=Iran Art}}</ref> === চলচ্চিত্ৰ === আমিৰ গাভিদেলৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''ৰুখছাৰেহ'' (২০০১) ছবিৰ জৰিয়তে হোছেইনীয়ে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০০২ চনৰপৰা ২০০৪ চনৰ ভিতৰত তেওঁ তাহমিনেহ মিলানীৰ ''দ্য ফিফথ ৰিয়েকচন'', আহমদ আমিনীৰ ''দিচ ওমেন ডাজণ্ট টক'', ইব্ৰাহিম শ্বেইবাণীৰ ''হানী পইজন'' আৰু চিৰৌচ আলভান্দৰ ''ৰিডেম্পচন এট ৮:২০'' আদি ছবিত অভিনয় কৰে। ''এ কেণ্ডেল ইন দ্য উইণ্ড'' (২০০৩) ছবিত বাবকৰ চৰিত্ৰত আৰু ''ৰিডেম্পচন এট ৮:২০'' (২০০৪) ছবিত ফুয়াদৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ে তেওঁলৈ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ধাৰাবাহিকভাৱে শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেতাৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটাৰ মনোনয়ন কঢ়িয়াই আনে। ২০০৪ চনত তেওঁ ''অনলাইন মাৰ্ডাৰ'' আৰু ২০০৫ চনত ''৫০ মিলিয়ন অফাৰ'' ছবিত অভিনয় কৰে। ২০০৭ চনৰ ছবিত হোছেইনীৰ অভিনয়ে বিশেষ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত ''ইটাৰ্নেল চিলড্ৰেন'', ''এ কেণ্ডেল ইন দ্য উইণ্ড'', ''মহয়া'' আৰু ''দিলশ্বাকতেহ'' অন্যতম। ''মহয়া'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ সন্মানীয় ডিপ্লমা লাভ কৰে। ২০০৮ আৰু ২০০৯ চন দুটা হোছেইনীৰ কেৰিয়াৰৰ বাবে আছিল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই সময়ছোৱাত তেওঁ আলী ৰোয়েণ্টনৰ ''দিলশ্বাকতেহ'', আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''এবাউট ইলী'', তাহমিনেহ মিলানীৰ ''ছুপাৰষ্টাৰ'', শ্বাহৰাম আছাদীৰ ''হাইৱে ভিচিনিটি'' আৰু বাহৰাম তাভাকোলীৰ ''ৱাণ্ডাৰিং ইন দ্য মিষ্ট'' ছবিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ''ছুপাৰষ্টাৰ'' ছবিত কৌৰোচ জন্দৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ ব্যাপক প্ৰশংসা বুটলে আৰু ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গ বঁটা লাভ কৰে। ''ৱাণ্ডাৰিং ইন দ্য মিষ্ট'' আৰু ''এবাউট ইলী'' ছবিৰ বাবে তেওঁ হাউচ অৱ চিনেমা ফেষ্টিভেলত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা লাভ কৰে। ''এবাউট ইলী''ত আহমদ আৰু ''ৱাণ্ডাৰিং ইন দ্য মিষ্ট''ত আমিন হিচাপে কৰা অভিনয় বিশেষভাৱে প্ৰশংসিত হৈছিল। ২০০৮ চনত তেওঁ চাবিন জাৰ্মায়েলৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''নীলুফাৰ'' ছবিৰ জৰিয়তে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এগৰাকী অনা-ইৰানীয় পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰে। ২০১০ চনত হোছেইনীয়ে পুনৰ আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে ''এ চেপাৰেশ্যন'' ছবিত কাম কৰে, য’ত তেওঁ হোজ্জাত চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰিছিল। এই ছবিখনে তেওঁলৈ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি কঢ়িয়াই আনে, য’ত তেওঁ ২০১১ চনৰ বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ছবিখনৰ পুৰুষ সহ-অভিনেতাসকলৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ হাউচ অৱ চিনেমা ফেষ্টিভেলত শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেতাৰ সোণালী প্ৰতিমূৰ্তি (Golden Statuette) আৰু ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত সন্মানীয় ডিপ্লমা লাভ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চিনেফাইল চচাইটিয়ে তেওঁৰ অভিনয়ক শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেতাৰ আইচিএছ বঁটাৰ বাবে মনোনীত কৰিছিল। সমালোচকসকলে ''এ চেপাৰেশ্যন'' ছবিৰ চৰিত্ৰটোক তেওঁৰ আটাইতকৈ স্মৰণীয় অভিনয়সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰে। ২০১৩ চনত টেলিভিছন কাৰ্যসূচী ''হাফ্ট''ৰ এক সমীক্ষাত হোছেইনীক ২০০০ দশকৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰানীয় অভিনেতা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। ২০১১ আৰু ২০১২ চনত তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ছবিসমূহৰ ভিতৰত ''চামৱান ৱাণ্টছ টু টক টু ইউ'', ''হাচ! গাৰ্লচ ডণ্ট স্ক্ৰীম'', ''দ্য পেইণ্টিং পুল'' আৰু ''ড্ৰীম ইণ্টাৰপ্ৰিটেশ্যন'' অন্যতম। ''দ্য পেইণ্টিং পুল'' ছবিত ৰেজা চৰিত্ৰত তেওঁ কৰা মেথড এক্টিঙে লিস্বন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বিশেষ জুৰী বঁটা কঢ়িয়াই আনে। ২০১৪ চনত হোছেইনীয়ে ''এন ইৰা অৱ লাভ'' ছবিত অভিনয় কৰে আৰু ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে পুনৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্গৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। একেটা বছৰতে তেওঁ ''ৰেচিডেণ্ট অৱ দ্য মিডল ফ্ল’ৰ'' ছবিৰ জৰিয়তে পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে, য’ত তেওঁ নিজেই ৩৮টা সুকীয়া চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৫ চনত হোছেইনীয়ে ফাৰহাদীৰ সপ্তমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি ''দ্য চেলছমেন''ত ইমাদ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ই আছিল তেওঁলোকৰ তৃতীয়টো যুটীয়া কাম। ২০১৬ চনত হোছেইনীয়ে এই ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা লাভ কৰে আৰু এই সন্মান লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী ইৰানীয় অভিনেতা হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই সফলতাক সমগ্ৰ ইৰানতে ব্যাপকভাৱে উদ্‌যাপন কৰা হৈছিল। একে বছৰতে আমেৰিকাৰ একচন অন ফিল্ম ফেষ্টিভেলত ''হাচ! গাৰ্লচ ডণ্ট স্ক্ৰীম'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=The greatest achievement in the history of Iranian cinema: Shahab Hosseini and Asghar Farhadi win Cannes Palmequait |url=http://boyernews.com/192118/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%82/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404003605/http://boyernews.com/192118/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%82/ |archive-date=4 April 2019 |access-date=January 3, 2020 |archivedate=4 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190404003605/http://boyernews.com/192118/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%82/ |deadurl=yes }}</ref> === পৰিচালনা === ২০১৪ চনত হোছেইনীয়ে ''ৰেচিডেণ্ট অৱ দ্য মিডল ফ্ল’ৰ'' ছবিৰ জৰিয়তে পৰিচালনাৰ কাম আৰম্ভ কৰে। এই ছবিখন এখন নতুন অট্টালিকালৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত জীৱন সলনি হৈ যোৱা এজন মানুহৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। ২০১৫ চনত তেওঁ আলীৰিজা নেছায়ী আৰু চিনা আজিনৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে ''কাম উইথ মি'' নামৰ চুটি ছবিখন পৰিচালনা কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী পৰিচালনাৰ কামসমূহৰ ভিতৰত ''নাওৱেৰ ৰেচিডেণ্টচ'' আৰু ''দ্য ডেড ৰাইটাৰ'' অন্যতম।<ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini's "Resident of the Middle Floor" to be screened in the Art and Experience group |url=http://hamshahrionline.ir/details/335591/cinema/iraniancinema |access-date=November 17, 2024 |website=Hamshahri Online}}</ref> === প্ৰযোজনা === হোছেইনীয়ে কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত তলৰ ছবিসমূহ অন্যতম: * চবীৰ চিৰাজীৰ পৰিচালনাত ''মিডনাইট চিল'' (২০১৬)<ref>{{Cite web |date=August 14, 2023 |title=American audiences welcome "Midnight Sun": Shabir Shirazi on working with Shahab Hosseini |url=https://honaronline.ir/ |access-date=August 14, 2023 |website=Honar Online |archivedate=August 9, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230809200318/https://www.honaronline.ir/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=October 20, 2015 |title=Filming of "Midnight Sun" passes halfway mark |url=https://www.mehrnews.com/news/2945648/فیلمبرداری-خورشید-نیمه-شب-از-نیمه-گذشت |access-date=August 14, 2023 |website=Mehr News Agency}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 14, 2023 |title=Shahab Hosseini produces "Midnight Sun" |url=https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/309265-شهاب-حسینی-خورشید-نیمه-شب-را-تهیه-می-کند |access-date=August 14, 2023 |website=ILNA}}</ref> * মেচাম কাজাজীৰ পৰিচালনাত ''চিন'' (২০১৯)<ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini: The essence of "Shin" caught my attention |url=https://www.irna.ir/news/84881703/شهاب-حسینی-جانمایه-قصه-شین-توجهم-را-جلب-کرد-جمشید-هاشم-پور |access-date=August 14, 2023 |website=IRNA}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 14, 2023 |title=Download "Shin" with Shahab Hosseini and Ali Shadman |url=https://www.ilna.ir/بخش-بنگاه-ها-206/1275868-دانلود-فیلم-شین-فیلم-ایرانی-شین-با-بازی-شهاب-حسینی-علی-شادمان-با-ترافیک-نیم-رایگان |access-date=August 14, 2023 |website=ILNA}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 4, 2022 |title=Bad luck for Shahab Hosseini's "Shin" at the box office |url=https://purson.ir/fa/content/440486/%D8%A8%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%86-%C2%A0%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86 |access-date=August 14, 2023 |website=Purson |archivedate=April 19, 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240419081903/https://purson.ir/fa/content/440486/%D8%A8%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%86-%C2%A0%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=September 8, 2022 |title="Shin" directed by Meysam Kazazi with Shahab Hosseini and Jamshid Hashempour |url=https://tribunehonar.com/?p=56724 |access-date=August 14, 2023 |website=Tribune Honar |archivedate=August 14, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814085354/https://tribunehonar.com/?p=56724 |deadurl=yes }}</ref> * পিয়াম এস্কান্দাৰীৰ পৰিচালনাত ''নৰগেছী''<ref>{{Cite web |date=June 12, 2023 |title="Nargesi" produced by Shahab Hosseini receives screening permit |url=https://www.hayat.ir/news/205337/نرگسی-به-تهیه-کنندگی-شهاب-حسینی-پروانه-نمایش-گرفت |access-date=August 16, 2023 |website=Hayat}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nargesi by Shahab Hosseini |url=http://www.cinemahouse.ir/tag/نرگسی-شهاب-حسینی/ |access-date=August 16, 2023 |website=Cinema House}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 10, 2023 |title="Nargesi" and "Two Worlds Guesthouse" by Shahab Hosseini receive permits |url=https://www.tebna.ir/news/199960/نرگسی-و-مهمان-سرای-دو-دنیا-شهاب-حسینی-مجوز-گرفت |access-date=August 16, 2023 |website=Tebna}}</ref> * শাহাব হোছেইনীৰ নিজৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''নাওৱেৰ ৰেচিডেণ্টচ''<ref>{{Cite web |date=July 15, 2023 |title=Shahab Hosseini's "Nowhere Residents" to be screened in Art and Experience |url=https://www.khabaronline.ir/news/1789660/اکران-فیلم-مقیمان-ناکجا-شهاب-حسینی-در-هنر-و-تجربه |access-date=August 16, 2023 |website=Khabar Online}}</ref><ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini brings "Nowhere Residents" to Art and Experience |url=https://cinemacinema.ir/news/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%88-%D8%AA%D8%AC/ |access-date=August 16, 2023 |website=Cinema Cinema |archivedate=August 16, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230816084712/https://cinemacinema.ir/news/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%88-%D8%AA%D8%AC/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=August 16, 2023 |title=Working with Shahab Hosseini is both challenging and easy |url=https://www.gostaresh.news/بخش-فرهنگ-71/303264-کار-کردن-با-شهاب-حسینی-هم-سخت-است-هم-آسان |access-date=August 16, 2023 |website=Gostaresh News}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 16, 2023 |title=Working with Shahab Hosseini is different from other directors |url=https://www.honaronline.ir/بخش-سینما-تئاتر-6/183526-کار-کردن-با-شهاب-حسینی-با-سایر-کارگردانان-متفاوت-است-مقیمان-ناکجا-از-جنس-هنر-است-نه-رسانه |access-date=August 16, 2023 |website=Honar Online}}</ref> === অন্যান্য কাৰ্যকলাপ === হোছেইনীয়ে চবীৰ চিৰাজীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''মিডনাইট চিল'' (২০১৬) চলচ্চিত্ৰখন প্ৰযোজনা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title="Midnight Sun" to be released soon: Shabir Shirazi on Shahab Hosseini's impact |url=http://www.honaronline.ir/بخش-سینما-6/105300-خورشید-نیمه-شب-به-زودی-اکران-می-شود-شبیر-شیرازی-حضور-شهاب-حسینی-در-کار-بسیار-تأثیرگذار-بود |access-date=October 18, 2021 |website=Honar Online}}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ তুৰস্কত অনুষ্ঠিত গাজিয়ানটেপ ইমিগ্ৰেণ্ট ফিল্ম ফেষ্টিভেলত জুৰী সদস্য হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref>{{Cite web |title=Shahab Hosseini becomes a jury member at a Turkish festival |url=https://www.tabnak.ir/fa/news/982994/شهاب-حسینی-داور-جشنواره-ترکیه‌ای-شد |access-date=June 7, 2020 |website=Tabnak}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২০২২ চনত তেওঁ ৪০সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জুৰী বা নিৰ্ণায়ক হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=January 27, 2022 |title=Shahab Hosseini joins the jury of the Fajr Film Festival |url=https://www.khabaronline.ir/news/1597079/شهاب-حسینی-داور-جشنواره-فیلم-فجر-شد |access-date=January 29, 2022 |website=Khabar Online}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons}} *{{IMDb name|1486911}} *[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112260297 Shahab Hosseini] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250904085819/https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112260297 |date=2025-09-04 }} on [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian) *{{instagram|shahabeddin.hosseini}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:নাট্যকাৰ]] o3mzwljs9djq53pgkic3uzg2m7qvybz 0 137190 615557 610289 2026-07-03T15:56:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615557 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মজিদ বেহেস্তী | image = مجید بهشتی پشت صحنه بافته های رنج.jpg | caption = মজিদ বেহেস্তী (মাহবানো, ২০০১) | image_size = 300px | birth_place = কেৰমান, [[ইৰান]] | birth_date = {{Birth date and age|1955|10|22}}<ref name="test1">{{cite web|url=http://www.theater.ir/fa/artists.php?id=1455/|title=Majid Beheshti - Iran Theater|work=theater.ir|accessdate=3 July 2015}}</ref><ref name="test2">{{cite web|url=http://www.majid-beheshti.com/biography.html|title=biography|work=majid-beheshti.com|access-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150606230827/http://www.majid-beheshti.com/biography.html|archive-date=2015-06-06|url-status=dead|archivedate=2015-06-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150606230827/http://www.majid-beheshti.com/biography.html|deadurl=yes}}</ref> | occupation = অভিনেতা, টেলিভিছন পৰিচালক, টেলিভিছন প্ৰযোজক, থিয়েটাৰ পৰিচালক }} '''মজিদ বেহেস্তী''' ([[ফাৰ্চী]]: مجید بهشتی; জন্ম ২২ অক্টোবৰ, ১৯৫৫) এজন ইৰানী অভিনেতা, চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু থিয়েটাৰ পৰিচালক। তেওঁ বিভিন্ন টেলিভিছন ধাৰাবাহিকতো অভিনয় কৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰি তেওঁ আটাইতকৈ বেছি জনপ্ৰিয়তা আৰু খ্যাতি অৰ্জন কৰিছে।<ref name="test2"/> == জীৱনী == মজিদ বেহেস্তী এজন ইৰানী চলচ্চিত্ৰ আৰু থিয়েটাৰ পৰিচালক, যিয়ে ১৯৭০ চনৰেপৰা বহুতো চলচ্চিত্ৰ আৰু মঞ্চ নাটক পৰিচালনা কৰিছে।<ref name="test2"/> কেৰমান চহৰত কটোৱা তেওঁৰ শৈশৱকালৰেপৰাই থিয়েটাৰৰ প্ৰতি গভীৰ আগ্ৰহ আছিল। তেওঁ নিজৰ সপোনক অনুসৰণ কৰিছিল, যি আছিল থিয়েটাৰ আৰু টেলিভিছনত উচ্চ শিক্ষাগত ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰা। হাইস্কুলৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পাছত তেওঁ তেহৰাণ চহৰলৈ যায় আৰু তাৰপৰাই স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="test2"/> ১৯৭৮ চনত তেহৰাণৰ ড্ৰামেটিক আৰ্টছ বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰাৰপৰাই বেহেস্তীয়ে কেইবাজনো প্ৰখ্যাত অধ্যাপক যেনে: ড° ৰোকনেদিন খোচৰাভী, হামিদ সামান্দাৰিয়ান, ড° হোছেইন পাৰভাৰেশ আৰু বেহজাদ ফাৰাহানীৰ তত্ত্বাৱধানত নিজৰ নাট্য কলাৰ চৰ্চা কৰিছিল।<ref name="test2"/> ১৯৮২ চনত তেওঁ ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰান ব্ৰডকাষ্টিঙত বহুতো টিভি ধাৰাবাহিক আৰু চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="test1"/> তেওঁ ১৯৯৯ চনত ইৰানী চলচ্চিত্ৰ আৰু চিনেমাৰ আধাৰত ''ফিল্ম এণ্ড আৰ্ট'' নামৰ এখন আলোচনী প্ৰতিষ্ঠা কৰে। অৱশ্যে সাত বছৰৰ পাছত তেওঁ আলোচনীখন বন্ধ কৰি দিয়ে।<ref name="test2"/> তেওঁৰ কৰ্মজীৱনত তেওঁ ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰান ব্ৰডকাষ্টিঙৰ বাবে বহুতো বিখ্যাত টিভি শ্ব’ আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা কৰিছিল, যিবোৰ ইৰানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় টেলিভিছনত সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল। তেওঁ ২০০৫ চনত ইৰান ত্যাগ কৰে আৰু বৰ্তমান যুক্তৰাজ্যত বাস কৰে।<ref name="test3">{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=DgTUVUolYHA&spfreload=10|title=ادامه برخورد جمهوری اسلامی با سینماگران ایرانی - YouTube|date=19 November 2011|work=YouTube|accessdate=3 July 2015}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Official website|http://www.majid-beheshti.com/}} * {{IMDb name|7404356}} * [http://omid.listen2myradio.com/ Majid Beheshti in Omid Radio] * [http://theater.ir/fa/artists/1455/Majid Beheshti in Iran Theatre] * [http://festivalofarts.com/theatre/picture.php?/889 Majid Beheshti in Festival of Arts] * [http://en.ifilmtv.com/artist/Content/3928 Majid Beheshti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915064527/http://en.ifilmtv.com/Artist/Content/3928 |date=2019-09-15 }} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] e15qmoyg05qyqbl85hh3iirle5gai2r 0 137196 615653 610949 2026-07-04T10:10:43Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615653 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iranian journalist}} {{Use dmy dates|date=September 2023}} {{Infobox person | name = নাজিলা মাৰুফিয়ান | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | native_name = {{langx|fa|نازیلا معروفیان}} | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|2000|05|20|df=y}} | birth_place = [[ছাককেজ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | other_names = | occupation = সাংবাদিক | years_active = | known_for = মাহছা আমিনীৰ পিতৃৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ আৰু বাধ্যতামূলক হিজাবৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ | notable_works = }} '''নাজিলা মাৰুফিয়ান ({{lang-en| Nazila Maroufian}})''' (জন্ম: ২০ মে' ২০০০) এগৰাকী [[ইৰাণ]] নাগৰিক কৰ্মী, ৰাজনৈতিক বন্দী আৰু সাংবাদিক।[[ছাকজেজ]]।<ref>{{Cite web |title=Nazila Maroufian - Journalism |url=https://ipa.united4iran.org/en/prisoner/8213/ |access-date=2023-09-03 |website=ipa.united4iran.org}}</ref><ref>[https://www.i24news.tv/en/news/middle-east/iran-eastern-states/1691952449-iranian-reporter-who-interviewed-amini-s-father-freed-from-jailhttps://www.i24news.tv/en/news/middle-east/iran-eastern-states/1691952449-iranian-reporter-who-interviewed-amini-s-fat Iranian Reporter Who Interviewed Amini's Father], I24, August 13, 2023</ref><ref>{{Cite news |last=Cheeseman |first=Abbie |date=2023-08-18 |title=Iranian woman jailed for not wearing headscarf defies morality police once again |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/08/18/iran-woman-nazila-maroufian-release-no-hijab-mahsa-amini/ |access-date=2023-09-03 |issn=0307-1235}}</ref> ২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মাহছা আমিনিৰ প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰেপৰা কেইবাবাৰো গ্ৰেপ্তাৰ কৰি মুকলি কৰি দিয়া হৈছে। ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে ইভিন কাৰাগাৰত বন্দী হৈ আছিল। প্ৰথমে মাহছা জিনা আমিনিৰ পিতৃৰ কন্যাৰ মৃত্যুৰ সবিশেষ সন্দৰ্ভত সাক্ষাৎকাৰ লোৱাৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web |last= |date=2023-01-30 |title=Kurdish journalist convicted for interviewing Jina Mahsa Amini’s father |url=https://kurdistanhumanrights.org/en/news/prison-sentences/2023/01/30/kurdish-journalist-convicted-for-interviewing-mahsa-zhina-aminis-father/ |access-date=2023-09-03 |website=KHRN |language=en}}</ref><ref>Gulf Centre for Human Rights https://www.gc4hr.org Nazila Maroofian </ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা == মাৰুফিয়ান, ছাককেজত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু [[তেহৰান]]ত থাকে। আল্লামে তাবাতাবাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ''ইভেণ্ট ২৪'' আৰু ''মস্তাগেল অনলাইন''ৰ সাংবাদিক। <ref>{{Cite web |title=Iran: Kurdish Journalist Nazila Maroufian Arrested In Tehran |url=https://www.womeninjournalism.org/threats-all/iran-kurdish-journalist-nazila-maroufian-arrested-in-tehran |access-date=2023-09-03 |website=Coalition For Women in Journalism |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nazila Maroufian |url=https://www.igfm.de/nazila-maroufian/ |access-date=2023-09-03 |website=Internationale Gesellschaft für Menschenrechte (IGFM) |language=de-DE}}</ref> == সাংবাদিকতা আৰু কাৰাবাস == ===প্ৰথমে গ্ৰেপ্তাৰ আৰু কাৰাদণ্ড === মাৰুফিয়ানে ২০২২ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত মাহছা জিনা আমিনিৰ পিতৃ আমজাদ আমিনিৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ প্ৰকাশ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ কয় যে ইৰাণৰ নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ ভাবুকি দিছে। তেওঁ লগতে টুইট কৰিছিল:<ref name=":0">{{Cite web |title=maroofian%20n |url=https://twitter.com/maroofian%20n |access-date=2023-09-03 |website=X (formerly Twitter) |language=en}}</ref> "অৱশেষত মই মাহছা আমিনিৰ পিতৃৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰটো প্ৰকাশ কৰিলোঁ। এই সাক্ষাৎকাৰটো প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে মই মোষ্টাগেল অনলাইনক ধন্যবাদ জনাইছো। আন এটা কথা হ'ল মোৰ আত্মহত্যাৰ কোনো উদ্দেশ্য নাই আৰু মোৰ কোনো শাৰীৰিক ৰোগ নাই। মই এই টুইট থ্ৰেডত সাক্ষাৎকাৰটোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাবোৰ উজ্জ্বল কৰিম।" <ref name=":0" /> সাক্ষাৎকাৰটোত আমজাদ আমিনীয়ে কয় যে সহকাৰী চিকিৎসা পৰীক্ষকে আত্মহত্যাৰ কোনো উদ্দেশ্য নাই ছোৱালীজনীৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে "দেশৰ বাবে কি উপকাৰী" লিখিবলৈ ক'লে।<ref>[https://www.radiofarda.com/a/mahsa-amini-s-father-rejects-official-explanation-on-his-daughter-s-death/32091931.html Mahsa Amini's father: The Deputy Medical Examiner said that we will write whatever is good for the country], Radio Farda, October 19, 2022</ref><ref>[https://www.mardomsalari.ir/news/177843/%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%B3%D8%A7-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%85-%D9%87%D8%B1%DA% Mahsa Amini's father: The forensic doctor said that I can do whatever I want in my report...]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Mardomsalari.ir, October 19, 2022</ref><ref>[https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=255603 Mahsa Amini's father: The deputy coroner said whatever is good for the country]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Peykeiran.com, October 19, 2022</ref> ২০২২ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত মাৰুফিয়ানক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়, আৰু ইভিন কাৰাগাৰৰ ২০৯ নং ডিটেনচন চেণ্টাৰলৈ বদলি কৰা হয় <ref>[https://kurdpa.net/en/news/2023/01/35 Nazila Maroufian was sentenced to two years of imprisonment], Kurdpa, January 29, 2023</ref><ref>[https://iranwire.com/en/journalism-is-not-a-crime/111608-iranian-police-arrested-journalist-nazila-maroufian/ Iranian Police Arrested Journalist Nazila Maroufian], IranWire, October 30, 2022</ref> ২০২৩ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত মাৰুফিয়ানৰ হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হোৱাত চিকিৎসালয়লৈ লৈ যোৱা হয়। ২০২৩ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত মাৰৌফিয়ানে ৰিপ’ৰ্ট কৰিছিল যে ন্যায়াধীশ আফছাৰীৰ আদালতৰদ্বাৰা তেওঁক দুবছৰৰ কাৰাদণ্ড, পাঁচ বছৰৰ বাবে কাৰ্ফিউ আৰু ১.৫ কোটি টমান জৰিমনা বিহা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Iran journalist Nazila Maroufian arrested again for defying headscarf law: report |url=https://www.newarab.com/news/iran-journalist-rearrested-defying-headscarf-law?amp=1 |access-date=2023-09-03 |website=New Arab |language=en}}</ref> === কামৰপৰা বৰ্খাস্ত === ২০২৩ চনৰ মে’ মাহত মাৰুফিয়ানে ঘোষণা কৰিছিল যে বিশেষ ইউনিট এজেণ্টৰদ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতনৰ কথা উদঙাই দিয়াৰ বাবে তেওঁক চাকৰিৰপৰা বৰ্খাস্ত কৰা হৈছে। তেওঁ এই পৰিস্থিতিক আত্মহত্যা বা প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে মিল থকা বুলি অভিহিত কৰে আৰু যিকোনো পৰিস্থিতিত তেওঁ ইৰাণতে থাকিব বুলি জোৰ দিয়ে। === পৰৱৰ্তী গ্ৰেপ্তাৰ === ২০২৩ চনৰ ৮ জুলাইত ইৰাণৰ বাধ্যতামূলক হিজাব আইন উলংঘা কৰাৰ অপৰাধত মাৰুফিয়ানক পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ইভিন কাৰাগাৰলৈ বদলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলে তেওঁৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি তেওঁৰ লেপটপ আৰু ফোন জব্দ কৰি ঘৰত তালাচী চলায় আৰু ৮ জুলাইত অভিযুক্তৰ কাৰ্যালয়ত হাজিৰ হ'বলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite news |last=AFP |title=Iran reporter defiant after release from prison for posting photo without headscarf |url=https://www.timesofisrael.com/iran-reporter-defiant-after-release-from-prison-for-posting-photo-without-headscarf/ |access-date=2023-09-03 |website=[[The Times of Israel]] |language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> মাৰুফিয়ানক পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ পাছত ২০২৩ চনৰ ১২ জুলাইত সাংবাদিক সুৰক্ষা সমিতিয়ে এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰি তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰক তীব্ৰ গৰিহণা দিয়ে আৰু বিনাচৰ্তে মুক্তিৰ দাবী জনায়।<ref>[https://azureserv.com/a/authorities-rearrest-journalist-nazila-maroofian---committee-to-protect-journalists/7177124.html?%20cpo=aHR0cHM6Ly9pci52b2FuZXdzLmNvbQ The Committee to Protect Journalists demanded the "unconditional" release of investigative journalist Nazila Maroufian.]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, VOA farsi, July 12, 2023</ref> ২০২৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইৰাণীৰ আন এজন কৰ্মী তথা সংগীতজ্ঞ মেহদি ইয়াৰাহীক সমৰ্থন কৰাৰ অপৰাধত চতুৰ্থবাৰৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ হয়।<ref>{{Cite web |title=The re-arrest of Nazila Maroufian, along with her mother, has raised concerns regarding the situation of the journalist in prison |url=https://hengaw.net/en/news/2023/08/the-re-arrest-of-nazila-maroufian-along-with-her-mother-has-raised-concerns-regarding-the-situation-of-the-journalist-in-prison |access-date=2023-09-03 |website=Hengaw |language=ku-Arab}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Journalist Nazila Maroufian Re-Arrested in Tehran |url=https://www.en-hrana.org/journalist-nazila-maroufian-re-arrested-in-tehran/ |access-date=2023-09-03 |website=Hrana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Nazila Maroufian, journaliste iranienne ayant interviewé le père de Mahsa Amini, arrêtée pour non port du voile |url=https://www.marieclaire.fr/nazila-maroufian-journaliste-iranienne-ayant-interviewe-le-pere-de-mahsa-amini-arretee-pour-non-port-du-voile,1458965.asp |access-date=2023-09-03 |website=Marie Claire |language=fr}}</ref> ==বলপূৰ্বক প্ৰস্থান== মাৰুফিয়ানে কয় যে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা [[ইৰাণ]]ৰ চৰকাৰী এজেণ্টে তেওঁক শেষবাৰৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ সময়ত যৌন নিৰ্যাতন চলাইছিল।ইৰাণৰ বাহিৰৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা তেহৰাণৰ ইভিন কাৰাগাৰৰ পৰা প্ৰকাশ কৰা অডিঅ’ বাৰ্তাত ইৰাণৰ ইৰাণ ইণ্টাৰনেশ্যনেল আৰু ৰেডিঅ’ ফাৰ্দাৰ লগতে কুৰ্দিস্তান হিউমেন ৰাইটছ নেটৱৰ্ক (কে এইচ আৰ এন) আৰু চেণ্টাৰ ফৰ হিউমেন ৰাইটছ ইন ইৰাণ (চি এইচ আৰ আই) আদিয়ে প্ৰকাশ কৰা অডিঅ’ বাৰ্তাত কয় যে, "মোৰ ওপৰত যৌন নিৰ্যাতন চলোৱা হৈছিল।" <ref>[https://www.voanews.com/a/iran-journalist-says-she-was-sexually-assaulted-during-arrest/7257161.html Iran Journalist Says She Was Sexually Assaulted During..], VOA, September 6, 2023</ref> ইৰাণৰপৰা [[ইৰাক]]ৰ কুৰ্দিস্তানলৈ আৰু তাৰ পাছত [[ফ্ৰান্স]]লৈও গৈছিল কাৰণ ইৰাণৰ চৰকাৰী এজেণ্টে মাকক হত্যা কৰা হ’ব বুলি কৈছিল।<ref>[https://www.france24.com/en/live-news/20230906-iran-journalist-says-was-sexually-assaulted-during-arrest Iran journalist says was sexually assaulted during arrest..], France 24, September 6, 2023</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Maroufian, Nazila}} [[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] qopox6bhhxjfy1q96odw2dgemr3jpu7 615654 615653 2026-07-04T10:11:04Z নৰুনা বৰুৱা 44897 615654 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iranian journalist}} {{Use dmy dates|date=September 2023}} {{Infobox person | name = নাজিলা মাৰুফিয়ান | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | native_name = {{langx|fa|نازیلا معروفیان}} | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|2000|05|20|df=y}} | birth_place = [[ছাককেজ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | other_names = | occupation = সাংবাদিক | years_active = | known_for = মাহছা আমিনীৰ পিতৃৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ আৰু বাধ্যতামূলক হিজাবৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ | notable_works = }} '''নাজিলা মাৰুফিয়ান ({{lang-en| Nazila Maroufian}})''' (জন্ম: ২০ মে' ২০০০) এগৰাকী [[ইৰাণ]] নাগৰিক কৰ্মী, ৰাজনৈতিক বন্দী আৰু সাংবাদিক।<ref>{{Cite web |title=Nazila Maroufian - Journalism |url=https://ipa.united4iran.org/en/prisoner/8213/ |access-date=2023-09-03 |website=ipa.united4iran.org}}</ref><ref>[https://www.i24news.tv/en/news/middle-east/iran-eastern-states/1691952449-iranian-reporter-who-interviewed-amini-s-father-freed-from-jailhttps://www.i24news.tv/en/news/middle-east/iran-eastern-states/1691952449-iranian-reporter-who-interviewed-amini-s-fat Iranian Reporter Who Interviewed Amini's Father], I24, August 13, 2023</ref><ref>{{Cite news |last=Cheeseman |first=Abbie |date=2023-08-18 |title=Iranian woman jailed for not wearing headscarf defies morality police once again |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/08/18/iran-woman-nazila-maroufian-release-no-hijab-mahsa-amini/ |access-date=2023-09-03 |issn=0307-1235}}</ref> ২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মাহছা আমিনিৰ প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰেপৰা কেইবাবাৰো গ্ৰেপ্তাৰ কৰি মুকলি কৰি দিয়া হৈছে। ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে ইভিন কাৰাগাৰত বন্দী হৈ আছিল। প্ৰথমে মাহছা জিনা আমিনিৰ পিতৃৰ কন্যাৰ মৃত্যুৰ সবিশেষ সন্দৰ্ভত সাক্ষাৎকাৰ লোৱাৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web |last= |date=2023-01-30 |title=Kurdish journalist convicted for interviewing Jina Mahsa Amini’s father |url=https://kurdistanhumanrights.org/en/news/prison-sentences/2023/01/30/kurdish-journalist-convicted-for-interviewing-mahsa-zhina-aminis-father/ |access-date=2023-09-03 |website=KHRN |language=en}}</ref><ref>Gulf Centre for Human Rights https://www.gc4hr.org Nazila Maroofian </ref> == প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা == মাৰুফিয়ান, ছাককেজত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু [[তেহৰান]]ত থাকে। আল্লামে তাবাতাবাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ''ইভেণ্ট ২৪'' আৰু ''মস্তাগেল অনলাইন''ৰ সাংবাদিক। <ref>{{Cite web |title=Iran: Kurdish Journalist Nazila Maroufian Arrested In Tehran |url=https://www.womeninjournalism.org/threats-all/iran-kurdish-journalist-nazila-maroufian-arrested-in-tehran |access-date=2023-09-03 |website=Coalition For Women in Journalism |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nazila Maroufian |url=https://www.igfm.de/nazila-maroufian/ |access-date=2023-09-03 |website=Internationale Gesellschaft für Menschenrechte (IGFM) |language=de-DE}}</ref> == সাংবাদিকতা আৰু কাৰাবাস == ===প্ৰথমে গ্ৰেপ্তাৰ আৰু কাৰাদণ্ড === মাৰুফিয়ানে ২০২২ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত মাহছা জিনা আমিনিৰ পিতৃ আমজাদ আমিনিৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ প্ৰকাশ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ কয় যে ইৰাণৰ নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ ভাবুকি দিছে। তেওঁ লগতে টুইট কৰিছিল:<ref name=":0">{{Cite web |title=maroofian%20n |url=https://twitter.com/maroofian%20n |access-date=2023-09-03 |website=X (formerly Twitter) |language=en}}</ref> "অৱশেষত মই মাহছা আমিনিৰ পিতৃৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰটো প্ৰকাশ কৰিলোঁ। এই সাক্ষাৎকাৰটো প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে মই মোষ্টাগেল অনলাইনক ধন্যবাদ জনাইছো। আন এটা কথা হ'ল মোৰ আত্মহত্যাৰ কোনো উদ্দেশ্য নাই আৰু মোৰ কোনো শাৰীৰিক ৰোগ নাই। মই এই টুইট থ্ৰেডত সাক্ষাৎকাৰটোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাবোৰ উজ্জ্বল কৰিম।" <ref name=":0" /> সাক্ষাৎকাৰটোত আমজাদ আমিনীয়ে কয় যে সহকাৰী চিকিৎসা পৰীক্ষকে আত্মহত্যাৰ কোনো উদ্দেশ্য নাই ছোৱালীজনীৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে "দেশৰ বাবে কি উপকাৰী" লিখিবলৈ ক'লে।<ref>[https://www.radiofarda.com/a/mahsa-amini-s-father-rejects-official-explanation-on-his-daughter-s-death/32091931.html Mahsa Amini's father: The Deputy Medical Examiner said that we will write whatever is good for the country], Radio Farda, October 19, 2022</ref><ref>[https://www.mardomsalari.ir/news/177843/%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%B3%D8%A7-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%85-%D9%87%D8%B1%DA% Mahsa Amini's father: The forensic doctor said that I can do whatever I want in my report...]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Mardomsalari.ir, October 19, 2022</ref><ref>[https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=255603 Mahsa Amini's father: The deputy coroner said whatever is good for the country]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Peykeiran.com, October 19, 2022</ref> ২০২২ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত মাৰুফিয়ানক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়, আৰু ইভিন কাৰাগাৰৰ ২০৯ নং ডিটেনচন চেণ্টাৰলৈ বদলি কৰা হয় <ref>[https://kurdpa.net/en/news/2023/01/35 Nazila Maroufian was sentenced to two years of imprisonment], Kurdpa, January 29, 2023</ref><ref>[https://iranwire.com/en/journalism-is-not-a-crime/111608-iranian-police-arrested-journalist-nazila-maroufian/ Iranian Police Arrested Journalist Nazila Maroufian], IranWire, October 30, 2022</ref> ২০২৩ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত মাৰুফিয়ানৰ হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হোৱাত চিকিৎসালয়লৈ লৈ যোৱা হয়। ২০২৩ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত মাৰৌফিয়ানে ৰিপ’ৰ্ট কৰিছিল যে ন্যায়াধীশ আফছাৰীৰ আদালতৰদ্বাৰা তেওঁক দুবছৰৰ কাৰাদণ্ড, পাঁচ বছৰৰ বাবে কাৰ্ফিউ আৰু ১.৫ কোটি টমান জৰিমনা বিহা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Iran journalist Nazila Maroufian arrested again for defying headscarf law: report |url=https://www.newarab.com/news/iran-journalist-rearrested-defying-headscarf-law?amp=1 |access-date=2023-09-03 |website=New Arab |language=en}}</ref> === কামৰপৰা বৰ্খাস্ত === ২০২৩ চনৰ মে’ মাহত মাৰুফিয়ানে ঘোষণা কৰিছিল যে বিশেষ ইউনিট এজেণ্টৰদ্বাৰা যৌন নিৰ্যাতনৰ কথা উদঙাই দিয়াৰ বাবে তেওঁক চাকৰিৰপৰা বৰ্খাস্ত কৰা হৈছে। তেওঁ এই পৰিস্থিতিক আত্মহত্যা বা প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে মিল থকা বুলি অভিহিত কৰে আৰু যিকোনো পৰিস্থিতিত তেওঁ ইৰাণতে থাকিব বুলি জোৰ দিয়ে। === পৰৱৰ্তী গ্ৰেপ্তাৰ === ২০২৩ চনৰ ৮ জুলাইত ইৰাণৰ বাধ্যতামূলক হিজাব আইন উলংঘা কৰাৰ অপৰাধত মাৰুফিয়ানক পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ইভিন কাৰাগাৰলৈ বদলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলে তেওঁৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি তেওঁৰ লেপটপ আৰু ফোন জব্দ কৰি ঘৰত তালাচী চলায় আৰু ৮ জুলাইত অভিযুক্তৰ কাৰ্যালয়ত হাজিৰ হ'বলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite news |last=AFP |title=Iran reporter defiant after release from prison for posting photo without headscarf |url=https://www.timesofisrael.com/iran-reporter-defiant-after-release-from-prison-for-posting-photo-without-headscarf/ |access-date=2023-09-03 |website=[[The Times of Israel]] |language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> মাৰুফিয়ানক পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ পাছত ২০২৩ চনৰ ১২ জুলাইত সাংবাদিক সুৰক্ষা সমিতিয়ে এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰি তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰক তীব্ৰ গৰিহণা দিয়ে আৰু বিনাচৰ্তে মুক্তিৰ দাবী জনায়।<ref>[https://azureserv.com/a/authorities-rearrest-journalist-nazila-maroofian---committee-to-protect-journalists/7177124.html?%20cpo=aHR0cHM6Ly9pci52b2FuZXdzLmNvbQ The Committee to Protect Journalists demanded the "unconditional" release of investigative journalist Nazila Maroufian.]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, VOA farsi, July 12, 2023</ref> ২০২৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইৰাণীৰ আন এজন কৰ্মী তথা সংগীতজ্ঞ মেহদি ইয়াৰাহীক সমৰ্থন কৰাৰ অপৰাধত চতুৰ্থবাৰৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ হয়।<ref>{{Cite web |title=The re-arrest of Nazila Maroufian, along with her mother, has raised concerns regarding the situation of the journalist in prison |url=https://hengaw.net/en/news/2023/08/the-re-arrest-of-nazila-maroufian-along-with-her-mother-has-raised-concerns-regarding-the-situation-of-the-journalist-in-prison |access-date=2023-09-03 |website=Hengaw |language=ku-Arab}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Journalist Nazila Maroufian Re-Arrested in Tehran |url=https://www.en-hrana.org/journalist-nazila-maroufian-re-arrested-in-tehran/ |access-date=2023-09-03 |website=Hrana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-08-31 |title=Nazila Maroufian, journaliste iranienne ayant interviewé le père de Mahsa Amini, arrêtée pour non port du voile |url=https://www.marieclaire.fr/nazila-maroufian-journaliste-iranienne-ayant-interviewe-le-pere-de-mahsa-amini-arretee-pour-non-port-du-voile,1458965.asp |access-date=2023-09-03 |website=Marie Claire |language=fr}}</ref> ==বলপূৰ্বক প্ৰস্থান== মাৰুফিয়ানে কয় যে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা [[ইৰাণ]]ৰ চৰকাৰী এজেণ্টে তেওঁক শেষবাৰৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ সময়ত যৌন নিৰ্যাতন চলাইছিল।ইৰাণৰ বাহিৰৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা তেহৰাণৰ ইভিন কাৰাগাৰৰ পৰা প্ৰকাশ কৰা অডিঅ’ বাৰ্তাত ইৰাণৰ ইৰাণ ইণ্টাৰনেশ্যনেল আৰু ৰেডিঅ’ ফাৰ্দাৰ লগতে কুৰ্দিস্তান হিউমেন ৰাইটছ নেটৱৰ্ক (কে এইচ আৰ এন) আৰু চেণ্টাৰ ফৰ হিউমেন ৰাইটছ ইন ইৰাণ (চি এইচ আৰ আই) আদিয়ে প্ৰকাশ কৰা অডিঅ’ বাৰ্তাত কয় যে, "মোৰ ওপৰত যৌন নিৰ্যাতন চলোৱা হৈছিল।" <ref>[https://www.voanews.com/a/iran-journalist-says-she-was-sexually-assaulted-during-arrest/7257161.html Iran Journalist Says She Was Sexually Assaulted During..], VOA, September 6, 2023</ref> ইৰাণৰপৰা [[ইৰাক]]ৰ কুৰ্দিস্তানলৈ আৰু তাৰ পাছত [[ফ্ৰান্স]]লৈও গৈছিল কাৰণ ইৰাণৰ চৰকাৰী এজেণ্টে মাকক হত্যা কৰা হ’ব বুলি কৈছিল।<ref>[https://www.france24.com/en/live-news/20230906-iran-journalist-says-was-sexually-assaulted-during-arrest Iran journalist says was sexually assaulted during arrest..], France 24, September 6, 2023</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Maroufian, Nazila}} [[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]] dndni15u73unbj97d7t5cksqjy4eu77 2 137264 615619 615310 2026-07-04T03:11:27Z ManjurKhan 18997 /* সৃষ্টি কৰা পৃষ্ঠাবোৰ */ 615619 wikitext text/x-wiki {{Infobox user <!-- INFOBOX FORMATTING --------> | abovecolor = #CCCCFF | color = #87CEEB | fontcolor = | abovefontcolor = #000000 | headerfontcolor = | tablecolor = #FFFFFF <!-- LEAD INFORMATION ----------> | title = মনজুৰ আলম খান | status = | image = | image_size = 250px | image_caption = Rangpo, Sikkim | image_width = | name = মনজুৰ আলম খান | birthname = | real_name = | gender = | languages = | birthdate = {{birth date and age|df=yes|2001|10|18}} | birthplace = | location = | country = ভাৰত | timezone = | current_time = [[গ্ৰীনউইছ মান সময়+০৫:৩০]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | marital status = | spouse = | girlfriend = | boyfriend = | children = | siblings = | pets = | occupation = | employer = | education = | primaryschool = | intschool = | highschool = | college = | university = | classes = | hobbies = | religion = [[ইছলাম]] | politics = | aliases = | phonemodel = | movies = | shows = | books = Tunga Bhadrar Tire | interests = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | blog = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = mrmanjur552@gmail.com | icq = | aim = | gtalk = | jabber = | skype = | msn = | yahoo = | mac = | irc = | facebook = | google+ = | instagram = | linkedin = | pinterest = | twitter = | youtube = | joined_date = | first_edit = | edit_count = | permissions = | signature = }} [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]ৰ মোৰ সদস্যপৃষ্ঠালৈ আপোনাক স্বাগতম। ==সৃষ্টি কৰা পৃষ্ঠাবোৰ== <div style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> # [[নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] # [[গোসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দতমা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[পৰ্বতঝোৰা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)]] # [[গোলোকগঞ্জ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গৌৰীপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিলাসীপাৰা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৱালপাৰা পশ্চিম বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৱালপাৰা পূব বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দুধনৈ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চিদলী-চিৰাং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিজনী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[সংসদ সদস্য, লোকসভা]] # [[ভৱনীপুৰ–সৰভোগ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চেঙা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বৰপেটা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[পাকাবেতবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ছমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বকো-ছয়গাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[অষ্টাদশ লোকসভা]] # [[পলাশবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[হাজো-শুৱালকুছি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কমলপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দিছপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ডিমৰীয়া বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নিউ গুৱাহাটী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নামনি অসম সংমণ্ডল]] # [[গুৱাহাটী চেণ্ট্ৰেল বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বৰক্ষেত্ৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নলবাৰী বিধানসভা সমষ্টি]] # [[টিহু বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মানাহ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বাক্সা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[গোৰেশ্বৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ভেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ওদালগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মাজবাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[টংলা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ছিপাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মঙলদৈ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[দলগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[জাগীৰোড বিধানসভা সমষ্টি]] # [[লাহৰিঘাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মৰিগাঁও বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ধিং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ৰূপহীহাট বিধানসভা সমষ্টি]] # [[কলিয়াবৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[চামগুৰি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বঢ়মপুৰ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[নগাঁও–বটদ্ৰৱা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ৰহা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[বিন্নাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি]] # [[হোজাই বিধানসভা সমষ্টি]] # [[লামডিং বিধানসভা সমষ্টি]] # [[ঢেকীয়াজুলি বিধানসভা সমষ্টি]] </div> fo5e3pcff3pfp50klsu51y3yqfa2ucm 0 137466 615555 615349 2026-07-03T15:37:51Z যদুমণি 32127 /* ৰঘুপতি ভেংকাইয়া বঁটা */ 615555 wikitext text/x-wiki {{Short description|তেলেগু চিনেমা আৰু টেলিভিছনৰ বাৰ্ষিক বঁটা (১৯৬৪–২০১৬)}} {{Infobox award |name = নন্দী বঁটা |current_awards = ২০১৬ চনৰ নন্দী বঁটা |image = NandiAwards.jpg |caption = |awarded_for = চিনেমাৰ কৃতিত্বত উৎকৃষ্টতা বাবে <br /> তেলেগু চিনেমা<br />তেলেগু নাট্যমঞ্চ<br /> তেলেগু দূৰদৰ্শন |presenter = অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন আৰু নাট্য উন্নয়ন নিগম<ref>{{cite news|url=http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|title=Government announces Nandi Awards committee members|publisher=Ragalahari.com|date=23 December 2007|access-date=13 October 2012|archive-date=4 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304014909/http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|url-status=dead|archivedate=4 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304014909/http://www.ragalahari.com/news/3238/government-announces-nandi-awards-committee-members.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref name="auto">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/nandi-awards-2012-and-2013-rajamouli-ilayaraja-samantha-and-prabhas-emerge-winners-4549659/|title=Nandi Awards 2012 and 2013: Rajamouli, Ilayaraja, Samantha and Prabhas emerge winners|date=1 March 2017}}</ref> |sponsor = [[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]] |country = ভাৰত |website = {{URL|https://www.apsftvtdc.in/nandi-awards.html|apsftvtdc.in/nandi-awards}} |status=সক্ৰিয় |established=১৯৬৪ |firstawarded=১৯৬৪ |lastawarded=২০১৬ }} '''নন্দী বঁটা ({{lang-en|Nandi Award}})'''হৈছে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা এক বাৰ্ষিক বঁটা, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে তেলেগু চিনেমা, নাট্যমঞ্চ আৰু দূৰদৰ্শন ক্ষেত্ৰৰ উৎকৃষ্টতাক, লগতে ভাৰতীয় চিনেমালৈ আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা সাধনাৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা। তেলেগু সমাজৰ এক সাংস্কৃতিক আৰু ঐতিহাসিক প্ৰতীক হিচাপে পৰিচিত লেপাক্ষিত থকা হিন্দু ধৰ্মৰ পৱিত্ৰ ষাঁড় নন্দীৰ একশিলা ভাস্কৰ্যৰ নামেৰে এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। নন্দী বঁটাক চাৰিটা স্তৰত ভাগ কৰা হৈছিল: স্বৰ্ণম (সোণ), ৰাজতম (ৰূপ), কামস্যাম (ব্ৰঞ্জ), আৰু ৰাগী (তাম)। চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন বঁটাৰ উপৰি তেলেগু থিয়েটাৰত সামাজিক, পৌৰাণিক আৰু কাব্যিক নাটকৰ অসাধাৰণ অৱদানক সন্মান জনাই চৰকাৰে নন্দী নাটকোৎসৱ বঁটাও প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|last=Kavirayani|first=Suresh|date=13 October 2012|title=2011 Nandi Awards winners list|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/2011-Nandi-Awards-winners-list/articleshow/16797289.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627090518/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34430644_1_sri-rama-rajyam-dookudu-jai-bolo-telangana|archive-date=27 June 2013|access-date=13 October 2012|work=[[The Times of India]]|agency=TNN}}</ref><ref>{{cite news|date=11 November 2010|title=ETV, SVBC, DD sweep Nandi awards|url=http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158730400.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530134847/http://www.hindu.com/2010/11/11/stories/2010111158730400.htm|archive-date=30 May 2013|access-date=13 October 2012|work=[[The Hindu]]}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৬৪ চনৰপৰা অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত তেলেগু ভাষাত নিৰ্মিত শ্ৰেষ্ঠ ছবিক স্বীকৃতি আৰু প্ৰশংসাৰ বাবে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে নন্দী চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ দায়িত্ব দিছিল। চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ উদ্দেশ্য হৈছে সাংস্কৃতিক, শৈক্ষিক, আৰু সামাজিক প্ৰাসংগিকতা বহন কৰা উচ্চ কাৰিকৰী উৎকৰ্ষ আৰু নান্দনিক মূল্যবোধৰ সৈতে তেলেগু ভাষাত ছবি নিৰ্মাণক উৎসাহিত কৰা আৰু লগতে জাতিটোৰ সংহতি আৰু ঐক্যক প্ৰসাৰ কৰা। প্ৰতি বছৰে বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল আৰু উগাদী, তেলেগু নৱবৰ্ষৰদিনা ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত প্ৰদান কৰা হৈছিল। চৰকাৰে নন্দী বঁটা প্ৰদানৰ সৈতে জড়িত কাৰ্য্যকলাপটো চলচ্চিত্ৰ টেলিভিছন আৰু থিয়েটাৰ উন্নয়ন নিগমলৈ হস্তান্তৰ কৰিছিল। ১৯৯৮ চনৰপৰা তেওঁলোকৰদ্বাৰা এই বঁটা প্ৰদানৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি, ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতিৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি, শিশু ছবি, তথ্যচিত্ৰ, শিক্ষামূলক ছবি, আৰু তেলেগু ভাষাত তেলেগু চিনেমাৰ ওপৰত তেলেগু চিনেমাৰ কিতাপ/লেখাৰ শাখাত শ্ৰেষ্ঠ ছবি, প্ৰযোজক, পৰিচালক, শিল্পী, আৰু কাৰিকৰী বিদ্যাবিদৰ বাবে বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। সাধাৰণতে পদক, প্ৰশংসাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰৰ উপৰি সোণালী নন্দি, ৰূপালী নন্দী, ব্ৰঞ্জৰ নন্দী, আৰু তামৰ নন্দীৰ ৰূপত বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf|title=నంది అవార్డు విజేతల పరంపర (1964–2008)|trans-title=A series of Nandi Award Winners (1964–2008)|publisher=[[Andhra Pradesh (magazine)|Information & Public Relations of Andhra Pradesh]]|access-date=21 August 2020|language=Telugu}}</ref> == নিৰ্বাচনৰ মাপকাঠী == প্ৰতি বছৰে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰৰদ্বাৰা নিযুক্ত ৰাজ্যিক পেনেলে বিজয়ী প্ৰৱেশ পত্ৰ নিৰ্বাচন কৰে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বঁটা প্ৰদান কৰে। নিয়মৰ এখন নথিত প্ৰতি বছৰে নিয়মৰ তালিকা দাখিল কৰা হৈছিল। যোগ্যতাৰ মাপকাঠীত বহুতো দফা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ছবিখন আৰু বিশেষকৈ প্ৰতিযোগিতাত প্ৰৱেশ কৰা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিসমূহ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু তেলেংগানাত নিৰ্মাণ কৰা উচিত বুলি প্ৰত্যক্ষ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু বিদেশী সত্তাৰ সৈতে জড়িত সহ-প্ৰডাকচনৰ ক্ষেত্ৰত ছবিখনে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ যিমান চৰ্ত পূৰণ কৰিব লাগে সিমানেই চৰ্ত আছিল।<ref>{{cite news|date=12 November 2006|title=Front Page: Nandi awards for 2005 announced|url=http://www.hindu.com/2006/11/12/stories/2006111217510100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20061203043043/http://www.hindu.com/2006/11/12/stories/2006111217510100.htm|url-status=dead|archive-date=3 December 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=13 October 2012}}</ref> জুৰীৰ বিবেচনাৰ বাবে যোগ্য হ’বলৈ হ’লে ১ জানুৱাৰীৰপৰা ৩১ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত চেণ্ট্ৰেল ব’ৰ্ড অৱ ফিল্ম চাৰ্টিফিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত হ’ব লাগিছিল। কোনখন ছবি বিবেচনাৰ বাবে বাছনি কৰা হয় আৰু শেষত কোনখন ছবিয়ে বঁটা লাভ কৰে তাৰ ওপৰত চৰকাৰৰ প্ৰভাৱ নাছিল। কিন্তু কঠোৰ মাপকাঠী আছিল যিয়ে কোনো ছবি জুৰী পেনেলৰ বিবেচনাৰ বাবে যোগ্য নে নহয় সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|date=17 June 2004|title=Andhra Pradesh / Hyderabad News: Nandi Natakotsavam from June 19|url=http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20040804010734/http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|url-status=dead|archive-date=4 August 2004|work=[[The Hindu]]|access-date=13 October 2012|archivedate=4 August 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040804010734/http://www.hindu.com/2004/06/17/stories/2004061713090300.htm|deadurl=yes}}</ref> == সন্মানীয় বঁটা – সোণ == === ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা === মূল প্ৰবন্ধ: [[ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা]] ৰঘুপতি ভেংকয়া নাইডুৰ নামেৰে এই বঁটাটো প্ৰতি বছৰে প্ৰদান কৰা হয় "তেলেগু চিনেমালৈ তেওঁৰ অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক।" (১৯৮০ চনৰ পৰা)।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Raghupathi Venkaiah Awardees|url=https://www.apsftvtdc.in/raghupathi-Venkaiah-Awardees.html|access-date=3 January 2021|website=Andhra Pradesh State Film, Television & Theatre Development Corporation}}</ref> === এন. টি. আৰ. ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === মূল প্ৰবন্ধ: [[এন. টি. আৰ. ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা]] এন টি আৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাটো প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী তথা অভিনেতা এন টি ৰামা ৰাওৰ স্মৃতিত ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক "ভাৰতীয় চিনেমাৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱাৰ বাবে প্ৰতি বছৰে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্বক" প্ৰদান কৰা হয়। (১৯৯৬ চনৰ পৰা)।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html|website=APSFTVTDC|access-date=3 January 2021}}</ref> === বি এন ৰেড্ডী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === এই বঁটাটো পৰিচালক বি এন ৰেডীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে আৰু ২০০৯ চনৰপৰা বছৰি "ভাৰতীয় চিনেমাৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশত অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক"ক প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=B N REDDY NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/bn-reddy-national-film-award.html|website=APSFTVTDC|access-date=3 January 2021}}</ref> * ২০০৮: কে বি তিলক (পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক)<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2010/03/17/stories/2010031761470100.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323003638/http://www.hindu.com/2010/03/17/stories/2010031761470100.htm|url-status=dead|archive-date=23 March 2010|title=Nandi Award for Ravi Teja, Swati|date=17 March 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=22 March 2010}}</ref> * ২০০৯: কে ৰাঘবেন্দ্ৰ ৰাও (চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক) {{Citation needed|date=October 2025}} * ২০১১: শ্যাম বেনেগাল (চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক)<ref name="autogenerated1">[[Eenadu]] daily, Eeenadu Cinema, Page 10, Nandi lifetime achievement awards, retrieved, 24 March 2013.</ref> * ২০১২: সিংগীতম শ্ৰীনিবাস ৰাও (পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক)<ref name="auto1">{{cite web|date=5 April 2017|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|website=[[The Hindu]]}}</ref> * ২০১৩: এ কোডাণ্ডাৰমি ৰেড্ডী (পৰিচালক)<ref name="auto12">{{cite web|date=5 April 2017|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|website=[[The Hindu]]}}</ref> * ২০১৪: এছ এছ ৰাজামৌলি (পৰিচালক) * ২০১৫: ত্ৰিবিক্ৰম শ্ৰীনিবাস (পৰিচালক) * ২০১৬: বয়পতি শ্ৰীনু (পৰিচালক)<ref>[https://www.chitramala.in/nandi-awards-winners-list-2014-2015-2016-255062.htmlNandi Awards Winners List For 2014, 2015 and 2016]{{dead link|date=April 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === নাগিৰেদ্দি–চক্ৰপানী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাগী ৰেদ্দি আৰু চক্ৰপাণিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই বঁটা ২০০৯ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে "ভাৰতীয় চিনেমাৰ অসাধাৰণ বৃদ্ধি আৰু বিকাশৰ বাবে চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ এজন বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক বা লেখক বা কাৰিকৰী বা আন্তঃগাঁথনি প্ৰদানকাৰী"ক প্ৰদান কৰা হয়। বঁটাপ্ৰাপকজনে ২ লাখ টকাৰ নগদ মূল্য, বিশেষ স্মৃতিচিহ্ন, উদ্ধৃতি আৰু চাদৰ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=NAGIREDDY & CHAKRAPANI NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/nagireddy-chakrapani-national-film-award.html|access-date=3 January 2021|website=APSFTVTDC}}</ref> * ২০০৮: অক্কিনেনী ৰমেশ প্ৰসাদ – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) * ২০০৯: ৰামোজী ৰাও – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক) * ২০১০: এম.ছাৰাৱনন আৰু বালাসুব্ৰমণিয়ান * ২০১১: জি আদিশাগিৰি ৰাও – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="autogenerated1" /> * ২০১২: ডগ্গুবাতি সুৰেশ বাবু – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="auto1" /> * ২০১৩: দিল ৰাজু – (চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক)<ref name="auto1" /> * ২০১৪: আৰ নাৰায়ণ ৰেড্ডী (প্ৰযোজক) * ২০১৫: এম এম কিৰাভানী (সংগীত পৰিচালক) * ২০১৬: কে.এছ.ৰামা ৰাও (প্ৰযোজক)<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/13-nandi-awards-for-baahubali/articleshow/61655551.cms|title=Andhra Pradesh government announces Nandi awards for 2014–2016}}</ref> == সোণ == * শ্ৰেষ্ঠ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি – সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জ: ১৯৬৪ চনৰ পৰা * ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতিৰ ওপৰত এখন ছবিৰ বাবে সৰোজিনী দেৱী বঁটা: ১৯৮৩ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ শিশু ছবি – সোণ আৰু ৰূপ: ১৯৭৮ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ তথ্যচিত্ৰ – সোণ আৰু ৰূপ: ১৯৬৮ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি: ২০০৫ চনৰ পৰা == ৰূপ == * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ ঘৰুৱা দৰ্শকৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিৰ বাবে আকিনেনী বঁটা: ১৯৯১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষামূলক ছবি: ১৯৮১ চনৰ পৰা == ব্ৰঞ্জ == * শ্ৰেষ্ঠ গল্পকাৰ: ১৯৬৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ প্লেবেক গায়ক: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ মহিলা প্লেবেক গায়িকা: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ শিশু অভিনেত্ৰী: ১৯৭৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য লেখক: ১৯৭৮ চনৰ পৰা * এজন পৰিচালকৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰথম ছবি: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰী: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ অডিঅ’গ্ৰাফাৰ: ১৯৮১ চনৰ পৰা * বিশেষ জুৰী বঁটা: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ শিশু অভিনেতা: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদক: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ কলা পৰিচালক: ১৯৮১ * শ্ৰেষ্ঠ মেকআপ আৰ্টিষ্ট: ১৯৮১ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সংলাপ লেখক: ১৯৮৩ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কমেডিয়ান: ১৯৮৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ কৰিঅ’গ্ৰাফাৰ: ১৯৮৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ খলনায়ক: ১৯৮৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ সাজ-পোছাক ডিজাইনাৰ: ১৯৮৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেতা: ১৯৯৪ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেত্ৰী: ১৯৯৪ চনৰ পৰা * তেলেগু চিনেমাৰ ওপৰত শ্ৰেষ্ঠ কিতাপ: ১৯৯৫ চনৰ পৰা * তেলেগু চিনেমাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক: ১৯৯৫ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ ডাবিং শিল্পী: ১৯৯৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ মহিলা ডাবিং শিল্পী: ১৯৯৭ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ মহিলা কমেডিয়ান: ১৯৯৯ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ যুঁজ মাষ্টাৰ: ১৯৯৯ চনৰ পৰা * শ্ৰেষ্ঠ বিশেষ প্ৰভাৱ: ২০০৫ চনৰ পৰা == শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষামূলক ছবিৰ নন্দী বঁটা == ১৯৮১ চনৰ পৰা, শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষামূলক ছবিৰ বাবে নন্দী বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে, যদিও প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite web|title=Nandi awards 2009 announced - Telugu cinema news|url=https://www.idlebrain.com/news/2000march20/nandiawards2009.html|access-date=2024-01-15|website=www.idlebrain.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! বছৰ ! চলচ্চিত্ৰ ! বিজয়ী |- |১৯৮১ |মঞ্চিনীতি সৰাফৰা |''গ. ডি কিশোৰ'' |- |১৯৮৪ |পলিঅ' |কে. এছ চ. বসু |- |১৯৮৫ |ভূসৰা পৰীক্ষ |কে. এছ চ. বসু |- |১৯৮৬ |''কীতাকালু প্ৰকৃতি যোক্কা অদবুথা বৰা প্ৰসাদম'' | |- |১৯৯০ |ধনলক্ষ্মী কটাক্ষম | |- |২০০০ |মধুৰা ক্ষনাম (এইডছৰ বাবে সাহায্য) |আল্লা ৰামবাবু |- |২০০৫ |নীলা |টি. চুলথান |- |২০০৭ |ভাল-বেয়া কুৎসিত |মাগাপু সূৰ্য্যকমলা |- |২০০৮ |আদাবি না থালিৰো |আল্লা ৰামবাবু |- |২০০৯ |বিমুক্তি | |} == লগতে চাওক == * [[:en:Telangana_Gaddar_Film_Awards|তেলেংগানা গাদ্দাৰ চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == 2d86be56a6pu1a2ngo54sho6qlvlh56 0 137471 615511 615205 2026-07-03T12:56:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615511 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox former country | conventional_long_name = ভাৰতীয় সংঘ | year_start = ১৯৪৭ | year_end = ১৯৫০ | event_start = [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭|স্বাধীনতা]] | date_start = [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|১৫ আগষ্ট]] | event_end = [[ভাৰতৰ সংবিধান|গণতান্ত্ৰিক সংবিধান]] গ্ৰহণ কৰা হয় | date_end = [[গণৰাজ্য দিৱস (ভাৰত)|২৬ জানুৱাৰী]] | p1 = বৃটিছ ৰাজ | flag_p1 = British Raj Red Ensign.svg | s1 = India{{!}}Republic of India | flag_s1 = Flag of India.svg | image_flag = Flag of India.svg | flag_caption = [[ভাৰতৰ জাতীয় পতাকা|পতাকা]]{{efn|ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ আগৰ দিনকেইটাত [[অশোকৰ সিংহৰ ৰাজধানী]] [[সাৰনাথ]]এ ভাৰতীয় ডমিনিয়নৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা দুয়োটা সৃষ্টিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।{{sfn|Vajpeyi|2012|pp=188&ndash; 189}}{{sfn|Coningham|Young|2015|p=465}} ৰাজধানীৰ সিংহ আৰু ধৰ্মচক্ৰৰ আৰ্হিত এইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক গ্ৰহণ কৰাটোৱে ভাৰতক নৈতিক সাৰ্বভৌমত্বৰ প্ৰতীক দিয়াৰ প্ৰয়াস গঠন কৰিছিল।{{sfn|Vajpeyi|2012|pp=188&ndash; 189}}{{sfn|Asif|2020|p=31}} ১৯৪৭ চনৰ ২২ জুলাইত [[জৱাহৰলাল নেহৰু]], [[ভাৰতৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰ|অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুৰব্বী]] আৰু পিছলৈ ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে আনুষ্ঠানিকভাৱে [[ভাৰতীয় সংবিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, যাক [[ভাৰতীয় সংবিধান]] ৰচনাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। :{{sfn|Vajpeyi|2012|pp=188&ndash; 189}} "ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাখন সমান অনুপাতত গভীৰ কেশৰ (কেছাৰী), বগা আৰু গাঢ় সেউজীয়াৰ অনুভূমিক ত্ৰিৰংগ হ’ব বুলি সংকল্প লোৱা হৈছে। বগা খণ্ডৰ মাজত চৰখাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ গাঢ় নীলা ৰঙৰ এটা চক্ৰ থাকিব লাগিব। চক্ৰৰ ডিজাইন হ’ব অশোকৰ সাৰনাথ সিংহৰ ৰাজধানীৰ এবাকাছত দেখা দিয়া চকা (চক্ৰ)ৰ। চক্ৰৰ ব্যাস পতাকাৰ বগা খণ্ডৰ প্ৰস্থৰ অনুমাণিক হ’ব লাগিব। পতাকাৰ প্ৰস্থ আৰু দৈৰ্ঘ্যৰ অনুপাত সাধাৰণতে ২:৩ হ’ব লাগে।" {{sfn|Vajpeyi|2012|pp=188&ndash; 189}} যদিও বিধানসভাৰ কেইবাজনো সদস্যই ভাৰতৰ জাতীয় প্ৰতীকৰ বাবে পৃথক পৃথক অৰ্থ প্ৰস্তাৱ কৰিছিল, তথাপি নেহৰুৱে প্ৰকাশ কৰা অৰ্থই প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল।{{sfn|Vajpeyi|2012|pp=188&ndash; 189}} ১৯৪৭ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত সংবিধান সভাই এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Vajpeyi|2012|pp=188&ndash; 189}}}} | image_coat = Emblem of India (without motto).svg{{!}}class=skin-invert | symbol_width = 60px | symbol_type = [[State Emblem of India|Emblem]]{{efn|নেহৰুৱে অশোকৰ ইতিহাসৰ সৈতে ভালদৰে পৰিচিত আছিল, তেওঁৰ ''[[এজন পিতৃৰ পৰা তেওঁৰ কন্যালৈ লিখা চিঠি]]'' আৰু ''[[ভাৰতৰ আৱিষ্কাৰ]]'' নামৰ গ্ৰন্থসমূহত এই বিষয়ে লিখিছিল।.{{sfn|Vajpeyi|2012|pp=188&ndash; 189}} ভাৰতৰ ধৰ্মসমূহৰ প্ৰধান সমসাময়িক দাৰ্শনিক সৰ্বেপল্লী ৰাধাকৃষ্ণনেও বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত নেহৰুক পৰামৰ্শ দিছিল।{{sfn|Vajpeyi|2012|pp=188&ndash; 189}} ১৯৪৭ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়াৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীকটো মন্ত্ৰীসভাই গ্ৰহণ কৰে, আৰু ভৱিষ্যতৰ তাৰিখৰ বাবে এটা ৰাষ্ট্ৰীয় মূলমন্ত্ৰৰ সংকল্প আঁতৰাই ৰখা হয়।<ref name=dominion-seal>{{citation|last=Ministry of Home Affairs|publisher=Press Information Bureau, Government of India|title=Press Communique|date=29 December 1947|url=http://pib.nic.in/archive/docs/DVD_38/ACC%20NO%20804-BR/HOM-1947-12-30_116.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808193911/http://pib.nic.in/archive/docs/DVD_38/ACC%20NO%20804-BR/HOM-1947-12-30_116.pdf|archive-date=8 August 2017}}</ref>}} | image_map = India (orthographic projection).png | image_map_caption = Claimed territory | capital = [[নতুন দিল্লী]] | demonym = ভাৰতীয় | government_type = Federal [[parliamentary constitutional monarchy]] | today = [[India]]<br />[[Bangladesh]]{{efn|See territorial exchanges between India and Bangladesh ([[India–Bangladesh enclaves]]).}} | currency = [[ভাৰতীয় টকা]] | leader1 = [[George VI]] | year_leader1 = 1947–1950 | title_leader = [[List of heads of state of India|Monarch]] | representative1 = [[লৰ্ড মাউণ্টবেটেন]] | representative2 = [[চক্ৰৱৰ্তী ৰাজাগোপালাচাৰী|চি. ৰাজাগোপালাচাৰী]] | year_representative1 = 1947–1948 | year_representative2 = 1948–1950 | title_representative = {{nowrap|[[Governor-General of India|Governor-General]]}} | deputy1 = [[জৱাহৰলাল নেহৰু]]<ref> [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী] হিচাপে, ১৯৬৪লৈ</ref> | year_deputy1 = 1947–1950 | title_deputy = [[Prime Minister of India|Prime Minister]] | legislature = [[Constituent Assembly of India|Constituent Assembly]] | stat_year = 1949–1950 | stat_area1 = 3159814<ref name=statesman-yb-1950-lead>{{citation|title=The Statesman's Year-Book, 1950|year=1950|editor=S. H. Steinberg|publisher=Macmillan and Co., Ltd|location=London|page=137|url=https://archive.org/details/statesmansyearbo030477mbp/page/136/mode/2up}}</ref> | stat_pop1 = 360,185,000 (estimated)<ref name=statesman-yb-1950-lead/> | iso3166code = omit }} '''ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া''', বিধিগত নাম ভাৰতীয় সংঘ,<ref name=unionofindia> *{{citation|last=Winegard|first=Timothy C.|title=Indigenous Peoples of the British Dominions and the First World War|url=https://books.google.com/books?id=qzIw-c1YOAIC&pg=PA2|year=2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01493-0|pages=2|quote=প্ৰথম সামূহিক ব্যৱহাৰ ("ডমিনিয়ন" শব্দটোৰ) ঔপনিৱেশিক সন্মিলনত (১৯০৭ চনৰ এপ্ৰিলৰ পৰা মে'লৈকে) হৈছিল যেতিয়া কানাডা আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াক এই উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। সেই বছৰৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নিউজিলেণ্ড আৰু নিউফাউণ্ডলেণ্ডক এই পদবী প্ৰদান কৰা হয় আৰু ১৯১০ চনত দক্ষিণ আফ্ৰিকাক এই পদবী প্ৰদান কৰা হয়। যুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে এইবোৰেই আছিল একমাত্ৰ ব্ৰিটিছ সম্পত্তি যিবোৰ ডমিনিয়ন হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। ১৯২২ চনত আইৰিছ ফ্ৰী ষ্টেটক ডমিনিয়নৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়, তাৰ পিছত ১৯৪৭ চনত ভাৰত আৰু পাকিস্তানক অল্পকালীন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় (যদিও ভাৰতক আনুষ্ঠানিকভাৱে ভাৰতীয় সংঘ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল)। ১৯৫০ চনত ভাৰতীয় সংঘ ভাৰতীয় গণৰাজ্য হিচাপে পৰিগণিত হয়, আনহাতে পাকিস্তানৰ ডমিনিয়ন ১৯৫৬ চনত ইছলামিক গণৰাজ্য পাকিস্তান হয়।}} *{{citation|last1=Wani|first1=Aijaz Ashraf|last2=Khan|first2=Imran Ahmad|last3=Yaseen|first3=Tabzeer|chapter=Article 370 and 35A: Origin, Provinces, and the Politics of Contestation|pages=53&ndash;78; 71|editor-last=Hussain|editor-first=Sarena|title=Society and Politics of Jammu and Kashmir|publisher=Palgrave Macmillan|year=2020|isbn=9783030564810|chapter-url=https://books.google.com/books?id=s70LEAAAQBAJ&pg=PA71|quote=Notes:&nbsp;2 ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টৰ স্বাধীনতাৰ পৰা ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰত গণৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ভিতৰত ভাৰতীয় সংঘই দেশখনৰ আনুষ্ঠানিক নাম আছিল। এই সময়ছোৱাত ভাৰত ব্ৰিটিছ কমনৱেলথ অৱ নেচনছৰ ভিতৰত ব্ৰিটিছ মুকুটৰ অধীনত স্বতন্ত্ৰ আধিপত্য হৈ থাকিল।}}</ref> ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীৰ ভিতৰত বিদ্যমান ব্ৰিটিছ কমনৱেলথ অৱ নেচনছৰ এক স্বতন্ত্ৰ ডমিনিয়ন।<ref name=wani-et-al-union>{{citation|last1=Wani|first1=Aijaz Ashraf|last2=Khan|first2=Imran Ahmad|last3=Yaseen|first3=Tabzeer|chapter=Article 370 and 35A: Origin, Provinces, and the Politics of Contestation|pages=53&ndash;78|editor-last=Hussain|editor-first=Sarena|title=Society and Politics of Jammu and Kashmir|publisher=Palgrave Macmillan|year=2020|isbn=9783030564810|chapter-url=https://books.google.com/books?id=s70LEAAAQBAJ&pg=PA71|quote=Notes:&nbsp;2 The Union of India was the official name of the country between independence on August 15, 1947 and the establishment of the Republic of India on January 26, 1950. During this time, India remained an independent dominion under the British Crown within the British Commonwealth of Nations.}}</ref> স্বাধীনতা লাভৰ আগলৈকে ভাৰতত যুক্তৰাজ্যই অনানুষ্ঠানিক সাম্ৰাজ্য হিচাপে শাসন কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ৰাজ আৰু কেতিয়াবা ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য বুলিও কোৱা এই সাম্ৰাজ্যখন সামূহিকভাৱে ব্ৰিটিছ ভাৰত বুলি কোৱা অঞ্চলসমূহেৰে গঠিত আছিল, যিবোৰ ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰত্যক্ষভাৱে পৰিচালনা কৰিছিল আৰু যিবোৰ অঞ্চলক ৰাজকীয় ৰাষ্ট্ৰ বুলি কোৱা হয়, যিবোৰ অঞ্চল ভাৰতীয় শাসকসকলে সৰ্বোচ্চ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ব্ৰিটিছৰ সপক্ষে শাসন কৰিছিল। ভাৰতীয় স্বাধীনতা আইন ১৯৪৭ গৃহীত হোৱাৰ লগে লগে ভাৰতীয় ডমিনিয়ন আনুষ্ঠানিক হয়। এই একেখন আইনেই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ দুটা অঞ্চলৰদ্বাৰা গঠিত স্বতন্ত্ৰ ডমিনিয়ন অৱ পাকিস্তানো আনুষ্ঠানিক কৰি তুলিছিল যিসমূহ বৰ্তমান পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ নামে পৰিচিত। ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়াক সাধাৰণ ভাষাত "ভাৰত" বুলিও কোৱা হৈছিল, কিন্তু ই ব্ৰিটিছ ভাৰতৰপৰা পৃথক আছিল। বৃটিছ ভাৰতৰ তুলনাত ই ভৌগোলিকভাৱে সৰু আৰু স্বাধীন:পূৰ্বৰ ভূ-খণ্ডৰ বৃহৎ অংশৰ এটা ভাগে এতিয়া নতুনকৈ সৃষ্টি হোৱা সুকীয়া পাকিস্তানৰ ডমিনিয়ন গঠন কৰে। এই আইনখনৰ অধীনত ৰজা নতুন ডমিনিয়নৰ অধিকাৰত ৰজা হৈয়েই থাকিল যদিও ব্ৰিটিছ চৰকাৰে নিজৰ পূৰ্বৰ ভূ-খণ্ডসমূহ শাসনৰ সকলো দায়িত্ব এৰি দিলে। ব্ৰিটিছ চৰকাৰেও পূৰ্বে অঞ্চলটোৰ ভিতৰৰ ৫০০ৰো অধিক ৰাজকীয় ৰাষ্ট্ৰৰ শাসকসকলৰ সৈতে কৰা সন্ধিৰ অধিকাৰ আৰু বাধ্যবাধকতা বাতিল কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকক ভাৰত বা পাকিস্তানৰ সৈতে ৰাজনৈতিক সংঘত যোগদান কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। সেই অনুসৰি ব্ৰিটিছ ৰজাৰ ৰাজত্বকালীন উপাধিসমূহৰ ভিতৰত এটা "ভাৰতৰ সম্ৰাট" উপাধিৰ ব্যৱহাৰ ত্যাগ কৰা হয়।<ref name=black-union>{{citation|last=Black|first=Cyril|title=Rebirth: A Political History of Europe since World War II|page=|year=2018|publisher=Routledge|isbn=9780429977442|url=https://books.google.com/books?id=NUhaDwAAQBAJ&pg=PT569 |quote=The most devastating blow to old relationships came when Britain officially withdrew from India on August 15, 1947, and the two self-governing dominions of Pakistan and the Union of India were established. In June 1948 King George VI dropped "emperor of India" from his titles, at the same time that Lord Mountbatten was succeeded as governor-general of India by a native Indian.}}</ref> ভাৰত বিভাজনৰ পিছত ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়াৰ অস্তিত্ব গঢ় লৈছিল। ইয়াৰ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে অৱশ্যে সুদীৰ্ঘকাল ভাৰতক শাসন কৰা বৃটিছ শক্তিক ওফৰাবলৈ এটা অগ্ৰণী আৰু প্ৰভাৱশালী ঔপনিৱেশিক বিৰোধী জাতীয়তাবাদী আন্দোলন হৈছিল। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ দুয়োজন সদস্য বল্লভভাই পেটেলক উপ-প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে লৈ জৱাহৰলাল নেহৰুৰ অধীনত নতুন সংঘৰ প্ৰথমখন চৰকাৰ গঠন হয়। ভাৰতৰ শেষ ভাইচৰয় হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা [[লৰ্ড মাউণ্টবেটেন|লৰ্ড মাউণ্টবেটেনে]] ১৯৪৭ চনৰ আগষ্টৰপৰা ১৯৪৮ চনৰ জুন মাহলৈকে স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল হিচাপে আছিল; তেওঁৰ ঠাইত [[চক্ৰৱৰ্তী ৰাজাগোপালাচাৰী|চি ৰাজগোপালাচাৰী]]ক নিযুক্তি দিয়া হয়। বিভাজনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ধৰ্মীয় হিংসা বহুলাংশে [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ প্ৰচেষ্টাত অতি সোনকালে হ্ৰাস পায়; কিন্তু হিন্দু মৌলবাদীসকলৰ মাজত তেওঁৰ প্ৰতি ক্ষোভ বাঢ়ি আহিছিল আৰু শেষত তেওঁ [[মহাত্মা গান্ধীৰ হত্যাকাণ্ড|জীৱন হেৰুৱাবলগীয়া]] হৈছিল। ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহক নতুন ভাৰতত একত্ৰিত কৰাৰ দায়িত্ব পেটেলৰ হাতত পৰিল। ১৯৪৭ চনৰ বাকী সময়ছোৱা আৰু ১৯৪৮ চনৰ ভাল অংশলৈকে চলি থকা সংহতি প্ৰৰোচনাৰদ্বাৰা, আৰু মাজে মাজে ভাবুকিৰদ্বাৰা সম্পন্ন কৰা হৈছিল। জুনাগড় ৰাজ্য, হায়দৰাবাদ ৰাজ্য, আৰু বিশেষকৈ, কাশ্মীৰ আৰু জম্মু, শেষৰখনে ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত যুদ্ধৰ সূচনা কৰি আজিলৈকে চলি থকা বিবাদৰ সৃষ্টি কৰে। ইউনিয়ন/ডমিনিয়নৰ অস্তিত্বৰ সময়ত ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ নতুন সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ বহুলাংশে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ শেষ সংবিধান ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল<ref name="manor-goi35">{{cite book |last=Manor |first=James |chapter=Seeking Greater Power and Constitutional Change: India's President and the Parliamentary Crisis of 1979 |editor-last=Low |editor-first=D. A. |title=Constitutional Heads and Political Crises: Commonwealth Episodes 1945&ndash;85 |pages=26&ndash;36 |location=London |publisher=The Macmillan Press Ltd. |year=1988 |isbn=978-1-349-10199-3 |quote=India's constitution sets down the rules for what is clearly a variant on the Westminster model, indeed it bears a close resemblance in many respects to the last constitution of British India, the Government of India Act 1935.}}</ref> কিন্তু ইয়াত আমেৰিকাৰ সংবিধানৰ লগতে আয়াৰলেণ্ডৰ সংবিধানৰ কিছুমান উপাদানো প্ৰতিফলিত হৈছিল। নতুন সংবিধানে অস্পৃশ্যতা বিলুপ্ত কৰি আৰু জাতিগত পাৰ্থক্যক স্বীকৃতিহীন কৰি ভাৰতৰ অতীতৰ কিছুমান দিশ অস্বীকাৰ কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত ব্ৰিটিছ ভাৰত বিভাজনৰ লগত হোৱা জনগাঁথনিগত পৰিৱৰ্তনৰ নথিভুক্ত কৰাৰ এক বৃহৎ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছিল। বেছিভাগ জনগাঁথনিবিদৰ মতে, বিভাজনৰ শৰণাৰ্থী হিচাপে ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত ১৪ৰপৰা ১ কোটি ৮০ লাখ লোকে স্থানান্তৰিত হৈছিল আৰু ১০ লাখৰো অধিক লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। ভাৰতত প্ৰচলিত দৰিদ্ৰতাৰ নথিভুক্ত কৰাৰ বাবেও এক বৃহৎ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছিল। ১৯৪৯ চনত চৰকাৰে নিযুক্তি দিয়া এখন কমিটীয়ে, এজন ভাৰতীয়ৰ বাৰ্ষিক গড় আয় ৫০ লাখ টকা বুলি অনুমান কৰিছিল। ২৬০ (বা ৫৫ ডলাৰ; ২০২৩ চনত হয়তো ২৮,৭২০ টকাৰ সমতুল্য), বহুতে সেই পৰিমাণৰ বহু কম উপাৰ্জন কৰে। চৰকাৰে জনসংখ্যাৰ মাজত সাক্ষৰতাৰ মাত্ৰা কম হোৱাৰ সন্মুখীন হৈছিল: ১৯৫১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়লত ইয়াৰ সংখ্যা পুৰুষৰ বাবে ২৩.৫৪% আৰু মহিলাৰ বাবে মাত্ৰ ৭.৬২% বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰেও মহিলাৰ মৰ্যাদা উন্নত কৰাৰ কাম আৰম্ভ কৰে, যিয়ে অৱশেষত ১৯৫০ চনৰ মাজভাগত [[হিন্দু সংহিতা বিধেয়ক]] গৃহীত হোৱাৰ লগে লগে কিছু ফল দিলে, পিতৃবংশৰ অনুসৰণ, বৈবাহিক পৰিত্যাগ আৰু [[বাল্যবিবাহ]]ক নিষিদ্ধ কৰি (যদিও তাৰ পিছত বছৰ বছৰ ধৰি এই নিষেধাজ্ঞা ফাঁকি চলি থাকিল)। ভাৰতৰ আধিপত্য ১৯৫০ চনলৈকে চলিছিল, সেই সময়ত ভাৰত ৰাষ্ট্ৰপতি ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে লৈ কমনৱেলথৰ ভিতৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়।<ref name="Winegard 2011 2">{{citation|last=Winegard|first=Timothy C.|title=Indigenous Peoples of the British Dominions and the First World War|url=https://books.google.com/books?id=qzIw-c1YOAIC&pg=PA2|date=2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-01493-0|pages=2–}}</ref> ==ইতিহাস== ===পটভূমি: ১৯৪৬ চন=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ভাৰত বিভাজন]] ১৯২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ প্ৰধান নেতা হৈ পৰিছিল।<ref name=research>{{cite web|title=Information about the Indian National Congress|url=http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/indian-national-congress|website=open.ac.uk|publisher=Arts & Humanities Research council|access-date=29 July 2015|archivedate=22 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180922061005/http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/indian-national-congress|deadurl=yes}}</ref> [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ নেতৃত্বত কংগ্ৰেছে ভাৰতক যুক্তৰাজ্যৰ হাতৰ পৰা স্বাধীনতালৈ লৈ যাব ধৰিছিল,{{efn|"South Asian parties include several of the oldest in the post-colonial world, foremost among them the 129-year-old Indian National Congress that led India to independence in 1947"<ref name="Chiriyankandath2016"/> }}<ref name="Chiriyankandath2016">{{citation|last=Chiriyankandath|first=James|title=Parties and Political Change in South Asia|url={{Google books|c4n7CwAAQBAJ|page=PA2|keywords=|text=|plainurl=yes}}|year=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-58620-3|page=2}}</ref>{{efn|"The organization that led India to independence, the Indian National Congress, was established in 1885."<ref name="KopsteinLichbach2014"/> }}<ref name="KopsteinLichbach2014">{{citation|last1=Kopstein|first1=Jeffrey|last2=Lichbach|first2=Mark|last3=Hanson|first3=Stephen E.|title=Comparative Politics: Interests, Identities, and Institutions in a Changing Global Order|url={{Google books|L2jwAwAAQBAJ|page=PA344|keywords=|text=|plainurl=yes}}|year=2014|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-99138-4|page=344}}</ref> আৰু ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যান্য ঔপনিৱেশিক বিৰোধী জাতীয়তাবাদী আন্দোলনসমূহক শক্তিশালীভাৱে প্ৰভাৱিত কৰে।{{efn|"...&nbsp;anti-colonial movements ... which, like many other nationalist movements elsewhere in the empire, were strongly influenced by the Indian National Congress."<ref name="Marshall2001"/>}}<ref name="Marshall2001">{{citation|last=Marshall|first=P. J.|title=The Cambridge Illustrated History of the British Empire|url={{Google books|S2EXN8JTwAEC|page=PA179|keywords=|text=|plainurl=yes}}|year=2001|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-00254-7|page=179}}</ref> ধৰ্মীয় বহুত্ববাদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি স্বাধীন ভাৰতৰ কংগ্ৰেছৰ দৃষ্টিভংগীক ১৯৪০ চনৰ আৰম্ভণিতে সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম লীগ আৰু মহম্মদ আলী জিন্নাৰ নেতৃত্বত গঢ় লৈ উঠা নতুন মুছলমান জাতীয়তাবাদে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল, যিয়ে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ মুছলমানসকলৰ বাবে পৃথক গৃহভূমিৰ দাবী কৰিছিল।<ref name=Khan2007-page1>{{Cite book|last=Khan|first=Yasmin|title=The Great Partition: The Making of India and Pakistan|url=https://archive.org/details/greatpartitionma00khan/page/18|access-date=1 September 2013|year=2007|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-0-300-12078-3|page=[https://archive.org/details/greatpartitionma00khan/page/18 18]}} Quote: "the Muslim League had only caught on among South Asian Muslims during the Second World War. ... By the late 1940s, the League and the Congress had impressed in the British their own visions of a free future for Indian people. ... one, articulated by the Congress, rested on the idea of a united, plural India as a home for all Indians and the other, spelt out by the League, rested on the foundation of Muslim nationalism and the carving out of a separate Muslim homeland." (p. 18)</ref> [[File:Attlee_with_GeorgeVI_HU_59486.jpg|thumb|left| [[Clement Attlee]] left with King [[George VI]] on the grounds of Buckingham Palace after [[Labour Party (UK)|Labour Party]]'s victory in the general elections, 26 July 1945.]] ১৯৪৫ চনত ব্ৰিটেইনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত লেবাৰ পাৰ্টিয়ে জয়লাভ কৰে। ক্লিমেণ্ট এটলিৰ নেতৃত্বত ষ্টাফৰ্ড ক্ৰিপছ আৰু লৰ্ড পেথিক-লৰেন্সৰ সৈতে কেবিনেটত থকা এখন চৰকাৰে শপত গ্ৰহণ কৰে। এটলীকে ধৰি নতুন চৰকাৰৰ বহুতেই ভাৰতৰ অনা-ঔপনিবেশিকৰণক সমৰ্থন কৰাৰ এক দীঘলীয়া ইতিহাস আছিল। ১৯৪৬ চনৰ শেষৰ ফালে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ফলত ক্লান্ত হৈ পৰা লেবাৰ চৰকাৰ, ইয়াৰ ৰাজকোষ আৰু জনসংখ্যা,{{Sfn|Brown|1994|p=330|ps=India had always been a minority interest in British public life; no great body of public opinion now emerged to argue that war-weary and impoverished Britain should send troops and money to hold it against its will in an empire of doubtful value. By late 1946 both Prime Minister and Secretary of State for India recognized that neither international opinion nor their own voters would stand for any reassertion of the ''raj'', even if there had been the men, money, and administrative machinery with which to do so.}}{{sfn|Metcalf|Metcalf|2006|p=212|ps=More importantly, though victorious in war, Britain had suffered immensely in the struggle. It simply did not possess the manpower or economic resources required to coerce a restive India.}} ভাৰতত ব্ৰিটিছ শাসনৰ অন্ত পেলোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু ১৯৪৭ চনৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰিটেইনে ১৯৪৮ চনৰ জুন মাহৰ ভিতৰত ক্ষমতা হস্তান্তৰ কৰাৰ উদ্দেশ্য ঘোষণা কৰে।<ref name="British Raj Independence movement">{{cite web|title=From Empire to Independence: The British Raj in India 1858–1947|url=https://www.bbc.co.uk/history/british/modern/independence1947_01.shtml|website= History|publisher=BBC|access-date=2 August 2014 | last=Chandrika Kaul |date=3 March 2011}}</ref> ইয়াৰ আগতে ১৯৪৬ চনত ভাৰতত নিৰ্বাচন আহ্বান কৰা হৈছিল।<ref>{{Harvnb|Judd|2004|pp=170–71}}</ref> এঘাৰখন প্ৰদেশৰ ভিতৰত আঠখন প্ৰদেশত কংগ্ৰেছে নিৰ্বাচনী জয়লাভ কৰিছিল।<ref>{{Harvnb|Judd|2004|p=172}}</ref> কংগ্ৰেছ আৰু মুছলিম লীগৰ আলোচনা অৱশ্যে ভাৰতৰ বিভাজনৰ বিষয়টোক লৈ স্থবিৰ হৈ পৰে। ব্ৰিটিছ ভাৰতত মুছলমান গৃহভূমিৰ দাবীক শান্তিপূৰ্ণভাৱে উজ্জ্বল কৰি তোলাৰ উল্লেখিত লক্ষ্যৰে জিন্নাই ১৯৪৬ চনৰ ১৬ আগষ্টক "ডাইৰেক্ট একচন ডে" ঘোষণা কৰে। পিছদিনা কলিকতাত হিন্দু-মুছলমান দাঙ্গা আৰম্ভ হয় আৰু দ্ৰুতগতিত সমগ্ৰ ভাৰতত বিয়পি পৰে। যদিও ভাৰত চৰকাৰ আৰু কংগ্ৰেছ দুয়োখনেই পৰিঘটনাৰ গতিপথত জোকাৰি গৈছিল, ছেপ্টেম্বৰ মাহত কংগ্ৰেছ নেতৃত্বাধীন অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰ স্থাপন কৰা হয় আৰু তাত জৱাহৰলাল নেহৰুক সংযুক্ত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="Gopal1976">{{cite book|author=Sarvepalli Gopal|title=Jawaharlal Nehru: A Biography|url=https://archive.org/details/jawaharlalnehrub01gopa|url-access=registration|access-date=21 February 2012|year=1976|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-47310-2|page=[https://archive.org/details/jawaharlalnehrub01gopa/page/362 362]}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== fi6xk2c630d976ok812a2zqwr9q5ds5 0 137478 615612 613551 2026-07-04T02:32:20Z হানিফ আলী 19725 + 615612 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = নন্দীগ্ৰাম | type = SLA | incumbent_image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Nandigram.map}} | map_caption = নন্দিগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিৰ ৰূপৰেখা দেখুওৱা মানচিত্ৰ | map_alt = | mla = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} | alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[পশ্চিমবংগ]] | district = পূব মেদিনীপুৰ | loksabha_cons = তামলুক | constituency_no = ২১০ | established = ১৯৫১ | electors = ২৬৭,৬০৮ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) | abolished = }} '''নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি''' [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[পশ্চিমবংগ]] ৰাজ্যৰ পূব মেদিনীপুৰ জিলাৰ এটা বিধানসভা সমষ্টি।<ref>{{cite web |url=https://chanakyya.com/Assembly-Details/WestBengal/Nandigram |title=West Bengal - Nandigram Assembly Constituency |website=Chanakyya |access-date=১৯ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref> == এলাকা == ভাৰতৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আয়োগৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি, ২১০ নং নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিটো নন্দীগ্ৰাম ১ আৰু নন্দীগ্ৰাম ২ সমষ্টি উন্নয়ন ব্লকৰ অন্তৰ্গত। নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিটো ৩০ নং তমলুক লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। == বিধানসভাৰ বিধায়কসকল == {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচনৰ বছৰ !! সমষ্টি !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫১ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫১ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৬২ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬২ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬৭ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৬৯ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭১ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭২ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭৭ || নন্দীগ্ৰাম || প্ৰবীৰ জানা || জনতা পাৰ্টি |- | ১৯৮২ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৮৭ || নন্দীগ্ৰাম || শক্তি বল || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৯১ || নন্দীগ্ৰাম || শক্তি বল || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৯৬ || নন্দীগ্ৰাম || দেৱী শংকৰ পাণ্ডা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০০১ || নন্দীগ্ৰাম || ইলিয়াছ মহম্মদ শ্বেখ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) |- | ২০০৬ || নন্দীগ্ৰাম || ইলিয়াছ মহম্মদ শ্বেখ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ২০০৯ (উপ-নিৰ্বাচন) || নন্দীগ্ৰাম || ফিৰোজা বিবি || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০১১ || নন্দীগ্ৰাম || ফিৰোজা বিবি || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০১৬ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০২১ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০২৬ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ === ২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ]] [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]য়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ পবিত্ৰ কৰক পৰাজিত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2026-05-05|title=Nandigram (West Bengal) Assembly Election Result 2026: Suvendu Adhikari of BJP Wins|url=https://indianexpress.com/elections/nandigram-election-result-live-updates-west-bengal-assembly-election-results-winner-10670374/|work=Indianexpress.com}}</ref> {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: নন্দীগ্ৰাম<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|ভাষা=en|শিৰোনাম=Election Commission of India|ইউআৰএল=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS25210.htm|আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল=http://web.archive.org/web/20260505033045/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS25210.htm|আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ=2026-05-05|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=2026-06-19|ৱেবছাইট=results.eci.gov.in}}</ref><ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআৰএল=https://bengali.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/|শিৰোনাম=Nandigram Election Result 2021 LIVE : নন্দীগ্রাম বিধানসভা ফলাফল লাইভ, নিকটতম প্রতিদ্বন্দ্বী,ভোট ভাগাভাগি - Oneindia Bengali|কৰ্ম=www.oneindia.com|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=2026-06-05|ভাষা=bn}}</ref>}} {{Election box candidate with party link| |candidate=[[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |votes=127301{{formatnum:}} |percentage=50.37 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate= পবিত্ৰ কৰ |party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |votes=117636{{formatnum:}} |percentage=46.55 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শান্তি গিৰি |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |votes=2997{{formatnum:}} |percentage=1.19 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শেখ জাৰিয়াতুল হুছেইন |party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |votes=794{{formatnum:}} |percentage=0.31 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=মোঃ সাবেমিৰাজ আলী খান |party=ইণ্ডিয়ান চেকুলাৰ ফ্ৰণ্ট |votes=1898{{formatnum:}} |percentage=0.75 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শাহিদুল হক |party=জনতা উন্নয়ন পাৰ্টী |votes=68{{formatnum:}} |percentage=0.03 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=বিমল কুমাৰ মাইতি |party=ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেন্টাৰ অফ ইণ্ডিয়া |votes=238{{formatnum:}} |percentage=0.09 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=নটা |party=নটা |votes=919{{formatnum:}} |percentage=0.36 |change=}} {{Election box majority||votes=9665{{formatnum:}}|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=252722{{formatnum:}}|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ === {{Main|নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি নিৰ্বাচন, ২০২১}} ২০২১ চনৰ নিৰ্বাচনত বিজেপিৰ শুভেন্দু অধিকাৰীয়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী তথা তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী তৃণমূলৰ মমতা বেনাৰ্জীক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২১}}{{Election box candidate with party link |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate=[[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |votes=১,১০,৭৬৪ |percentage=৪৮.৪৯ |change=+৪৩.০৯}} {{Election box candidate with party link |party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate=[[মমতা বেনাৰ্জী]] |votes=১,০৮,৮০৮ |percentage=৪৭.৬৪ |change=-১৯.৫৬}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |candidate=[[মীনাক্ষী মুখাৰ্জী]] |percentage=২.৭৪ |votes=৬,২৬৭ |change=-২৩.৯৬}} {{Election box candidate with party link |party=নটা |candidate=নটা |votes=১০৯০ |percentage=০.৪৮ |change=-০.১৫}} {{Election box majority| |votes = ১৯৫৬ |percentage = ০.8৫ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ২২৮৪৬৭ |percentage = ৮৮.৫৫ |change = }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing =৩১.৩৩ }} {{Election box end}} ===২০১৬=== ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনত, তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]য়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী চিপিআইৰ আব্দুল কবিৰ শ্বেখক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin | title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬|পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬]]: নন্দীগ্ৰাম সমষ্টি <ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm |শিৰোনাম = Nandigram |কৰ্ম = মে' ২০১১ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল |প্ৰকাশক = ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-17 |ভাষা = en |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = ২০১১-০৫-১৬ |আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm |ইউআৰএল-অৱস্থা = অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210 |শিৰোনাম = West Bengal Assembly Election 2011 |কৰ্ম = Nandigram |প্ৰকাশক = Empowering India |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-01 |ভাষা = en |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = ২০২১-১১-০২ |আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20211102140853/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210 |ইউআৰএল-অৱস্থা = অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf |শিৰোনাম = West Bengal Assembly Election 2011 |কৰ্ম = Nandigram |প্ৰকাশক = ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-01 |ইউআৰএল-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ |আৰ্কাইভের-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = 2011-09-12 |df = |ভাষা=en}}</ref> }} {{Election box candidate with party link| |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |votes = ১৩৪,৬২৩ |percentage = ৬৭.২০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = আব্দুল কবিৰ শ্বেখ |votes = ৫৩,৩৯৩ |percentage = ২৬.৭০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = বিজন কুমাৰ দাস |votes = ১০,৭১৩ |percentage = ৫.৪০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেন্টাৰ অফ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) |candidate = বাপ্পাদিত্য নায়ক |votes = ৮২৮ |percentage = ০.৪০% |change = }} {{Election box candidate| |party = ভাৰতীয় নৱশক্তি পাৰ্টী |candidate = ৰামমোহন মাইতি |votes = ৭১৭ |percentage = ০.৪০% |change = }} {{Election box majority| |votes = ৮১,২৩০ |percentage = ৪০.৬ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ২,০০,২৭৪ |percentage = ৮৬.৪৬ |change = }} {{Election box hold with party link | |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = ২৫.৭৭# }} {{Election box end}} ===২০১১=== ২০১১ চনৰ নিৰ্বাচনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ফিৰোজা বিবি থায়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী চিপিআইৰ পৰমানন্দ ভাৰতীক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১১]]: [[নন্দীগ্ৰাম]]<ref name="Nandigram">{{cite web|url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|title=Nandigram|work=Assembly Elections May 2011 Results|publisher=Election Commission of India|access-date=2011-05-17|archive-date=16 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|url-status=dead|archivedate=2011-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|archive-url=https://web.archive.org/web/20120519164924/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|url-status=usurped|archive-date=19 May 2012|title=West Bengal Assembly Election 2011|work=Nandigram|publisher=Empowering India|access-date=2011-05-01|archivedate=2021-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102140853/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|title=West Bengal Assembly Election 2011|work=Nandigram|publisher=Election Commission of India|access-date=2011-05-01|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|archive-date=2011-09-12|archivedate=2011-09-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|deadurl=yes}}</ref> }} {{Election box winning candidate with party link |party=sৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate=[[ফিৰোজা বিবি]] |votes=103,300 |percentage=61.21 |change=+2.93}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate=পৰমানন্দ ভাৰতী |votes=59,660 |percentage=35.35 |change=-4.00}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate=বিজন কুমাৰ দাস |votes=5,813 |percentage=1.72 |change=}} {{Election box candidate |party = PDCI |candidate = মেহেদী মাছদ শ্বেখ |votes = 2,898 |percentage = 1.69 |change = }} {{Election box majority|votes=43,640|percentage=25.42|change=}} {{Election box turnout|votes=1,71,671|percentage=87.93|change=}} {{Election box hold with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing =3.47 }} {{Election box end}} {{electiontable|পূৰ্ব মেদিনীপুৰ নিৰ্বাচন ২০১১ সাৰাংশ}}'''[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা]] নিৰ্বাচন, ২০১১ <br> পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলাৰ সাৰাংশ'''<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|শিৰোনাম=West Bengal District Purba Medinipur Vidhan Sabha Election results|ইউআৰএল=https://www.indiavotes.com/district/ac/249/1194|কৰ্ম=IndiaVotes|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=25 September 2021}}</ref> |- ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:left;" width=225 |দল ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |আসন জয় ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |আসন পৰিৱৰ্তন |- | style="text-align:left;" |[[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | style="text-align:center;" | ১৩ | style="text-align:center;" | {{increase}}৯ |- | style="text-align:left;" |[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] | style="text-align:center;" | ২ | style="text-align:center;" | {{decrease}}৪ |- | style="text-align:left;" |[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী]] | style="text-align:center;" | ১ | style="text-align:center;" | {{decrease}}২ |- | style="text-align:left;" |[[West Bengal Socialist Party|ডব্লিউ বিএছপি]]/[[Samajwadi Party|এছপি]] | style="text-align:center;" | ০ | style="text-align:center;" | {{decrease}}৩ |- |} <noinclude> [[শ্ৰেণী:West Bengal election result templates]] </noinclude> ====২০০৯ উপ-নিৰ্বাচন==== চিপিআইৰ তৎকালীন বিধায়ক মহম্মদ ইলিয়াছ শ্বেখৰ পদত্যাগৰ বাবে ২০০৯ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত নন্দীগ্ৰামত উপ-নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। {{Election box begin | title=উপ-নিৰ্বাচন, ২০০৯: নন্দীগ্ৰাম<ref name=vidhansabha2011by>{{cite web| url = http://www.moneycontrol.com/news/current-affairs/mamata-banerjee-wins-assembly-bypoll_591641.html | title = Mamata Banerjee wins assembly bypoll | access-date = 28 September 2011 | publisher = PTI, 28 September 2011 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = [[ফিৰোজা বিবি]] |votes = 93,022 |percentage = 58.28 |change = +12.41 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = পৰমানন্দ ভাৰতী |votes = 53,473 |percentage = 39.35 |change = -13.36 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = বিজন কুমাৰ দাস |votes = 9,813 |percentage = 1.72 |change = }} {{Election box majority |votes = 39,549 |percentage = 23.43 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,53,407 |percentage = 84.75 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = ২৫.৭৭ }} {{Election box end}} <small>. ২০০৬ চনৰ কংগ্ৰেছ আৰু তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সন্মিলিত ভোটৰ শতাংশ আৰু চিপিআইৰ ভোটৰ শতাংশৰ ভিত্তিত এই 'চুইং' (Swing) গণনা কৰা হৈছে। ২০০৯ চনৰ উপ-নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত তুলনামূলক বিশ্লেষণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় তথ্য পোৱা নগ'ল।</small> ===২০০৬=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০০৬]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[শেখ মোহাম্মদ ইলিয়াস|শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছ]] |votes = 93,022 |percentage = 48.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = শ্বেখ চופিয়ান |votes = 53,473 |percentage = 45.3 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = আনোৱাৰ আলী শ্বেখ |votes = 4943 |percentage = 3.5 |change = }} {{Election box majority |votes = 4,823 |percentage = 3.4 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,42,548 |percentage = 88.1 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===২০০১=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০০১]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[শেখ মোহাম্মদ ইলিয়াস|শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছ]] |votes = 67,544 |percentage = 51.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = সুনীল বৰণ মাইতি |votes = 59,540 |percentage = 45.4 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = মোহিত কুমাৰ ত্ৰিপাঠী |votes = 4,071 |percentage = 4,071 |change = }} {{Election box majority |votes = 8004 |percentage = 6.1 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,31,200 |percentage = 81.4 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৯৬=== ১৯৯৬ চনৰ নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|কংগ্ৰেছৰ]] দেৱীিশংকৰ পাণ্ডাই তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী|চিপিআই]]ৰ শক্তি বলক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৯৬]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডা |votes = 61,885 |percentage = 49.2 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = শক্তি বল |votes = 61,747 |percentage = 49.1 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = জয়দেৱ সৎপতি |votes = 1,508 |percentage = 1.2 |change = }} {{Election box majority |votes = 138 |percentage = 0.1 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,28,160 |percentage = 87.4 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৯১=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৯১]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = শক্তি বল |votes = 49,923 |percentage = 47.9 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডা |votes = 46,253 |percentage = 44.3 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সুনীল মাইতি |votes = 4,655 |percentage = 4.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = সন্তোষ কুমাৰ দাস |votes = 2,830 |percentage = 2.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = ভৱানী প্ৰসাদ দাস |votes = 672 |percentage = 0.6 |change = }} {{Election box majority |votes = 3,670 |percentage = 3.4 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,07,039 |percentage = 78.8 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৭৭=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৭৭]]: Nandigram<ref>{{Cite web|date=2026-05-13|title=AC: Nandigram 1977|url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha-details/1977/west-bengal/nandigram/9/1927/13|work=}}</ref>}} {{Election box candidate with party link |party = জনতা পাৰ্টী |candidate = প্ৰবীৰ জানা |votes = 26,388 |percentage = 46.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা]] |votes = 12,135 |percentage = 20.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |candidate = ৰবীন্দ্ৰনাথ মাইতি |votes = 10,744 |percentage = 18.2 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = ৰমেশ চন্দ্ৰ ঘৰাই |votes = 8,932 |percentage = 15.1 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সুনীল বৰণ মাইতি |votes = 382 |percentage = 0.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = চৈয়দ আছাফ আলী |votes = 352 |percentage = 0.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সিতাংশু শেখৰ দাস |votes = 205 |percentage = 0.4 |change = }} {{Election box majority |votes = 14,253 |percentage = 23.8 |change = }} {{Election box turnout |votes = 59,977 |percentage = 62.8 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = জনতা পাৰ্টী |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৭৭-২০০৯=== দুৰ্নীতিৰ অভিযোগত বৰ্তমানৰ বিধায়ক শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছৰ পদত্যাগৰ বাবে আৱশ্যক হৈ পৰা উপ-নিৰ্বাচনটো, নন্দীগ্ৰাম হিংসাৰ প্ৰেক্ষাপটত ২০০৯ চনৰ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হয়। সেই নিৰ্বাচনত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ফিৰোজা কবিয়ে কমিউনিষ্ট পাৰ্টী অফ ইণ্ডিয়াৰ পৰমানন্দ ভাৰতীক পৰাজিত কৰে।<ref>{{cite news |url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |title = State By-Elections 2009 – Trinamool Congress wins Nandigram bypoll |publisher = The Hindu, 9 January 2009 |access-date = 2010-12-10 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100615053836/http://hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |archive-date = 15 June 2010 |url-status = usurped |archivedate = 15 June 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100615053836/http://hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |deadurl = yes }}</ref> ২০০৬ আৰু ২০০১ চনৰ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনত, চিপিআইৰ শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছে ২০৬ নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা আসনত তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী ২০০৬ চনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ শ্বেখ চופিয়ান আৰু ২০০১ চনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সুনীল বৰণ মাইতিক পৰাজিত কৰি জয়লাভ কৰে। বেছিভাগ বছৰতে প্ৰতিদ্বন্দিতা বহুমুখী আছিল, কিন্তু ইয়াত কেৱল বিজয়ী আৰু ৰানাৰ্ছ-আপসকলৰ কথাহে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৯৬ চনত কংগ্ৰেছৰ দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডাই চিপিআইৰ শক্তি বলক পৰাজিত কৰে। ১৯৯১ আৰু ১৯৮৭ চনত চিপিআইৰ শক্তি বলে কংগ্ৰেছৰ দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডাক পৰাজিত কৰে। ১৯৮২ চনত চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডাই কংগ্ৰেছৰ ৰমেশ চন্দ্ৰ ঘৰাইক পৰাজিত কৰে। ১৯৭৭ চনত জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰবীৰ জানাই চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডাক পৰাজিত কৰে।<ref>{{cite web| url = http://eci.nic.in/archive/ElectionAnalysis/AE/S25/Partycomp206.htm |title = 206 – Nandigram Assembly Constituency |work = Partywise Comparison Since 1977 | publisher = Election Commission of India|access-date = 2010-12-07}}</ref> ===১৯৬৭-১৯৭২=== চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা ১৯৭২, ১৯৭১, ১৯৬৯ আৰু ১৯৬৭ চনত জয়ী হৈছিল। তাৰ পূৰ্বে নন্দীগ্ৰামত দুখন আসন আছিল, নন্দীগ্ৰাম উত্তৰ আৰু নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ।<ref name=archive>{{cite web | url = http://eci.nic.in/eci_main/statisticalreports/electionstatistics.asp | title = Statistical Reports of Elections | access-date = 2010-12-01 | work = General Election Results and Statistics | publisher = Election Commission of India | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101005110118/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/ElectionStatistics.asp | archive-date = 2010-10-05 }}</ref> ===১৯৫১–১৯৬২ নন্দীগ্ৰাম উত্তৰ=== কংগ্ৰেছৰ সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতিয়ে ১৯৬২ চনৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯show৫৭ চনৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন আৰু ১৯৫১ চনৰ স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছিল।<ref name=archive/> ===১৯৫১–১৯৬২ নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ=== ১৯৬২ চনত কংগ্ৰেছৰ প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা জয়ী হয়। ১৯৫৭ চনত চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা জয়ী হয়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচন, ১৯৫১ চনত, কংগ্ৰেছৰ প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানাই নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ আসনৰ পৰা জয়লাভ কৰিছিল।<ref name=archive/> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} {{Assembly constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] iiokln66o5nd8c00n5lq5hcc6r9msn1 615613 615612 2026-07-04T02:32:49Z হানিফ আলী 19725 - 615613 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = নন্দীগ্ৰাম | type = SLA | incumbent_image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Vidhan Sabha constituencies/West Bengal/Nandigram.map}} | map_caption = নন্দিগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিৰ ৰূপৰেখা দেখুওৱা মানচিত্ৰ | map_alt = | mla = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}} | alliance = {{Party index link|National Democratic Alliance}} | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[পশ্চিমবংগ]] | district = পূব মেদিনীপুৰ | loksabha_cons = তামলুক | constituency_no = ২১০ | established = ১৯৫১ | electors = ২৬৭,৬০৮ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) | abolished = }} '''নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি''' [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[পশ্চিমবংগ]] ৰাজ্যৰ পূব মেদিনীপুৰ জিলাৰ এটা বিধানসভা সমষ্টি।<ref>{{cite web |url=https://chanakyya.com/Assembly-Details/WestBengal/Nandigram |title=West Bengal - Nandigram Assembly Constituency |website=Chanakyya |access-date=১৯ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref> == এলাকা == ভাৰতৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ আয়োগৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি, ২১০ নং নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিটো নন্দীগ্ৰাম ১ আৰু নন্দীগ্ৰাম ২ সমষ্টি উন্নয়ন ব্লকৰ অন্তৰ্গত। নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টিটো ৩০ নং তমলুক লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। == বিধানসভাৰ বিধায়কসকল == {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচনৰ বছৰ !! সমষ্টি !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | ১৯৫১ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫১ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৫৭ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৬২ || নন্দীগ্ৰাম নৰ্থ || সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতি || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬২ || নন্দীগ্ৰাম সাউথ || প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৬৭ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৬৯ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭১ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭২ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৭৭ || নন্দীগ্ৰাম || প্ৰবীৰ জানা || জনতা পাৰ্টি |- | ১৯৮২ || নন্দীগ্ৰাম || ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৮৭ || নন্দীগ্ৰাম || শক্তি বল || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৯১ || নন্দীগ্ৰাম || শক্তি বল || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ১৯৯৬ || নন্দীগ্ৰাম || দেৱী শংকৰ পাণ্ডা || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ২০০১ || নন্দীগ্ৰাম || ইলিয়াছ মহম্মদ শ্বেখ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) |- | ২০০৬ || নন্দীগ্ৰাম || ইলিয়াছ মহম্মদ শ্বেখ || ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি |- | ২০০৯ (উপ-নিৰ্বাচন) || নন্দীগ্ৰাম || ফিৰোজা বিবি || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০১১ || নন্দীগ্ৰাম || ফিৰোজা বিবি || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০১৬ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |- | ২০২১ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |- | ২০২৬ || নন্দীগ্ৰাম || শুভেন্দু অধিকাৰী || ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ === ২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ]] [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]য়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|তৃণমূল কংগ্ৰেছ]]ৰ পবিত্ৰ কৰক পৰাজিত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2026-05-05|title=Nandigram (West Bengal) Assembly Election Result 2026: Suvendu Adhikari of BJP Wins|url=https://indianexpress.com/elections/nandigram-election-result-live-updates-west-bengal-assembly-election-results-winner-10670374/|work=Indianexpress.com}}</ref> {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: নন্দীগ্ৰাম<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|ভাষা=en|শিৰোনাম=Election Commission of India|ইউআৰএল=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS25210.htm|আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল=http://web.archive.org/web/20260505033045/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS25210.htm|আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ=2026-05-05|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=2026-06-19|ৱেবছাইট=results.eci.gov.in}}</ref><ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআৰএল=https://bengali.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/|শিৰোনাম=Nandigram Election Result 2021 LIVE : নন্দীগ্রাম বিধানসভা ফলাফল লাইভ, নিকটতম প্রতিদ্বন্দ্বী,ভোট ভাগাভাগি - Oneindia Bengali|কৰ্ম=www.oneindia.com|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=2026-06-05|ভাষা=bn}}</ref>}} {{Election box candidate with party link| |candidate=[[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |votes=127301{{formatnum:}} |percentage=50.37 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate= পবিত্ৰ কৰ |party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |votes=117636{{formatnum:}} |percentage=46.55 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শান্তি গিৰি |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |votes=2997{{formatnum:}} |percentage=1.19 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শেখ জাৰিয়াতুল হুছেইন |party=ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |votes=794{{formatnum:}} |percentage=0.31 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=মোঃ সাবেমিৰাজ আলী খান |party=ইণ্ডিয়ান চেকুলাৰ ফ্ৰণ্ট |votes=1898{{formatnum:}} |percentage=0.75 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=শাহিদুল হক |party=জনতা উন্নয়ন পাৰ্টী |votes=68{{formatnum:}} |percentage=0.03 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=বিমল কুমাৰ মাইতি |party=ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেন্টাৰ অফ ইণ্ডিয়া |votes=238{{formatnum:}} |percentage=0.09 |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=নটা |party=নটা |votes=919{{formatnum:}} |percentage=0.36 |change=}} {{Election box majority||votes=9665{{formatnum:}}|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=252722{{formatnum:}}|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link| |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ === {{Main|নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা সমষ্টি নিৰ্বাচন, ২০২১}} ২০২১ চনৰ নিৰ্বাচনত বিজেপিৰ শুভেন্দু অধিকাৰীয়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী তথা তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী তৃণমূলৰ মমতা বেনাৰ্জীক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২১}}{{Election box candidate with party link |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate=[[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |votes=১,১০,৭৬৪ |percentage=৪৮.৪৯ |change=+৪৩.০৯}} {{Election box candidate with party link |party=সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate=[[মমতা বেনাৰ্জী]] |votes=১,০৮,৮০৮ |percentage=৪৭.৬৪ |change=-১৯.৫৬}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |candidate=[[মীনাক্ষী মুখাৰ্জী]] |percentage=২.৭৪ |votes=৬,২৬৭ |change=-২৩.৯৬}} {{Election box candidate with party link |party=নটা |candidate=নটা |votes=১০৯০ |percentage=০.৪৮ |change=-০.১৫}} {{Election box majority| |votes = ১৯৫৬ |percentage = ০.8৫ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ২২৮৪৬৭ |percentage = ৮৮.৫৫ |change = }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing =৩১.৩৩ }} {{Election box end}} ===২০১৬=== ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনত, তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]য়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী চিপিআইৰ আব্দুল কবিৰ শ্বেখক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin | title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬|পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১৬]]: নন্দীগ্ৰাম সমষ্টি <ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm |শিৰোনাম = Nandigram |কৰ্ম = মে' ২০১১ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল |প্ৰকাশক = ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-17 |ভাষা = en |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = ২০১১-০৫-১৬ |আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm |ইউআৰএল-অৱস্থা = অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210 |শিৰোনাম = West Bengal Assembly Election 2011 |কৰ্ম = Nandigram |প্ৰকাশক = Empowering India |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-01 |ভাষা = en |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = ২০২১-১১-০২ |আৰ্কাইভৰ-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20211102140853/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210 |ইউআৰএল-অৱস্থা = অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি |ইউআৰএল = http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf |শিৰোনাম = West Bengal Assembly Election 2011 |কৰ্ম = Nandigram |প্ৰকাশক = ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ = 2011-05-01 |ইউআৰএল-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ |আৰ্কাইভের-ইউআৰএল = https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf |আৰ্কাইভৰ-তাৰিখ = 2011-09-12 |df = |ভাষা=en}}</ref> }} {{Election box candidate with party link| |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] |votes = ১৩৪,৬২৩ |percentage = ৬৭.২০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = আব্দুল কবিৰ শ্বেখ |votes = ৫৩,৩৯৩ |percentage = ২৬.৭০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = বিজন কুমাৰ দাস |votes = ১০,৭১৩ |percentage = ৫.৪০% |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ছচিয়েলিষ্ট ইউনিটি চেন্টাৰ অফ ইণ্ডিয়া (কমিউনিষ্ট) |candidate = বাপ্পাদিত্য নায়ক |votes = ৮২৮ |percentage = ০.৪০% |change = }} {{Election box candidate| |party = ভাৰতীয় নৱশক্তি পাৰ্টী |candidate = ৰামমোহন মাইতি |votes = ৭১৭ |percentage = ০.৪০% |change = }} {{Election box majority| |votes = ৮১,২৩০ |percentage = ৪০.৬ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ২,০০,২৭৪ |percentage = ৮৬.৪৬ |change = }} {{Election box hold with party link | |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = ২৫.৭৭# }} {{Election box end}} ===২০১১=== ২০১১ চনৰ নিৰ্বাচনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ফিৰোজা বিবি থায়ে তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী চিপিআইৰ পৰমানন্দ ভাৰতীক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০১১]]: [[নন্দীগ্ৰাম]]<ref name="Nandigram">{{cite web|url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|title=Nandigram|work=Assembly Elections May 2011 Results|publisher=Election Commission of India|access-date=2011-05-17|archive-date=16 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|url-status=dead|archivedate=2011-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516050812/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS25210.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|archive-url=https://web.archive.org/web/20120519164924/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|url-status=usurped|archive-date=19 May 2012|title=West Bengal Assembly Election 2011|work=Nandigram|publisher=Empowering India|access-date=2011-05-01|archivedate=2021-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102140853/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&cid=210|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|title=West Bengal Assembly Election 2011|work=Nandigram|publisher=Election Commission of India|access-date=2011-05-01|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|archive-date=2011-09-12|archivedate=2011-09-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912030612/http://www.ceowestbengal.nic.in/mis_pdf/election_2011/canddtl_4th_phase.pdf|deadurl=yes}}</ref> }} {{Election box winning candidate with party link |party=sৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate=[[ফিৰোজা বিবি]] |votes=103,300 |percentage=61.21 |change=+2.93}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate=পৰমানন্দ ভাৰতী |votes=59,660 |percentage=35.35 |change=-4.00}} {{Election box candidate with party link |party=ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate=বিজন কুমাৰ দাস |votes=5,813 |percentage=1.72 |change=}} {{Election box candidate |party = PDCI |candidate = মেহেদী মাছদ শ্বেখ |votes = 2,898 |percentage = 1.69 |change = }} {{Election box majority|votes=43,640|percentage=25.42|change=}} {{Election box turnout|votes=1,71,671|percentage=87.93|change=}} {{Election box hold with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing =3.47 }} {{Election box end}} {{electiontable|পূৰ্ব মেদিনীপুৰ নিৰ্বাচন ২০১১ সাৰাংশ}}'''[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা]] নিৰ্বাচন, ২০১১ <br> পূৰ্ব মেদিনীপুৰ জিলাৰ সাৰাংশ'''<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|শিৰোনাম=West Bengal District Purba Medinipur Vidhan Sabha Election results|ইউআৰএল=https://www.indiavotes.com/district/ac/249/1194|কৰ্ম=IndiaVotes|সংগ্ৰহৰ-তাৰিখ=25 September 2021}}</ref> |- ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:left;" width=225 |দল ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |আসন জয় ! style="background-color:#E9E9E9;text-align:right;" |আসন পৰিৱৰ্তন |- | style="text-align:left;" |[[তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | style="text-align:center;" | ১৩ | style="text-align:center;" | {{increase}}৯ |- | style="text-align:left;" |[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী)]] | style="text-align:center;" | ২ | style="text-align:center;" | {{decrease}}৪ |- | style="text-align:left;" |[[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী]] | style="text-align:center;" | ১ | style="text-align:center;" | {{decrease}}২ |- | style="text-align:left;" |[[West Bengal Socialist Party|ডব্লিউ বিএছপি]]/[[Samajwadi Party|এছপি]] | style="text-align:center;" | ০ | style="text-align:center;" | {{decrease}}৩ |- |} <noinclude> [[শ্ৰেণী:West Bengal election result templates]] </noinclude> ====২০০৯ উপ-নিৰ্বাচন==== চিপিআইৰ তৎকালীন বিধায়ক মহম্মদ ইলিয়াছ শ্বেখৰ পদত্যাগৰ বাবে ২০০৯ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত নন্দীগ্ৰামত উপ-নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। {{Election box begin | title=উপ-নিৰ্বাচন, ২০০৯: নন্দীগ্ৰাম<ref name=vidhansabha2011by>{{cite web| url = http://www.moneycontrol.com/news/current-affairs/mamata-banerjee-wins-assembly-bypoll_591641.html | title = Mamata Banerjee wins assembly bypoll | access-date = 28 September 2011 | publisher = PTI, 28 September 2011 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = [[ফিৰোজা বিবি]] |votes = 93,022 |percentage = 58.28 |change = +12.41 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = পৰমানন্দ ভাৰতী |votes = 53,473 |percentage = 39.35 |change = -13.36 }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = বিজন কুমাৰ দাস |votes = 9,813 |percentage = 1.72 |change = }} {{Election box majority |votes = 39,549 |percentage = 23.43 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,53,407 |percentage = 84.75 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = ২৫.৭৭ }} {{Election box end}} <small>. ২০০৬ চনৰ কংগ্ৰেছ আৰু তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সন্মিলিত ভোটৰ শতাংশ আৰু চিপিআইৰ ভোটৰ শতাংশৰ ভিত্তিত এই 'চুইং' (Swing) গণনা কৰা হৈছে। ২০০৯ চনৰ উপ-নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত তুলনামূলক বিশ্লেষণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় তথ্য পোৱা নগ'ল।</small> ===২০০৬=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০০৬]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[শেখ মোহাম্মদ ইলিয়াস|শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছ]] |votes = 93,022 |percentage = 48.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = শ্বেখ চופিয়ান |votes = 53,473 |percentage = 45.3 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = আনোৱাৰ আলী শ্বেখ |votes = 4943 |percentage = 3.5 |change = }} {{Election box majority |votes = 4,823 |percentage = 3.4 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,42,548 |percentage = 88.1 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===২০০১=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০০১]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[শেখ মোহাম্মদ ইলিয়াস|শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছ]] |votes = 67,544 |percentage = 51.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |candidate = সুনীল বৰণ মাইতি |votes = 59,540 |percentage = 45.4 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = মোহিত কুমাৰ ত্ৰিপাঠী |votes = 4,071 |percentage = 4,071 |change = }} {{Election box majority |votes = 8004 |percentage = 6.1 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,31,200 |percentage = 81.4 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৯৬=== ১৯৯৬ চনৰ নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|কংগ্ৰেছৰ]] দেৱীিশংকৰ পাণ্ডাই তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী|চিপিআই]]ৰ শক্তি বলক পৰাজিত কৰে। {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৯৬]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডা |votes = 61,885 |percentage = 49.2 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = শক্তি বল |votes = 61,747 |percentage = 49.1 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = জয়দেৱ সৎপতি |votes = 1,508 |percentage = 1.2 |change = }} {{Election box majority |votes = 138 |percentage = 0.1 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,28,160 |percentage = 87.4 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৯১=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৯১]]: নন্দীগ্ৰাম}} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = শক্তি বল |votes = 49,923 |percentage = 47.9 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডা |votes = 46,253 |percentage = 44.3 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সুনীল মাইতি |votes = 4,655 |percentage = 4.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = সন্তোষ কুমাৰ দাস |votes = 2,830 |percentage = 2.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = ভৱানী প্ৰসাদ দাস |votes = 672 |percentage = 0.6 |change = }} {{Election box majority |votes = 3,670 |percentage = 3.4 |change = }} {{Election box turnout |votes = 1,07,039 |percentage = 78.8 |change = }} {{Election box hold with party link |winner = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৭৭=== {{Election box begin|title=[[পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯৭৭]]: Nandigram<ref>{{Cite web|date=2026-05-13|title=AC: Nandigram 1977|url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha-details/1977/west-bengal/nandigram/9/1927/13|work=}}</ref>}} {{Election box candidate with party link |party = জনতা পাৰ্টী |candidate = প্ৰবীৰ জানা |votes = 26,388 |percentage = 46.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |candidate = [[ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা]] |votes = 12,135 |percentage = 20.5 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) |candidate = ৰবীন্দ্ৰনাথ মাইতি |votes = 10,744 |percentage = 18.2 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = ৰমেশ চন্দ্ৰ ঘৰাই |votes = 8,932 |percentage = 15.1 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সুনীল বৰণ মাইতি |votes = 382 |percentage = 0.7 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = চৈয়দ আছাফ আলী |votes = 352 |percentage = 0.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ |candidate = সিতাংশু শেখৰ দাস |votes = 205 |percentage = 0.4 |change = }} {{Election box majority |votes = 14,253 |percentage = 23.8 |change = }} {{Election box turnout |votes = 59,977 |percentage = 62.8 |change = }} {{Election box gain with party link |winner = জনতা পাৰ্টী |loser = ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী |swing = }} {{Election box end}} ===১৯৭৭-২০০৯=== দুৰ্নীতিৰ অভিযোগত বৰ্তমানৰ বিধায়ক শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছৰ পদত্যাগৰ বাবে আৱশ্যক হৈ পৰা উপ-নিৰ্বাচনটো, নন্দীগ্ৰাম হিংসাৰ প্ৰেক্ষাপটত ২০০৯ চনৰ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হয়। সেই নিৰ্বাচনত সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ ফিৰোজা কবিয়ে কমিউনিষ্ট পাৰ্টী অফ ইণ্ডিয়াৰ পৰমানন্দ ভাৰতীক পৰাজিত কৰে।<ref>{{cite news |url = http://www.hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |title = State By-Elections 2009 – Trinamool Congress wins Nandigram bypoll |publisher = The Hindu, 9 January 2009 |access-date = 2010-12-10 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100615053836/http://hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |archive-date = 15 June 2010 |url-status = usurped |archivedate = 15 June 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100615053836/http://hinduonnet.com/thehindu/holnus/000200901091322.htm |deadurl = yes }}</ref> ২০০৬ আৰু ২০০১ চনৰ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনত, চিপিআইৰ শ্বেখ মহম্মদ ইলিয়াছে ২০৬ নন্দীগ্ৰাম বিধানসভা আসনত তেওঁৰ নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দী ২০০৬ চনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ শ্বেখ চופিয়ান আৰু ২০০১ চনত তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সুনীল বৰণ মাইতিক পৰাজিত কৰি জয়লাভ কৰে। বেছিভাগ বছৰতে প্ৰতিদ্বন্দিতা বহুমুখী আছিল, কিন্তু ইয়াত কেৱল বিজয়ী আৰু ৰানাৰ্ছ-আপসকলৰ কথাহে উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৯৬ চনত কংগ্ৰেছৰ দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডাই চিপিআইৰ শক্তি বলক পৰাজিত কৰে। ১৯৯১ আৰু ১৯৮৭ চনত চিপিআইৰ শক্তি বলে কংগ্ৰেছৰ দেৱীশঙ্কৰ পাণ্ডাক পৰাজিত কৰে। ১৯৮২ চনত চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডাই কংগ্ৰেছৰ ৰমেশ চন্দ্ৰ ঘৰাইক পৰাজিত কৰে। ১৯৭৭ চনত জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰবীৰ জানাই চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডাক পৰাজিত কৰে।<ref>{{cite web| url = http://eci.nic.in/archive/ElectionAnalysis/AE/S25/Partycomp206.htm |title = 206 – Nandigram Assembly Constituency |work = Partywise Comparison Since 1977 | publisher = Election Commission of India|access-date = 2010-12-07}}</ref> ===১৯৬৭-১৯৭২=== চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা ১৯৭২, ১৯৭১, ১৯৬৯ আৰু ১৯৬৭ চনত জয়ী হৈছিল। তাৰ পূৰ্বে নন্দীগ্ৰামত দুখন আসন আছিল, নন্দীগ্ৰাম উত্তৰ আৰু নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ।<ref name=archive>{{cite web | url = http://eci.nic.in/eci_main/statisticalreports/electionstatistics.asp | title = Statistical Reports of Elections | access-date = 2010-12-01 | work = General Election Results and Statistics | publisher = Election Commission of India | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101005110118/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/ElectionStatistics.asp | archive-date = 2010-10-05 }}</ref> ===১৯৫১–১৯৬২ নন্দীগ্ৰাম উত্তৰ=== কংগ্ৰেছৰ সুবোধ চন্দ্ৰ মাইতিয়ে ১৯৬২ চনৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন, ১৯show৫৭ চনৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন আৰু ১৯৫১ চনৰ স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰিছিল।<ref name=archive/> ===১৯৫১–১৯৬২ নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ=== ১৯৬২ চনত কংগ্ৰেছৰ প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানা জয়ী হয়। ১৯৫৭ চনত চিপিআইৰ ভূপাল চন্দ্ৰ পাণ্ডা জয়ী হয়। স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচন, ১৯৫১ চনত, কংগ্ৰেছৰ প্ৰবীৰ চন্দ্ৰ জানাই নন্দীগ্ৰাম দক্ষিণ আসনৰ পৰা জয়লাভ কৰিছিল।<ref name=archive/> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] 56slvu4xfuypbevklf6irurm1wmm385 0 137479 615610 614209 2026-07-04T02:10:59Z হানিফ আলী 19725 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615610 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ২২ | map_image = Mandia Assembly constituency map.svg | name = মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি | mla = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | party = [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[অসম]] | division = নামনি অসম | district = [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] | loksabha_cons = [[ধুবুৰী (লোকসভা সমষ্টি)|ধুবুৰী]] | established = ২০২৩ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) }} '''মন্দিয়া বিধানসভা কেন্দ্ৰ''' (ইংৰাজী: Mandia Assembly constituency) উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সমষ্টিটো [[বৰপেটা জিলা]]ত অৱস্থিত আৰু ই [[বৰপেটা (লোকসভা সমষ্টি)|বৰপেটা লোকসভা সমষ্টিৰ]] একটা অংশ।<ref>{{cite web|url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DELIMITATIONASSAM_UPDATED.pdf|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date = 2026-06-18}}</ref> ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল অনুসৰি এই সমষ্টিৰ বৰ্তমান বিধায়ক হ’ল [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ]] [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]]। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == তলত মন্দিয়া সমষ্টিৰপৰা নিৰ্বাচিত হোৱা বিধায়কসকলৰ তালিকা উল্লেখ কৰা হ’ল: {| class="wikitable" style="text-align: center; " |- ! বৰ্ষ!! বিধায়ক!! দল |- | ২০২৬ || শ্বেৰমান আলী আহমেদ || [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |} == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: মন্দিয়া<ref>{{cite web |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S0322.htm |title=Assembly Constituency Result 2026 |website=Election Commission of India |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/trinamool-fields-assam-mla-sherman-ali-ahmed-for-mandia-seat/article70773081.ece |title=Trinamool fields Assam MLA Sherman Ali Ahmed for Mandia seat |newspaper=The Hindu |date=৮ এপ্ৰিল ২০২৬ |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/assam/candidate-sherman-ali-ahmed-6420 |title=Sherman Ali Ahmed - Profile & Election Details |website=India Today |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref>}} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | votes = ১,১৩,৪৮০ | percentage = ৪৩.২৭ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = আব্দুল খালেক | votes = ৮৫,৯১৯ | percentage = ৩২.৭৬ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা | candidate = হাফিজ ৰফিকুল ইছলাম | votes = ৪৯,১৭৪ | percentage = ১৮.৭৫ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাদল চন্দ্ৰ আৰ্য | votes = ৯,৮০১ | percentage = ৩.৭৪ | change = }} {{Election box majority | votes = ২৭,৫৬১ | percentage = ১০.৫১ | change = }} {{Election box turnout | votes = ২,৬২,২৬৬ | percentage = | change = }} {{Election box new seat win | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | change = জয়লাভ কৰে }} {{Election box end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বৰপেটা জিলাৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] n675ame9yisb943pd43rxhvoz4pxvs5 615614 615610 2026-07-04T02:33:35Z হানিফ আলী 19725 + 615614 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ২২ | map_image = Mandia Assembly constituency map.svg | name = মন্দিয়া বিধানসভা সমষ্টি | mla = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | party = [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] | latest_election_year = ২০২৬ | state = [[অসম]] | division = নামনি অসম | district = [[বৰপেটা জিলা|বৰপেটা]] | loksabha_cons = [[ধুবুৰী (লোকসভা সমষ্টি)|ধুবুৰী]] | established = ২০২৩ | reservation = নাই (মুক্ত আসন) }} '''মন্দিয়া বিধানসভা কেন্দ্ৰ''' (ইংৰাজী: Mandia Assembly constituency) উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সমষ্টিটো [[বৰপেটা জিলা]]ত অৱস্থিত আৰু ই [[বৰপেটা (লোকসভা সমষ্টি)|বৰপেটা লোকসভা সমষ্টিৰ]] একটা অংশ।<ref>{{cite web|url=https://www.eci.gov.in/Documents/Delimitation/DELIMITATIONASSAM_UPDATED.pdf|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date = 2026-06-18}}</ref> ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফল অনুসৰি এই সমষ্টিৰ বৰ্তমান বিধায়ক হ’ল [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ]] [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]]। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == তলত মন্দিয়া সমষ্টিৰপৰা নিৰ্বাচিত হোৱা বিধায়কসকলৰ তালিকা উল্লেখ কৰা হ’ল: {| class="wikitable" style="text-align: center; " |- ! বৰ্ষ!! বিধায়ক!! দল |- | ২০২৬ || শ্বেৰমান আলী আহমেদ || [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] |} == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬]]: মন্দিয়া<ref>{{cite web |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S0322.htm |title=Assembly Constituency Result 2026 |website=Election Commission of India |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/trinamool-fields-assam-mla-sherman-ali-ahmed-for-mandia-seat/article70773081.ece |title=Trinamool fields Assam MLA Sherman Ali Ahmed for Mandia seat |newspaper=The Hindu |date=৮ এপ্ৰিল ২০২৬ |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/assam/candidate-sherman-ali-ahmed-6420 |title=Sherman Ali Ahmed - Profile & Election Details |website=India Today |access-date=২১ জুন ২০২৬ |language=en}}</ref>}} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = [[শ্বেৰমান আলী আহমেদ]] | votes = ১,১৩,৪৮০ | percentage = ৪৩.২৭ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = আব্দুল খালেক | votes = ৮৫,৯১৯ | percentage = ৩২.৭৬ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা | candidate = হাফিজ ৰফিকুল ইছলাম | votes = ৪৯,১৭৪ | percentage = ১৮.৭৫ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | candidate = বাদল চন্দ্ৰ আৰ্য | votes = ৯,৮০১ | percentage = ৩.৭৪ | change = }} {{Election box majority | votes = ২৭,৫৬১ | percentage = ১০.৫১ | change = }} {{Election box turnout | votes = ২,৬২,২৬৬ | percentage = | change = }} {{Election box new seat win | winner = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | loser = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | change = জয়লাভ কৰে }} {{Election box end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Assembly constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বৰপেটা জিলাৰ ৰাজনীতি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] 822bpo3pwrc4em5vzlbwqzxde03nj87 0 137483 615616 613521 2026-07-04T02:35:58Z হানিফ আলী 19725 615616 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | name = গোঁসাইগাঁও | map_image = Gossaigaon Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | established = ১৯৫১ | latest_election_year = ২০২৬ | mla = সভাৰম বসুমতাৰী | party = [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] | reservation = নাই (সাধাৰণ) | constituency_no = ১ | total_population = | electors = ১,৮৪,৬১৩ (২০২১) | footnotes = }} '''গোঁসাইগাঁও বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Gossaigaon Assembly constituency) ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[অসম]]ৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সমষ্টিটো কোকৰাঝাৰ জিলাত অৱস্থিত আৰু ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত।<ref name="Constituencies">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOL_LA_DEL.pdf |title=List of Parliamentary & Assembly Constituencies |publisher=Election Commission of India |access-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504175317/http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOL_LA_DEL.pdf |archive-date=2006-05-04 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/gossaigaon.html |title=Gossaigaon Election Result 2016, Winner, Gossaigaon Assembly Election Likely Result |publisher=elections.in |access-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419163255/http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/gossaigaon.html |archive-date=2016-04-19 |url-status=live }}</ref> == সমষ্টিৰ পৰিসৰ == ভৌগোলিক পৰিসৰ অনুসৰি গোঁসাইগাঁও সমষ্টিত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ গোঁসাইগাঁও আৰক্ষী থানাৰ অন্তৰ্গত গোঁসাইগাঁও পৌৰসভা, শিমুলটাপো, পোটামৰী, জলোৱাসুতী, গুমা, ভাওৰাগুৰী, ঢোদোদ্ৰা, গোঁসাইগাঁও আৰু হাৰিভংগা মৌজা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! বৰ্ষ !! বিধায়ক !! দল |- | ১৯৫২ || যতীন্দ্ৰ নাৰায়ণ দাস || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৫৭ || [[মিথিয়াছ টুডু]] || [[স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ১৯৬২ || মিথিয়াছ টুডু || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৬৭ || মিথিয়াছ টুডু || স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী |- | ১৯৭২ || মিথিয়াছ টুডু || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ১৯৭৮ || মিথিয়াছ টুডু || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৮৩ || মিথিয়াছ টুডু || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৮৫ || মিথিয়াছ টুডু || ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |- | ১৯৯১ || তাজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || [[স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ১৯৯৬ || তাজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || [[অসম গণ পৰিষদ]] |- | ২০০১ || [[মিথিয়াছ টুডু]] || [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | ২০০৬ || [[مজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী|মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী]] || [[স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | ২০১১ || মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] |- | ২০১৬ || মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |- | ২০২১ || মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী || বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |- | ২০২১ (উপ-নিৰ্বাচন) || [[জিৰণ বসুমতাৰী]] || [[ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টী লিবাৰেল]] |- | ২০২৬ || [[চভ আৰাম বসুমতাৰী|চভৰাম বসুমতাৰী]] || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২১ চনৰ উপ-নিৰ্বাচন === সমষ্টিটোৰ বিধায়ক মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰীৰ ক'ভিড-১৯ জনিত কাৰণত মৃত্যু হোৱাৰ বাবে ২০২১ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত এই উপ-নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। {{Election box begin | title=২০২১ অসম বিধানসভাৰ উপ-নিৰ্বাচন: গোঁসাইগাঁও}} {{Election box candidate with party link |party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল |candidate = জিৰণ বসুমতাৰী |votes = ৫৮,২৫৬ |percentage = ৪১.১৫ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |candidate = ধ্ৰুৱ কুমাৰ ব্ৰহ্ম চৌধুৰী |votes = ৩০,০১৪ |percentage = ২১.২৪ |change = -১৫.৫৬ }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = জুৱেল টুডু |votes = ২২,৭০৫ |percentage = ১৬.০৭ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা |candidate = খাইৰুল আনাম খন্দকাৰ |votes = ২০,৮৮৭ |percentage = ১৪.৭৮ |change = }} {{Election box candidate |party = গণ সুৰক্ষা পাৰ্টী |candidate = কমল কুমাৰ ব্ৰহ্ম |votes = ৫,৪৩১ |percentage = ৩.৮৪ |change = }} {{Election box candidate |party = নটা (NOTA) |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |votes = ১,৫৫৯ |percentage = ১.১০ |change = +০.০৯ }} {{Election box majority |votes = ২৮,২৪২ |percentage = ১৯.৯১ |change = +১৬.৪১ }} {{Election box turnout |votes = ১,৪১,২৯৩ |percentage = ৭৭.৩৯ |change = -২.৯৭ }} {{Election box gain with party link |winner = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল |loser = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোঁসাইগাঁও}} {{Election box candidate with party link |party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |candidate = মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী |votes = ৬১,৫৭১ |percentage = ৩৬.৮ |change = -৫.৬৭ }} {{Election box candidate with party link |party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল |candidate = সোমনাথ নাৰ্জাৰী |votes = ৫৫,৭১২ |percentage = ৩৩.৩ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ |candidate = আব্দুল খালেক মণ্ডল |votes = ৩০,৬৪৫ |percentage = ১৮.৩১ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ |candidate = ৰেজাউল কৰিম সৰকাৰ |votes = ১১,৯৭৭ |percentage = ৭.১৬ |change = }} {{Election box candidate |party = নটা |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |votes = ১,৬৯৭ |percentage = ১.০১ |change = }} {{Election box majority |votes = ৫,৮৫৯ |percentage = ৩.৫ |change = }} {{Election box turnout |votes = ১,৬৭,৩২৩ |percentage = ৮০.৩৬ |change = }} {{Election box hold with party link |winner = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |swing = }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোঁসাইগাঁও}} {{Election box candidate with party link |party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |candidate = মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী |votes = ৪৫,১৮৫ |percentage = ৪২.৪৭ |change = +৬.১৪ }} {{Election box candidate with party link |party = অল ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড ডেমক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট |candidate = ৰবি শংকৰ বৰগয়াৰী |votes = ৩৯,০৯৯ |percentage = ৩৬.৭৪ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = অশ্বিনী কুমাৰ ৰায় চৰকাৰ |votes = ১৬,০৮৯ |percentage = ১৫.১২ |change = -৫.১১ }} {{Election box candidate with party link |party = চিপিআই(এম) |candidate = মহানন্দ ৰায় |votes = ২,৩২৫ |percentage = ২.১৮ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ |candidate = হৰ কুমাৰ ব্ৰহ্ম |votes = ১,৬৮১ |percentage = ১.৫৮ |change = }} {{Election box candidate |party = নটা |candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় |votes = ১,৯৮৭ |percentage = ১.৮৬ |change = }} {{Election box majority |votes = ৬,০৫৭ |percentage = ৫.৭৩ |change = }} {{Election box turnout |votes = ১,০০,৩৭৬ |percentage = ৮৬.৩২ |change = }} {{Election box hold with party link |winner = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |swing = }} {{Election box end}} === ২০১১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === {{Election box begin | title=[[২০১১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: গোঁসাইগাঁও}} {{Election box candidate with party link |party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |candidate = মজেন্দ্ৰ নাৰ্জাৰী |votes = ৩৯,১৬০ |percentage = ৩৬.৩৩ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ |candidate = খৈৰুল আলম খন্দকাৰ |votes = ২৮,২৫৪ |percentage = ২৬.২১ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ |candidate = অশ্বিনী কুমাৰ ৰায় চৰকাৰ |votes = ২১,৮০৫ |percentage = ২০.২৩ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = অসম গণ পৰিষদ |candidate = ক্ৰীচেন বৰগয়াৰী |votes = ১১,২৯৮ |percentage = ১০.৪৮ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী |candidate = ৰঞ্জিত কুমাৰ ব্ৰহ্ম |votes = ৫,৩৮৫ |percentage = ৪.৯৯ |change = }} {{Election box majority |votes = ১০,৯০৬ |percentage = ১০.১২ |change = }} {{Election box turnout |votes = ১,০০,৭৯৫ |percentage = ৭৭.৮৫ |change = }} {{Election box hold with party link |winner = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট |swing = }} {{Election box end}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> {{Assembly constituencies of Assam}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]] h0hke5b068ek13uiwuxx8k8guu14vll 0 137488 615626 614019 2026-07-04T04:27:15Z হানিফ আলী 19725 সাঁচ যোগ 615626 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ২০ | name = দোতমা | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | latest_election_year = ২০২৬ | reservation = [[অনুসূচিত জনজাতি|জনজাতি (ST)]] | electors = ১,১০,১১১ <ref name="results"/> | map_image = Dotma Assembly constituency map.svg | mla = ৰবিৰাম নাৰ্জাৰী | party = [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] }} '''দোতমা বিধানসভা সমষ্টি''' ({{lang-en|Dotma Assembly constituency}}) হৈছে [[অসম বিধানসভা]]ৰ ১২৬টা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম এটা সমষ্টি। এই সমষ্টিটো ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ সময়ত নতুনকৈ গঠন কৰা হৈছিল। ই অসমৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত আৰু ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অংশ। সমষ্টিটো [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ বাবে সংৰক্ষিত। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == ২০২৩ চনত সমষ্টিটো গঠন হোৱাৰ পিছত ২০২৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইয়াত বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচনৰ বৰ্ষ !! বিধায়কৰ নাম !! ৰাজনৈতিক দল |- | [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] || ৰবিৰাম নাৰ্জাৰী || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] |} == নিৰ্বাচনৰ ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত এই সমষ্টিৰ পৰা বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্টৰ (BPF) প্ৰাৰ্থী ৰবিৰাম নাৰ্জাৰীয়ে জয়লাভ কৰিছিল। {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: দতমা}} {{Election box candidate with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | candidate = ৰবিৰাম নাৰ্জাৰী | votes = ৪৮,৭৭৫ | percentage = ৫১.৭৪% | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল | candidate = ৰাজু কুমাৰ নাৰ্জাৰী | votes = ২৪,৪৯২ | percentage = ২৫.৯৮% | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = বিৰখাং বড়ো | votes = ১৫,৪১০ | percentage = ১৬.৩৫% | change = }} {{Election box candidate | party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ | candidate = ফুংকা ব্ৰহ্ম | votes = ৩,৭৪০ | percentage = ৩.৯৭% | change = }} {{Election box candidate | party = নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ | candidate = ৰণঞ্জয় নাৰ্জাৰী | votes = ৭১৯ | percentage = ০.৭৬% | change = }} {{Election box candidate | party = নোটা | candidate = নোটা | votes = ১,১৩৮ | percentage = ১.২১% | change = }} {{Election box majority | votes = ২৪,২৮৩ | percentage = ২৫.৭৫% | change = }} {{Election box turnout | votes = ৯৪,২৭৪ | percentage = ৮৬.৪৭% | change = }} {{Election box registered electors | votes = ১,১০,১০১ | percentage = | change = }} {{Election box gain with party link | winner = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | loser = | change = }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] {{Assembly constituencies of Assam}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|refs= <ref name="delimitation">{{cite web |url=https://eci.gov.in/files/file/15233-final-order-for-delimitation-of-parliamentary-and-assembly-constituencies-in-the-state-of-assam/ |title=Final Order for Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies in the State of Assam |publisher=[[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] |access-date=20 June 2026}}</ref> <ref name="results">{{cite web |url=https://results.eci.gov.in/ |title=Assam Assembly Election Results 2026 |publisher=[[ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ]] |access-date=20 June 2026}}</ref> }} [[শ্ৰেণী:অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] 57xw5pwnpyfm0qlso77ae43yiiorbte 0 137495 615632 613485 2026-07-04T04:40:48Z হানিফ আলী 19725 +[[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]]; ±[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]]→[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] using [[WP:HC|HotCat]] 615632 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ৩ | map_image = Kokrajhar Assembly constituency map.svg | name = কোকৰাঝাৰ | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | constituency_no = ৩ | reservation = [[অনুসূচিত জনজাতি|জনজাতি]] | mla = সেউলী মহিলাৰী | party = [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] | alliance = এন.ডি.এ | latest_election_year = ২০২৬ }} '''কোকৰাঝাৰ বিধানসভা সমষ্টি''' ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব ৰাজ্য অসমৰ ১২৬ খন বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগৰ ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীনত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। এই সমষ্টিটো [[অনুসূচিত জনজাতি]] ৰ বাবে সংৰক্ষিত।<ref name="eci">{{cite web |url=https://eci.gov.in/ |title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam |publisher=ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগ |accessdate=20 Jun 2026}}</ref> == ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু প্ৰশাসন == কোকৰাঝাৰ সমষ্টিটো নামনি অসম বিভাগৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত। ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত এটা বিধানসভা খণ্ড। == বিধায়কসকলৰ তালিকা == ২০২৩ চনত সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন হোৱাৰ পিছত ২০২৬ চনত ইয়াত প্ৰথমখন বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। {| class="wikitable" |- ! নিৰ্বাচন বৰ্ষ !! বিধায়ক !! ৰাজনৈতিক দল |- | [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]]|| সেউলী মহিলাৰী || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === === 2026 === {{Election box begin|title= [[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: কোকৰাঝাৰ}} {{Election box candidate with party link|candidate=সেউলী মহিলাৰী|party=Bodoland People's Front|votes=74816|percentage=60.84|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=লৰেণ্স ইছলাৰী|party=United People's Party Liberal|votes=35183|percentage=28.61|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=মাণিক চন্দ্ৰ ব্ৰহ্ম|party=Indian National Congress|votes=7011|percentage=5.70|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=তনন দৈমাৰী|party=ভোটাৰ্ছ পাৰ্টি ইণ্টাৰনেশ্যনেল|votes=1446|percentage=1.18|change=}} {{Election box candidate with party link|candidate=ওপৰৰ এটাও নহয় (NOTA)|party=None of the above|votes=1859|percentage=1.51 |change=}} {{Election box margin of victory |votes=39633 |percentage=|change=}} {{Election box turnout|votes=122963|percentage=|change=}} {{Election box rejected|votes=|percentage=}}{{Election box registered electors |reg. electors = |change = }} {{Election box gain with party link |winner=Bodoland People's Front|loser= |swing= }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] r3vyzufd9oys9ox6vf3lmas9kozrkrm 0 137496 615633 613309 2026-07-04T04:41:22Z হানিফ আলী 19725 removed [[Category:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]]; added [[Category:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] using [[WP:HC|HotCat]] 615633 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ৪ | map_image = Baokhungri Assembly constituency map.svg | name = কোকৰাঝাৰ | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | established = ২০২৩ | latest_election_year = ২০২৬ | reservation = নাই (সাধাৰণ) | mla = ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | alliance = এন.ডি.এ | electors = }} '''বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬খন বিধানসভা উপত্যকা বা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনত অসমৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হৈছিল। ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত।<ref name="eci2023">{{cite web |url=https://eci.gov.in/files/file/15234-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-in-the-state-of-assam/ |title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam |publisher=ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |accessdate=২০ জুন ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থিতি== বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি অসমৰ নামনি অসম সংমণ্ডলৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত। এই সমষ্টিটো মূলতঃ বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদ (বিটিচি) এলেকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ==সমষ্টিৰ ইতিহাস== ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগৰ ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ চূড়ান্ত জাননী অনুসৰি ৪ নম্বৰ বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টিটো গঠন কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। ==বিধানসভাৰ সদস্যসকল== {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ !! সদস্য !! দল !! মিত্ৰজোঁট |- | ২০২৬ || ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] || এন.ডি.এ |} ==নিৰ্বাচনী ফলাফল== ===২০২৬ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন=== {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বাওখুংৰি}} {{Election box candidate with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | candidate = ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় | votes = ৬২,৬৭৭ | percentage = ৪১.৯৫ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = চাপালি মাৰাক | votes = ৩৮,৯৬৭ | percentage = ২৬.০৮ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল | candidate = প্ৰতিভা ব্ৰহ্ম | votes = ২১,২৪৫ | percentage = ১৪.২২ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = উদংশ্ৰী নাৰ্জাৰী | votes = ২,৫৬৫ | percentage = ১.৭২ | change = }} {{Election box candidate | party = ন’টা | candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় | votes = ১,৬৬৮ | percentage = ১.১২ | change = }} {{Election box majority | votes = ২৩,৭১০ | percentage = | change = }} {{Election box turnout | votes = ১,৪৯,৪২২ | percentage = | change = }} {{Election box hold with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | gain = হয় }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|refs=}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] 9zh3mvq59lhiu3jgkv6mqq2pfaqgay2 615634 615633 2026-07-04T04:42:20Z হানিফ আলী 19725 615634 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = SLA | constituency_no = ৪ | map_image = Baokhungri Assembly constituency map.svg | name = কোকৰাঝাৰ | state = [[অসম]] | district = [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] | loksabha_cons = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]] | established = ২০২৩ | latest_election_year = ২০২৬ | reservation = নাই (সাধাৰণ) | mla = ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | alliance = এন.ডি.এ | electors = }} '''বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি''' উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬খন বিধানসভা উপত্যকা বা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনত অসমৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হৈছিল। ই [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ লোকসভা সমষ্টিৰ]] অন্তৰ্গত।<ref name="eci2023">{{cite web |url=https://eci.gov.in/files/file/15234-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-in-the-state-of-assam/ |title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies of State of Assam |publisher=ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ |accessdate=২০ জুন ২০২৬}}</ref> ==ভৌগোলিক অৱস্থিতি== বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টি অসমৰ নামনি অসম সংমণ্ডলৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা]]ত অৱস্থিত। এই সমষ্টিটো মূলতঃ বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদ (বিটিচি) এলেকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ==সমষ্টিৰ ইতিহাস== ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগৰ ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ চূড়ান্ত জাননী অনুসৰি ৪ নম্বৰ বাওখুংৰি বিধানসভা সমষ্টিটো গঠন কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। ==বিধানসভাৰ সদস্যসকল== {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ !! সদস্য !! দল !! মিত্ৰজোঁট |- | ২০২৬ || ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় || [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট]] || এন.ডি.এ |} ==নিৰ্বাচনী ফলাফল== ===২০২৬ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন=== {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বাওখুংৰি}} {{Election box candidate with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | candidate = ৰূপম চন্দ্ৰ ৰয় | votes = ৬২,৬৭৭ | percentage = ৪১.৯৫ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | candidate = চাপালি মাৰাক | votes = ৩৮,৯৬৭ | percentage = ২৬.০৮ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল | candidate = প্ৰতিভা ব্ৰহ্ম | votes = ২১,২৪৫ | percentage = ১৪.২২ | change = }} {{Election box candidate with party link | party = সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ | candidate = উদংশ্ৰী নাৰ্জাৰী | votes = ২,৫৬৫ | percentage = ১.৭২ | change = }} {{Election box candidate | party = ন’টা | candidate = ওপৰৰ এটাও নহয় | votes = ১,৬৬৮ | percentage = ১.১২ | change = }} {{Election box majority | votes = ২৩,৭১০ | percentage = | change = }} {{Election box turnout | votes = ১,৪৯,৪২২ | percentage = | change = }} {{Election box hold with party link | party = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | gain = হয় }} {{Election box end}} ==লগতে চাওক== * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] * [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] {{Assembly constituencies of Assam}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|refs=}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]] 4rpzwp2ott475bcbjrnerjq68k4qkbf 0 137619 615541 614905 2026-07-03T15:10:59Z JonaliB 28397 615541 wikitext text/x-wiki {{Short description|Tibetan pilgrimage site}} {{Infobox recurring event | name= ডিৰাপুকৰপৰা কৈলাস পৰ্বতৰ উত্তৰ মুখৰ দৃশ্য [[চিত্ৰ:Mount Kailash Tibet.jpg|thumb|তিব্বতৰ কৈলাস পৰ্বত]] | caption= ডিৰাপূকৰপৰা কৈলাস পৰ্বতৰ উত্তৰ মুখৰ দৃশ্য | status = Active | genre= [[ধৰ্মীয় তীৰ্থযাত্ৰা]] | location= [[তিব্বত]] | country= [[চীন]] }} '''কৈলাস মানস সৰোবৰ যাত্ৰা ''' চীনৰ তিব্বতত অৱস্থিত এখন পৱিত্ৰ তীৰ্থক্ষেত্ৰ আৰু পৰ্বতমালাৰ এক তীৰ্থযাত্ৰা। [[হিন্দু]], [[বৌদ্ধ]], [[জৈন]] আৰু [[বন]] ধৰ্মৰ অনুগামীসকলৰ বাবে ই এক গভীৰ ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্যৰ যাত্ৰা। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ৬,৬৭৫ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত কৈলাস পৰ্বত আৰু [[মানস সৰোবৰ]] হ্ৰদক আধ্যাত্মিক পৱিত্ৰতাৰ প্ৰতীক বুলি বিবেচনা কৰা হয়। [[জৈন]] ধৰ্মৰ মতে, কৈলাস পৰ্বতক অষ্টাপদৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। অষ্টাপদ হৈছে এখন পৱিত্ৰ পৰ্বত, য’ত প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভনাথ বা আদিনাথে জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰৰপৰা মুক্তি, অৰ্থাৎ মোক্ষ লাভ কৰিছিল।<ref name = "Piasecki">, Piasecki S. (2019). A Mountain as Multiverse: Circumnavigating the realities and meta-realities of a Kailas pilgrim. ''Performance Research'', ''24''(2), 16-23.</ref> তিব্বতীয় [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মত কৈলাসক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। [[হিন্দু]] ধৰ্মত ই ভগৱান শিৱৰ বাসস্থান,<ref>Sarao, K. (2014). Pilgrimage to Mt Kailash: The Abode of Lord Shiva. Dialogue Quartely, 16(2), 214-231.</ref> আৰু [[বন]] ধৰ্মতো ই এক পৱিত্ৰ স্থান। সেয়েহে, কৈলাস এক বহুধৰ্মীয় স্থান, য’ত একে সময়তে বিভিন্ন ধৰ্মীয় আৰু প্ৰতীকী অৰ্থ সক্ৰিয়ভাৱে বিদ্যমান। <ref name = "Piasecki"/>এই তীৰ্থযাত্ৰাত কঠিন ভূ-খণ্ড, উচ্চ উচ্চতা আৰু অতি প্ৰতিকূল বতৰৰ মাজেৰে আগবাঢ়িব লাগে, যাৰ বাবে ই বিশ্বৰ আটাইতকৈ কঠিন তীৰ্থযাত্ৰাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=Company|first=Himalayan Glacier Adventure and Travel|date=2024-10-18|title=How Difficult Is Kailash Mansarovar Yatra?|url=https://www.himalayanglacier.com/how-difficult-is-kailash-mansarovar-yatra/#:~:text=Kailash%20Mansarovar%20Yatra%20is%20a%20difficult%20journey%20in%20which%20the,demands%20of%20this%20holy%20journey.|access-date=2025-03-24|website=Himalayan Glacier}}</ref> এই যাত্ৰা ভাৰতৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে চীন চৰকাৰৰ সহযোগত প্ৰতিবছৰে আয়োজন কৰে। কঠিন আৰু কষ্টসাধ্য যাত্ৰা হোৱাৰ সত্ত্বেও ই হাজাৰ হাজাৰ ভক্তক আকৰ্ষণ কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই তীৰ্থযাত্ৰাই আত্মাক পাপৰপৰা শুদ্ধ কৰে আৰু যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰা লোকসকলক মুক্তি বা মোক্ষ লাভৰ পথ প্ৰদান কৰে।<ref>https://www.mea.gov.in/lok-sabha.htm?dtl/39235/question+no+3532+indiachina+meet+on+mansarovar+yatra</ref> == ভূগোল == [[চিত্ৰ:Manas-sarovar_Kailash.jpg|thumb|[[মানস সৰোবৰ]] হ্ৰদ ]] কৈলাস পৰ্বত [[হিমালয়]]ত আৰু ইয়াৰ উচ্চতা {{cvt|6638|m}}। ইয়াৰ বিশেষ পিৰামিড-আকৃতিৰ শৃংগ সদায়ে বৰফেৰে আৱৃত হৈ থাকে, যিয়ে ইয়াৰ ৰহস্যমজ় আকৰ্ষণ আৰু বৃদ্ধি কৰে। তাৰ কিছু দূৰতে {{cvt|4590|m}} উচ্চতাত অৱস্থিত [[মানস সৰোবৰ]] হ্ৰদ বিশ্বৰ আটাইতকৈ ওখ মিঠা পানীৰ হ্ৰদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ই লৱণাক্ত ৰাক্ষসতাল হ্ৰদৰ কাষতে অৱস্থিত। <ref name="Lama">Lama, N. (2024). Spiritual nexus: The interwoven sacred sites of the Kailash region. Global Journal of Cultural Studies, 3, 72-80.</ref> তীৰ্থযাত্ৰী আৰু অভিযানকাৰীসকলে পৰ্বতটোক প্ৰদক্ষিণ কৰি খোজ কাঢ়ে। আচলতে, এই পথক বিশ্বৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-পঞ্চমাংশ লোকৰ বাবে তীৰ্থপথ বুলি দাবী কৰা হয়। এই প্ৰদক্ষিণ যাত্ৰাত বাহ্যিক কোৰা পথত প্ৰায় ১৮,৬০০ ফুট উচ্চতালৈ উঠিব লাগে, আৰু অভ্যন্তৰীণ কোৰা পথত ইয়াতকৈও অধিক উচ্চতালৈ যাব লাগে।<ref name = "Piasecki"/> সেয়েহে এই যাত্ৰা যাত্ৰাই প্ৰতি বছৰে কিছু লোকৰ কিছুসংখ্যক মৃত্যুৰো কাৰণ হয়। <ref>https://www.kailash-yatra.org/blog/high-altitude-sickness-causes-symptoms-and-cure.html</ref> == যাত্ৰাপথ == [[চিত্ৰ:কৈলাস মনসাৰোৱৰ তীৰ্থযাত্ৰা পথৰ মানচিত্ৰ.jpg|thumb|কৈলাস মনস সৰোবৰ তীৰ্থযাত্ৰা পথৰ মানচিত্ৰ]] কৈলাস [[মানস সৰোবৰ]] যাত্ৰাৰ পথ যাত্ৰীৰ নাগৰিকত্ব, অনুমতি-পত্ৰ, সীমান্ত-পৰিস্থিতি, বতৰ আৰু ভ্ৰমণ-আয়োজকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হ’ব পাৰে। নেপালৰ কাঠমাণ্ডুৰপৰা আৰম্ভ কৰা বহু যাত্ৰাত সাধাৰণতে কাঠমাণ্ডু–গ্যিৰোং/কিৰুং–সাগা–মানস সৰোবৰ–ডাৰচেন পথ অনুসৰণ কৰা হয়। ডাৰচেন হৈছে কৈলাস পৰিক্ৰমা বা বাহ্যিক কোৰাৰ মুখ্য আৰম্ভণি স্থান।<ref>{{Cite web |title=How to visit Kailash Mansarovar: Routes, permits, costs, best time to visit and key questions to ask |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/travel/destinations/how-to-visit-kailash-mansarovar-routes-permits-costs-best-time-to-visit-and-key-questions-to-ask/photostory/131804998.cms |website=The Times of India |date=2026-06-20 |access-date=2026-06-25}}</ref> কাঠমাণ্ডুৰপৰা স্থলপথেৰে যোৱা পথত যাত্ৰীসকলে প্ৰথমে নেপাল-তিব্বত সীমান্তৰফালে যাত্ৰা কৰে। সীমান্ত অতিক্ৰম কৰাৰ পাছত গ্যিৰোং বা কিৰুং অঞ্চলত কিছুসময় উচ্চতাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱা হয়। তাৰ পাছত পথটো সাগা হৈ [[মানস সৰোবৰ]] আৰু ডাৰচেনলৈ আগবাঢ়ে। এই ধৰণৰ স্থলপথ যাত্ৰা সাধাৰণতে প্ৰায় ১৩ৰপৰা ১৬ দিন সময় ল’ব পাৰে, যদিও সঠিক সময়সূচী বতৰ, অনুমতি-পত্ৰ আৰু পথৰ অৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।<ref>{{Cite web |title=How to visit Kailash Mansarovar: Routes, permits, costs, best time to visit and key questions to ask |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/travel/destinations/how-to-visit-kailash-mansarovar-routes-permits-costs-best-time-to-visit-and-key-questions-to-ask/photostory/131804998.cms |website=The Times of India |date=2026-06-20 |access-date=2026-06-25}}</ref> কিছু যাত্ৰা লাছাৰপৰা আৰম্ভ হয়। এই পথত সাধাৰণতে লাছা, শিগাতসে বা গিয়ানৎসে, সাগা, [[মানস সৰোবৰ]] আৰু ডাৰচেন হৈ কৈলাস পৰিক্ৰমা কৰা হয়। লাছাৰপৰা আৰম্ভ কৰা পথ তুলনামূলকভাৱে দীঘল, কিন্তু উচ্চতাৰ সৈতে ধীৰে ধীৰে খাপ খুৱাবলৈ ই সহায়ক বুলি বিবেচনা কৰা হয়। কিছুমান ভ্ৰমণসূচীত এভাৰেষ্ট বেছ কেম্পো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Kailash Road: How to Reach Kailash Mansarovar by Road |url=https://www.tibettourism.com/how-to-reach-kailash-by-road.html |website=Tibet Tourism |date=2026-03-18 |access-date=2026-06-25}}</ref> ভাৰত চৰকাৰৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে আয়োজন কৰা কৈলাস [[মানস সৰোবৰ]] যাত্ৰা সাধাৰণতে ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বাবে লিপুলেখ পাছ বা নাথু লা পাছৰ জৰিয়তে অনুষ্ঠিত কৰা হয়। এই চৰকাৰী পথসমূহ কাঠমাণ্ডু বা লাছা-ভিত্তিক বাণিজ্যিক/ধাৰ্মিক ভ্ৰমণপথৰপৰা পৃথক।<ref>{{Cite web |title=Kailash Manasarovar Yatra |url=https://kmy.gov.in/?lang=en |website=Ministry of External Affairs, Government of India |access-date=2026-06-25}}</ref> == বাহ্যিক কোৰা বা পৰিক্ৰমা পথ == [[চিত্ৰ:Way to Kailas.jpg|thumb|কৈলাস পৰিক্ৰমা পথৰ একাংশ]] কৈলাস পৰ্বতৰ বাহ্যিক কোৰা বা পৰিক্ৰমা সাধাৰণতে ডাৰচেনৰপৰা আৰম্ভ হৈ পুনৰ ডাৰচেনতে শেষ হয়। এই পৰিক্ৰমাৰ মুঠ দূৰত্ব প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ আৰু সাধাৰণতে তিনি দিনত সম্পূৰ্ণ কৰা হয়।<ref name = "Kora">{{Cite web |title= Mount Kailash Kora Distance Guide 2026: Complete 52 km Trek Route |url=https://www.tibettravel.org/kailash-tour/kailash-kora-distance.html |website=Tibet Travel |date=2025-12-11 |access-date=2026-06-25}}</ref> কৈলাস পৰ্বতৰ উচ্চতা প্ৰায় ৬,৬৩৮ মিটাৰ।<ref>{{Cite web |title=Mount Kailash |url=https://www.britannica.com/place/Mount-Kailash |website=Encyclopaedia Britannica |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-25}}</ref> কৈলাস [[মানস সৰোবৰ]] যাত্ৰা সাধাৰণতে প্ৰতিবছৰে মে মাহৰপৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হয়। বাহ্যিক কোৰা বা পৰিক্ৰমা সাধাৰণতে তিনি দিনত সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য পথসমূহ হ’ল: * '''প্ৰথম দিন:''' আধ্যাত্মিক কৈলাস কোৰাৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু হʼল ডাৰচেন।<ref name="Lama"/>ডাৰচেনৰ যমদ্বাৰ অঞ্চলৰপৰা দিৰাপুকলৈ প্ৰথম যাত্ৰা আৰম্ভ হয়। এই পথৰ দূৰত্ব প্ৰায় ১৮–২০ কিলোমিটাৰ। এই অংশত তাৰবোছে বা যমদ্বাৰ, কৈলাস পৰ্বতৰ উত্তৰ মুখ আৰু দিৰাপুক মঠ আদি মুখ্য স্থান হিচাপে পৰিগণিত হয়। * '''দ্বিতীয় দিন:''' দিৰাপুকৰপৰা ডোল্মা-লা পাছ অতিক্ৰম কৰি জুথুলপুকলৈ যাত্ৰা কৰা হয়। এই দিনটো পৰিক্ৰমাৰ আটাইতকৈ কঠিন অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়। পথৰ দূৰত্ব প্ৰায় ২২–২৪ কিলোমিটাৰ। এই অংশত শিৱ-স্থল, [[ডোল্মা-লা পাছ]], [[গৌৰী কুণ্ড]] আৰু জুথুলপুক মঠ অন্তৰ্ভুক্ত। ডোল্মা-লা পাছৰ উচ্চতা প্ৰায় ৫,৬৩০ মিটাৰ, আৰু য়েই বাহ্যিক কোৰাৰ সৰ্বোচ্চ স্থান।<ref name = "Kora"/> * '''তৃতীয় দিন:''' জুথুলপুকৰপৰা ডাৰচেনলৈ উভতি অহা হয়। এই পথৰ দূৰত্ব প্ৰায় ৮–১৪ কিলোমিটাৰ। যাত্ৰীয়ে জুথুলপুক উপত্যকাৰ মাজেৰে খোজ কাঢ়ি বা শেষ অংশত গাড়ীৰ সহায়ত ডাৰচেনলৈ উভতি আহে। সামগ্ৰিকভাৱে বাহ্যিক কোৰাৰ দূৰত্ব প্ৰায় ৫২ কিলোমিটাৰ আৰু ই সাধাৰণতে ডাৰচেনৰপৰা আৰম্ভ হৈ পুনৰ ডাৰচেনতে শেষ হয়।<ref name = "Kora"/> হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন তীৰ্থযাত্ৰীসকলে সাধাৰণতে কৈলাস পৰ্বতক ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশে প্ৰদক্ষিণ কৰে, আনহাতে বন ধৰ্মৰ অনুগামীসকলে প্ৰায়ে বিপৰীত দিশে কোৰা কৰে। এই পৰিক্ৰমা উচ্চ উচ্চতা, পাতল বায়ু, শীতল বতৰ আৰু সৰু-বৰ শিলেৰে শিলাময় পথৰ বাবে শাৰীৰিকভাৱে কষ্টসাধ্য বুলি বিবেচিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Is Mount Kailash Hard to Trek? How Long Does It Take? |url=https://www.tibettravel.org/tibet-travel-advice/kailash-trek-difficulty.html |website=Tibet Travel |date=2025-10-29 |access-date=2026-06-25}}</ref> == ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য == === হিন্দু ধৰ্ম === [[হিন্দু ধৰ্ম]]ত কৈলাস পৰ্বতক ভগৱান [[শিৱ]] আৰু দেৱী [[পাৰ্বতী]]ৰ বাসস্থান হিচাপে শ্ৰদ্ধাৰে পূজা কৰা হয়। হিন্দু শাস্ত্ৰ অনুসৰি, বিশ্বাস কৰা হয় যে ভগৱান শিৱ কৈলাসৰ শিখৰত চিৰস্থায়ী ধ্যানৰ অৱস্থাত বাস কৰে, যাৰ বাবে ইয়াক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কোৱা হয় যে [[মানস সৰোবৰ]] হ্ৰদ ভগৱান [[ব্ৰহ্মা]]ই সৃষ্টি কৰিছিল, আৰু ইয়াৰ পৱিত্ৰ জলত স্নান কৰিলে পাপ শুদ্ধ হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Mustonen |first=Y. |date=2024 |title=Kailash: The Abode of Lord Shiva and Its Mystical Significance |url=https://hindu.mythologyworldwide.com/kailash-the-abode-of-lord-shiva-and-its-mystical-significance/ |access-date=2025-03-24 |website=Hindu Mythology}}</ref> === বৌদ্ধ ধৰ্ম === বৌদ্ধসকলৰ বাবে কৈলাস পৰ্বত “কাং ৰিনপোছে” নামেৰে জনাজাত, যাৰ অৰ্থ “বৰফৰ অমূল্য মণি”। ইয়াক পৰম আনন্দৰ প্ৰতীক দেৱতা ডেমচক বা চক্ৰসম্বৰাৰ বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা হয়। বৌদ্ধসকলে বিশ্বাস কৰে যে পৰ্বতৰ পৰিক্ৰমা কৰিলে নেতিবাচক কৰ্মফল শুদ্ধ হয় আৰু বোধিলাভৰ পথ মুকলি হয়। [[মানস সৰোবৰ]] হ্ৰদক প্ৰাচীন বৌদ্ধ গ্ৰন্থসমূহত উল্লিখিত অনৱতপ্ত নামৰ নাগ-হ্ৰদৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকা বুলি ধৰা হয়।<ref>{{Cite web |darte=2024 |title=Kailash Mansarovar Yatra: A Sacred Journey to the Abode of the Divine in Mount Kailash Tibet – The Cultural Heritage of India |url=https://cultureandheritage.org/2024/02/kailash-mansarovar-yatra-a-sacred-journey-to-the-abode-of-the-divine-in-mount-kailash-tibet.html |access-date=2025-03-24}}</ref> === জৈন ধৰ্ম === জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি, কৈলাস পৰ্বতক অষ্টাপদ নামৰ পৱিত্ৰ পৰ্বতৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভনাথ বা আদিনাথে এই অষ্টাপদত মোক্ষ, অৰ্থাৎ জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰৰপৰা মুক্তি লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Mount Kailash |url=https://www.britannica.com/place/Mount-Kailash |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-06-25}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rishabhanatha |url=https://www.britannica.com/topic/Rishabhanatha |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-06-25}}</ref> === বন ধৰ্ম === তিব্বতৰ স্বদেশী [[বন ধৰ্ম]]ই কৈলাস পৰ্বতক এক আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গণ্য কৰে, য’ত [[তোনপা শেনৰাব মিৱোছে]] স্বৰ্গৰপৰা অৱতৰণ কৰিছিল। বন লোকসকলৰ বাবে এই পৰ্বত আকাশ-দেৱী চিপাইমেনৰ বাসস্থান, আৰু এই পৰ্বত ঝাং ঝুং নামৰ প্ৰাচীন বন সাম্ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰ আছিল।{{sfn|Albinia|2008|p=288}}{{sfn|Allen|2013|p=266-267}}{{sfn|Chamaria|1996|p=19}} তিব্বতীয় বিশ্বাস অনুসৰি, এই পৰ্বত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মণ্ডল বা কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াক পৌৰাণিক সিংহ, ঘোঁৰা, ময়ূৰ আৰু হাতী নদীৰ উৎস বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল, যিবোৰ চাৰিও দিশলৈ বৈ গৈছিল।{{sfn|Govinda|1966|p=199-200}} আন ধৰ্মৰ অনুগামীসকলৰ বিপৰীতে বন ধৰ্মৰ অনুগামীসকলে কৈলাস পৰ্বতক ঘড়ীৰ কাঁটাৰ বিপৰীত দিশে পৰিক্ৰমা কৰে।<ref>{{Cite web |date=2024 |title=Mount Kailash and Manasarovar, Tibet |url=https://nepali.com/2024/11/04/mount-kailash-and-manasarovar-tibet/ |access-date=2025-03-24 |website=Nepali.com}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বৌধ্ব ধৰ্ম]] 7115sryekl8hq9sdt5377e1syprr97z 0 137687 615597 614887 2026-07-03T20:36:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615597 wikitext text/x-wiki {{short description|Wife of novelist Gabriel García Márquez}} {{Infobox person | name = মাৰ্চিডিজ বৰচা | image = Photo of Mercedes Barcha.jpg | image_size = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1932|11|6|mf=y}} | birth_place = মাগাংগুৱে, কলম্বিয়া | death_date = {{Death date and age|2020|8|15|1932|11|6|mf=y}} | death_place = মেক্সিকো চিটি, মেক্সিকো | nationality = | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = | spouse = {{marriage|[[গাব্ৰিয়েল গাৰ্ছিয়া মাৰ্কেছ]] |1958|2014|end= died}} | children = ২ }} '''মাৰ্চিডিজ ৰাকেল বৰচা পাৰ্ডো''' (৬ নৱেম্বৰ, ১৯৩২ – ১৫ আগষ্ট, ২০২০) ঔপন্যাসিক [[গাব্ৰিয়েল গাৰ্ছিয়া মাৰ্কেছ]] (১৯২৭–২০১৪)ৰ পত্নী আছিল।<ref name="The New York Times">{{cite web |last1=Green |first1=Penelope |title=Mercedes Barcha, Gabriel García Márquez's Wife and Muse, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2020/08/23/books/mercedes-barcha-dead.html |website=The New York Times |accessdate=30 August 2020 |date=23 August 2020}}</ref> ==জীৱনী== মাৰ্চিডিছ বৰচা ১৯৩২ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত মাগাংগুৱে, কলম্বিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ছিৰিয়ান মূলৰ এটা পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন ব্যৱসায়ী আছিল আৰু তেওঁ ঔষধৰ দোকান তথা ফাৰ্মাচী আৰু গেলামালৰ দোকান চলাইছিল।<ref>{{Cite book |last=Stavans |first=Ilan |url=https://books.google.com/books/about/Gabriel_Garc%C3%ADa_M%C3%A1rquez_The_Early_Years.html?id=9HBeZv2RcywC |title=Gabriel García Márquez: The Early Years |date=2010-01-05 |publisher=Macmillan + ORM |isbn=978-0-230-10480-8 |language=en}}</ref> মাৰ্চিডিছ বৰচা মূলতঃ তেওঁৰ স্বামী, গেব্ৰিয়েল গাৰ্চিয়া মাৰ্কেজৰ জীৱনত আগবঢ়োৱা আৰ্থিক আৰু মানসিক সহায়ৰ বাবে জনাজাত। গাব্ৰিয়েল গাৰ্চিয়া মাৰ্কেজে সাহিত্যৰ ন'বেল বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name="L'HuffPost">{{cite web |title=Addio a Mercedes Barcha, moglie di Gabriel Garcia Marquez |url=https://www.huffingtonpost.it/entry/mercedes-barcha-morta-la-moglie-di-gabriel-garcia-marquez_it_5f38ff35c5b6959911e5b2d6 |website=L'HuffPost |accessdate=30 August 2020 |language=it |date=16 August 2020 |archivedate=25 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240325100424/https://www.huffingtonpost.it/entry/mercedes-barcha-morta-la-moglie-di-gabriel-garcia-marquez_it_5f38ff35c5b6959911e5b2d6/ |deadurl=yes }}</ref><ref name="Financial Times">{{cite web |title=Mercedes Barcha, 1932-2020 |url=https://www.ft.com/content/4f9872c5-2132-4db3-b81c-b60da01655ce |website=Financial Times |accessdate=30 August 2020}}</ref> মাৰ্চিডিছে মাৰ্কেজৰ বিখ্যাত উপন্যাস ''ৱান হাণ্ড্ৰেদ য়েৰ অৱ চলিটিউদ'' (One Hundred Years of Solitude) লিখাৰ সময়ত তেওঁক বিশেষভাৱে সহায় কৰিছিল। কোৱা হয় যে প্ৰকাশকৰ ওচৰলৈ উপন্যাসখনৰ পাণ্ডুলিপি পঠিয়াবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা ডাক খৰচ যোগাৰ কৰিবলৈ তেওঁ নিজৰ হেয়াৰ ড্ৰায়াৰ বা চুলি শুকুৱোৱা যন্ত্ৰ বন্ধকত ৰাখিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |last=Walch |first=Louis |date=2020-11-06 |title=The Discreet Strength of Mercedes Barcha |url=https://wordswithoutborders.org/read/article/2020-11/the-discreet-strength-of-mercedes-barcha-restrepo-pombo-fitz/ |access-date=2025-04-22 |website=Words Without Borders |language=en}}</ref> তেওঁক মৰমেৰে ''লা গাবা'' (La Gaba) বুলি কোৱা হৈছিল। এই নামটো তেওঁৰ স্বামী মাৰ্কেজৰ ঘৰৰ নাম “গাবো” (Gabo)-ৰ নাৰী ৰূপৰপৰা আহিছিল।<ref name=":0" /> ==বিবাহ== তেওঁ গাব্ৰিয়েল গাৰ্চিয়া মাৰ্কেছৰ সৈতে প্ৰথম দেখা হৈছিল ১৯৪১ চনত, যেতিয়া তেওঁলোক দুয়ো কিশোৰ বয়সৰ আছিল। সেই সময়ত গাব্ৰিয়েল গাৰ্চিয়া মাৰ্কেছৰ বয়স আছিল ১৪ বছৰ আৰু তেওঁৰ (ভৱিষ্যৎ পত্নীৰ) বয়স আছিল ৯ বছৰ। "দ্য ফ্ৰেগ্ৰেন্স অৱ গুৱাভা" (The Fragrance of Guava) গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা হৈছে যে, গাৰ্চিয়া মাৰ্কেছে ১৩ বছৰ বয়সত এখন বিদ্যালয়ৰ নৃত্য অনুষ্ঠানত তেওঁক বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল।<ref name=":1">{{Cite book |last=Mendoza |first=Plinio Apuleyo |title=The Fragrance of Guava |publisher=Faber and Faber |year=1983 |isbn=9780571193264 |location=London}}</ref> অৱশেষত তেওঁলোকৰ বিবাহ হয় ২১ মাৰ্চ, ১৯৫৮ চনত, কলম্বিয়াৰ বেৰাংকিয়াত (Barranquilla)। সেই সময়ত গাৰ্চিয়া মাৰ্কেছৰ বয়স আছিল ৩১ বছৰ আৰু তেওঁৰ পত্নীৰ বয়স আছিল ২৫ বছৰ।<ref name="ABC">{{cite web |title=Mercedes Barcha, el gran amor y la musa de Gabriel García Márquez |url=https://www.abc.es/cultura/abci-mercedes-barcha-gran-amor-y-musa-gabriel-garcia-marquez-202008161145_noticia.html |website=ABC |accessdate=30 August 2020 |language=es |date=16 August 2020}}</ref><ref name=":0" /> তেওঁলোকৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছিল। ৰড্ৰিগো গাৰ্চিয়া (Rodrigo García) চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু গনজালো গাৰ্চিয়া (Gonzalo García) এজন গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ।<ref name="EL PAÍS">{{cite web |last1=Osorio |first1=Camila |title=Muere Mercedes Barcha, la mujer que hizo posible el éxito de García Márquez |url=https://elpais.com/cultura/2020-08-15/muere-mercedes-barcha-el-apoyo-mas-grande-que-recibio-gabriel-garcia-marquez.html |website=EL PAÍS |accessdate=30 August 2020 |language=es |date=15 August 2020}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tiempo |first=Redacción El |date=2008-05-17 |title=Gonzalo García Barcha, hijo diseñador de Gabo, está en Colombia para dictar el taller 'Bogotipos' |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/CMS-4171144 |access-date=2025-06-27 |website=El Tiempo |language=spanish}}</ref> "দ্য ফ্ৰেগ্ৰেন্স অৱ গুৱাভা" গ্ৰন্থৰ শেষভাগত যেতিয়া গাৰ্চিয়া মাৰ্কেছক সোধা হৈছিল যে তেওঁ জীৱনত লগ পোৱা আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় ব্যক্তি কোন, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল— "মোৰ পত্নী।" <ref name=":1" /> ==জীৱিকা== ২০১৪ চনত গাৰ্চিয়া মাৰ্কেজৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ কলম্বিয়াৰ কাৰ্টাজেনাত গেব্ৰিয়েল গাৰ্চিয়া মাৰ্কেজ আইবেৰ’আমেৰিকান ফাউণ্ডেশ্যন ফৰ নিউ জাৰ্নেলিজমৰ এমেৰিটা সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ গাৰ্চিয়া মাৰ্কেজৰ উত্তৰাধিকাৰক প্ৰচাৰৰ বাবে ''ফাণ্ডেচন গাবো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰে। <ref name="Fundación Gabo">{{cite web |title=Fundador |url=https://fundaciongabo.org/es/institucion/fundador |website=Fundación Gabo |accessdate=24 September 2020 |language=es |date=30 November 2016}}</ref><ref name="The Wire">{{cite web |title=Mercedes Barcha Pardo Fuelled Gabriel Garcia Marquez's Literary World |url=https://thewire.in/culture/gabriel-garcia-marquez-wife-mercedes-barcha-pardo |first=Indradeep|last= Bhattacharyya|website=The Wire |date=24 August 2020|accessdate=24 September 2020}}</ref> ==মৃত্যু== ২০২০ চনৰ ১৫ আগষ্টত মেক্সিকো চহৰত বাৰ্চাৰ মৃত্যু হয়। <ref name="ABC"/> ==References== {{reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Barcha, Mercedes}} [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কলম্বিয়াৰ ব্যক্তি]] 6munx3th50la1nzg217630mjg0pqppq 0 137703 615539 614999 2026-07-03T15:10:08Z JonaliB 28397 615539 wikitext text/x-wiki {{Short description|Freshwater lake in the Tibet Region}} {{Infobox body of water | name = মানস সৰোবৰ | image = Lake Manasarovar near Kailash.jpg|thumb | caption = পটভূমিত [[কৈলাস পৰ্বত]] থকা মানস সৰোবৰ হ্ৰদ | location = বুৰাং কাউণ্টি [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], চীন | coords = {{coord|30.65|81.45|type:waterbody|display=inline,title}}<!--Precision of 0.05 deg (3')--> | area = {{cvt|320|km2}} | depth = | max-depth = {{cvt|100|m}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = {{cvt|4600|m}} | frozen = শীতকাল <!-- Map -->| pushpin_map = Tibet#China Tibet Ngari#China | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = Location of the lake in Tibet##Location within Ngari Prefecture | pushpin_map_caption = <!-- Below --> | website = | reference = }} [[চিত্ৰ:মনস সৰোবৰ.webm|thumb]] '''মানস সৰোবৰ''' ({{lang-en|Lake Manasarovar}}) হৈছে তিব্বত মালভূমিত অৱস্থিত এক মিঠা পানীৰ হ্ৰদ। এই হ্ৰদ বা সৰোবৰটো [[চীন]]ৰ [[তিব্বত]] স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ নগাৰী প্ৰিফেকচাৰৰ বুৰাং জিলাত, কৈলাস পৰ্বতৰ ওচৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ৪,৬০০ মিটাৰ (১৫,১০০ ফুট)। ই ৩০°৩৪′–৩০°৪৭′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৮১°২২′–৮১°৩৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। হ্ৰদটোৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪,৫৮৮ মিটাৰ।<ref name="Yao2015" />। এই সৰোবৰ [[চীন]], [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পশ্চিম ত্ৰিসীমান্ত অঞ্চলৰ কাষত অৱস্থিত। মানস সৰোবৰ হ্ৰদ, তিব্বতৰ তিনিটা বিখ্যাত পৱিত্ৰ হ্ৰদৰ অন্যতম। ইয়াৰ বিশেষ ধৰ্মীয় গুৰুত্বৰ বাবে হ্ৰদটোৰ এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয় আছে। অৱশ্যে ধৰ্মীয় পৰম্পৰা, উচ্চ পাৰ্বত্য অৱস্থান আৰু ভৌগোলিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবে এই অঞ্চলৰ বৈজ্ঞানিক তথ্য তুলনামূলকভাৱে সীমিত।<ref name="Yao2015">{{cite journal |last1=Yao |first1=Z. |last2=Wang |first2=R. |last3=Liu |first3=Z. |last4=Wu |first4=S. |last5=Jiang |first5=L. |year=2015 |title=Spatial-temporal patterns of major ion chemistry and its controlling factors in the Manasarovar Basin, Tibet |journal=Journal of Geographical Sciences |volume=25 |issue=6 |pages=687–700}}</ref> == ব্যুৎপত্তি == [[সংস্কৃত]] শব্দ মানস সৰোবৰ (मानसरोवर) দুটা সংস্কৃত শব্দৰ সংযোজন। ইয়াৰ ভিতৰত ''mānas'' (मानस्) শব্দৰ অৰ্থ "মন।" সাধাৰণতে ই বুদ্ধি, জ্ঞান, বোধ, উপলব্ধি, চেতনা আদি মানসিক শক্তিক বুজায়।<ref>{{cite web |url= http://faculty.washington.edu/prem/mw/m.html |title= Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary |work=[[Monier-Williams]] |quote= mánas n. mind (in its widest sense as applied to all the mental powers), intellect, intelligence, understanding, perception, sense, conscience|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20121203191432/http://faculty.washington.edu/prem/mw/m.html|archive-date=3 December 2012|access-date=10 October 2017}}</ref> আনহাতে ''sarovara'' (सरोवर) শব্দৰ অৰ্থ "হ্ৰদ বা বৃহৎ পুখুৰী।" <ref>{{cite web |url= http://faculty.washington.edu/prem/mw/s.html |title= Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary |work=[[Monier-Williams]]|quote= sarovara ○vara n. (accord. to some also m.) a lake or large pond, any piece of water deep enough for the lotus|url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20150520235218/http://faculty.washington.edu/prem/mw/s.html |archive-date=20 May 2015|access-date=10 October 2017}}</ref> স্থানীয়ভাৱে এই হ্ৰদটোক ''মাপাম য়ুমতচʼ'' (Mapam Yumtso) ({{lang-zh|c=瑪旁雍錯|p=Mǎ páng yōng cuò}}) বা ''চ' মড্ৰোপা'' (Tso Madröpa) বুলিও কোৱা হয়। তিব্বতীয়-[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] অভিধানত শৰৎ চন্দ্ৰ দাসে উল্লেখ কৰিছে যে মাপাম য়ুমতচʼ নামটো ''মাপাম'' শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ অজেয় বা অপৰাজেয়। সেইদৰে ''চ' মড্ৰোপা''' নামটো ''মড্ৰোপা'' শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ "সূৰ্যৰদ্বাৰা উত্তপ্ত ভূমি।" দুয়োটা নামতে'' ''''''চʼ ''' শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, যাৰ অৰ্থ তিব্বতীয় ভাষাত হ্ৰদ।<ref name="Das">{{cite book|author-link=Sarat Chandra Das|first=Sarat Chandra|last=Das|year=1902|title=Tibetan-English Dictionary with Sanskrit Synonyms|publisher=Bengal Secretariat Book Depot|url=https://archive.org/details/tibetanenglishdi00dassuoft/page/948/mode/2up|pages=658, 959}}</ref> == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন == মানস সৰোবৰ তিব্বতৰ নগাৰী প্ৰিফেকচাৰৰ বুৰাং জিলাত অৱস্থিত এক অন্তঃস্থলীয় মিঠা পানীৰ হ্ৰদ। ই ৩০°৩৪′–৩০°৪৭′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৮১°২২′–৮১°৩৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। হ্ৰদটোৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪,৫৮৮ মিটাৰ।<ref name="Yao2015" /> হ্ৰদটোৰ প্ৰথম বৈজ্ঞানিক জোখ-মাখ ১৯০৭ চনত ছুইডেনৰ ভূগোলবিদ স্বেন হেডিনে সম্পন্ন কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি হ্ৰদটোৰ সৰ্বাধিক গভীৰতা ৮১.৮ মিটাৰ আৰু গড় গভীৰতা ৪৬ মিটাৰ। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে হ্ৰদটো সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৪,৫৮৬ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত।<ref name="WangDou1998">{{cite book |editor1-last=Wang |editor1-first=Sumin |editor2-last=Dou |editor2-first=Hongshen |year=1998 |title=China Lake Records |publisher=Science Press |location=Beijing |pages=403–404 |language=zh}}</ref> মানসৰোবৰ হ্ৰদ উচ্চ পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ এক উল্লেখযোগ্য মিঠা পানীৰ উৎস, আৰু ইয়াৰ পানী সঞ্চয় ক্ষমতা প্ৰায় ২০০×১০^৮ মি^৩ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="WangDou1998" /> [[File:Mt_Kailash_sat.jpg|thumb|মানসৰোবৰ (সোঁফালে) আৰু [[Lake Rakshastal|ৰাক্ষসতাল]] হ্ৰদৰ সৈতে [[কৈলাস পৰ্বত]] থকা অঞ্চলটোৰ ভূ-আকৃতি]] মানস সৰোবৰ চীনৰ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]]ৰ [[নগাৰী প্ৰিফেকচাৰ]]ত অৱস্থিত।<ref name="Brit">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Lake-Mapam|title=Mount Kailas|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite book|title=Mount Kailash: the White Mirror|first=Nyima|last=Samkar|year=2020|isbn=978-9-38702-385-7|publisher=[[Library of Tibetan Works and Archives]]|url=https://books.google.com/books?id=83r3DwAAQBAJ|page=3|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820044027/https://books.google.com/books?id=83r3DwAAQBAJ|url-status=live}}</ref> ই তিব্বতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলত, চীন, ভাৰত আৰু নেপালৰ সীমান্তৰ পশ্চিম [[tripoint|ত্ৰিসীমান্ত বিন্দু]]ৰ উত্তৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/opinion/columnists/claude-arpi-china-playing-new-border-games-close-to-mt-kailash-883053|title=China playing new border games close to Mt Kailash|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=1 March 2024|date=23 February 2024|author=Claude Arpi|archive-date=28 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228080736/https://www.deccanchronicle.com/opinion/columnists/claude-arpi-china-playing-new-border-games-close-to-mt-kailash-883053|url-status=live}}</ref> আকাশ পৰিষ্কাৰ থাকিলে নেপালৰ [[Limi|লিমি উপত্যকা]]ৰ ওপৰত অৱস্থিত লাপচা লা গিৰিপথৰ পৰা হ্ৰদটো দেখা যায়।<ref>{{cite news|title=Limi-Lapcha could be an alternative route to Kailash Manasarovar|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/limi-lapcha-could-be-an-alternative-route-to-kailash-manasarovar|access-date=9 August 2022|work=[[The Himalayan Times]]|date=13 March 2021|archive-date=28 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528050405/https://thehimalayantimes.com/nepal/limi-lapcha-could-be-an-alternative-route-to-kailash-manasarovar|url-status=live}}</ref> এই মিঠা পানীৰ হ্ৰদটো গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা {{cvt|4600|m}} উচ্চতাত [[তিব্বত মালভূমি]]ত অৱস্থিত। ই এছিয়াৰ সৰ্বাধিক উচ্চতাত অৱস্থিত মিঠা পানীৰ হ্ৰদসমূহৰ অন্যতম।<ref name="Brit"/><ref name="Brockman">{{cite book|last=Brockman|first=Norbert|date=2011|title=Encyclopedia of Sacred Places, Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=M8HSEAAAQBAJ|publisher=[[ABC-Clio]]|isbn=978-1-59884-654-6|page=356|access-date=20 August 2024|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819081710/https://books.google.com/books?id=M8HSEAAAQBAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|author-link=Gene Likens|last=Likens|first=Gene|year=2009|title=Encyclopedia of Inland Waters|url=https://books.google.com/books?id=o4p6f22jla8C|publisher=[[Elsevier Science]]|isbn=978-0-12370-626-3|page=505|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820072828/https://books.google.com/books?id=o4p6f22jla8C|url-status=live}}</ref> প্ৰায় {{cvt|320|km2}} পৃষ্ঠকালিৰে বিস্তৃত মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ আকৃতি তুলনামূলকভাৱে গোলাকাৰ। ইয়াৰ পৰিধি {{cvt|88|km}} আৰু সৰ্বাধিক গভীৰতা {{cvt|100|m}}।<ref>{{cite web|url=https://pithoragarh.nic.in/lake-mansarovar/|title=Lake Mansarovar|work=[[Government of Uttarakhand]]|access-date=1 June 2024|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518235411/https://pithoragarh.nic.in/lake-mansarovar/|url-status=live}}</ref> হ্ৰদটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশৰ গভীৰতা ৮১.৮ মিটাৰ বুলি উল্লেখ। ১৯৭৬ চনৰ জুলাই মাহত পানীৰ গভীৰতা ৬০ মিটাৰতকৈ অধিক আছিল। হ্ৰদটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত সৰ্বাধিক স্বচ্ছতা ১৪ মিটাৰ, যাৰ বাবে ই চীনৰ অন্যতম স্বচ্ছ হ্ৰদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। হ্ৰদটোৰ pH মান ৮.০–৮.৪ আৰু লৱণাক্ততা ১০৮.৯–৪০৫.৮ মি.গ্ৰা.·লি.^−১। উত্তৰ-পূব পাৰৰ মুখ অংশত লৱণাক্ততা সৰ্বনিম্ন, অৰ্থাৎ ১০৮.৯ মি.গ্ৰা.·লি.^−১। ই কাৰ্বনেট-প্ৰধান মিঠা পানীৰ হ্ৰদ। হ্ৰদটোৰ পানী মিঠা, শীতল, স্বচ্ছ, কোমল আৰু গন্ধহীন; ই ডিঙি বা অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গৰ ক্ষতি নকৰে বুলি উল্লেখ কৰা হয়। স্থানীয় লোকসকলে এই পানী প্ৰায়ে পান কৰা আৰু স্নানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>Gao, Y., & Zhou, Q. (2020). Lake Manasarovar. Journal of Global Change Data & Discovery, 4(2), 203-204.</ref> মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ অতিৰিক্ত পানী প্ৰাকৃতিক [[Ganga Chhu|গংগা ছু]] জলধাৰাৰ জৰিয়তে লৱণাক্ত পানীৰ [[endorheic basin|অন্তঃপ্ৰবাহী হ্ৰদ]] [[Lake Rakshastal|ৰাক্ষসতাল]]লৈ প্ৰবাহিত হয়।<ref name="Brockman"/><ref>{{cite book|author-link=Gene Likens|last=Likens|first=Gene|year=2010|title=Lake Ecosystem Ecology: A Global Perspective|url=https://books.google.com/books?id=OzJOqh90RuwC|publisher=[[Elsevier Science]]|isbn=978-0-12382-003-7|page=294|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042402/https://books.google.com/books?id=OzJOqh90RuwC|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=A Comprehensive Survey of Rock Art in Upper Tibet: Volume III|author=John Vincent Bellezza|publisher=[[Archaeopress]]|year=2024|isbn=978-1-80327-774-5}}</ref> এই অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা প্ৰধান নদীসমূহৰ ভিতৰত [[Yarlung Tsangpo|য়াৰলুং ছাংপো]] (যি [[ভাৰত]]ত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নামেৰে পৰিচিত), [[সিন্ধু নদী|সিন্ধু]], [[সতলুজ]] আৰু [[Karnali River|কৰ্ণালী]] উল্লেখযোগ্য। কৰ্ণালী [[গঙ্গা]] নদীৰ এখন উপনদী।<ref name="Freeman">{{cite journal|url=https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_2003_files/AJ%202003%20103-110%20Freeman-Attwood%20Gangdise.pdf|title=Gangdise Mountains|journal=[[Alpine Journal]]|author=Freeman Attwood|year=2003|volume=4|pages=103–109|access-date=17 March 2024|archive-date=13 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213210/https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_2003_files/AJ%202003%20103-110%20Freeman-Attwood%20Gangdise.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last=Singh |first=Dhruv Sen |url=https://books.google.com/books?id=ridFDwAAQBAJ&q=indus+river+system |title=The Indian Rivers: Scientific and Socio-economic Aspects |date=30 December 2017 |publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=978-9-81102-984-4|page=15}}</ref> == জলবায়ু == মানস সৰোবৰত জুনৰ পৰা আগষ্টলৈকে বৰ্ষাকাল থাকে, কিন্তু বৃষ্টিপাতৰ বেছি অংশ আগষ্ট মাহত হয়। এপ্ৰিলৰ পৰা জুনলৈকে অঞ্চলটোৰ বতৰ তুলনামূলকভাৱে শুকান থাকে। এই সময়ত দিনৰ ভাগত তাপমাত্ৰা {{cvt|5|°C}}-তকৈ অধিক হয় আৰু ৰাতিৰ ভাগত তাপমাত্ৰা {{cvt|0|°C}}-ৰ ওচৰা-ওচৰি থাকে। অক্টোবৰৰ পৰা তাপমাত্ৰা হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু জানুৱাৰী মাহ আটাইতকৈ শীতল হয়। শীতকালত দিনৰ ভাগৰ তাপমাত্ৰাও হিমাংকৰ তলত থাকে আৰু ৰাতিবোৰ অধিক শীতল হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.tibettour.org/tibet-weather/best-time-to-visit-kailash.html|title=Tibet Weather|access-date=1 June 2024|work=Tibet tour}}</ref> [[মৌচুমী বতাহ|মৌচুমী বতাহে]] জুনৰ শেষৰ পৰা আগষ্টলৈকে বৰষুণ আনে, লগতে ঠাণ্ডা বতাহো বলে।<ref name="GOI">{{cite report|url=https://www.mea.gov.in/Uploads/PublicationDocs/19148_Kailash_Mansarovar_Yatra_A_Guidebook_12-05-2006.pdf|date=12 May 2006|access-date=1 June 2024|title=Kailash Yatra|publisher=[[Government of India]]|page=60}}</ref> ছেপ্টেম্বৰ, অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহত অঞ্চলটোত শীতল আৰু স্পষ্ট শৰৎকালীন বতৰ দেখা যায়। অৱশ্যে বঙ্গোপসাগৰীয় উষ্ণমণ্ডলীয় ধুমুহা পশ্চিম দিশলৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ প্ৰভাৱত ছেপ্টেম্বৰ মাহতো বৃহৎ তুষাৰপাত বা তুষাৰধুমুহা হ’ব পাৰে। শীতল মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱত এই অঞ্চলত শীতকালত, অৰ্থাৎ ডিচেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চলৈকে, উল্লেখযোগ্য পৰিমাণৰ তুষাৰপাত হয়। বসন্তকালত, বিশেষকৈ মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে দুপৰীয়াৰ পিছত প্ৰবল বতাহ বলাৰ প্ৰৱণতা থাকে। <ref>{{cite journal |last1=Yao |first1=Z. |last2=Liu |first2=J. |last3=Huang |first3=H. Q. |last4=Song |first4=X. |last5=Dong |first5=X. |last6=Liu |first6=X. |year=2009 |title=Characteristics of isotope in precipitation, river water and lake water in the Manasarovar basin of Qinghai–Tibet Plateau |journal=Environmental Geology |volume=57 |issue=3 |pages=551–556}}</ref> [[File:Mansarovar map.jpg|thumb|মানসৰোবৰ অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ]] [[জলবায়ু পৰিৱৰ্তন|বিশ্ব উষ্ণায়ন]] পৃথিৱীৰ আন বহু অঞ্চলতকৈ [[তিব্বত মালভূমি]]ত অধিক দ্ৰুতগতিত ঘটিছে বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite journal|last=Qiu|first=Jane|date=1 July 2008|title=China: The third pole|journal=Nature|volume=454|issue=7203|pages=393–396|doi=10.1038/454393a|pmid=18650887|issn=1476-4687|doi-access=free|bibcode=2008Natur.454..393Q }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/15/tibetan-plateau-glacier-melt-ipcc-report-third-pole|title=The world has a third pole – and it's melting quickly|date=15 September 2019|access-date=1 June 2024|newspaper=[[The Guardian]]|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820122915/https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/15/tibetan-plateau-glacier-melt-ipcc-report-third-pole|url-status=live}}</ref> স্থানীয় লোকসকলৰ মতে, সাম্প্ৰতিক বছৰসমূহত অঞ্চলটোৰ চাৰিওফালৰ ভূমি অধিক উষ্ণ হৈ পৰিছে আৰু শীতকাল আগৰ দৰে শীতল নহয়।<ref>{{cite news|date=9 January 2019|title=Ignoring climate change in the Himalayas|url=https://www.thethirdpole.net/en/climate/ignoring-climate-change-in-the-himalayas/|access-date=6 August 2022|publisher=The Third Pole|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806214227/https://www.thethirdpole.net/en/climate/ignoring-climate-change-in-the-himalayas/|url-status=live}}</ref> তিব্বত অঞ্চলত [[হিমবাহ]]ৰ পশ্চাদপসৰণ আৰু [[চিৰহিম]] গলনৰ ফলত অঞ্চলটোৰ জলসম্পদৰ ওপৰত অনিশ্চিত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে। এই প্ৰভাৱসমূহৰ লগতে জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু পৰ্যটনৰ চাপেও অঞ্চলটোৰ ভঙ্গুৰ পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ ওপৰত গুৰুতৰ চাপ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1088/1748-9326/abf7f0|title=Accelerating permafrost collapse on the eastern Tibetan Plateau|date=23 April 2021|author=Tanguang Gao|journal=Environmental Research Letters|volume=16|issue=5 |doi-access=free|bibcode=2021ERL....16e4023G }}</ref><ref>{{cite report|title=Kailash Sacred Landscape Conservation Initiative: Feasibility Assessment Report|url=http://www.icimod.org/resources/528|publisher=[[ICIMOD]]|date=22 June 2009|pages=4|access-date=1 June 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820122913/http://www.icimod.org/resources/528|url-status=live}}</ref> {{Weather box|width=auto |metric first=y |single line=y |location = মানসৰোবৰ হ্ৰদ |Jan high C = -৩.২ |Feb high C = -২.০ |Mar high C = ০.৯ |Apr high C = ৬.৪ |May high C = ১০.২ |Jun high C = ১৩.৭ |Jul high C = ১৩.৭ |Aug high C = ১৩.১ |Sep high C = ১৩.১ |Oct high C = ১১.১ |Nov high C = ৬.৫ |Dec high C = ১.০ |Jan mean C = -৮.৯ |Feb mean C = -৭.৬ |Mar mean C = -৪.২ |Apr mean C = -০.১ |May mean C = ৩.১ |Jun mean C = ৭.১ |Jul mean C = ৮.৪ |Aug mean C = ৮.০ |Sep mean C = ৮.০ |Oct mean C = ৫.৪ |Nov mean C = -০.২ |Dec mean C = -৫.১ |year mean C = |Jan low C = -১৪.৫ |Feb low C = -১৩.১ |Mar low C = -৯.২ |Apr low C = -৬.৬ |May low C = -৪.০ |Jun low C = ০.৬ |Jul low C = ৩.১ |Aug low C = ৩.০ |Sep low C = -০.২ |Oct low C = -৬.৮ |Nov low C = -১১.১ |Dec low C = -১৩.৩ |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = ৫২ |Feb precipitation mm = ৩৪ |Mar precipitation mm = ৫২ |Apr precipitation mm = ৩০ |May precipitation mm = ২৬ |Jun precipitation mm = ৪০ |Jul precipitation mm = ১২৫ |Aug precipitation mm = ১৩৫ |Sep precipitation mm = ৬৬ |Oct precipitation mm = ২৯ |Nov precipitation mm = ৭ |Dec precipitation mm = ১৮ |source 1 = [https://en.climate-data.org/location/968516/ Climate-Data.org] }} == ধৰ্মীয় গুৰুত্ব == === হিন্দুধৰ্ম === [[File:Manasarowar-See Dieter Schuh.JPG|thumb|upright=0.7|তীৰ্থযাত্ৰী হ্ৰদত স্নান কৰা দেখা গৈছে]] হিন্দু সাহিত্যত মানসৰোবৰ ''[[ৰামায়ণ]]'' আৰু ''[[মহাভাৰত]]'' নামৰ [[হিন্দু মহাকাব্য]]ত উল্লেখ আছে ।{{sfn|Allen|2013|p=3}} আধুনিক গ্ৰন্থসমূহত হ্ৰদটোক হিন্দুধৰ্মৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ অন্যতম বুলি বৰ্ণনা কৰা হয় যদিও প্ৰাচীন [[বৈদিক সাহিত্য]]ত এই হ্ৰদৰ স্পষ্ট উল্লেখ পোৱা নাযায়। ''[[ঋগ্বেদ]]''ত উল্লেখ আছে যে [[ইন্দ্ৰ]]ৰ বাবে সিন্ধু নদী উত্তৰ দিশলৈ প্ৰবাহিত হয়। এই ভৌগোলিক বাস্তৱতা কেৱল তিব্বত অঞ্চলতহে দেখা যায়। [[ফ্ৰিট্‌ছ ষ্টাল]]ৰ মতে, ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে প্ৰাচীন বৈদিক লোকসকলৰ কিছুমানে সিন্ধু নদীৰ পথ অনুসৰণ কৰিছিল আৰু কৈলাস পৰ্বতৰ ওচৰৰ উপত্যকা দেখিছিল।<ref name="Mckay">{{cite book|first=Alex|last=McKay|url=https://books.google.com/books?id=l3HsCgAAQBAJ|title=Kailas Histories: Renunciate Traditions and the Construction of Himalayan Sacred Geography|year=2015|isbn=978-9-00430-618-9|publisher=[[Brill Publishers]]|pages=165–168, 375–379|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042406/https://books.google.com/books?id=l3HsCgAAQBAJ|url-status=live}}</ref> প্ৰাচীন হিন্দু গ্ৰন্থসমূহত পৌৰাণিক [[মেৰু পৰ্বত]] আৰু মানস হ্ৰদৰ উল্লেখ আছে। পৌৰাণিক মানস হ্ৰদক [[ব্ৰহ্মা]]ৰ মনৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা হ্ৰদ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াক তেওঁৰ বাহন [[হংস (পক্ষী)|হংস]]ৰ প্ৰিয় বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite book|author=Eckard Schleberger|title=Die Indische Götterwelt|publisher=Eugen Diederich Verlag|year=1997|language=de}}</ref> ''ৰামায়ণ''ত [[বিশ্বামিত্ৰ]]ই [[ৰাম]]ক কয় যে ব্ৰহ্মাই নিজৰ চেতনাৰ পৰা এখন হ্ৰদ সৃষ্টি কৰিছিল। সেইবাবেই ইয়াৰ নাম মানস সৰোবৰ, অৰ্থাৎ চেতনাৰ হ্ৰদ। সেই হ্ৰদৰ পৰাই [[ঘাঘৰা|সৰযূ]] নামৰ এখন নদীৰ উৎপত্তি হৈছিল, যি [[অযোধ্যা (ৰামায়ণ)|অযোধ্যা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছিল।<ref>{{cite book|title=Ramayana|author=[[Valmiki]]|chapter=Balakanda}}</ref> মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত কৈলাস পৰ্বতক [[শিৱ]]ৰ বাসস্থান বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হিন্দু বিশ্বাস অনুসৰি, ইয়াতেই পবিত্ৰ [[গঙ্গা]] নদীক শিৱই নিয়ন্ত্ৰণ কৰি [[হিমালয়]]ৰ তলৰ উৰ্বৰ উপত্যকাসমূহলৈ পঠিয়াইছিল।<ref name="Brockman"/><ref>{{cite book|title=Indian paintings from the Punjab Hills : a survey and history of Pahari miniature painting|first=W. G.|last=Archer|author-link=W. G. Archer|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1973|isbn=978-0-85667-002-2|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3437/page/232/mode/2up|page=365}}</ref><ref>{{cite book|last=Flood|first=Gavin|author-link=Gavin Flood|title=An Introduction to Hinduism|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo_n5j0|url-access=registration|year=1996|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn= 978-0-52143-878-0|page=161}}</ref> === বৌদ্ধধৰ্ম আৰু বন === [[File:Manasarovar lake.jpg|right|thumb|চিউ গোম্পা মঠৰ পৰা হ্ৰদটোৰ দৃশ্য]] মানসৰোবৰ হ্ৰদ আৰু কৈলাস পৰ্বত বৌদ্ধ বিশ্বতত্ত্বৰ এক কেন্দ্ৰীয় অংশ। কিছুমান বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থান।<ref>{{cite book|first=Robert|last=Buswell|author-link=Robert Buswell Jr.|title=Encyclopedia of Buddhism: A-L|url=https://books.google.com/books?id=L34YAAAAIAAJ|year=2004|publisher=[[Macmillan Publishers]]|isbn=978-0-02865-719-6|pages=407–408|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043521/https://books.google.com/books?id=L34YAAAAIAAJ|url-status=live}}</ref> কৈলাসক পৌৰাণিক [[মেৰু পৰ্বত (বৌদ্ধধৰ্ম)|মেৰু পৰ্বত]] হিচাপে জনা যায়।<ref name="Govinda">{{cite book|last1=Govinda|first1=Lama Anagarika|author-link=Anagarika Govinda|year=1966|title=The Way of the White Clouds: A Buddhist Pilgrim in Tibet|publisher=[[Shambhala Publications]]|isbn=978-0-87773-007-1|url=https://archive.org/details/wayofthewhitecloudsabuddhistpilgrimintibetlamaanagarikagovindashambala_202003_545_R/page/n7/mode/2up|page=198}}</ref> বৌদ্ধধৰ্মত কৈলাসে জগতৰ পিতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু মানসৰোবৰ হ্ৰদে মাতৃক প্ৰতীকায়িত কৰে।<ref name="Brockman"/> পৌৰাণিক বিশ্বাস অনুসৰি, [[মায়া (বুদ্ধৰ মাতৃ)|মায়া]]ই [[বুদ্ধ]] তেওঁৰ গৰ্ভত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে নিজকে পবিত্ৰ কৰিবলৈ মানসৰোবৰত স্নান কৰিছিল।<ref>{{cite book|last1=Mayhew|first1=Bradley|url=https://books.google.com/books?id=0uFzBgAAQBAJ&dq=lake+manasarovar&pg=PT386|title=Lonely Planet Tibet|last2=Kelly|first2=Robert|publisher=[[Lonely Planet]]|year=2015|isbn=978-1-74360-498-4|access-date=28 May 2023|archive-date=30 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630085011/https://books.google.com/books?id=0uFzBgAAQBAJ&dq=lake+manasarovar&pg=PT386|url-status=live}}</ref> অঞ্চলটোৰ বহু স্থান [[পদ্মসম্ভৱ]]ৰ সৈতে জড়িত। তেওঁক খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত তিব্বতত তান্ত্ৰিক বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Padmasambhava|title=Padmasambhava|publisher=[[Britannica]]|access-date=1 June 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820072743/https://www.britannica.com/biography/Padmasambhava|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=5Gu9M-IrLigC |first1=Amy |last1=Heller |first2=Giacomella|last2=Orofino|first3=Charles|last3=Ramble|title=Discoveries in Western Tibet and the Western Himalayas|year=2003|isbn=978-9-00415-520-6|publisher=[[Brill Publishers]] |page=187}}</ref> [[বজ্ৰায়ন]] বৌদ্ধসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, সাধু [[মিলাৰেপা]]ৰ ({{circa|1052|1135}}) মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ পাৰত [[বন]] ধৰ্মৰ অনুগামী নাৰো বনচামৰ সৈতে এক প্ৰতিযোগিতা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=qKx7EAAAQBAJ|title=The Fourteenth Dalai Lama's Stages of the Path, Volume 1|author-link=Tenzing Gyatso|last=Gyatso|first=Tenzing|year=2022|isbn=978-1-61429-793-2|publisher=[[Wisdom Publications]]|page=395|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820044042/https://books.google.com/books?id=qKx7EAAAQBAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=u9gdAAAAMAAJ|title=The Tibet Guide|first=Stephen|last=Batchelor|year=1987|isbn=978-0-86171-046-1|publisher=[[Wisdom Publications]]|page=367|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043524/https://books.google.com/books?id=u9gdAAAAMAAJ|url-status=live}}</ref> বন জনগোষ্ঠীৰ বাবে এই অঞ্চল প্ৰাচীন বন সাম্ৰাজ্য [[ঝাং ঝুং]]ৰ কেন্দ্ৰ আছিল আৰু [[ঝাং ঝুং মেৰি]] দেৱতাৰ পবিত্ৰ স্থানৰ সৈতে জড়িত।<ref name="Albinia">{{cite book|first=Alice|last=Albinia|author-link=Alice Albinia|title=Empires of the Indus: The Story of a River|year=2008|publisher=[[John Murray (publishing house)|John Murray]]|isbn=978-0-71956-003-3|url=https://archive.org/details/san_0976/page/n5/mode/2up|page=288}}</ref><ref name="Allen">{{cite book|author-link=Charles Allen (writer)|last=Allen|first=Charles|year=2013 |orig-date=1982 |title=A Mountain in Tibet: The Search for Mount Kailas and the Sources of the Great Rivers of Asia|publisher=[[Little, Brown Book Group|Abacus]]|isbn=978-1-40552-497-1|url=https://books.google.com/books?id=nCZrEg5F_XEC|pages=3–8|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043523/https://books.google.com/books?id=nCZrEg5F_XEC|url-status=live}}</ref> তিব্বতীয় বিশ্বাস অনুসৰি, এই অঞ্চল পৌৰাণিক সিংহ, ঘোঁৰা, ময়ূৰ আৰু হাতী নদীৰ উৎস আছিল।<ref name="Govinda"/> বন ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাতা [[টোনপা শেনৰাব মিৱোচে|টোনপা শেনৰাবে]] প্ৰথমবাৰৰ বাবে তিব্বত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত এই হ্ৰদত স্নান কৰিছিল।<ref name="Mckay"/> === জৈনধৰ্ম === [[জৈনধৰ্ম]]ত মানসৰোবৰ হ্ৰদ ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু প্ৰথম [[তীৰ্থংকৰ]] [[ঋষভনাথ]]ৰ সৈতে জড়িত।<ref name="Brockman"/><ref name="Albinia"/> জৈন শাস্ত্ৰ অনুসৰি, তেওঁ অষ্টপদ পৰ্বতত [[নিৰ্বাণ]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Rishabhanatha|title=Rishabhanatha|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 June 2024|archive-date=19 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519135604/https://www.britannica.com/topic/Rishabhanatha|url-status=live}}</ref> জৈনসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, ঋষভনাথে নিৰ্বাণ লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ সম্ৰাট [[ভৰত চক্ৰৱৰ্তী|ভৰতে]] এই অঞ্চলত তিনিটা স্তূপ আৰু ২৪ জন তীৰ্থংকৰৰ ২৪টা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OGsrAAAAIAAJ|title=Riṣabha Deva, the Founder of Jainism|author-link=Champat Rai Jain|first=Champat|last=Rai|year=1929|publisher=Indian Press|page=178|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042416/https://books.google.com/books?id=OGsrAAAAIAAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=y4aVRLGhf-8C&pg=RA1-PA273|title=Faith & Philosophy of Jainism|isbn=978-8-17835-723-2|last1=Jain|first1=Arun Kumar|year=2009|publisher=Kalpaz Publications|page=273|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042400/https://books.google.com/books?id=y4aVRLGhf-8C&pg=RA1-PA273|url-status=live}}</ref> এই অঞ্চলৰ সৈতে [[মহাবীৰ]], কুমাৰ আৰু সাগৰ, তপস খেৰ পাৰ্ণ, [[ৰাৱণ]] আৰু [[মন্দোদৰী]] আদিৰ সৈতে জড়িত আন বহু কাহিনীও প্ৰচলিত।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-lost-tirth-of-jains-traced-to-himalayas-1631581|title='Lost' tirth of Jains traced to Himalayas - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=30 December 2011|work=DNA India|access-date=29 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815022808/http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-lost-tirth-of-jains-traced-to-himalayas-1631581|archive-date=15 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sites.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/ritual/shantikalash.htm|title=Jainism Literature Center - Rituals|access-date=3 December 2018|archive-date=16 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816172741/https://sites.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/ritual/shantikalash.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MEvZaVmBQtgC|title=India: Art and Culture, 1300-1900|isbn=978-0-03006-114-1|author-link=Stuart Cary Welch|last1=Welch|first1=Stuart Cary|year=1985|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|page=71|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043008/https://books.google.com/books?id=MEvZaVmBQtgC|url-status=live}}</ref> {{sfn|Rai|1929|p=178}} == তীৰ্থযাত্ৰা == [[File:Lake Manasarovar, Tibet map in French and Persian detail from 1784 Tiefenthaler Map of the Ganges and Ghaghara Rivers, India (cropped).jpg|thumb|[[জোছেফ টিফেনথালাৰ]]ৰ ১৮শ শতিকাৰ এখন মানচিত্ৰত মানসৰোবৰ হ্ৰদ]] হ্ৰদটোৰ উল্লেখ বিভিন্ন হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মীয় সাহিত্যত পোৱা যায়।<ref name="Allen"/> ই বহু বছৰৰ পৰা প্ৰচলিত আটাইতকৈ পুৰণি তীৰ্থপথসমূহৰ এটাৰ অংশ আছিল।<ref name="Brockman"/><ref name="Thubron">{{cite book|author-link=Colin Thubron|last1=Thubron|first1=Colin|year=2011|title=To a Mountain in Tibet|publisher=[[Chatto & Windus]]|isbn=978-0-70118-380-6|url=https://books.google.com/books?id=tLDvdbZJIV8C|page=6|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820072842/https://books.google.com/books?id=tLDvdbZJIV8C|url-status=live}}</ref> আধুনিক গ্ৰন্থসমূহত হ্ৰদটোক বিভিন্ন ধৰ্মৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ ভিতৰত গণ্য কৰা হয় যদিও প্ৰাচীন সাহিত্যত এই হ্ৰদক তীৰ্থস্থান হিচাপে স্পষ্টভাৱে উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। সাধাৰণতে বৌদ্ধ, হিন্দু আৰু জৈন তীৰ্থযাত্ৰীসকলে ভ্ৰমণ কৰা ঐতিহাসিক তীৰ্থস্থানসমূহৰ বিষয়ে সংশ্লিষ্ট ধৰ্মীয় গ্ৰন্থত আলোচনা পোৱা যায় আৰু ধনী পৃষ্ঠপোষক বা ৰজাসকলে তেনে স্থানত বিভিন্ন আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ কৰিছিল। হিন্দু ''[[পুৰাণ]]''সমূহত এনে তীৰ্থস্থানত [[মন্দিৰ]], [[ধৰ্মশালা]], [[আশ্ৰম]] আৰু তীৰ্থযাত্ৰীৰ সুবিধাৰ কথা উল্লেখ আছে। কিন্তু অন্ততঃ ১৯৩০ৰ দশকলৈকে কৈলাস-মানসৰোবৰ অঞ্চলত এনে ধৰণৰ স্থাপত্যৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়।<ref name="Mckay"/> [[লুচিয়ানো পেটেক]]ৰ মতে, তিব্বতীয় নথিসমূহে সূচায় যে ১২শ শতিকাৰ শেষ ভাগলৈ এই অঞ্চলক তিব্বতীয়সকলে নিজৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল। সেই নথিত কৈলাসৰ গো-জুল গুহাত বৌদ্ধ ভিক্ষুসকলৰ ধ্যান কৰা আৰু পৰ্বতটোৰ পৰিক্ৰমা কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=V1GkmBOQLkAC|title=China and Tibet in the Early XVIIIth Century: History of the Establishment of Chinese Protectorate in Tibet|isbn=978-9-00403-442-6|author-link=Luciano Petech|author=Luciano Petech|year=1972|publisher=[[Brill Publishers]]}}</ref> এলেক্স মেকেইৰ মতে, গুপ্ত বৌদ্ধধৰ্ম আৰু [[শৈৱধৰ্ম]]ৰ সম্ভাৱ্য সংমিশ্ৰণে কৈলাস আৰু মানসৰোবৰক বৌদ্ধ আৰু হিন্দু উভয়ৰে এক যৌথ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰ ''মহানিৰ্বাণ তন্ত্ৰ'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ প্ৰথম অধ্যায় কৈলাস আৰু মানসৰোবৰ হ্ৰদক তীৰ্থস্থান হিচাপে উৎসৰ্গিত।<ref name="Mckay"/> [[File:Gurla Mandhata & Manasarovar.jpg|thumb|left|[[গুৰলা মান্ধাতা]]ৰ সৈতে মানসৰোবৰ হ্ৰদ]] বিভিন্ন ধৰ্মত ইয়াৰ পবিত্ৰতা স্বীকৃত হোৱাৰ বাবে মানুহে কৈলাস-মানসৰোবৰলৈ ''যাত্ৰা'' নামেৰে জনাজাত তীৰ্থযাত্ৰা কৰে।<ref name="UK">{{cite web|url=https://pithoragarh.nic.in/kailash-mansarovar-yatra/|title=Kailash Mansarovar Yatra|publisher=[[Government of Uttarakhand]]|access-date=1 December 2023|archive-date=8 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208084651/https://pithoragarh.nic.in/kailash-mansarovar-yatra/|url-status=live}}</ref> ১৯৩০ৰ দশকত এই পৰ্বতলৈ তীৰ্থযাত্ৰা বৃদ্ধি পাইছিল, কিন্তু পিছত চীন আৰু [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য]] উভয়ে অঞ্চলটোৰ দাবী কৰাৰ ফলত ইয়াত প্ৰভাৱ পৰে।<ref name="Mckay"/> ১৯৫০–৫১ চনত [[চীন গণপ্ৰজাতন্ত্ৰৰ দ্বাৰা তিব্বত সংযুক্তিকৰণ|তিব্বত দখল]] কৰাৰ পিছত চীনে কৈলাস পৰ্বত আৰু মানসৰোবৰলৈ ধৰ্মীয় তীৰ্থযাত্ৰাৰ অনুমতি দিয়ে। [[১৯৫৪ চনৰ চীন-ভাৰত চুক্তি]] অনুসৰি ভাৰতৰ পৰা তীৰ্থযাত্ৰাৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল যদিও পৰৱৰ্তী [[১৯৫৯ চনৰ তিব্বতীয় বিদ্ৰোহ]]ৰ পিছত প্ৰৱেশ সীমিত কৰা হয় আৰু ১৯৬২ চনৰ [[চীন-ভাৰত যুদ্ধ]]ৰ পিছত সীমান্ত বন্ধ কৰি দিয়া হয়।<ref name="Thubron"/><ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Kailas-Range|title=Mount Kailas|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 December 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601185353/https://www.britannica.com/place/Kailas-Range|url-status=live}}</ref> প্ৰায় দুটা দশকৰ পিছত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত]] আৰু চীন চৰকাৰৰ মাজত হোৱা এক চুক্তিৰ ভিত্তিত ১৯৮১ চনত ভাৰতৰ পৰা তীৰ্থযাত্ৰাৰ অনুমতি পুনৰ দিয়া হয়।<ref name="UK"/><ref name="Thubron"/> [[ক’ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে ২০২০ চনৰ পৰা তিনিবছৰলৈ এই তীৰ্থযাত্ৰা স্থগিত ৰখা হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kailash-mansarovar-yatra-unlikely-to-resume-this-year-say-officials/article65299618.ece|title=Kailash-Mansarovar yatra unlikely to resume this year, say officials|date=7 April 2022|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=1 June 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043445/https://www.thehindu.com/news/national/kailash-mansarovar-yatra-unlikely-to-resume-this-year-say-officials/article65299618.ece|url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত নতুন নিয়মাৱলীৰ সৈতে পথটো পুনৰ মুকলি কৰা হয়।<ref name="Open">{{cite news|url=https://kathmandupost.com/money/2023/05/08/pilgrims-to-kailash-discouraged-by-new-chinese-regulations|title=Pilgrims to Kailash discouraged by new Chinese rules|date=8 May 2023|access-date=1 June 2024|work=[[Kathmandu Post]]|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820041748/https://kathmandupost.com/money/2023/05/08/pilgrims-to-kailash-discouraged-by-new-chinese-regulations|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/kailash-masarovar-yatra-opening-next-month-8616920/|title=Kailash Masarovar Yatra hits hurdles ahead of opening next month|date=19 May 2023|access-date=1 December 2023|newspaper=[[The Indian Express]]|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043451/https://indianexpress.com/article/india/kailash-masarovar-yatra-opening-next-month-8616920/|url-status=live}}</ref> ১৯৮১ চনত ভাৰতৰ পৰা তীৰ্থপথ পুনৰ মুকলি হোৱাৰ পিছৰে পৰা বাৰ্ষিক যাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰা তীৰ্থযাত্ৰীৰ সংখ্যা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite book|last1=Zomer|first1=Robert|title=Kailash Sacred Landscape Conservation Initiative: Feasibility Assessment Report|last2=Oli|first2=Krishna Prasad|url=https://lib.icimod.org/record/26968/files/attachment_761.pdf?type=primary|publisher=[[International Centre for Integrated Mountain Development]]|year=2011|page=10|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043844/https://lib.icimod.org/record/26968/files/attachment_761.pdf?type=primary|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত বন্ধ হোৱাৰ আগতে, প্ৰতি বছৰে ভাৰতৰ পৰা কেইবা হাজাৰ তীৰ্থযাত্ৰীয়ে এই যাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Kailash Manasarovar Yatra likely to see record numbers|url=https://kathmandupost.com/money/2018/05/16/kailash-manasarovar-yatra-likely-to-see-record-numbers|access-date=4 August 2022|work=[[Kathmandu Post]]|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804220717/https://kathmandupost.com/money/2018/05/16/kailash-manasarovar-yatra-likely-to-see-record-numbers|url-status=live}}</ref> [[File:Manasarovar with small temples.jpg|thumb|হ্ৰদৰ পাৰত মন্দিৰ আৰু স্তূপ]] ভাৰতত এই তীৰ্থযাত্ৰা ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয় আৰু জুনৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত অনুমতি দিয়া হয়।<ref name="UK"/> ২০১৫ চনৰ পৰা ভাৰতৰ ইচ্ছুক তীৰ্থযাত্ৰীসকলে আগতীয়াকৈ [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ত আবেদন কৰিব লাগে। নিৰ্দিষ্ট সংখ্যক পাছ কম্পিউটাৰাইজড ৰেণ্ডম বাছনিৰ জৰিয়তে তীৰ্থযাত্ৰীসকলক দিয়া হয়, আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/first-time-pilgrims-get-preference-for-mansarovar-yatra/article27142893.ece|title=First-time pilgrims get preference for Mansarovar Yatra|newspaper=[[The Hindu]]|date=16 May 2019|access-date=1 June 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820041757/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/first-time-pilgrims-get-preference-for-mansarovar-yatra/article27142893.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Mansarovar Yatra: First-time pilgrims get preference in computerized draw of lots|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/mansarovar-yatra-first-time-pilgrims-get-preference-in-computerised-draw-of-lots/articleshow/69344332.cms?from=mdr|access-date=4 August 2022|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804220716/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/mansarovar-yatra-first-time-pilgrims-get-preference-in-computerised-draw-of-lots/articleshow/69344332.cms?from=mdr|url-status=live}}</ref> ভাৰতীয় তীৰ্থযাত্ৰীসকলে এই উদ্দেশ্যে মুকলি কৰা দুটা পথৰে যাত্ৰা কৰে। ইয়াৰ সীমান্ত পাৰাপাৰ [[উত্তৰাখণ্ড]]ৰ [[লিপুলেখ গিৰিপথ|লিপুলেখ গিৰিপথ]] আৰু [[ছিক্কিম]]ৰ [[নাথু লা|নাথু লা গিৰিপথ]]ত হয়।<ref>{{cite web|title=Kailash Manasarovar Yatra|url=https://kmy.gov.in/kmy/?lang=en|access-date=4 August 2022|publisher=[[Government of India]]|archive-date=17 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220617011329/https://kmy.gov.in/kmy/?lang=en|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ পৰা চীনত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে মহাকালী উপত্যকাৰ ভাৰতীয় অংশেৰে লিপুলেখ গিৰিপথলৈকে যানবাহনেৰে যাব পৰা পথ উপলব্ধ হৈছে।<ref>{{cite news|date=11 May 2020|title=New road to Kailash Mansarovar via Lipulekh Pass and why Nepal is objecting to it|url=https://theprint.in/opinion/new-road-to-kailash-mansarovar-via-lipulekh-pass-and-why-nepal-is-objecting-to-it/418638/|access-date=6 August 2022|work=[[The Print]]|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806130517/https://theprint.in/opinion/new-road-to-kailash-mansarovar-via-lipulekh-pass-and-why-nepal-is-objecting-to-it/418638/|url-status=live}}</ref> নাথু লা পথ ২০১৫ চনত মুকলি কৰা হয়। এই পথেৰে যাত্ৰাত [[গেংটক]]লৈ যোৱাৰ পিছত নাথু লা গিৰিপথ পাৰ হৈ চীনত প্ৰৱেশ কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/alternate-route-for-kailash-mansarovar-yatra-will-become-operational-next-month-pm-modi-763281|title=Alternate Route for Kailash-Mansarovar Yatra Will Become Operational Next Month: PM Modi|work=[[NDTV]]|date=15 May 2015|access-date=1 December 2023|archive-date=17 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240317113052/https://www.ndtv.com/india-news/alternate-route-for-kailash-mansarovar-yatra-will-become-operational-next-month-pm-modi-763281|url-status=live}}</ref> [[File:ManasarovarKailashPrayerFlags.jpg|thumb|left|হ্ৰদৰ পাৰত বৌদ্ধ [[প্ৰাৰ্থনা পতাকা]]]] [[২০১৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ নেপাল ভূমিকম্প]]ৰ ফলত [[তাতোপানি, সিন্ধুপালচোক|তাতোপানি]]-[[ঝাংমু]] সীমান্ত পাৰাপাৰ বন্ধ হৈ পৰাত, নেপালৰ পৰা তীৰ্থযাত্ৰা সাধাৰণতে উত্তৰ-পশ্চিম নেপালৰ ওচৰৰ [[হুমলা জিলা]]ৰ পৰা কৰা হয়।<ref name="Bubriski"/><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CTYFEQAAQBAJ|title=Kathmandu Chronicle:Reclaiming India–Nepal Relations|first1=K.V.|last1=Rajan|first2=Atul|last2=Thakuir|year=2024|isbn=978-9-35708-708-7|publisher=[[Penguin Random House]]|page=86|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042412/https://books.google.com/books?id=CTYFEQAAQBAJ|url-status=live}}</ref> আন এটা পথ [[ৰাসুৱা জিলা|ৰাসুৱা]]-[[কিয়িৰোং টাউন|গ্যিৰোং]] সীমান্ত পাৰাপাৰৰ জৰিয়তে আছে।<ref>{{cite news|title=A Personal Account of Border Crossing Reveals the Deep Ties Between Nepal, China|url=https://thewire.in/world/all-roads-lead-north-nepal-china|access-date=9 August 2022|work=[[The Wire (India)|The Wire]]|archive-date=4 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804190739/https://thewire.in/world/all-roads-lead-north-nepal-china|url-status=live}}</ref> তীৰ্থযাত্ৰীসকলে মানসৰোবৰ হ্ৰদলৈ যাত্ৰাৰ আগতে আকাশমাৰ্গেৰে [[লাছা]]লৈও যাব পাৰে।<ref name="Open"/> এই তীৰ্থযাত্ৰাত মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ দিশে পদযাত্ৰা আৰু কৈলাস পৰ্বতৰ পৰিক্ৰমা অন্তৰ্ভুক্ত। কৈলাস পৰ্বতৰ চাৰিওফালৰ পথ {{cvt|53|km}} দীঘল।<ref name="UK"/> ''কোড়া'' নামেৰে জনাজাত এই পৰিক্ৰমা হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈনসকলে ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত কৰে, আনহাতে বোনপোসকলে পৰ্বতটোৰ পৰিক্ৰমা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ বিপৰীত দিশত কৰে।<ref name="Govinda"/><ref>{{cite book|title=The Old Ways: A Journey on Foot|first=Robert|last=Macfarlane|year=2012|isbn=978-0-241-14553-1|publisher=[[Penguin Books]]|url=https://books.google.com/books?id=7AQ0tyT1w3UC|pages=259–288|access-date=20 August 2024|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819081853/https://books.google.com/books?id=7AQ0tyT1w3UC|url-status=live}}</ref> তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, হ্ৰদত স্নান কৰা আৰু পৰ্বতটোৰ পৰিক্ৰমা কৰা আধ্যাত্মিকভাৱে ফলপ্ৰসূ সাধনা, যাৰ ফলত পাপমোচনৰ দৰে বিভিন্ন শুভ ফল লাভ কৰিব পাৰি।<ref name="Thurman">{{cite book|author-link1=Robert Thurman|last1=Thurman|first1=Robert|first2=Tad|last2=Wise|title=Circling the Sacred Mountain: A Spiritual Adventure Through the Himalayas|publisher=[[Bantam Books]]|year=1999|isbn=978-0-55337-850-4|url=https://archive.org/details/circlingsacredmo00robe/page/n7/mode/2up|page=32}}</ref><ref name="UK"/><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=APYDLwkiFBkC|title=Hindus of the Himalayas: Ethnography and Change|author-link=Gerald Berreman|first=Gerald Duane|last=Berreman|year=1972|publisher=[[University of California Press]]|isbn=978-0-52001-423-7|page=15|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043516/https://books.google.com/books?id=APYDLwkiFBkC|url-status=live}}</ref> উত্তৰ-পশ্চিম নেপালৰ ওচৰৰ [[হুমলা জিলা|হুমলা]] অঞ্চলৰ খাছ জনগোষ্ঠীৰ বাবে এই হ্ৰদত আনুষ্ঠানিক স্নান শামানিক শক্তি লাভ কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ।<ref name="Bubriski">{{cite book|author-link1=Kevin Bubriski|last1=Bubriski|first1=Kevin|last2=Pandey|first2=Abhimanyu|title=Kailash Yatra: a Long Walk to Mount Kailash through Humla|publisher=[[Penguin Random House]]|year=2018|isbn=978-0-67009-111-9|url=https://lib.icimod.org/record/33919/files/icimodKailashYatra.pdf?type=primary|page=33|access-date=20 August 2024|archive-date=5 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240705164547/https://lib.icimod.org/record/33919/files/icimodKailashYatra.pdf?type=primary|url-status=live}}</ref> হ্ৰদটোৰ পাৰত বহুতো [[স্তূপ]], পতাকাদণ্ড, [[বৌদ্ধ মঠ]] আৰু প্ৰাৰ্থনাস্থল আছে। ইয়াৰে বহুতো ১৯৬৬ৰ পৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চীনৰ [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ]]ৰ সময়ত ধ্বংস হৈছিল।<ref name="Brockman"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:হ্ৰদ]] cjflcroc3bd1dqmfvh7po1j6pi03m4d 615593 615539 2026-07-03T19:22:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615593 wikitext text/x-wiki {{Short description|Freshwater lake in the Tibet Region}} {{Infobox body of water | name = মানস সৰোবৰ | image = Lake Manasarovar near Kailash.jpg|thumb | caption = পটভূমিত [[কৈলাস পৰ্বত]] থকা মানস সৰোবৰ হ্ৰদ | location = বুৰাং কাউণ্টি [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], চীন | coords = {{coord|30.65|81.45|type:waterbody|display=inline,title}}<!--Precision of 0.05 deg (3')--> | area = {{cvt|320|km2}} | depth = | max-depth = {{cvt|100|m}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = {{cvt|4600|m}} | frozen = শীতকাল <!-- Map -->| pushpin_map = Tibet#China Tibet Ngari#China | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = Location of the lake in Tibet##Location within Ngari Prefecture | pushpin_map_caption = <!-- Below --> | website = | reference = }} [[চিত্ৰ:মনস সৰোবৰ.webm|thumb]] '''মানস সৰোবৰ''' ({{lang-en|Lake Manasarovar}}) হৈছে তিব্বত মালভূমিত অৱস্থিত এক মিঠা পানীৰ হ্ৰদ। এই হ্ৰদ বা সৰোবৰটো [[চীন]]ৰ [[তিব্বত]] স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ নগাৰী প্ৰিফেকচাৰৰ বুৰাং জিলাত, কৈলাস পৰ্বতৰ ওচৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ৪,৬০০ মিটাৰ (১৫,১০০ ফুট)। ই ৩০°৩৪′–৩০°৪৭′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৮১°২২′–৮১°৩৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। হ্ৰদটোৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪,৫৮৮ মিটাৰ।<ref name="Yao2015" />। এই সৰোবৰ [[চীন]], [[ভাৰত]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পশ্চিম ত্ৰিসীমান্ত অঞ্চলৰ কাষত অৱস্থিত। মানস সৰোবৰ হ্ৰদ, তিব্বতৰ তিনিটা বিখ্যাত পৱিত্ৰ হ্ৰদৰ অন্যতম। ইয়াৰ বিশেষ ধৰ্মীয় গুৰুত্বৰ বাবে হ্ৰদটোৰ এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয় আছে। অৱশ্যে ধৰ্মীয় পৰম্পৰা, উচ্চ পাৰ্বত্য অৱস্থান আৰু ভৌগোলিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবে এই অঞ্চলৰ বৈজ্ঞানিক তথ্য তুলনামূলকভাৱে সীমিত।<ref name="Yao2015">{{cite journal |last1=Yao |first1=Z. |last2=Wang |first2=R. |last3=Liu |first3=Z. |last4=Wu |first4=S. |last5=Jiang |first5=L. |year=2015 |title=Spatial-temporal patterns of major ion chemistry and its controlling factors in the Manasarovar Basin, Tibet |journal=Journal of Geographical Sciences |volume=25 |issue=6 |pages=687–700}}</ref> == ব্যুৎপত্তি == [[সংস্কৃত]] শব্দ মানস সৰোবৰ (मानसरोवर) দুটা সংস্কৃত শব্দৰ সংযোজন। ইয়াৰ ভিতৰত ''mānas'' (मानस्) শব্দৰ অৰ্থ "মন।" সাধাৰণতে ই বুদ্ধি, জ্ঞান, বোধ, উপলব্ধি, চেতনা আদি মানসিক শক্তিক বুজায়।<ref>{{cite web|url= http://faculty.washington.edu/prem/mw/m.html|title= Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary|work= [[Monier-Williams]]|quote= mánas n. mind (in its widest sense as applied to all the mental powers), intellect, intelligence, understanding, perception, sense, conscience|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20121203191432/http://faculty.washington.edu/prem/mw/m.html|archive-date= 3 December 2012|access-date= 10 October 2017|archivedate= 3 December 2012|archiveurl= https://web.archive.org/web/20121203191432/http://faculty.washington.edu/prem/mw/m.html|deadurl= yes}}</ref> আনহাতে ''sarovara'' (सरोवर) শব্দৰ অৰ্থ "হ্ৰদ বা বৃহৎ পুখুৰী।" <ref>{{cite web |url= http://faculty.washington.edu/prem/mw/s.html |title= Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary |work= [[Monier-Williams]] |quote= sarovara ○vara n. (accord. to some also m.) a lake or large pond, any piece of water deep enough for the lotus |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20150520235218/http://faculty.washington.edu/prem/mw/s.html |archive-date= 20 May 2015 |access-date= 10 October 2017 |archivedate= 20 May 2015 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20150520235218/http://faculty.washington.edu/prem/mw/s.html |deadurl= yes }}</ref> স্থানীয়ভাৱে এই হ্ৰদটোক ''মাপাম য়ুমতচʼ'' (Mapam Yumtso) ({{lang-zh|c=瑪旁雍錯|p=Mǎ páng yōng cuò}}) বা ''চ' মড্ৰোপা'' (Tso Madröpa) বুলিও কোৱা হয়। তিব্বতীয়-[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] অভিধানত শৰৎ চন্দ্ৰ দাসে উল্লেখ কৰিছে যে মাপাম য়ুমতচʼ নামটো ''মাপাম'' শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ অজেয় বা অপৰাজেয়। সেইদৰে ''চ' মড্ৰোপা''' নামটো ''মড্ৰোপা'' শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ "সূৰ্যৰদ্বাৰা উত্তপ্ত ভূমি।" দুয়োটা নামতে'' ''''''চʼ ''' শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, যাৰ অৰ্থ তিব্বতীয় ভাষাত হ্ৰদ।<ref name="Das">{{cite book|author-link=Sarat Chandra Das|first=Sarat Chandra|last=Das|year=1902|title=Tibetan-English Dictionary with Sanskrit Synonyms|publisher=Bengal Secretariat Book Depot|url=https://archive.org/details/tibetanenglishdi00dassuoft/page/948/mode/2up|pages=658, 959}}</ref> == ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন == মানস সৰোবৰ তিব্বতৰ নগাৰী প্ৰিফেকচাৰৰ বুৰাং জিলাত অৱস্থিত এক অন্তঃস্থলীয় মিঠা পানীৰ হ্ৰদ। ই ৩০°৩৪′–৩০°৪৭′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৮১°২২′–৮১°৩৭′ পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। হ্ৰদটোৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৪,৫৮৮ মিটাৰ।<ref name="Yao2015" /> হ্ৰদটোৰ প্ৰথম বৈজ্ঞানিক জোখ-মাখ ১৯০৭ চনত ছুইডেনৰ ভূগোলবিদ স্বেন হেডিনে সম্পন্ন কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি হ্ৰদটোৰ সৰ্বাধিক গভীৰতা ৮১.৮ মিটাৰ আৰু গড় গভীৰতা ৪৬ মিটাৰ। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে হ্ৰদটো সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৪,৫৮৬ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত।<ref name="WangDou1998">{{cite book |editor1-last=Wang |editor1-first=Sumin |editor2-last=Dou |editor2-first=Hongshen |year=1998 |title=China Lake Records |publisher=Science Press |location=Beijing |pages=403–404 |language=zh}}</ref> মানসৰোবৰ হ্ৰদ উচ্চ পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ এক উল্লেখযোগ্য মিঠা পানীৰ উৎস, আৰু ইয়াৰ পানী সঞ্চয় ক্ষমতা প্ৰায় ২০০×১০^৮ মি^৩ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="WangDou1998" /> [[File:Mt_Kailash_sat.jpg|thumb|মানসৰোবৰ (সোঁফালে) আৰু [[Lake Rakshastal|ৰাক্ষসতাল]] হ্ৰদৰ সৈতে [[কৈলাস পৰ্বত]] থকা অঞ্চলটোৰ ভূ-আকৃতি]] মানস সৰোবৰ চীনৰ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]]ৰ [[নগাৰী প্ৰিফেকচাৰ]]ত অৱস্থিত।<ref name="Brit">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Lake-Mapam|title=Mount Kailas|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite book|title=Mount Kailash: the White Mirror|first=Nyima|last=Samkar|year=2020|isbn=978-9-38702-385-7|publisher=[[Library of Tibetan Works and Archives]]|url=https://books.google.com/books?id=83r3DwAAQBAJ|page=3|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820044027/https://books.google.com/books?id=83r3DwAAQBAJ|url-status=live}}</ref> ই তিব্বতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলত, চীন, ভাৰত আৰু নেপালৰ সীমান্তৰ পশ্চিম [[tripoint|ত্ৰিসীমান্ত বিন্দু]]ৰ উত্তৰত অৱস্থিত।<ref>{{cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/opinion/columnists/claude-arpi-china-playing-new-border-games-close-to-mt-kailash-883053|title=China playing new border games close to Mt Kailash|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=1 March 2024|date=23 February 2024|author=Claude Arpi|archive-date=28 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228080736/https://www.deccanchronicle.com/opinion/columnists/claude-arpi-china-playing-new-border-games-close-to-mt-kailash-883053|url-status=live}}</ref> আকাশ পৰিষ্কাৰ থাকিলে নেপালৰ [[Limi|লিমি উপত্যকা]]ৰ ওপৰত অৱস্থিত লাপচা লা গিৰিপথৰ পৰা হ্ৰদটো দেখা যায়।<ref>{{cite news|title=Limi-Lapcha could be an alternative route to Kailash Manasarovar|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/limi-lapcha-could-be-an-alternative-route-to-kailash-manasarovar|access-date=9 August 2022|work=[[The Himalayan Times]]|date=13 March 2021|archive-date=28 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528050405/https://thehimalayantimes.com/nepal/limi-lapcha-could-be-an-alternative-route-to-kailash-manasarovar|url-status=live}}</ref> এই মিঠা পানীৰ হ্ৰদটো গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা {{cvt|4600|m}} উচ্চতাত [[তিব্বত মালভূমি]]ত অৱস্থিত। ই এছিয়াৰ সৰ্বাধিক উচ্চতাত অৱস্থিত মিঠা পানীৰ হ্ৰদসমূহৰ অন্যতম।<ref name="Brit"/><ref name="Brockman">{{cite book|last=Brockman|first=Norbert|date=2011|title=Encyclopedia of Sacred Places, Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=M8HSEAAAQBAJ|publisher=[[ABC-Clio]]|isbn=978-1-59884-654-6|page=356|access-date=20 August 2024|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819081710/https://books.google.com/books?id=M8HSEAAAQBAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|author-link=Gene Likens|last=Likens|first=Gene|year=2009|title=Encyclopedia of Inland Waters|url=https://books.google.com/books?id=o4p6f22jla8C|publisher=[[Elsevier Science]]|isbn=978-0-12370-626-3|page=505|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820072828/https://books.google.com/books?id=o4p6f22jla8C|url-status=live}}</ref> প্ৰায় {{cvt|320|km2}} পৃষ্ঠকালিৰে বিস্তৃত মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ আকৃতি তুলনামূলকভাৱে গোলাকাৰ। ইয়াৰ পৰিধি {{cvt|88|km}} আৰু সৰ্বাধিক গভীৰতা {{cvt|100|m}}।<ref>{{cite web|url=https://pithoragarh.nic.in/lake-mansarovar/|title=Lake Mansarovar|work=[[Government of Uttarakhand]]|access-date=1 June 2024|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518235411/https://pithoragarh.nic.in/lake-mansarovar/|url-status=live}}</ref> হ্ৰদটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশৰ গভীৰতা ৮১.৮ মিটাৰ বুলি উল্লেখ। ১৯৭৬ চনৰ জুলাই মাহত পানীৰ গভীৰতা ৬০ মিটাৰতকৈ অধিক আছিল। হ্ৰদটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত সৰ্বাধিক স্বচ্ছতা ১৪ মিটাৰ, যাৰ বাবে ই চীনৰ অন্যতম স্বচ্ছ হ্ৰদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। হ্ৰদটোৰ pH মান ৮.০–৮.৪ আৰু লৱণাক্ততা ১০৮.৯–৪০৫.৮ মি.গ্ৰা.·লি.^−১। উত্তৰ-পূব পাৰৰ মুখ অংশত লৱণাক্ততা সৰ্বনিম্ন, অৰ্থাৎ ১০৮.৯ মি.গ্ৰা.·লি.^−১। ই কাৰ্বনেট-প্ৰধান মিঠা পানীৰ হ্ৰদ। হ্ৰদটোৰ পানী মিঠা, শীতল, স্বচ্ছ, কোমল আৰু গন্ধহীন; ই ডিঙি বা অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গৰ ক্ষতি নকৰে বুলি উল্লেখ কৰা হয়। স্থানীয় লোকসকলে এই পানী প্ৰায়ে পান কৰা আৰু স্নানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>Gao, Y., & Zhou, Q. (2020). Lake Manasarovar. Journal of Global Change Data & Discovery, 4(2), 203-204.</ref> মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ অতিৰিক্ত পানী প্ৰাকৃতিক [[Ganga Chhu|গংগা ছু]] জলধাৰাৰ জৰিয়তে লৱণাক্ত পানীৰ [[endorheic basin|অন্তঃপ্ৰবাহী হ্ৰদ]] [[Lake Rakshastal|ৰাক্ষসতাল]]লৈ প্ৰবাহিত হয়।<ref name="Brockman"/><ref>{{cite book|author-link=Gene Likens|last=Likens|first=Gene|year=2010|title=Lake Ecosystem Ecology: A Global Perspective|url=https://books.google.com/books?id=OzJOqh90RuwC|publisher=[[Elsevier Science]]|isbn=978-0-12382-003-7|page=294|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042402/https://books.google.com/books?id=OzJOqh90RuwC|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=A Comprehensive Survey of Rock Art in Upper Tibet: Volume III|author=John Vincent Bellezza|publisher=[[Archaeopress]]|year=2024|isbn=978-1-80327-774-5}}</ref> এই অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা প্ৰধান নদীসমূহৰ ভিতৰত [[Yarlung Tsangpo|য়াৰলুং ছাংপো]] (যি [[ভাৰত]]ত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নামেৰে পৰিচিত), [[সিন্ধু নদী|সিন্ধু]], [[সতলুজ]] আৰু [[Karnali River|কৰ্ণালী]] উল্লেখযোগ্য। কৰ্ণালী [[গঙ্গা]] নদীৰ এখন উপনদী।<ref name="Freeman">{{cite journal|url=https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_2003_files/AJ%202003%20103-110%20Freeman-Attwood%20Gangdise.pdf|title=Gangdise Mountains|journal=[[Alpine Journal]]|author=Freeman Attwood|year=2003|volume=4|pages=103–109|access-date=17 March 2024|archive-date=13 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213210/https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_2003_files/AJ%202003%20103-110%20Freeman-Attwood%20Gangdise.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last=Singh |first=Dhruv Sen |url=https://books.google.com/books?id=ridFDwAAQBAJ&q=indus+river+system |title=The Indian Rivers: Scientific and Socio-economic Aspects |date=30 December 2017 |publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=978-9-81102-984-4|page=15}}</ref> == জলবায়ু == মানস সৰোবৰত জুনৰ পৰা আগষ্টলৈকে বৰ্ষাকাল থাকে, কিন্তু বৃষ্টিপাতৰ বেছি অংশ আগষ্ট মাহত হয়। এপ্ৰিলৰ পৰা জুনলৈকে অঞ্চলটোৰ বতৰ তুলনামূলকভাৱে শুকান থাকে। এই সময়ত দিনৰ ভাগত তাপমাত্ৰা {{cvt|5|°C}}-তকৈ অধিক হয় আৰু ৰাতিৰ ভাগত তাপমাত্ৰা {{cvt|0|°C}}-ৰ ওচৰা-ওচৰি থাকে। অক্টোবৰৰ পৰা তাপমাত্ৰা হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু জানুৱাৰী মাহ আটাইতকৈ শীতল হয়। শীতকালত দিনৰ ভাগৰ তাপমাত্ৰাও হিমাংকৰ তলত থাকে আৰু ৰাতিবোৰ অধিক শীতল হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.tibettour.org/tibet-weather/best-time-to-visit-kailash.html|title=Tibet Weather|access-date=1 June 2024|work=Tibet tour}}</ref> [[মৌচুমী বতাহ|মৌচুমী বতাহে]] জুনৰ শেষৰ পৰা আগষ্টলৈকে বৰষুণ আনে, লগতে ঠাণ্ডা বতাহো বলে।<ref name="GOI">{{cite report|url=https://www.mea.gov.in/Uploads/PublicationDocs/19148_Kailash_Mansarovar_Yatra_A_Guidebook_12-05-2006.pdf|date=12 May 2006|access-date=1 June 2024|title=Kailash Yatra|publisher=[[Government of India]]|page=60}}</ref> ছেপ্টেম্বৰ, অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহত অঞ্চলটোত শীতল আৰু স্পষ্ট শৰৎকালীন বতৰ দেখা যায়। অৱশ্যে বঙ্গোপসাগৰীয় উষ্ণমণ্ডলীয় ধুমুহা পশ্চিম দিশলৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ প্ৰভাৱত ছেপ্টেম্বৰ মাহতো বৃহৎ তুষাৰপাত বা তুষাৰধুমুহা হ’ব পাৰে। শীতল মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱত এই অঞ্চলত শীতকালত, অৰ্থাৎ ডিচেম্বৰৰ পৰা মাৰ্চলৈকে, উল্লেখযোগ্য পৰিমাণৰ তুষাৰপাত হয়। বসন্তকালত, বিশেষকৈ মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে দুপৰীয়াৰ পিছত প্ৰবল বতাহ বলাৰ প্ৰৱণতা থাকে। <ref>{{cite journal |last1=Yao |first1=Z. |last2=Liu |first2=J. |last3=Huang |first3=H. Q. |last4=Song |first4=X. |last5=Dong |first5=X. |last6=Liu |first6=X. |year=2009 |title=Characteristics of isotope in precipitation, river water and lake water in the Manasarovar basin of Qinghai–Tibet Plateau |journal=Environmental Geology |volume=57 |issue=3 |pages=551–556}}</ref> [[File:Mansarovar map.jpg|thumb|মানসৰোবৰ অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ]] [[জলবায়ু পৰিৱৰ্তন|বিশ্ব উষ্ণায়ন]] পৃথিৱীৰ আন বহু অঞ্চলতকৈ [[তিব্বত মালভূমি]]ত অধিক দ্ৰুতগতিত ঘটিছে বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{cite journal|last=Qiu|first=Jane|date=1 July 2008|title=China: The third pole|journal=Nature|volume=454|issue=7203|pages=393–396|doi=10.1038/454393a|pmid=18650887|issn=1476-4687|doi-access=free|bibcode=2008Natur.454..393Q }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/15/tibetan-plateau-glacier-melt-ipcc-report-third-pole|title=The world has a third pole – and it's melting quickly|date=15 September 2019|access-date=1 June 2024|newspaper=[[The Guardian]]|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820122915/https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/15/tibetan-plateau-glacier-melt-ipcc-report-third-pole|url-status=live}}</ref> স্থানীয় লোকসকলৰ মতে, সাম্প্ৰতিক বছৰসমূহত অঞ্চলটোৰ চাৰিওফালৰ ভূমি অধিক উষ্ণ হৈ পৰিছে আৰু শীতকাল আগৰ দৰে শীতল নহয়।<ref>{{cite news|date=9 January 2019|title=Ignoring climate change in the Himalayas|url=https://www.thethirdpole.net/en/climate/ignoring-climate-change-in-the-himalayas/|access-date=6 August 2022|publisher=The Third Pole|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806214227/https://www.thethirdpole.net/en/climate/ignoring-climate-change-in-the-himalayas/|url-status=live}}</ref> তিব্বত অঞ্চলত [[হিমবাহ]]ৰ পশ্চাদপসৰণ আৰু [[চিৰহিম]] গলনৰ ফলত অঞ্চলটোৰ জলসম্পদৰ ওপৰত অনিশ্চিত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে। এই প্ৰভাৱসমূহৰ লগতে জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু পৰ্যটনৰ চাপেও অঞ্চলটোৰ ভঙ্গুৰ পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ ওপৰত গুৰুতৰ চাপ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1088/1748-9326/abf7f0|title=Accelerating permafrost collapse on the eastern Tibetan Plateau|date=23 April 2021|author=Tanguang Gao|journal=Environmental Research Letters|volume=16|issue=5 |doi-access=free|bibcode=2021ERL....16e4023G }}</ref><ref>{{cite report|title=Kailash Sacred Landscape Conservation Initiative: Feasibility Assessment Report|url=http://www.icimod.org/resources/528|publisher=[[ICIMOD]]|date=22 June 2009|pages=4|access-date=1 June 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820122913/http://www.icimod.org/resources/528|url-status=live}}</ref> {{Weather box|width=auto |metric first=y |single line=y |location = মানসৰোবৰ হ্ৰদ |Jan high C = -৩.২ |Feb high C = -২.০ |Mar high C = ০.৯ |Apr high C = ৬.৪ |May high C = ১০.২ |Jun high C = ১৩.৭ |Jul high C = ১৩.৭ |Aug high C = ১৩.১ |Sep high C = ১৩.১ |Oct high C = ১১.১ |Nov high C = ৬.৫ |Dec high C = ১.০ |Jan mean C = -৮.৯ |Feb mean C = -৭.৬ |Mar mean C = -৪.২ |Apr mean C = -০.১ |May mean C = ৩.১ |Jun mean C = ৭.১ |Jul mean C = ৮.৪ |Aug mean C = ৮.০ |Sep mean C = ৮.০ |Oct mean C = ৫.৪ |Nov mean C = -০.২ |Dec mean C = -৫.১ |year mean C = |Jan low C = -১৪.৫ |Feb low C = -১৩.১ |Mar low C = -৯.২ |Apr low C = -৬.৬ |May low C = -৪.০ |Jun low C = ০.৬ |Jul low C = ৩.১ |Aug low C = ৩.০ |Sep low C = -০.২ |Oct low C = -৬.৮ |Nov low C = -১১.১ |Dec low C = -১৩.৩ |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = ৫২ |Feb precipitation mm = ৩৪ |Mar precipitation mm = ৫২ |Apr precipitation mm = ৩০ |May precipitation mm = ২৬ |Jun precipitation mm = ৪০ |Jul precipitation mm = ১২৫ |Aug precipitation mm = ১৩৫ |Sep precipitation mm = ৬৬ |Oct precipitation mm = ২৯ |Nov precipitation mm = ৭ |Dec precipitation mm = ১৮ |source 1 = [https://en.climate-data.org/location/968516/ Climate-Data.org] }} == ধৰ্মীয় গুৰুত্ব == === হিন্দুধৰ্ম === [[File:Manasarowar-See Dieter Schuh.JPG|thumb|upright=0.7|তীৰ্থযাত্ৰী হ্ৰদত স্নান কৰা দেখা গৈছে]] হিন্দু সাহিত্যত মানসৰোবৰ ''[[ৰামায়ণ]]'' আৰু ''[[মহাভাৰত]]'' নামৰ [[হিন্দু মহাকাব্য]]ত উল্লেখ আছে ।{{sfn|Allen|2013|p=3}} আধুনিক গ্ৰন্থসমূহত হ্ৰদটোক হিন্দুধৰ্মৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ অন্যতম বুলি বৰ্ণনা কৰা হয় যদিও প্ৰাচীন [[বৈদিক সাহিত্য]]ত এই হ্ৰদৰ স্পষ্ট উল্লেখ পোৱা নাযায়। ''[[ঋগ্বেদ]]''ত উল্লেখ আছে যে [[ইন্দ্ৰ]]ৰ বাবে সিন্ধু নদী উত্তৰ দিশলৈ প্ৰবাহিত হয়। এই ভৌগোলিক বাস্তৱতা কেৱল তিব্বত অঞ্চলতহে দেখা যায়। [[ফ্ৰিট্‌ছ ষ্টাল]]ৰ মতে, ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে প্ৰাচীন বৈদিক লোকসকলৰ কিছুমানে সিন্ধু নদীৰ পথ অনুসৰণ কৰিছিল আৰু কৈলাস পৰ্বতৰ ওচৰৰ উপত্যকা দেখিছিল।<ref name="Mckay">{{cite book|first=Alex|last=McKay|url=https://books.google.com/books?id=l3HsCgAAQBAJ|title=Kailas Histories: Renunciate Traditions and the Construction of Himalayan Sacred Geography|year=2015|isbn=978-9-00430-618-9|publisher=[[Brill Publishers]]|pages=165–168, 375–379|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042406/https://books.google.com/books?id=l3HsCgAAQBAJ|url-status=live}}</ref> প্ৰাচীন হিন্দু গ্ৰন্থসমূহত পৌৰাণিক [[মেৰু পৰ্বত]] আৰু মানস হ্ৰদৰ উল্লেখ আছে। পৌৰাণিক মানস হ্ৰদক [[ব্ৰহ্মা]]ৰ মনৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা হ্ৰদ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াক তেওঁৰ বাহন [[হংস (পক্ষী)|হংস]]ৰ প্ৰিয় বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite book|author=Eckard Schleberger|title=Die Indische Götterwelt|publisher=Eugen Diederich Verlag|year=1997|language=de}}</ref> ''ৰামায়ণ''ত [[বিশ্বামিত্ৰ]]ই [[ৰাম]]ক কয় যে ব্ৰহ্মাই নিজৰ চেতনাৰ পৰা এখন হ্ৰদ সৃষ্টি কৰিছিল। সেইবাবেই ইয়াৰ নাম মানস সৰোবৰ, অৰ্থাৎ চেতনাৰ হ্ৰদ। সেই হ্ৰদৰ পৰাই [[ঘাঘৰা|সৰযূ]] নামৰ এখন নদীৰ উৎপত্তি হৈছিল, যি [[অযোধ্যা (ৰামায়ণ)|অযোধ্যা]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছিল।<ref>{{cite book|title=Ramayana|author=[[Valmiki]]|chapter=Balakanda}}</ref> মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ পাৰত অৱস্থিত কৈলাস পৰ্বতক [[শিৱ]]ৰ বাসস্থান বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হিন্দু বিশ্বাস অনুসৰি, ইয়াতেই পবিত্ৰ [[গঙ্গা]] নদীক শিৱই নিয়ন্ত্ৰণ কৰি [[হিমালয়]]ৰ তলৰ উৰ্বৰ উপত্যকাসমূহলৈ পঠিয়াইছিল।<ref name="Brockman"/><ref>{{cite book|title=Indian paintings from the Punjab Hills : a survey and history of Pahari miniature painting|first=W. G.|last=Archer|author-link=W. G. Archer|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1973|isbn=978-0-85667-002-2|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3437/page/232/mode/2up|page=365}}</ref><ref>{{cite book|last=Flood|first=Gavin|author-link=Gavin Flood|title=An Introduction to Hinduism|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo_n5j0|url-access=registration|year=1996|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn= 978-0-52143-878-0|page=161}}</ref> === বৌদ্ধধৰ্ম আৰু বন === [[File:Manasarovar lake.jpg|right|thumb|চিউ গোম্পা মঠৰ পৰা হ্ৰদটোৰ দৃশ্য]] মানসৰোবৰ হ্ৰদ আৰু কৈলাস পৰ্বত বৌদ্ধ বিশ্বতত্ত্বৰ এক কেন্দ্ৰীয় অংশ। কিছুমান বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থান।<ref>{{cite book|first=Robert|last=Buswell|author-link=Robert Buswell Jr.|title=Encyclopedia of Buddhism: A-L|url=https://books.google.com/books?id=L34YAAAAIAAJ|year=2004|publisher=[[Macmillan Publishers]]|isbn=978-0-02865-719-6|pages=407–408|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043521/https://books.google.com/books?id=L34YAAAAIAAJ|url-status=live}}</ref> কৈলাসক পৌৰাণিক [[মেৰু পৰ্বত (বৌদ্ধধৰ্ম)|মেৰু পৰ্বত]] হিচাপে জনা যায়।<ref name="Govinda">{{cite book|last1=Govinda|first1=Lama Anagarika|author-link=Anagarika Govinda|year=1966|title=The Way of the White Clouds: A Buddhist Pilgrim in Tibet|publisher=[[Shambhala Publications]]|isbn=978-0-87773-007-1|url=https://archive.org/details/wayofthewhitecloudsabuddhistpilgrimintibetlamaanagarikagovindashambala_202003_545_R/page/n7/mode/2up|page=198}}</ref> বৌদ্ধধৰ্মত কৈলাসে জগতৰ পিতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু মানসৰোবৰ হ্ৰদে মাতৃক প্ৰতীকায়িত কৰে।<ref name="Brockman"/> পৌৰাণিক বিশ্বাস অনুসৰি, [[মায়া (বুদ্ধৰ মাতৃ)|মায়া]]ই [[বুদ্ধ]] তেওঁৰ গৰ্ভত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে নিজকে পবিত্ৰ কৰিবলৈ মানসৰোবৰত স্নান কৰিছিল।<ref>{{cite book|last1=Mayhew|first1=Bradley|url=https://books.google.com/books?id=0uFzBgAAQBAJ&dq=lake+manasarovar&pg=PT386|title=Lonely Planet Tibet|last2=Kelly|first2=Robert|publisher=[[Lonely Planet]]|year=2015|isbn=978-1-74360-498-4|access-date=28 May 2023|archive-date=30 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630085011/https://books.google.com/books?id=0uFzBgAAQBAJ&dq=lake+manasarovar&pg=PT386|url-status=live}}</ref> অঞ্চলটোৰ বহু স্থান [[পদ্মসম্ভৱ]]ৰ সৈতে জড়িত। তেওঁক খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাত তিব্বতত তান্ত্ৰিক বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Padmasambhava|title=Padmasambhava|publisher=[[Britannica]]|access-date=1 June 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820072743/https://www.britannica.com/biography/Padmasambhava|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=5Gu9M-IrLigC |first1=Amy |last1=Heller |first2=Giacomella|last2=Orofino|first3=Charles|last3=Ramble|title=Discoveries in Western Tibet and the Western Himalayas|year=2003|isbn=978-9-00415-520-6|publisher=[[Brill Publishers]] |page=187}}</ref> [[বজ্ৰায়ন]] বৌদ্ধসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, সাধু [[মিলাৰেপা]]ৰ ({{circa|1052|1135}}) মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ পাৰত [[বন]] ধৰ্মৰ অনুগামী নাৰো বনচামৰ সৈতে এক প্ৰতিযোগিতা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=qKx7EAAAQBAJ|title=The Fourteenth Dalai Lama's Stages of the Path, Volume 1|author-link=Tenzing Gyatso|last=Gyatso|first=Tenzing|year=2022|isbn=978-1-61429-793-2|publisher=[[Wisdom Publications]]|page=395|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820044042/https://books.google.com/books?id=qKx7EAAAQBAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=u9gdAAAAMAAJ|title=The Tibet Guide|first=Stephen|last=Batchelor|year=1987|isbn=978-0-86171-046-1|publisher=[[Wisdom Publications]]|page=367|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043524/https://books.google.com/books?id=u9gdAAAAMAAJ|url-status=live}}</ref> বন জনগোষ্ঠীৰ বাবে এই অঞ্চল প্ৰাচীন বন সাম্ৰাজ্য [[ঝাং ঝুং]]ৰ কেন্দ্ৰ আছিল আৰু [[ঝাং ঝুং মেৰি]] দেৱতাৰ পবিত্ৰ স্থানৰ সৈতে জড়িত।<ref name="Albinia">{{cite book|first=Alice|last=Albinia|author-link=Alice Albinia|title=Empires of the Indus: The Story of a River|year=2008|publisher=[[John Murray (publishing house)|John Murray]]|isbn=978-0-71956-003-3|url=https://archive.org/details/san_0976/page/n5/mode/2up|page=288}}</ref><ref name="Allen">{{cite book|author-link=Charles Allen (writer)|last=Allen|first=Charles|year=2013 |orig-date=1982 |title=A Mountain in Tibet: The Search for Mount Kailas and the Sources of the Great Rivers of Asia|publisher=[[Little, Brown Book Group|Abacus]]|isbn=978-1-40552-497-1|url=https://books.google.com/books?id=nCZrEg5F_XEC|pages=3–8|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043523/https://books.google.com/books?id=nCZrEg5F_XEC|url-status=live}}</ref> তিব্বতীয় বিশ্বাস অনুসৰি, এই অঞ্চল পৌৰাণিক সিংহ, ঘোঁৰা, ময়ূৰ আৰু হাতী নদীৰ উৎস আছিল।<ref name="Govinda"/> বন ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাতা [[টোনপা শেনৰাব মিৱোচে|টোনপা শেনৰাবে]] প্ৰথমবাৰৰ বাবে তিব্বত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত এই হ্ৰদত স্নান কৰিছিল।<ref name="Mckay"/> === জৈনধৰ্ম === [[জৈনধৰ্ম]]ত মানসৰোবৰ হ্ৰদ ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু প্ৰথম [[তীৰ্থংকৰ]] [[ঋষভনাথ]]ৰ সৈতে জড়িত।<ref name="Brockman"/><ref name="Albinia"/> জৈন শাস্ত্ৰ অনুসৰি, তেওঁ অষ্টপদ পৰ্বতত [[নিৰ্বাণ]] লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Rishabhanatha|title=Rishabhanatha|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 June 2024|archive-date=19 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519135604/https://www.britannica.com/topic/Rishabhanatha|url-status=live}}</ref> জৈনসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, ঋষভনাথে নিৰ্বাণ লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ সম্ৰাট [[ভৰত চক্ৰৱৰ্তী|ভৰতে]] এই অঞ্চলত তিনিটা স্তূপ আৰু ২৪ জন তীৰ্থংকৰৰ ২৪টা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OGsrAAAAIAAJ|title=Riṣabha Deva, the Founder of Jainism|author-link=Champat Rai Jain|first=Champat|last=Rai|year=1929|publisher=Indian Press|page=178|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042416/https://books.google.com/books?id=OGsrAAAAIAAJ|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=y4aVRLGhf-8C&pg=RA1-PA273|title=Faith & Philosophy of Jainism|isbn=978-8-17835-723-2|last1=Jain|first1=Arun Kumar|year=2009|publisher=Kalpaz Publications|page=273|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042400/https://books.google.com/books?id=y4aVRLGhf-8C&pg=RA1-PA273|url-status=live}}</ref> এই অঞ্চলৰ সৈতে [[মহাবীৰ]], কুমাৰ আৰু সাগৰ, তপস খেৰ পাৰ্ণ, [[ৰাৱণ]] আৰু [[মন্দোদৰী]] আদিৰ সৈতে জড়িত আন বহু কাহিনীও প্ৰচলিত।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-lost-tirth-of-jains-traced-to-himalayas-1631581|title='Lost' tirth of Jains traced to Himalayas - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=30 December 2011|work=DNA India|access-date=29 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815022808/http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-lost-tirth-of-jains-traced-to-himalayas-1631581|archive-date=15 August 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sites.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/ritual/shantikalash.htm|title=Jainism Literature Center - Rituals|access-date=3 December 2018|archive-date=16 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816172741/https://sites.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/ritual/shantikalash.htm|url-status=dead|archivedate=16 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190816172741/https://sites.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/ritual/shantikalash.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MEvZaVmBQtgC|title=India: Art and Culture, 1300-1900|isbn=978-0-03006-114-1|author-link=Stuart Cary Welch|last1=Welch|first1=Stuart Cary|year=1985|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|page=71|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043008/https://books.google.com/books?id=MEvZaVmBQtgC|url-status=live}}</ref> {{sfn|Rai|1929|p=178}} == তীৰ্থযাত্ৰা == [[File:Lake Manasarovar, Tibet map in French and Persian detail from 1784 Tiefenthaler Map of the Ganges and Ghaghara Rivers, India (cropped).jpg|thumb|[[জোছেফ টিফেনথালাৰ]]ৰ ১৮শ শতিকাৰ এখন মানচিত্ৰত মানসৰোবৰ হ্ৰদ]] হ্ৰদটোৰ উল্লেখ বিভিন্ন হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মীয় সাহিত্যত পোৱা যায়।<ref name="Allen"/> ই বহু বছৰৰ পৰা প্ৰচলিত আটাইতকৈ পুৰণি তীৰ্থপথসমূহৰ এটাৰ অংশ আছিল।<ref name="Brockman"/><ref name="Thubron">{{cite book|author-link=Colin Thubron|last1=Thubron|first1=Colin|year=2011|title=To a Mountain in Tibet|publisher=[[Chatto & Windus]]|isbn=978-0-70118-380-6|url=https://books.google.com/books?id=tLDvdbZJIV8C|page=6|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820072842/https://books.google.com/books?id=tLDvdbZJIV8C|url-status=live}}</ref> আধুনিক গ্ৰন্থসমূহত হ্ৰদটোক বিভিন্ন ধৰ্মৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ ভিতৰত গণ্য কৰা হয় যদিও প্ৰাচীন সাহিত্যত এই হ্ৰদক তীৰ্থস্থান হিচাপে স্পষ্টভাৱে উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। সাধাৰণতে বৌদ্ধ, হিন্দু আৰু জৈন তীৰ্থযাত্ৰীসকলে ভ্ৰমণ কৰা ঐতিহাসিক তীৰ্থস্থানসমূহৰ বিষয়ে সংশ্লিষ্ট ধৰ্মীয় গ্ৰন্থত আলোচনা পোৱা যায় আৰু ধনী পৃষ্ঠপোষক বা ৰজাসকলে তেনে স্থানত বিভিন্ন আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ কৰিছিল। হিন্দু ''[[পুৰাণ]]''সমূহত এনে তীৰ্থস্থানত [[মন্দিৰ]], [[ধৰ্মশালা]], [[আশ্ৰম]] আৰু তীৰ্থযাত্ৰীৰ সুবিধাৰ কথা উল্লেখ আছে। কিন্তু অন্ততঃ ১৯৩০ৰ দশকলৈকে কৈলাস-মানসৰোবৰ অঞ্চলত এনে ধৰণৰ স্থাপত্যৰ প্ৰমাণ পোৱা নাযায়।<ref name="Mckay"/> [[লুচিয়ানো পেটেক]]ৰ মতে, তিব্বতীয় নথিসমূহে সূচায় যে ১২শ শতিকাৰ শেষ ভাগলৈ এই অঞ্চলক তিব্বতীয়সকলে নিজৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল। সেই নথিত কৈলাসৰ গো-জুল গুহাত বৌদ্ধ ভিক্ষুসকলৰ ধ্যান কৰা আৰু পৰ্বতটোৰ পৰিক্ৰমা কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=V1GkmBOQLkAC|title=China and Tibet in the Early XVIIIth Century: History of the Establishment of Chinese Protectorate in Tibet|isbn=978-9-00403-442-6|author-link=Luciano Petech|author=Luciano Petech|year=1972|publisher=[[Brill Publishers]]}}</ref> এলেক্স মেকেইৰ মতে, গুপ্ত বৌদ্ধধৰ্ম আৰু [[শৈৱধৰ্ম]]ৰ সম্ভাৱ্য সংমিশ্ৰণে কৈলাস আৰু মানসৰোবৰক বৌদ্ধ আৰু হিন্দু উভয়ৰে এক যৌথ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰ ''মহানিৰ্বাণ তন্ত্ৰ'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ প্ৰথম অধ্যায় কৈলাস আৰু মানসৰোবৰ হ্ৰদক তীৰ্থস্থান হিচাপে উৎসৰ্গিত।<ref name="Mckay"/> [[File:Gurla Mandhata & Manasarovar.jpg|thumb|left|[[গুৰলা মান্ধাতা]]ৰ সৈতে মানসৰোবৰ হ্ৰদ]] বিভিন্ন ধৰ্মত ইয়াৰ পবিত্ৰতা স্বীকৃত হোৱাৰ বাবে মানুহে কৈলাস-মানসৰোবৰলৈ ''যাত্ৰা'' নামেৰে জনাজাত তীৰ্থযাত্ৰা কৰে।<ref name="UK">{{cite web|url=https://pithoragarh.nic.in/kailash-mansarovar-yatra/|title=Kailash Mansarovar Yatra|publisher=[[Government of Uttarakhand]]|access-date=1 December 2023|archive-date=8 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208084651/https://pithoragarh.nic.in/kailash-mansarovar-yatra/|url-status=live}}</ref> ১৯৩০ৰ দশকত এই পৰ্বতলৈ তীৰ্থযাত্ৰা বৃদ্ধি পাইছিল, কিন্তু পিছত চীন আৰু [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য]] উভয়ে অঞ্চলটোৰ দাবী কৰাৰ ফলত ইয়াত প্ৰভাৱ পৰে।<ref name="Mckay"/> ১৯৫০–৫১ চনত [[চীন গণপ্ৰজাতন্ত্ৰৰ দ্বাৰা তিব্বত সংযুক্তিকৰণ|তিব্বত দখল]] কৰাৰ পিছত চীনে কৈলাস পৰ্বত আৰু মানসৰোবৰলৈ ধৰ্মীয় তীৰ্থযাত্ৰাৰ অনুমতি দিয়ে। [[১৯৫৪ চনৰ চীন-ভাৰত চুক্তি]] অনুসৰি ভাৰতৰ পৰা তীৰ্থযাত্ৰাৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছিল যদিও পৰৱৰ্তী [[১৯৫৯ চনৰ তিব্বতীয় বিদ্ৰোহ]]ৰ পিছত প্ৰৱেশ সীমিত কৰা হয় আৰু ১৯৬২ চনৰ [[চীন-ভাৰত যুদ্ধ]]ৰ পিছত সীমান্ত বন্ধ কৰি দিয়া হয়।<ref name="Thubron"/><ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Kailas-Range|title=Mount Kailas|encyclopedia=[[Britannica]]|access-date=1 December 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601185353/https://www.britannica.com/place/Kailas-Range|url-status=live}}</ref> প্ৰায় দুটা দশকৰ পিছত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত]] আৰু চীন চৰকাৰৰ মাজত হোৱা এক চুক্তিৰ ভিত্তিত ১৯৮১ চনত ভাৰতৰ পৰা তীৰ্থযাত্ৰাৰ অনুমতি পুনৰ দিয়া হয়।<ref name="UK"/><ref name="Thubron"/> [[ক’ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে ২০২০ চনৰ পৰা তিনিবছৰলৈ এই তীৰ্থযাত্ৰা স্থগিত ৰখা হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kailash-mansarovar-yatra-unlikely-to-resume-this-year-say-officials/article65299618.ece|title=Kailash-Mansarovar yatra unlikely to resume this year, say officials|date=7 April 2022|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=1 June 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043445/https://www.thehindu.com/news/national/kailash-mansarovar-yatra-unlikely-to-resume-this-year-say-officials/article65299618.ece|url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত নতুন নিয়মাৱলীৰ সৈতে পথটো পুনৰ মুকলি কৰা হয়।<ref name="Open">{{cite news|url=https://kathmandupost.com/money/2023/05/08/pilgrims-to-kailash-discouraged-by-new-chinese-regulations|title=Pilgrims to Kailash discouraged by new Chinese rules|date=8 May 2023|access-date=1 June 2024|work=[[Kathmandu Post]]|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820041748/https://kathmandupost.com/money/2023/05/08/pilgrims-to-kailash-discouraged-by-new-chinese-regulations|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/kailash-masarovar-yatra-opening-next-month-8616920/|title=Kailash Masarovar Yatra hits hurdles ahead of opening next month|date=19 May 2023|access-date=1 December 2023|newspaper=[[The Indian Express]]|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043451/https://indianexpress.com/article/india/kailash-masarovar-yatra-opening-next-month-8616920/|url-status=live}}</ref> ১৯৮১ চনত ভাৰতৰ পৰা তীৰ্থপথ পুনৰ মুকলি হোৱাৰ পিছৰে পৰা বাৰ্ষিক যাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰা তীৰ্থযাত্ৰীৰ সংখ্যা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite book|last1=Zomer|first1=Robert|title=Kailash Sacred Landscape Conservation Initiative: Feasibility Assessment Report|last2=Oli|first2=Krishna Prasad|url=https://lib.icimod.org/record/26968/files/attachment_761.pdf?type=primary|publisher=[[International Centre for Integrated Mountain Development]]|year=2011|page=10|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043844/https://lib.icimod.org/record/26968/files/attachment_761.pdf?type=primary|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত বন্ধ হোৱাৰ আগতে, প্ৰতি বছৰে ভাৰতৰ পৰা কেইবা হাজাৰ তীৰ্থযাত্ৰীয়ে এই যাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Kailash Manasarovar Yatra likely to see record numbers|url=https://kathmandupost.com/money/2018/05/16/kailash-manasarovar-yatra-likely-to-see-record-numbers|access-date=4 August 2022|work=[[Kathmandu Post]]|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804220717/https://kathmandupost.com/money/2018/05/16/kailash-manasarovar-yatra-likely-to-see-record-numbers|url-status=live}}</ref> [[File:Manasarovar with small temples.jpg|thumb|হ্ৰদৰ পাৰত মন্দিৰ আৰু স্তূপ]] ভাৰতত এই তীৰ্থযাত্ৰা ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা আয়োজন কৰা হয় আৰু জুনৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত অনুমতি দিয়া হয়।<ref name="UK"/> ২০১৫ চনৰ পৰা ভাৰতৰ ইচ্ছুক তীৰ্থযাত্ৰীসকলে আগতীয়াকৈ [[বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয় (ভাৰত)|বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়]]ত আবেদন কৰিব লাগে। নিৰ্দিষ্ট সংখ্যক পাছ কম্পিউটাৰাইজড ৰেণ্ডম বাছনিৰ জৰিয়তে তীৰ্থযাত্ৰীসকলক দিয়া হয়, আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/first-time-pilgrims-get-preference-for-mansarovar-yatra/article27142893.ece|title=First-time pilgrims get preference for Mansarovar Yatra|newspaper=[[The Hindu]]|date=16 May 2019|access-date=1 June 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820041757/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/first-time-pilgrims-get-preference-for-mansarovar-yatra/article27142893.ece|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Mansarovar Yatra: First-time pilgrims get preference in computerized draw of lots|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/mansarovar-yatra-first-time-pilgrims-get-preference-in-computerised-draw-of-lots/articleshow/69344332.cms?from=mdr|access-date=4 August 2022|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804220716/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/mansarovar-yatra-first-time-pilgrims-get-preference-in-computerised-draw-of-lots/articleshow/69344332.cms?from=mdr|url-status=live}}</ref> ভাৰতীয় তীৰ্থযাত্ৰীসকলে এই উদ্দেশ্যে মুকলি কৰা দুটা পথৰে যাত্ৰা কৰে। ইয়াৰ সীমান্ত পাৰাপাৰ [[উত্তৰাখণ্ড]]ৰ [[লিপুলেখ গিৰিপথ|লিপুলেখ গিৰিপথ]] আৰু [[ছিক্কিম]]ৰ [[নাথু লা|নাথু লা গিৰিপথ]]ত হয়।<ref>{{cite web|title=Kailash Manasarovar Yatra|url=https://kmy.gov.in/kmy/?lang=en|access-date=4 August 2022|publisher=[[Government of India]]|archive-date=17 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220617011329/https://kmy.gov.in/kmy/?lang=en|url-status=live|archivedate=17 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220617011329/https://kmy.gov.in/kmy/?lang=en|deadurl=yes}}</ref> ২০২০ চনৰ পৰা চীনত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে মহাকালী উপত্যকাৰ ভাৰতীয় অংশেৰে লিপুলেখ গিৰিপথলৈকে যানবাহনেৰে যাব পৰা পথ উপলব্ধ হৈছে।<ref>{{cite news|date=11 May 2020|title=New road to Kailash Mansarovar via Lipulekh Pass and why Nepal is objecting to it|url=https://theprint.in/opinion/new-road-to-kailash-mansarovar-via-lipulekh-pass-and-why-nepal-is-objecting-to-it/418638/|access-date=6 August 2022|work=[[The Print]]|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806130517/https://theprint.in/opinion/new-road-to-kailash-mansarovar-via-lipulekh-pass-and-why-nepal-is-objecting-to-it/418638/|url-status=live}}</ref> নাথু লা পথ ২০১৫ চনত মুকলি কৰা হয়। এই পথেৰে যাত্ৰাত [[গেংটক]]লৈ যোৱাৰ পিছত নাথু লা গিৰিপথ পাৰ হৈ চীনত প্ৰৱেশ কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/alternate-route-for-kailash-mansarovar-yatra-will-become-operational-next-month-pm-modi-763281|title=Alternate Route for Kailash-Mansarovar Yatra Will Become Operational Next Month: PM Modi|work=[[NDTV]]|date=15 May 2015|access-date=1 December 2023|archive-date=17 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240317113052/https://www.ndtv.com/india-news/alternate-route-for-kailash-mansarovar-yatra-will-become-operational-next-month-pm-modi-763281|url-status=live}}</ref> [[File:ManasarovarKailashPrayerFlags.jpg|thumb|left|হ্ৰদৰ পাৰত বৌদ্ধ [[প্ৰাৰ্থনা পতাকা]]]] [[২০১৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ নেপাল ভূমিকম্প]]ৰ ফলত [[তাতোপানি, সিন্ধুপালচোক|তাতোপানি]]-[[ঝাংমু]] সীমান্ত পাৰাপাৰ বন্ধ হৈ পৰাত, নেপালৰ পৰা তীৰ্থযাত্ৰা সাধাৰণতে উত্তৰ-পশ্চিম নেপালৰ ওচৰৰ [[হুমলা জিলা]]ৰ পৰা কৰা হয়।<ref name="Bubriski"/><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CTYFEQAAQBAJ|title=Kathmandu Chronicle:Reclaiming India–Nepal Relations|first1=K.V.|last1=Rajan|first2=Atul|last2=Thakuir|year=2024|isbn=978-9-35708-708-7|publisher=[[Penguin Random House]]|page=86|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820042412/https://books.google.com/books?id=CTYFEQAAQBAJ|url-status=live}}</ref> আন এটা পথ [[ৰাসুৱা জিলা|ৰাসুৱা]]-[[কিয়িৰোং টাউন|গ্যিৰোং]] সীমান্ত পাৰাপাৰৰ জৰিয়তে আছে।<ref>{{cite news|title=A Personal Account of Border Crossing Reveals the Deep Ties Between Nepal, China|url=https://thewire.in/world/all-roads-lead-north-nepal-china|access-date=9 August 2022|work=[[The Wire (India)|The Wire]]|archive-date=4 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804190739/https://thewire.in/world/all-roads-lead-north-nepal-china|url-status=live}}</ref> তীৰ্থযাত্ৰীসকলে মানসৰোবৰ হ্ৰদলৈ যাত্ৰাৰ আগতে আকাশমাৰ্গেৰে [[লাছা]]লৈও যাব পাৰে।<ref name="Open"/> এই তীৰ্থযাত্ৰাত মানসৰোবৰ হ্ৰদৰ দিশে পদযাত্ৰা আৰু কৈলাস পৰ্বতৰ পৰিক্ৰমা অন্তৰ্ভুক্ত। কৈলাস পৰ্বতৰ চাৰিওফালৰ পথ {{cvt|53|km}} দীঘল।<ref name="UK"/> ''কোড়া'' নামেৰে জনাজাত এই পৰিক্ৰমা হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈনসকলে ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত কৰে, আনহাতে বোনপোসকলে পৰ্বতটোৰ পৰিক্ৰমা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ বিপৰীত দিশত কৰে।<ref name="Govinda"/><ref>{{cite book|title=The Old Ways: A Journey on Foot|first=Robert|last=Macfarlane|year=2012|isbn=978-0-241-14553-1|publisher=[[Penguin Books]]|url=https://books.google.com/books?id=7AQ0tyT1w3UC|pages=259–288|access-date=20 August 2024|archive-date=19 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240819081853/https://books.google.com/books?id=7AQ0tyT1w3UC|url-status=live}}</ref> তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, হ্ৰদত স্নান কৰা আৰু পৰ্বতটোৰ পৰিক্ৰমা কৰা আধ্যাত্মিকভাৱে ফলপ্ৰসূ সাধনা, যাৰ ফলত পাপমোচনৰ দৰে বিভিন্ন শুভ ফল লাভ কৰিব পাৰি।<ref name="Thurman">{{cite book|author-link1=Robert Thurman|last1=Thurman|first1=Robert|first2=Tad|last2=Wise|title=Circling the Sacred Mountain: A Spiritual Adventure Through the Himalayas|publisher=[[Bantam Books]]|year=1999|isbn=978-0-55337-850-4|url=https://archive.org/details/circlingsacredmo00robe/page/n7/mode/2up|page=32}}</ref><ref name="UK"/><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=APYDLwkiFBkC|title=Hindus of the Himalayas: Ethnography and Change|author-link=Gerald Berreman|first=Gerald Duane|last=Berreman|year=1972|publisher=[[University of California Press]]|isbn=978-0-52001-423-7|page=15|access-date=20 August 2024|archive-date=20 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820043516/https://books.google.com/books?id=APYDLwkiFBkC|url-status=live}}</ref> উত্তৰ-পশ্চিম নেপালৰ ওচৰৰ [[হুমলা জিলা|হুমলা]] অঞ্চলৰ খাছ জনগোষ্ঠীৰ বাবে এই হ্ৰদত আনুষ্ঠানিক স্নান শামানিক শক্তি লাভ কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ।<ref name="Bubriski">{{cite book|author-link1=Kevin Bubriski|last1=Bubriski|first1=Kevin|last2=Pandey|first2=Abhimanyu|title=Kailash Yatra: a Long Walk to Mount Kailash through Humla|publisher=[[Penguin Random House]]|year=2018|isbn=978-0-67009-111-9|url=https://lib.icimod.org/record/33919/files/icimodKailashYatra.pdf?type=primary|page=33|access-date=20 August 2024|archive-date=5 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240705164547/https://lib.icimod.org/record/33919/files/icimodKailashYatra.pdf?type=primary|url-status=live}}</ref> হ্ৰদটোৰ পাৰত বহুতো [[স্তূপ]], পতাকাদণ্ড, [[বৌদ্ধ মঠ]] আৰু প্ৰাৰ্থনাস্থল আছে। ইয়াৰে বহুতো ১৯৬৬ৰ পৰা ১৯৭৬ চনৰ ভিতৰত চীনৰ [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ]]ৰ সময়ত ধ্বংস হৈছিল।<ref name="Brockman"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:হ্ৰদ]] 13lfg006k74sw4coa07din96fikbzzx 0 137721 615515 615248 2026-07-03T14:06:32Z Psneog 141 615515 wikitext text/x-wiki {{Short description|Baloch political activist (born 1993)}} {{Use Pakistani English|date=July 2024}} {{Use dmy dates|date=July 2024}} {{Infobox person | name = Mahrang Baloch | native_name = {{nq|مهرنگ بلۏچ}} | native_name_lang = bal-arab | image = Mahrang Baloch.jpg | caption = ২০২৪ চনৰ ফটো | birth_date = {{birth date and age|1993|01|01|df=y}}<ref name=Siddiqui>{{cite news |last1=Siddiqui |first1=Huma |title=Mahrang Baloch: The Face of Balochistan |url=https://www.financialexpress.com/business/defence-mahrang-baloch-the-face-of-baloch-resistance-3567829/ |access-date=8 April 2025 |work=[[The Financial Express (India)|Financial Express]] |date=29 July 2024 |language=en}}</ref> | birth_place = [[মাংগোচেৰ]], [[বালোচিস্তান|বালোচিস্তান]], [[পাকিস্তান]]<ref name=Siddiqui/> | education = [[Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery|MBBS]]<ref name=Siddiqui/> | years_active = 2009–present | organization = বালোচ ইয়কজেহতি কমিটি (BYC)<ref name=Zaman>{{cite news |last1=Zaman |first1=Sarah |title=Baloch Activists March to Pakistani Capital to Demand End to Extrajudicial Killings |url=https://www.voanews.com/a/baloch-activists-march-to-pakistani-capital-to-demand-end-to-extrajudicial-killings-/7406137.html |access-date=20 December 2023 |work=Voice of America |date=20 December 2023 |language=en |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222014113/https://www.voanews.com/a/baloch-activists-march-to-pakistani-capital-to-demand-end-to-extrajudicial-killings-/7406137.html |url-status=live}}</ref> | occupation = মানৱাধিকাৰ কৰ্মী | known_for = বালোচৰ মানৱাধিকাৰৰ বাবে সংগ্ৰাম | criminal_penalty = হত্যাৰ বাবে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড | criminal_status = দোষী, কাৰাদণ্ডিত | alma_mater = বোলান মেডিকেল কলেজ }} '''মেহৰং বালোচ''' {{efn|{{langx|bal-arab|مهرنگ بلۏچ}}, {{IPA|bal|meːh.rʌŋ bəl.oːt͡ʃ|pron}}, {{langx|ur|{{Nastaliq|ماہ رنگ بلوچ}}}}, {{IPA|ur|mɑːh rʌŋ bə.loːt͡ʃ|pron}}}} (জন্ম: ১ জানুৱাৰী ১৯৯৩) এগৰাকী বালোচ ৰাজনৈতিক কৰ্মী তথা বালোচ ইয়কজেহতি কমিটি (BYC)-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু নেত্ৰী। তেওঁ পাকিস্তানৰ বালোচিস্তানত [[পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ|বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]] (enforced disappearances), [[বিচাৰবহিৰ্ভূত হত্যাকাণ্ড]] (extrajudicial killings) আৰু অন্যান্য মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ অভিযোগৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা আন্দোলনৰ বাবে পৰিচিত। == জীৱনৰ প্ৰাৰম্ভ == মেহৰং বালোচৰ জন্ম ১৯৯৩ চনত বালোচিস্তানৰ মাংগোচেৰ (Mangocher) অঞ্চলত লাংগোভে (Langove) জনজাতিৰ এটা বালোচ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আব্দুল গাফ্ফাৰ লাংগোভে এগৰাকী ৰাজনৈতিক কৰ্মী আছিল আৰু বালোচিস্তানত মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে সৰৱ আছিল<ref name=Newsline>{{cite news |last1=Feroz |first1=Hajra Komal |title=Balochistan: One Province, Two Wars |url=https://newslinemagazine.com/balochistan-one-province-two-wars/ |access-date=18 May 2025 |work=[[Newsline (magazine)|Newsline]] |date=29 August 2011 |language=en}}</ref>। তেওঁৰ এজন ভাতৃ নাছিৰ বালোচ, আৰু ইক্‌ৰা বালোচকে ধৰি কেইবাগৰাকীও ভগ্নী আছে। <ref>{{cite news |title=Fears for Mahrang's safety |url=https://www.dawn.com/news/1900561 |access-date=11 August 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=27 March 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baloch |first1=Mahrang |title=A new chapter in the Baloch struggle for justice in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2024/2/8/a-new-chapter-in-the-baloch-struggle-for-justice-in-pakistan |access-date=27 April 2025 |work=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]] |date=8 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Zehri |first1=Abdullah |title=Mahrang's sister seeks CJP's 'urgent intervention' against alleged mistreatment of detained BYC leaders |url=https://www.dawn.com/news/1906740 |access-date=27 April 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=26 April 2025 |language=en}}</ref> মেহৰং বালোচে কোৱেটাস্থিত (Quetta) বোলান মেডিকেল কলেজৰ (Bolan Medical College) পৰা চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু শল্য চিকিৎসা (MBBS) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। <ref name="guardian">{{cite news |last1=Ebrahim |first1=Zofeen T. |date=31 August 2024 |title='She has won our hearts and minds': can one woman unite the Baloch people in peaceful resistance? |url=https://www.theguardian.com/global-development/article/2024/aug/31/can-one-woman-unite-the-baloch-people-in-peaceful-resistance-balochistan-pakistan-mahrang |access-date=28 October 2024 |work=[[The Guardian]] |language=en}}</ref> == আন্দোলন == ২০০৯ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত মেহৰং বালোচৰ পিতৃ আব্দুল গাফ্ফাৰ লাংগোভেক কৰাচীলৈ চিকিৎসাৰ বাবে যোৱাৰ পথত পাকিস্তানৰ নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে আটক কৰে যদিও পিছত তেওঁক মুকলি কৰি দিয়া হয়। <ref name=":0">{{Cite web |last=Baloch |first=Shah Meer |date=18 February 2021 |title=Mahrang Baloch and the Struggle Against Enforced Disappearances |url=https://www.saaganthology.com/article/mahrang-baloch-and-the-struggle-against-enforced-disappearances |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408051819/https://www.saaganthology.com/article/mahrang-baloch-and-the-struggle-against-enforced-disappearances |archive-date=8 April 2023 |access-date=8 April 2023 |website=South Asian Avant-Garde |language=en}}</ref><ref name=Newsline/><ref name=":1">{{Cite web |author=Veengas |date=28 May 2022 |title=The Assault by Pakistan on Baloch People's Rights Has Now Reached Women |url=https://thewire.in/south-asia/the-assault-by-pakistan-on-baloch-peoples-rights-has-now-reached-women |access-date=8 April 2023 |website=[[The Wire (India)|The Wire India]]}}</ref> ১৬ বছৰ বয়সতে মেহৰঙে ইয়াৰ প্ৰতিবাদ কৰি আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰে আৰু ছাত্ৰ আন্দোলনৰ এগৰাকী পৰিচিত মুখ হৈ পৰে। <ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite news |last=Baloch |first=Shah Meer |date=12 November 2021 |title=Women lead fight against extrajudicial killing in Pakistan |url=https://www.theguardian.com/world/2021/nov/12/women-lead-fight-against-extrajudicial-killing-pakistan-balochistan-protest-abductions |access-date=8 April 2023 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ২০১১ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁৰ পিতৃক পুনৰ আটক কৰা হয়। পিছত নিৰ্যাতনৰ চিন থকা অৱস্থাত তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়। (৮)(৯)<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰত তেওঁৰ ভাতৃ নাছিৰ বালোচকো আটক কৰা হৈছিল যদিও পিছত মুকলি কৰি দিয়া হয়। <ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Balochistan: Son of slain Baloch political activist abducted from Quetta |url=https://balochwarna.com/2017/12/25/balochistan-son-of-slain-baloch-political-activist-abducted-from-quetta/ |access-date=31 May 2024 |website=Balochwarna |language=en |archive-date=31 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531223758/https://balochwarna.com/2017/12/25/balochistan-son-of-slain-baloch-political-activist-abducted-from-quetta/ |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছৰে পৰা মেহৰং বালোচ বালোচ নাগৰিক সমাজৰ এজনী অগ্ৰণী কৰ্মী হিচাপে পৰিচিত হয়। তেওঁ [বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]ৰ অভিযোগ আৰু বালোচিস্তানৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বৈষম্যমূলক আহৰণৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন চলাই আহিছে। <ref name=":2"/><ref>{{Cite web |date=24 January 2024 |title=Pakistan: Activist Mahrang urges IOPC's 'undivided attention' to sufferings of Baloch people |url=https://www.lokmattimes.com/international/pakistan-activist-mahrang-urges-iopcs-undivided-attention-to-sufferings-of-baloch-people/ |access-date=24 January 2024 |website=Lokmat Times |language=en |archive-date=24 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124041528/https://www.lokmattimes.com/international/pakistan-activist-mahrang-urges-iopcs-undivided-attention-to-sufferings-of-baloch-people/ |url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ বোলান মেডিকেল কলেজত দূৰৱৰ্তী অঞ্চলৰ শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত আসনৰ কোটা ব্যৱস্থা বাতিলৰ প্ৰস্তাৱৰ বিৰুদ্ধে ছাত্ৰ আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দিয়ে। আন্দোলনকাৰীসকলৰ প্ৰতিবাদ আৰু অনশন কাৰ্যসূচীৰ পিছত প্ৰস্তাৱটো প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয়। (৮)<ref name=":0" /> মেহৰং বালোচে বালোচ ইয়কজেহতি কমিটি (BYC)-ৰ নেতৃত্ব দিয়ে। <ref name="auto1">{{Cite web |last=Bin Javaid |first=Osama |date=4 May 2022 |title=Why are people disappearing in Balochistan? |url=https://www.aljazeera.com/podcasts/2022/5/4/why-are-people-disappearing-in-balochistan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408044813/https://www.aljazeera.com/podcasts/2022/5/4/why-are-people-disappearing-in-balochistan |archive-date=8 April 2023 |access-date=8 April 2023 |website=The Take by [[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]] |language=en |format=Podcast, 20 min 12 sec}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |last1=Hussain |first1=Zahid |date=31 July 2024 |title=Trouble in Balochistan |url=https://www.dawn.com/news/1849135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807070409/https://www.dawn.com/news/1849135 |archive-date=7 August 2024 |access-date=7 August 2024 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |language=en}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৮ জুলাইত তেওঁ গোৱাদৰত অনুষ্ঠিত বালোচ ৰাজি মুচি (বালোচ ৰাষ্ট্ৰীয় সমাৱেশ)-ত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই সমাৱেশৰ উদ্দেশ্য আছিল বালোচসকলৰ ওপৰত হোৱা বিভিন্ন নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে বালোচ সমাজক ঐক্যবদ্ধ কৰা। <ref name="AJ1">{{cite web |date=31 July 2024 |title=Why protest by ethnic Baloch has put Pakistan's key port of Gwadar on edge |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/why-protest-by-ethnic-baloch-has-put-pakistans-key-port-of-gwadar-on-edge |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240805093615/https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/why-protest-by-ethnic-baloch-has-put-pakistans-key-port-of-gwadar-on-edge |archive-date=5 August 2024 |access-date=5 August 2024 |website=Al Jazeera}}</ref><ref name="guardian"/> তেওঁৰ আন্দোলনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়তো সমৰ্থন লাভ কৰিছে। [গ্ৰেটা থুনবাৰ্গ|গ্ৰেটা থুনবাৰ্গে (Greta Thunberg)] সামাজিক মাধ্যমত প্ৰকাশ কৰা এক বিবৃতিত বালোচিস্তানত মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে মেহৰং বালোচ আৰু আন প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ প্ৰতি সমৰ্থন জনায়। <ref>{{cite news |title=Greta, Malala shower support for Baloch women protesters in Islamabad |url=https://www.samaa.tv/208736683-greta-malala-shower-support-for-baloch-women-protesters-in-islamabad |access-date=25 March 2025 |work=[[Samaa TV]] |date=23 December 2023 |language=en}}</ref> [মলালা ইউচুফজাই|(মলালা ইউচুফজাই (Malala Yousafzai)]-য়েও বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ বাবে জবাবদিহি দাবী কৰা বালোচ মহিলাসকলৰ প্ৰতি সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ অধিকাৰক সমৰ্থন জনায়। <ref>{{cite news |title=HRCP demands probe into 'state crackdown' on Baloch protesters |url=https://www.dawn.com/news/1800104 |access-date=25 March 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=23 December 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mirza |first1=Jaffer |title=How the Baloch Struggle Went Mainstream |url=https://thediplomat.com/2024/09/how-the-baloch-struggle-went-mainstream/ |access-date=25 March 2025 |work=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]] |date=28 September 2024 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Aamir |first1=Adnan |title=Pakistan women protesting disappearances tap anti-establishment mood |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Pakistan-women-protesting-disappearances-tap-anti-establishment-mood |access-date=25 March 2025 |work=[[Nikkei Asia]] |date=3 January 2024 |language=en}}</ref> == পৰৱৰ্তী ঘটনাক্ৰম == === ২০২৩ চনৰ বালোচ লং মাৰ্চ === ২০২৩ চনৰ [বালোচ লং মাৰ্চ] আছিল বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ সৈতে জড়িত বালোচ আৰু আন কৰ্মীসকলে, মূলতঃ মহিলাসকলে, নেতৃত্ব দিয়া এক প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচী। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে বালোচিস্তানত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন আৰু বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ অভিযোগৰ প্ৰতিবাদত তুৰবাটৰ পৰা ইছলামাবাদলৈ পদযাত্ৰা কৰে। <ref name="auto">{{cite news |last1=Baloch |first1=Kiyya |title=Women Are Leading an Unprecedented Protest Movement in Balochistan |url=https://thediplomat.com/2023/12/women-are-leading-an-unprecedented-protest-movement-in-balochistan/ |access-date=22 December 2023 |work=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]] |date=19 December 2023 |language=en |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222162945/https://thediplomat.com/2023/12/women-are-leading-an-unprecedented-protest-movement-in-balochistan/ |url-status=live}}</ref><ref name=Zaman/> বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ মতে, ইছলামাবাদ আৰক্ষীয়ে কেইবাজনো প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে। <ref name=":3">{{cite news |last1=Ahmed |first1=Munir |title=Pakistani police free 290 Baloch activists arrested while protesting extrajudicial killings |url=https://apnews.com/article/pakistan-released-baloch-activists-extrajudicial-killings-56ae42c14be01d1ae957ab7fed3c4819 |access-date=28 December 2023 |work=[[Associated Press]] |date=25 December 2023 |language=en}}</ref> পিছত কিছু অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে জামিন লাভ কৰে যদিও সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিবেদন আৰু আইনজীৱীসকলৰ মতে, আন কেইবাজনো লোকৰ সন্ধান পোৱা হোৱা নাছিল। <ref>{{cite news |last1=Rao |first1=Shahid |title=22 out of over 50 missing Baloch students recovered, IHC told |url=https://www.nation.com.pk/30-Nov-2023/22-out-of-over-50-missing-baloch-students-recovered-ihc-told |access-date=31 May 2024 |work=[[The Nation (Pakistan)]] |date=30 November 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sigamony |first1=Terence J. |title=IHC told: 22 out of over 50 missing Baloch students recovered |url=https://www.brecorder.com/news/40275937 |access-date=31 May 2024 |work=[[Business Recorder]] |date=30 November 2023 |language=en |archive-date=31 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531223757/https://www.brecorder.com/news/40275937 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=24 December 2023 |title=Baloch Protesters Released: Islamabad's Bail Approval |url=https://themarkhortimes.com/national/baloch-protesters-released-islamabads-bail-approval/ |access-date=28 December 2023 |website=Markhor Times |language=en |archive-date=28 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228223613/https://themarkhortimes.com/national/baloch-protesters-released-islamabads-bail-approval/ |url-status=live}}</ref> === ২০২৪ চনত টাইম আলোচনীৰ স্বীকৃতি আৰু বিদেশ ভ্ৰমণত বাধা === ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [টাইম আলোচনী]য়ে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ আৰু বালোচিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ সক্ৰিয় ভূমিকা উল্লেখ কৰি মেহৰং বালোচক ''TIME100 Next'' তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। <ref name=TIME>{{Cite magazine |last=Ewe |first=Koh |date=2 October 2024 |title=2024 TIME100 Next: Mahrang Baloch |url=https://time.com/7023541/mahrang-baloch/ |access-date=2 October 2024 |magazine=[[Time (magazine)|TIME]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Dr Mahrang Baloch named one of Time's most influential people of 2024 |url=https://www.dawn.com/news/1862620/dr-mahrang-baloch-named-one-of-times-most-influential-people-of-2024 |access-date=4 October 2024 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=2 October 2024 |language=en}}</ref> ইয়াৰ কিছুদিন পিছতে তেওঁ ''Time''-ৰ এটা অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ New York Cityলৈ যোৱাত বাধাৰ সন্মুখীন হয়। প্ৰতিবেদন অনুসৰি, Jinnah International Airportত তেওঁ আৰু চাম্মী বালোচক Federal Investigation Agency (FIA)-ৰ বিষয়াসকলে ৰখাই তেওঁৰ পাছপ'ৰ্ট আৰু মোবাইল ফোন জব্দ কৰে। তেওঁৰ আইনজীৱীৰ মতে, ''TIME100 Next'' তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পিছতে পাকিস্তান চৰকাৰে তেওঁক পাকিস্তান নেচনেল আইডেণ্টিটি লিষ্ট (PNIL)-ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। এই তালিকাখনত সন্ত্ৰাসবাদ, ধন সৰবৰাহ আৰু প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি বিভিন্ন অপৰাধত জড়িত বুলি সন্দেহ কৰা ব্যক্তিসকলৰ নাম সন্নিৱিষ্ট কৰা হয়। <ref>{{Cite magazine |last=Serhan |first=Yasmeen |date=8 October 2024 |title=Pakistan Bars Activist From Traveling to TIME Event Honoring Her |url=https://time.com/7071983/mahrang-baloch-pakistan-prevented-from-traveling/ |access-date=9 October 2024 |magazine=[[Time (magazine)|TIME]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 July 2024 |title=Woman Human Rights Defender Dr. Mahrang Baloch Prevented from Traveling |url=https://www.frontlinedefenders.org/en/statement-report/woman-human-rights-defender-dr-mahrang-baloch-prevented-traveling |access-date=9 October 2024 |website=Front Line Defenders |language=en}}</ref> Human Rights Commission of Pakistan-এ মেহৰং বালোচৰ অবাধ চলাচলৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰাৰ আহ্বান জনায়। আনহাতে, Mary Lawlor-এ তেওঁৰ হাৰাশাস্তি আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ ঘটনাক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। <ref name=":4">{{Cite web |last=Ali |first=Imtiaz |date=12 October 2024 |title=Mahrang Baloch booked in terrorism case days after being 'barred' from flying abroad |url=https://www.dawn.com/news/1864735 |access-date=14 October 2024 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]}}</ref> === সন্ত্ৰাসবাদ-সংক্ৰান্ত অভিযোগ === ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰ তাৰিখে মালিৰৰ কায়েদাবাদ আৰক্ষী থানাত এগৰাকী স্থানীয় ব্যৱসায়ীয়ে মেহৰং বালোচৰ বিৰুদ্ধে সন্ত্ৰাসবাদ-সংক্ৰান্ত এটা গোচৰ দাখিল কৰে। গোচৰখনত তেওঁ মেহৰং বালোচে অঞ্চলটোত হিংসাত্মক কাৰ্যকলাপত উচটনি দিয়াৰ অভিযোগ আনে। অৱশ্যে, সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, সংশ্লিষ্ট আৰক্ষী থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়াই মেহৰং বালোচ বা তেওঁৰ সহযোগীসকলৰ এনে কোনো কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰিলে। <ref name=":4">{{Cite web |last=Ali |first=Imtiaz |date=12 October 2024 |title=Mahrang Baloch booked in terrorism case days after being 'barred' from flying abroad |url=https://www.dawn.com/news/1864735 |access-date=14 October 2024 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Mahrang Baloch booked in case over 'terrorism facilitation' |url=https://www.samaa.tv/2087322327-mahrang-baloch-booked-in-case-over-terrorism-facilitation |access-date=14 October 2024 |website=Samaa TV}}</ref> মেহৰং বালোচে অভিযোগসমূহ অস্বীকাৰ কৰি ইয়াক ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত বুলি অভিহিত কৰে। <ref name=":4"/> === ২০২৫ চনৰ গ্ৰেপ্তাৰ === ২০২৫ চনৰ ২২ মাৰ্চত কুৱেটাত অনুষ্ঠিত এক ধৰ্ণাস্থলীত আৰক্ষীৰ অভিযান চলোৱাৰ সময়ত মেহৰং বালোচক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বালোচিস্তান চৰকাৰে অভিযোগ কৰে যে, ২০২৫ চনৰ জাফ্ফাৰ এক্সপ্ৰেছ অপহৰণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সামৰিক অভিযানত নিহত লোকসকলৰ মৃতদেহ ঘূৰাই দিয়াৰ দাবীত অনুষ্ঠিত প্ৰতিবাদৰ পিছত তেওঁ আৰু বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ আন নেতাসকল কুৱেটা চিভিল হাস্পতালত হোৱা আক্ৰমণৰ আঁৰৰ মূল সংগঠক আছিল আৰু হিংসাত্মক কাৰ্যকলাপত উচটনি দিছিল। আৰক্ষীৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, প্ৰতিবাদকাৰীসকলে হাস্পতালত প্ৰৱেশ কৰি বলপূৰ্বকভাৱে উগ্ৰপন্থীসকলৰ মৃতদেহ লৈ যায়। <ref>{{Cite web |date=22 March 2025 |title=BLA's proxy exploits train attack |url=https://tribune.com.pk/story/2535767/blas-proxy-exploits-train-attack |access-date=18 May 2025 |website=[[The Express Tribune]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baloch |first1=Mohammad Zafar |title=Dr Mahrang Baloch among 150 booked for terrorism, rebellion, murder |url=https://www.thenews.com.pk/print/1294737-dr-mahrang-dr-sabiha-among-150-booked-for-terrorism-rebellion-murder |access-date=18 May 2025 |work=[[The News International]] |date=24 March 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Zehri |first1=Abdullah |last2=Notezai |first2=Muhammad Akbar |last3=Baloch |first3=Behram |title=BYC leadership arrested over Civil Hospital 'violence': Balochistan govt spokesperson Rind |url=https://www.dawn.com/news/1899608 |access-date=22 March 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=22 March 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Police arrest Baloch activist Mahrang during Quetta protest |url=https://timesofkarachi.pk/61769-police-arrest-baloch-activist-mahrang-during-quetta-protest-media-reports/ |access-date=22 March 2025 |work=Times of Karachi |date=22 March 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Shahid |first1=Saleem |title=Mahrang, other BYC leaders face terror charges |url=https://www.dawn.com/news/1899910 |access-date=24 March 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=24 March 2025 |language=en}}</ref> মেহৰং বালোচ আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে চৰকাৰৰ এই বৰ্ণনা খণ্ডন কৰি প্ৰতিবাদসমূহ শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দাবী কৰে আৰু অভিযোগসমূহ ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত বুলি উল্লেখ কৰে। <ref>{{cite news |title=Islamabad says will engage with prominent Baloch rights movement provided no 'ulterior motive' |url=https://www.arabnews.pk/node/2591861/pakistan |access-date=25 March 2025 |work=[[Arab News]] |date=27 February 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Antonopoulos |first1=Paul |title=Baloch Activist Mahrang Baloch Lambasts Pakistani Govt For Including Her Name In Anti-terror Watchlist |url=https://greekcitytimes.com/2024/10/30/baloch-activist-mahrang-baloch-lambasts-pakistani-govt-for-including-her-name-in-anti-terror-watchlist/ |access-date=25 March 2025 |work=Greek City Times |date=30 October 2024 |language=en}}</ref> কেইবাটাও মানৱ অধিকাৰ সংগঠনেও এই অভিযোগসমূহক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। <ref>{{cite news |title=Pakistan: Release All Detained Baloch Activists |url=https://www.amnesty.org.uk/urgent-actions/release-all-detained-baloch-activists |access-date=8 November 2025 |work=Amnesty International UK |language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক কুৱেটাৰ সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী আদালতত হাজিৰ কৰোৱা হয়। আদালতে আৰক্ষীক তেওঁক দহ দিনৰ বাবে শাৰীৰিক জিম্মালৈ লোৱাৰ অনুমতি দিয়ে। <ref>{{cite news |title=Mahrang remanded in 10-day custody |url=https://tribune.com.pk/story/2554885/mahrang-remanded-in-10-day-custody |access-date=8 November 2025 |work=[[The Express Tribune]] |date=8 July 2025 |language=en}}</ref> ১৮ জুলাইত এই জিম্মাৰ ম্যাদ আৰু ১৫ দিন বৃদ্ধি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছতো তেওঁক একাধিকবাৰ জিম্মাত লোৱা হয়। <ref>{{cite news |last1=Zehri |first1=Abdullah |title=Quetta ATC sends Mahrang Baloch, others on 15-day physical remand again |url=https://www.dawn.com/news/1925000 |access-date=8 November 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=18 July 2025 |language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিয়ে জনায় যে, মেহৰং বালোচ আৰু সংগঠনটোৰ আন নেতাসকলৰ বিৰুদ্ধে চলি থকা গোচৰৰ শুনানি মুকলি সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী আদালতৰ পৰিৱৰ্তে কুৱেটা জিলা কাৰাগাৰৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হ'ব। সংগঠনটোৱে এই ব্যৱস্থাক "প্ৰাতিষ্ঠানিক দমন" (institutionalised repression) বুলি বৰ্ণনা কৰে। <ref>{{cite news |last1=Zehri |first1=Abdullah |title='Display of institutionalised repression': BYC criticises jail hearing of Mahrang Baloch, other group leaders |url=https://www.dawn.com/news/1948443 |access-date=30 October 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=12 October 2025 |language=en}}</ref> কেইবাজনো আইনজীৱী আৰু মানৱ অধিকাৰ পৰ্যবেক্ষকেও ন্যায়িক প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰণ কৰা হৈছে নে নাই, সেই বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। <ref>{{cite news |title=Supreme Court Refers Plea Against Mahrang Baloch's Detention to Practice and Procedure Committee |url=https://thebalochistanpost.net/2025/10/supreme-court-refers-plea-against-mahrang-balochs-detention-to-practice-and-procedure-committee/ |access-date=8 November 2025 |work=The Balochistan Post |date=30 October 2025 |language=en}}</ref> === আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিক্ৰিয়া === মেহৰং বালোচৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ পিছত একাধিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু Malala Yousafzaiকে ধৰি কেইবাজনো বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে ইয়াৰ নিন্দা কৰে আৰু তেওঁৰ তাৎক্ষণিক মুক্তিৰ আহ্বান জনায়। Mary Lawlorয়েও একে আহ্বান জনায়। <ref name=":5">{{Cite magazine |last=Vick |first=Karl |date=25 March 2025 |title=Pakistan Jails Baloch Human Rights Activist |url=https://time.com/7271141/pakistan-jails-mahrang-baloch-human-rights-activist/ |access-date=27 May 2025 |magazine=TIME |language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ একাংশ স্বাধীন মানৱ অধিকাৰ বিশেষজ্ঞই এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰি মেহৰং বালোচৰ আটক কৰাক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। তেওঁলোকে পাকিস্তান কৰ্তৃপক্ষই শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে ইচ্ছামতে আটক, বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ আৰু অত্যাধিক বল প্ৰয়োগ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। লগতে, আটকাধীনসকলক তাৎক্ষণিকভাৱে মুক্তি দিয়াৰ আহ্বান জনোৱাৰ উপৰি মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীসকলৰ বিৰুদ্ধে সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী ব্যৱস্থা প্ৰয়োগ নকৰিবলৈ চৰকাৰক আহ্বান জনায়। <ref>{{cite news |title=UN experts demand release of detained Baloch activists, end to crackdown on protests |url=https://www.dawn.com/news/1900486 |access-date=27 May 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=26 March 2025 |language=en}}</ref> === আটককালীন অৱস্থা === ২০২৫ চনৰ ২২ মাৰ্চত গ্ৰেপ্তাৰ হোৱাৰ পিছত মেহৰং বালোচক হুদা জিলা কাৰাগাৰত ৰখা হয়। তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু আইনজীৱী দলৰ মতে, তেওঁক পৃথক কোঠাত ৰখা হৈছিল, আইনজীৱীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল আৰু আত্মীয়ই অনা খাদ্যও কাৰা কৰ্তৃপক্ষই গ্ৰহণ কৰা নাছিল। তেওঁৰ ভগ্নী নাদিয়া বালোচে চমু পাৰিবাৰিক সাক্ষাতৰ সময়ত মেহৰং বালোচক অসুস্থ যেন লগা বুলি কয়। তেওঁৰ আইনজীৱী ইমৰান বালোচে অভিযোগ কৰে যে, ''TIME100 Next'' তালিকাত অন্তৰ্ভুক্তি আৰু ২০২৫ চনৰ শান্তিৰ নোবেল বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰাৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰই তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা অধিক কঠোৰ কৰি তোলে। <ref name=":5"/> === দোষী সাব্যস্ত আৰু দণ্ডাদেশ === ২০২৬ চনৰ ২২ জুনত কুৱেটাৰ এখন সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী আদালতে ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত গোৱাদৰত বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ নেতৃত্বত অনুষ্ঠিত এক প্ৰতিবাদৰ সময়ত সংঘটিত হিংসাত্মক ঘটনাত ফ্ৰণ্টিয়াৰ কৰ্পছ (FC)-ৰ জোৱান শ্বব্বীৰ আহমদ বালোচৰ হত্যাৰ গোচৰত মেহৰং বালোচক দোষী সাব্যস্ত কৰে। অভিযোগ অনুসৰি, তেওঁ আৰু বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ আন এজন নেতা সেই প্ৰতিবাদত উচটনি দিছিল। <ref>{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Pakistan activist Mahrang Baloch given life sentence over soldier's killing at rally |url=https://www.bbc.com/news/articles/cpweywvygylo |access-date=2026-06-29 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Human rights activists sentenced to life in prison over soldier's death |url=https://abcnews.com/International/wireStory/human-rights-activists-sentenced-life-prison-pakistan-soldiers-134096330 |access-date=2026-06-29 |website=ABC News |language=en}}</ref> একেটা গোচৰতে আদালতে মেহৰং বালোচ আৰু বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ নেতা চিবগতুল্লাহ শ্বাহক আজীৱন কাৰাদণ্ডে দণ্ডিত কৰে। <ref>{{Cite news |last=Shahid |first=Saleem |date=22 June 2026 |title=Quetta ATC finds BYC's Mahrang, another leader guilty in 2024 case |url=https://www.dawn.com/news/2010022 |access-date=22 June 2026 |publisher=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |language=en}}</ref> দণ্ডাদেশৰ পিছত মেহৰং বালোচে তেওঁৰ আইনজীৱীৰ জৰিয়তে এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ আইনজীৱী ইছৰাৰ জট্টকে কয় যে, মেহৰং বালোচৰ বক্তব্য অনুসৰি আদালতে "আইনক অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ" কৰিছে। তেওঁ লগতে কয়, "এই ৰায়ৰ জৰিয়তে আদালত আৰু ন্যায়িক ব্যৱস্থাই নিজকে উন্মোচিত কৰিলে।" আনহাতে, পাকিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰ আয়োগে এই ৰায় পুনৰীক্ষণ কৰাৰ আহ্বান জনাই কয় যে, ৰাষ্ট্ৰই মৌলিক অধিকাৰৰ পোষকতাক উগ্ৰপন্থাৰ সৈতে একে দৃষ্টিৰে চোৱাৰ নীতি অব্যাহত ৰাখিছে, যাৰ ফলত একপক্ষীয় আৰু পক্ষপাতদুষ্ট প্ৰশাসনিক আৰু ন্যায়িক সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে। <ref>{{Cite web |title=Balochistan activist's life sentence raises fear of unrest |url=https://www.dw.com/en/balochistan-activists-life-sentence-raises-fear-of-unrest/a-77721686 |access-date=2026-06-29 |website=dw.com |language=en}}</ref> == বঁটা আৰু স্বীকৃতি == * ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ''Time'' আলোচনীয়ে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ উদীয়মান প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিসকলক স্বীকৃতি জনোৱা ''TIME100 Next'' তালিকাত মেহৰং বালোচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। <ref name=TIME/><ref>{{cite magazine |last1=Felsenthal |first1=Edward |title=How We Chose the 2019 TIME 100 Next |url=https://time.com/5725626/how-we-chose-time-100-next/ |magazine=TIME |date=13 November 2019 |access-date=26 March 2025}}</ref> * ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ BBC-ৰ ''100 Women'' তালিকাত স্থান লাভ কৰে। <ref name=bbc>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/resources/idt-4f79d09b-655a-42f8-82b4-9b2ecebab611 |title=BBC 100 Women 2024: Who is on the list this year? |publisher=BBC |date=3 December 2024 |access-date=3 December 2024 |language=en}}</ref> * ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত মেহৰং বালোচে সামাজিক মাধ্যম X-ত প্ৰকাশ কৰা এক পোষ্টযোগে দাবী কৰে যে তেওঁ ২০২৫ চনৰ শান্তিৰ নোবেল বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছে। <ref>{{cite news |title=Woman leader of Baloch rights movement says nominated for Nobel Peace Prize |url=https://www.arabnews.com/node/2592791/amp |access-date=11 March 2025 |work=[[Arab News]] |date=7 March 2025 |language=en}}</ref> == টোকা == {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃ সংযোগ == * {{Twitter|MahrangBaloch_}} * {{Instagram|mahrangbaloch__}} * [https://www.dw.com/en/who-is-the-woman-behind-balochistans-protest-movement/video-69943318 Short documentary] on [[Deutsche Welle]] hcjw0n3s2uc0f12qd4p7mirjummix6m 615605 615515 2026-07-03T23:15:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 615605 wikitext text/x-wiki {{Short description|Baloch political activist (born 1993)}} {{Use Pakistani English|date=July 2024}} {{Use dmy dates|date=July 2024}} {{Infobox person | name = Mahrang Baloch | native_name = {{nq|مهرنگ بلۏچ}} | native_name_lang = bal-arab | image = Mahrang Baloch.jpg | caption = ২০২৪ চনৰ ফটো | birth_date = {{birth date and age|1993|01|01|df=y}}<ref name=Siddiqui>{{cite news |last1=Siddiqui |first1=Huma |title=Mahrang Baloch: The Face of Balochistan |url=https://www.financialexpress.com/business/defence-mahrang-baloch-the-face-of-baloch-resistance-3567829/ |access-date=8 April 2025 |work=[[The Financial Express (India)|Financial Express]] |date=29 July 2024 |language=en}}</ref> | birth_place = [[মাংগোচেৰ]], [[বালোচিস্তান|বালোচিস্তান]], [[পাকিস্তান]]<ref name=Siddiqui/> | education = [[Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery|MBBS]]<ref name=Siddiqui/> | years_active = 2009–present | organization = বালোচ ইয়কজেহতি কমিটি (BYC)<ref name=Zaman>{{cite news |last1=Zaman |first1=Sarah |title=Baloch Activists March to Pakistani Capital to Demand End to Extrajudicial Killings |url=https://www.voanews.com/a/baloch-activists-march-to-pakistani-capital-to-demand-end-to-extrajudicial-killings-/7406137.html |access-date=20 December 2023 |work=Voice of America |date=20 December 2023 |language=en |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222014113/https://www.voanews.com/a/baloch-activists-march-to-pakistani-capital-to-demand-end-to-extrajudicial-killings-/7406137.html |url-status=live}}</ref> | occupation = মানৱাধিকাৰ কৰ্মী | known_for = বালোচৰ মানৱাধিকাৰৰ বাবে সংগ্ৰাম | criminal_penalty = হত্যাৰ বাবে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড | criminal_status = দোষী, কাৰাদণ্ডিত | alma_mater = বোলান মেডিকেল কলেজ }} '''মেহৰং বালোচ''' {{efn|{{langx|bal-arab|مهرنگ بلۏچ}}, {{IPA|bal|meːh.rʌŋ bəl.oːt͡ʃ|pron}}, {{langx|ur|{{Nastaliq|ماہ رنگ بلوچ}}}}, {{IPA|ur|mɑːh rʌŋ bə.loːt͡ʃ|pron}}}} (জন্ম: ১ জানুৱাৰী ১৯৯৩) এগৰাকী বালোচ ৰাজনৈতিক কৰ্মী তথা বালোচ ইয়কজেহতি কমিটি (BYC)-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু নেত্ৰী। তেওঁ পাকিস্তানৰ বালোচিস্তানত [[পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ|বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]] (enforced disappearances), [[বিচাৰবহিৰ্ভূত হত্যাকাণ্ড]] (extrajudicial killings) আৰু অন্যান্য মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ অভিযোগৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা আন্দোলনৰ বাবে পৰিচিত। == জীৱনৰ প্ৰাৰম্ভ == মেহৰং বালোচৰ জন্ম ১৯৯৩ চনত বালোচিস্তানৰ মাংগোচেৰ (Mangocher) অঞ্চলত লাংগোভে (Langove) জনজাতিৰ এটা বালোচ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আব্দুল গাফ্ফাৰ লাংগোভে এগৰাকী ৰাজনৈতিক কৰ্মী আছিল আৰু বালোচিস্তানত মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে সৰৱ আছিল<ref name=Newsline>{{cite news |last1=Feroz |first1=Hajra Komal |title=Balochistan: One Province, Two Wars |url=https://newslinemagazine.com/balochistan-one-province-two-wars/ |access-date=18 May 2025 |work=[[Newsline (magazine)|Newsline]] |date=29 August 2011 |language=en |archivedate=16 July 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250716183206/https://newslinemagazine.com/balochistan-one-province-two-wars/ |deadurl=yes }}</ref>। তেওঁৰ এজন ভাতৃ নাছিৰ বালোচ, আৰু ইক্‌ৰা বালোচকে ধৰি কেইবাগৰাকীও ভগ্নী আছে। <ref>{{cite news |title=Fears for Mahrang's safety |url=https://www.dawn.com/news/1900561 |access-date=11 August 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=27 March 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baloch |first1=Mahrang |title=A new chapter in the Baloch struggle for justice in Pakistan |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2024/2/8/a-new-chapter-in-the-baloch-struggle-for-justice-in-pakistan |access-date=27 April 2025 |work=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]] |date=8 February 2024 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Zehri |first1=Abdullah |title=Mahrang's sister seeks CJP's 'urgent intervention' against alleged mistreatment of detained BYC leaders |url=https://www.dawn.com/news/1906740 |access-date=27 April 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=26 April 2025 |language=en}}</ref> মেহৰং বালোচে কোৱেটাস্থিত (Quetta) বোলান মেডিকেল কলেজৰ (Bolan Medical College) পৰা চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু শল্য চিকিৎসা (MBBS) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। <ref name="guardian">{{cite news |last1=Ebrahim |first1=Zofeen T. |date=31 August 2024 |title='She has won our hearts and minds': can one woman unite the Baloch people in peaceful resistance? |url=https://www.theguardian.com/global-development/article/2024/aug/31/can-one-woman-unite-the-baloch-people-in-peaceful-resistance-balochistan-pakistan-mahrang |access-date=28 October 2024 |work=[[The Guardian]] |language=en}}</ref> == আন্দোলন == ২০০৯ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত মেহৰং বালোচৰ পিতৃ আব্দুল গাফ্ফাৰ লাংগোভেক কৰাচীলৈ চিকিৎসাৰ বাবে যোৱাৰ পথত পাকিস্তানৰ নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে আটক কৰে যদিও পিছত তেওঁক মুকলি কৰি দিয়া হয়। <ref name=":0">{{Cite web |last=Baloch |first=Shah Meer |date=18 February 2021 |title=Mahrang Baloch and the Struggle Against Enforced Disappearances |url=https://www.saaganthology.com/article/mahrang-baloch-and-the-struggle-against-enforced-disappearances |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408051819/https://www.saaganthology.com/article/mahrang-baloch-and-the-struggle-against-enforced-disappearances |archive-date=8 April 2023 |access-date=8 April 2023 |website=South Asian Avant-Garde |language=en |archivedate=8 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230408051819/https://www.saaganthology.com/article/mahrang-baloch-and-the-struggle-against-enforced-disappearances |deadurl=yes }}</ref><ref name=Newsline/><ref name=":1">{{Cite web |author=Veengas |date=28 May 2022 |title=The Assault by Pakistan on Baloch People's Rights Has Now Reached Women |url=https://thewire.in/south-asia/the-assault-by-pakistan-on-baloch-peoples-rights-has-now-reached-women |access-date=8 April 2023 |website=[[The Wire (India)|The Wire India]]}}</ref> ১৬ বছৰ বয়সতে মেহৰঙে ইয়াৰ প্ৰতিবাদ কৰি আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰে আৰু ছাত্ৰ আন্দোলনৰ এগৰাকী পৰিচিত মুখ হৈ পৰে। <ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite news |last=Baloch |first=Shah Meer |date=12 November 2021 |title=Women lead fight against extrajudicial killing in Pakistan |url=https://www.theguardian.com/world/2021/nov/12/women-lead-fight-against-extrajudicial-killing-pakistan-balochistan-protest-abductions |access-date=8 April 2023 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ২০১১ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁৰ পিতৃক পুনৰ আটক কৰা হয়। পিছত নিৰ্যাতনৰ চিন থকা অৱস্থাত তেওঁৰ মৃতদেহ উদ্ধাৰ কৰা হয়। (৮)(৯)<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰত তেওঁৰ ভাতৃ নাছিৰ বালোচকো আটক কৰা হৈছিল যদিও পিছত মুকলি কৰি দিয়া হয়। <ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Balochistan: Son of slain Baloch political activist abducted from Quetta |url=https://balochwarna.com/2017/12/25/balochistan-son-of-slain-baloch-political-activist-abducted-from-quetta/ |access-date=31 May 2024 |website=Balochwarna |language=en |archive-date=31 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531223758/https://balochwarna.com/2017/12/25/balochistan-son-of-slain-baloch-political-activist-abducted-from-quetta/ |url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছৰে পৰা মেহৰং বালোচ বালোচ নাগৰিক সমাজৰ এজনী অগ্ৰণী কৰ্মী হিচাপে পৰিচিত হয়। তেওঁ [বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]ৰ অভিযোগ আৰু বালোচিস্তানৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ বৈষম্যমূলক আহৰণৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন চলাই আহিছে। <ref name=":2"/><ref>{{Cite web |date=24 January 2024 |title=Pakistan: Activist Mahrang urges IOPC's 'undivided attention' to sufferings of Baloch people |url=https://www.lokmattimes.com/international/pakistan-activist-mahrang-urges-iopcs-undivided-attention-to-sufferings-of-baloch-people/ |access-date=24 January 2024 |website=Lokmat Times |language=en |archive-date=24 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124041528/https://www.lokmattimes.com/international/pakistan-activist-mahrang-urges-iopcs-undivided-attention-to-sufferings-of-baloch-people/ |url-status=live}}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ বোলান মেডিকেল কলেজত দূৰৱৰ্তী অঞ্চলৰ শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত আসনৰ কোটা ব্যৱস্থা বাতিলৰ প্ৰস্তাৱৰ বিৰুদ্ধে ছাত্ৰ আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দিয়ে। আন্দোলনকাৰীসকলৰ প্ৰতিবাদ আৰু অনশন কাৰ্যসূচীৰ পিছত প্ৰস্তাৱটো প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয়। (৮)<ref name=":0" /> মেহৰং বালোচে বালোচ ইয়কজেহতি কমিটি (BYC)-ৰ নেতৃত্ব দিয়ে। <ref name="auto1">{{Cite web |last=Bin Javaid |first=Osama |date=4 May 2022 |title=Why are people disappearing in Balochistan? |url=https://www.aljazeera.com/podcasts/2022/5/4/why-are-people-disappearing-in-balochistan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408044813/https://www.aljazeera.com/podcasts/2022/5/4/why-are-people-disappearing-in-balochistan |archive-date=8 April 2023 |access-date=8 April 2023 |website=The Take by [[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]] |language=en |format=Podcast, 20 min 12 sec}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |last1=Hussain |first1=Zahid |date=31 July 2024 |title=Trouble in Balochistan |url=https://www.dawn.com/news/1849135 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807070409/https://www.dawn.com/news/1849135 |archive-date=7 August 2024 |access-date=7 August 2024 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |language=en}}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৮ জুলাইত তেওঁ গোৱাদৰত অনুষ্ঠিত বালোচ ৰাজি মুচি (বালোচ ৰাষ্ট্ৰীয় সমাৱেশ)-ত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই সমাৱেশৰ উদ্দেশ্য আছিল বালোচসকলৰ ওপৰত হোৱা বিভিন্ন নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে বালোচ সমাজক ঐক্যবদ্ধ কৰা। <ref name="AJ1">{{cite web |date=31 July 2024 |title=Why protest by ethnic Baloch has put Pakistan's key port of Gwadar on edge |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/why-protest-by-ethnic-baloch-has-put-pakistans-key-port-of-gwadar-on-edge |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240805093615/https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/why-protest-by-ethnic-baloch-has-put-pakistans-key-port-of-gwadar-on-edge |archive-date=5 August 2024 |access-date=5 August 2024 |website=Al Jazeera}}</ref><ref name="guardian"/> তেওঁৰ আন্দোলনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়তো সমৰ্থন লাভ কৰিছে। [গ্ৰেটা থুনবাৰ্গ|গ্ৰেটা থুনবাৰ্গে (Greta Thunberg)] সামাজিক মাধ্যমত প্ৰকাশ কৰা এক বিবৃতিত বালোচিস্তানত মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে মেহৰং বালোচ আৰু আন প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ প্ৰতি সমৰ্থন জনায়। <ref>{{cite news |title=Greta, Malala shower support for Baloch women protesters in Islamabad |url=https://www.samaa.tv/208736683-greta-malala-shower-support-for-baloch-women-protesters-in-islamabad |access-date=25 March 2025 |work=[[Samaa TV]] |date=23 December 2023 |language=en}}</ref> [মলালা ইউচুফজাই|(মলালা ইউচুফজাই (Malala Yousafzai)]-য়েও বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ বাবে জবাবদিহি দাবী কৰা বালোচ মহিলাসকলৰ প্ৰতি সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদৰ অধিকাৰক সমৰ্থন জনায়। <ref>{{cite news |title=HRCP demands probe into 'state crackdown' on Baloch protesters |url=https://www.dawn.com/news/1800104 |access-date=25 March 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=23 December 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mirza |first1=Jaffer |title=How the Baloch Struggle Went Mainstream |url=https://thediplomat.com/2024/09/how-the-baloch-struggle-went-mainstream/ |access-date=25 March 2025 |work=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]] |date=28 September 2024 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Aamir |first1=Adnan |title=Pakistan women protesting disappearances tap anti-establishment mood |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Pakistan-women-protesting-disappearances-tap-anti-establishment-mood |access-date=25 March 2025 |work=[[Nikkei Asia]] |date=3 January 2024 |language=en}}</ref> == পৰৱৰ্তী ঘটনাক্ৰম == === ২০২৩ চনৰ বালোচ লং মাৰ্চ === ২০২৩ চনৰ [বালোচ লং মাৰ্চ] আছিল বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ সৈতে জড়িত বালোচ আৰু আন কৰ্মীসকলে, মূলতঃ মহিলাসকলে, নেতৃত্ব দিয়া এক প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচী। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে বালোচিস্তানত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন আৰু বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ অভিযোগৰ প্ৰতিবাদত তুৰবাটৰ পৰা ইছলামাবাদলৈ পদযাত্ৰা কৰে। <ref name="auto">{{cite news |last1=Baloch |first1=Kiyya |title=Women Are Leading an Unprecedented Protest Movement in Balochistan |url=https://thediplomat.com/2023/12/women-are-leading-an-unprecedented-protest-movement-in-balochistan/ |access-date=22 December 2023 |work=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]] |date=19 December 2023 |language=en |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222162945/https://thediplomat.com/2023/12/women-are-leading-an-unprecedented-protest-movement-in-balochistan/ |url-status=live}}</ref><ref name=Zaman/> বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ মতে, ইছলামাবাদ আৰক্ষীয়ে কেইবাজনো প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰে। <ref name=":3">{{cite news |last1=Ahmed |first1=Munir |title=Pakistani police free 290 Baloch activists arrested while protesting extrajudicial killings |url=https://apnews.com/article/pakistan-released-baloch-activists-extrajudicial-killings-56ae42c14be01d1ae957ab7fed3c4819 |access-date=28 December 2023 |work=[[Associated Press]] |date=25 December 2023 |language=en}}</ref> পিছত কিছু অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে জামিন লাভ কৰে যদিও সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিবেদন আৰু আইনজীৱীসকলৰ মতে, আন কেইবাজনো লোকৰ সন্ধান পোৱা হোৱা নাছিল। <ref>{{cite news |last1=Rao |first1=Shahid |title=22 out of over 50 missing Baloch students recovered, IHC told |url=https://www.nation.com.pk/30-Nov-2023/22-out-of-over-50-missing-baloch-students-recovered-ihc-told |access-date=31 May 2024 |work=[[The Nation (Pakistan)]] |date=30 November 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Sigamony |first1=Terence J. |title=IHC told: 22 out of over 50 missing Baloch students recovered |url=https://www.brecorder.com/news/40275937 |access-date=31 May 2024 |work=[[Business Recorder]] |date=30 November 2023 |language=en |archive-date=31 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531223757/https://www.brecorder.com/news/40275937 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=24 December 2023 |title=Baloch Protesters Released: Islamabad's Bail Approval |url=https://themarkhortimes.com/national/baloch-protesters-released-islamabads-bail-approval/ |access-date=28 December 2023 |website=Markhor Times |language=en |archive-date=28 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228223613/https://themarkhortimes.com/national/baloch-protesters-released-islamabads-bail-approval/ |url-status=live}}</ref> === ২০২৪ চনত টাইম আলোচনীৰ স্বীকৃতি আৰু বিদেশ ভ্ৰমণত বাধা === ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [টাইম আলোচনী]য়ে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ আৰু বালোচিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ সক্ৰিয় ভূমিকা উল্লেখ কৰি মেহৰং বালোচক ''TIME100 Next'' তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। <ref name=TIME>{{Cite magazine |last=Ewe |first=Koh |date=2 October 2024 |title=2024 TIME100 Next: Mahrang Baloch |url=https://time.com/7023541/mahrang-baloch/ |access-date=2 October 2024 |magazine=[[Time (magazine)|TIME]] |language=en |archivedate=5 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250505194107/https://time.com/7023541/mahrang-baloch/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Dr Mahrang Baloch named one of Time's most influential people of 2024 |url=https://www.dawn.com/news/1862620/dr-mahrang-baloch-named-one-of-times-most-influential-people-of-2024 |access-date=4 October 2024 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=2 October 2024 |language=en}}</ref> ইয়াৰ কিছুদিন পিছতে তেওঁ ''Time''-ৰ এটা অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ New York Cityলৈ যোৱাত বাধাৰ সন্মুখীন হয়। প্ৰতিবেদন অনুসৰি, Jinnah International Airportত তেওঁ আৰু চাম্মী বালোচক Federal Investigation Agency (FIA)-ৰ বিষয়াসকলে ৰখাই তেওঁৰ পাছপ'ৰ্ট আৰু মোবাইল ফোন জব্দ কৰে। তেওঁৰ আইনজীৱীৰ মতে, ''TIME100 Next'' তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পিছতে পাকিস্তান চৰকাৰে তেওঁক পাকিস্তান নেচনেল আইডেণ্টিটি লিষ্ট (PNIL)-ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। এই তালিকাখনত সন্ত্ৰাসবাদ, ধন সৰবৰাহ আৰু প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি বিভিন্ন অপৰাধত জড়িত বুলি সন্দেহ কৰা ব্যক্তিসকলৰ নাম সন্নিৱিষ্ট কৰা হয়। <ref>{{Cite magazine |last=Serhan |first=Yasmeen |date=8 October 2024 |title=Pakistan Bars Activist From Traveling to TIME Event Honoring Her |url=https://time.com/7071983/mahrang-baloch-pakistan-prevented-from-traveling/ |access-date=9 October 2024 |magazine=[[Time (magazine)|TIME]] |language=en |archivedate=16 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250616134444/https://time.com/7071983/mahrang-baloch-pakistan-prevented-from-traveling/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=7 July 2024 |title=Woman Human Rights Defender Dr. Mahrang Baloch Prevented from Traveling |url=https://www.frontlinedefenders.org/en/statement-report/woman-human-rights-defender-dr-mahrang-baloch-prevented-traveling |access-date=9 October 2024 |website=Front Line Defenders |language=en}}</ref> Human Rights Commission of Pakistan-এ মেহৰং বালোচৰ অবাধ চলাচলৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰাৰ আহ্বান জনায়। আনহাতে, Mary Lawlor-এ তেওঁৰ হাৰাশাস্তি আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ ঘটনাক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। <ref name=":4">{{Cite web |last=Ali |first=Imtiaz |date=12 October 2024 |title=Mahrang Baloch booked in terrorism case days after being 'barred' from flying abroad |url=https://www.dawn.com/news/1864735 |access-date=14 October 2024 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]}}</ref> === সন্ত্ৰাসবাদ-সংক্ৰান্ত অভিযোগ === ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰ তাৰিখে মালিৰৰ কায়েদাবাদ আৰক্ষী থানাত এগৰাকী স্থানীয় ব্যৱসায়ীয়ে মেহৰং বালোচৰ বিৰুদ্ধে সন্ত্ৰাসবাদ-সংক্ৰান্ত এটা গোচৰ দাখিল কৰে। গোচৰখনত তেওঁ মেহৰং বালোচে অঞ্চলটোত হিংসাত্মক কাৰ্যকলাপত উচটনি দিয়াৰ অভিযোগ আনে। অৱশ্যে, সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, সংশ্লিষ্ট আৰক্ষী থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়াই মেহৰং বালোচ বা তেওঁৰ সহযোগীসকলৰ এনে কোনো কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰিলে। <ref name=":4"/><ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Mahrang Baloch booked in case over 'terrorism facilitation' |url=https://www.samaa.tv/2087322327-mahrang-baloch-booked-in-case-over-terrorism-facilitation |access-date=14 October 2024 |website=Samaa TV}}</ref> মেহৰং বালোচে অভিযোগসমূহ অস্বীকাৰ কৰি ইয়াক ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত বুলি অভিহিত কৰে। <ref name=":4"/> === ২০২৫ চনৰ গ্ৰেপ্তাৰ === ২০২৫ চনৰ ২২ মাৰ্চত কুৱেটাত অনুষ্ঠিত এক ধৰ্ণাস্থলীত আৰক্ষীৰ অভিযান চলোৱাৰ সময়ত মেহৰং বালোচক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বালোচিস্তান চৰকাৰে অভিযোগ কৰে যে, ২০২৫ চনৰ জাফ্ফাৰ এক্সপ্ৰেছ অপহৰণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সামৰিক অভিযানত নিহত লোকসকলৰ মৃতদেহ ঘূৰাই দিয়াৰ দাবীত অনুষ্ঠিত প্ৰতিবাদৰ পিছত তেওঁ আৰু বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ আন নেতাসকল কুৱেটা চিভিল হাস্পতালত হোৱা আক্ৰমণৰ আঁৰৰ মূল সংগঠক আছিল আৰু হিংসাত্মক কাৰ্যকলাপত উচটনি দিছিল। আৰক্ষীৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, প্ৰতিবাদকাৰীসকলে হাস্পতালত প্ৰৱেশ কৰি বলপূৰ্বকভাৱে উগ্ৰপন্থীসকলৰ মৃতদেহ লৈ যায়। <ref>{{Cite web |date=22 March 2025 |title=BLA's proxy exploits train attack |url=https://tribune.com.pk/story/2535767/blas-proxy-exploits-train-attack |access-date=18 May 2025 |website=[[The Express Tribune]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Baloch |first1=Mohammad Zafar |title=Dr Mahrang Baloch among 150 booked for terrorism, rebellion, murder |url=https://www.thenews.com.pk/print/1294737-dr-mahrang-dr-sabiha-among-150-booked-for-terrorism-rebellion-murder |access-date=18 May 2025 |work=[[The News International]] |date=24 March 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Zehri |first1=Abdullah |last2=Notezai |first2=Muhammad Akbar |last3=Baloch |first3=Behram |title=BYC leadership arrested over Civil Hospital 'violence': Balochistan govt spokesperson Rind |url=https://www.dawn.com/news/1899608 |access-date=22 March 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=22 March 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Police arrest Baloch activist Mahrang during Quetta protest |url=https://timesofkarachi.pk/61769-police-arrest-baloch-activist-mahrang-during-quetta-protest-media-reports/ |access-date=22 March 2025 |work=Times of Karachi |date=22 March 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Shahid |first1=Saleem |title=Mahrang, other BYC leaders face terror charges |url=https://www.dawn.com/news/1899910 |access-date=24 March 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=24 March 2025 |language=en}}</ref> মেহৰং বালোচ আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে চৰকাৰৰ এই বৰ্ণনা খণ্ডন কৰি প্ৰতিবাদসমূহ শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দাবী কৰে আৰু অভিযোগসমূহ ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত বুলি উল্লেখ কৰে। <ref>{{cite news |title=Islamabad says will engage with prominent Baloch rights movement provided no 'ulterior motive' |url=https://www.arabnews.pk/node/2591861/pakistan |access-date=25 March 2025 |work=[[Arab News]] |date=27 February 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Antonopoulos |first1=Paul |title=Baloch Activist Mahrang Baloch Lambasts Pakistani Govt For Including Her Name In Anti-terror Watchlist |url=https://greekcitytimes.com/2024/10/30/baloch-activist-mahrang-baloch-lambasts-pakistani-govt-for-including-her-name-in-anti-terror-watchlist/ |access-date=25 March 2025 |work=Greek City Times |date=30 October 2024 |language=en}}</ref> কেইবাটাও মানৱ অধিকাৰ সংগঠনেও এই অভিযোগসমূহক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। <ref>{{cite news |title=Pakistan: Release All Detained Baloch Activists |url=https://www.amnesty.org.uk/urgent-actions/release-all-detained-baloch-activists |access-date=8 November 2025 |work=Amnesty International UK |language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক কুৱেটাৰ সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী আদালতত হাজিৰ কৰোৱা হয়। আদালতে আৰক্ষীক তেওঁক দহ দিনৰ বাবে শাৰীৰিক জিম্মালৈ লোৱাৰ অনুমতি দিয়ে। <ref>{{cite news |title=Mahrang remanded in 10-day custody |url=https://tribune.com.pk/story/2554885/mahrang-remanded-in-10-day-custody |access-date=8 November 2025 |work=[[The Express Tribune]] |date=8 July 2025 |language=en}}</ref> ১৮ জুলাইত এই জিম্মাৰ ম্যাদ আৰু ১৫ দিন বৃদ্ধি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছতো তেওঁক একাধিকবাৰ জিম্মাত লোৱা হয়। <ref>{{cite news |last1=Zehri |first1=Abdullah |title=Quetta ATC sends Mahrang Baloch, others on 15-day physical remand again |url=https://www.dawn.com/news/1925000 |access-date=8 November 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=18 July 2025 |language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিয়ে জনায় যে, মেহৰং বালোচ আৰু সংগঠনটোৰ আন নেতাসকলৰ বিৰুদ্ধে চলি থকা গোচৰৰ শুনানি মুকলি সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী আদালতৰ পৰিৱৰ্তে কুৱেটা জিলা কাৰাগাৰৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হ'ব। সংগঠনটোৱে এই ব্যৱস্থাক "প্ৰাতিষ্ঠানিক দমন" (institutionalised repression) বুলি বৰ্ণনা কৰে। <ref>{{cite news |last1=Zehri |first1=Abdullah |title='Display of institutionalised repression': BYC criticises jail hearing of Mahrang Baloch, other group leaders |url=https://www.dawn.com/news/1948443 |access-date=30 October 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=12 October 2025 |language=en}}</ref> কেইবাজনো আইনজীৱী আৰু মানৱ অধিকাৰ পৰ্যবেক্ষকেও ন্যায়িক প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰণ কৰা হৈছে নে নাই, সেই বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। <ref>{{cite news |title=Supreme Court Refers Plea Against Mahrang Baloch's Detention to Practice and Procedure Committee |url=https://thebalochistanpost.net/2025/10/supreme-court-refers-plea-against-mahrang-balochs-detention-to-practice-and-procedure-committee/ |access-date=8 November 2025 |work=The Balochistan Post |date=30 October 2025 |language=en}}</ref> === আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিক্ৰিয়া === মেহৰং বালোচৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ পিছত একাধিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু Malala Yousafzaiকে ধৰি কেইবাজনো বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে ইয়াৰ নিন্দা কৰে আৰু তেওঁৰ তাৎক্ষণিক মুক্তিৰ আহ্বান জনায়। Mary Lawlorয়েও একে আহ্বান জনায়। <ref name=":5">{{Cite magazine |last=Vick |first=Karl |date=25 March 2025 |title=Pakistan Jails Baloch Human Rights Activist |url=https://time.com/7271141/pakistan-jails-mahrang-baloch-human-rights-activist/ |access-date=27 May 2025 |magazine=TIME |language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ২৬ মাৰ্চত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ একাংশ স্বাধীন মানৱ অধিকাৰ বিশেষজ্ঞই এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰি মেহৰং বালোচৰ আটক কৰাক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। তেওঁলোকে পাকিস্তান কৰ্তৃপক্ষই শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে ইচ্ছামতে আটক, বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ আৰু অত্যাধিক বল প্ৰয়োগ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। লগতে, আটকাধীনসকলক তাৎক্ষণিকভাৱে মুক্তি দিয়াৰ আহ্বান জনোৱাৰ উপৰি মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীসকলৰ বিৰুদ্ধে সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী ব্যৱস্থা প্ৰয়োগ নকৰিবলৈ চৰকাৰক আহ্বান জনায়। <ref>{{cite news |title=UN experts demand release of detained Baloch activists, end to crackdown on protests |url=https://www.dawn.com/news/1900486 |access-date=27 May 2025 |work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=26 March 2025 |language=en}}</ref> === আটককালীন অৱস্থা === ২০২৫ চনৰ ২২ মাৰ্চত গ্ৰেপ্তাৰ হোৱাৰ পিছত মেহৰং বালোচক হুদা জিলা কাৰাগাৰত ৰখা হয়। তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু আইনজীৱী দলৰ মতে, তেওঁক পৃথক কোঠাত ৰখা হৈছিল, আইনজীৱীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল আৰু আত্মীয়ই অনা খাদ্যও কাৰা কৰ্তৃপক্ষই গ্ৰহণ কৰা নাছিল। তেওঁৰ ভগ্নী নাদিয়া বালোচে চমু পাৰিবাৰিক সাক্ষাতৰ সময়ত মেহৰং বালোচক অসুস্থ যেন লগা বুলি কয়। তেওঁৰ আইনজীৱী ইমৰান বালোচে অভিযোগ কৰে যে, ''TIME100 Next'' তালিকাত অন্তৰ্ভুক্তি আৰু ২০২৫ চনৰ শান্তিৰ নোবেল বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰাৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰই তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা অধিক কঠোৰ কৰি তোলে। <ref name=":5"/> === দোষী সাব্যস্ত আৰু দণ্ডাদেশ === ২০২৬ চনৰ ২২ জুনত কুৱেটাৰ এখন সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী আদালতে ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত গোৱাদৰত বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ নেতৃত্বত অনুষ্ঠিত এক প্ৰতিবাদৰ সময়ত সংঘটিত হিংসাত্মক ঘটনাত ফ্ৰণ্টিয়াৰ কৰ্পছ (FC)-ৰ জোৱান শ্বব্বীৰ আহমদ বালোচৰ হত্যাৰ গোচৰত মেহৰং বালোচক দোষী সাব্যস্ত কৰে। অভিযোগ অনুসৰি, তেওঁ আৰু বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ আন এজন নেতা সেই প্ৰতিবাদত উচটনি দিছিল। <ref>{{Cite web |date=2026-06-23 |title=Pakistan activist Mahrang Baloch given life sentence over soldier's killing at rally |url=https://www.bbc.com/news/articles/cpweywvygylo |access-date=2026-06-29 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Human rights activists sentenced to life in prison over soldier's death |url=https://abcnews.com/International/wireStory/human-rights-activists-sentenced-life-prison-pakistan-soldiers-134096330 |access-date=2026-06-29 |website=ABC News |language=en}}</ref> একেটা গোচৰতে আদালতে মেহৰং বালোচ আৰু বালোচ ইয়কজেহতি কমিটিৰ নেতা চিবগতুল্লাহ শ্বাহক আজীৱন কাৰাদণ্ডে দণ্ডিত কৰে। <ref>{{Cite news |last=Shahid |first=Saleem |date=22 June 2026 |title=Quetta ATC finds BYC's Mahrang, another leader guilty in 2024 case |url=https://www.dawn.com/news/2010022 |access-date=22 June 2026 |publisher=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |language=en}}</ref> দণ্ডাদেশৰ পিছত মেহৰং বালোচে তেওঁৰ আইনজীৱীৰ জৰিয়তে এক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰে। তেওঁৰ আইনজীৱী ইছৰাৰ জট্টকে কয় যে, মেহৰং বালোচৰ বক্তব্য অনুসৰি আদালতে "আইনক অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ" কৰিছে। তেওঁ লগতে কয়, "এই ৰায়ৰ জৰিয়তে আদালত আৰু ন্যায়িক ব্যৱস্থাই নিজকে উন্মোচিত কৰিলে।" আনহাতে, পাকিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰ আয়োগে এই ৰায় পুনৰীক্ষণ কৰাৰ আহ্বান জনাই কয় যে, ৰাষ্ট্ৰই মৌলিক অধিকাৰৰ পোষকতাক উগ্ৰপন্থাৰ সৈতে একে দৃষ্টিৰে চোৱাৰ নীতি অব্যাহত ৰাখিছে, যাৰ ফলত একপক্ষীয় আৰু পক্ষপাতদুষ্ট প্ৰশাসনিক আৰু ন্যায়িক সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে। <ref>{{Cite web |title=Balochistan activist's life sentence raises fear of unrest |url=https://www.dw.com/en/balochistan-activists-life-sentence-raises-fear-of-unrest/a-77721686 |access-date=2026-06-29 |website=dw.com |language=en}}</ref> == বঁটা আৰু স্বীকৃতি == * ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ''Time'' আলোচনীয়ে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ উদীয়মান প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিসকলক স্বীকৃতি জনোৱা ''TIME100 Next'' তালিকাত মেহৰং বালোচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। <ref name=TIME/><ref>{{cite magazine |last1=Felsenthal |first1=Edward |title=How We Chose the 2019 TIME 100 Next |url=https://time.com/5725626/how-we-chose-time-100-next/ |magazine=TIME |date=13 November 2019 |access-date=26 March 2025 |archivedate=7 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200907173154/https://time.com/5725626/how-we-chose-time-100-next/ |deadurl=yes }}</ref> * ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ BBC-ৰ ''100 Women'' তালিকাত স্থান লাভ কৰে। <ref name=bbc>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/resources/idt-4f79d09b-655a-42f8-82b4-9b2ecebab611 |title=BBC 100 Women 2024: Who is on the list this year? |publisher=BBC |date=3 December 2024 |access-date=3 December 2024 |language=en}}</ref> * ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত মেহৰং বালোচে সামাজিক মাধ্যম X-ত প্ৰকাশ কৰা এক পোষ্টযোগে দাবী কৰে যে তেওঁ ২০২৫ চনৰ শান্তিৰ নোবেল বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছে। <ref>{{cite news |title=Woman leader of Baloch rights movement says nominated for Nobel Peace Prize |url=https://www.arabnews.com/node/2592791/amp |access-date=11 March 2025 |work=[[Arab News]] |date=7 March 2025 |language=en}}</ref> == টোকা == {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বহিঃ সংযোগ == * {{Twitter|MahrangBaloch_}} * {{Instagram|mahrangbaloch__}} * [https://www.dw.com/en/who-is-the-woman-behind-balochistans-protest-movement/video-69943318 Short documentary] on [[Deutsche Welle]] q3ggyi6y0jdiq3hvwc4u7wcwinw0x3e 0 137737 615645 615446 2026-07-04T09:03:38Z Rakesh Modak 42466 615645 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়।১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== g8wj03ljziwyv1iu29dhsqxjghq3ic5 615646 615645 2026-07-04T09:07:51Z Rakesh Modak 42466 615646 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়।১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *বাণিজ্য ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== fbzrsn7rcpqfjd6vbt5kx4rdgghcnto 615647 615646 2026-07-04T09:49:16Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615647 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ==বাণিজ্য== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== 8ajj0gf9iuhjyeviq8hfc1wicbktfek 615648 615647 2026-07-04T09:49:39Z Rakesh Modak 42466 615648 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== b84el5jzriawmkbbvnjomyodlmbiwjg 615650 615648 2026-07-04T09:57:47Z Rakesh Modak 42466 615650 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ(KKHSOU,GUCDOE) *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== 6n4vg10ed7qqarcbew3yo2hdt3ay3fb 615651 615650 2026-07-04T10:04:57Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615651 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-dbdcollegeac@gmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== jscgidhk6d9rvdmsfqqeswit8oh4fe9 615652 615651 2026-07-04T10:09:19Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615652 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহিছিল। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== 8ebnn3a3g0pewjoju771j79kaqdk9i8 615655 615652 2026-07-04T10:12:01Z Rakesh Modak 42466 615655 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== efuk3inn1t6srvz21brfnmz74tfqlsr 615664 615655 2026-07-04T11:22:07Z Rakesh Modak 42466 615664 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ সদৰৰ অন্তৰ্গত পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== 186f5f82a4mew5jmzpe9g7cwo67y78a 615665 615664 2026-07-04T11:23:04Z Rakesh Modak 42466 615665 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ ৩০ জুলাই মাহত প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== pix481n4u1cjmx9e8hwusrzq1n69vik 615668 615665 2026-07-04T11:24:59Z Rakesh Modak 42466 615668 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। নামভৰ্তি কৰা মুঠ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালী আছিল। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== tbnszn3s74dg6d9ogxcwqjrt0kob9dl 615671 615668 2026-07-04T11:27:02Z Rakesh Modak 42466 615671 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত আহে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== a9zw89ic2et66jfeq0gmr5tmdh1jc9f 615673 615671 2026-07-04T11:28:03Z Rakesh Modak 42466 615673 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত মান্যতা প্ৰদান কৰে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== rkufij71q7srp1kmze476wavlifp9un 615674 615673 2026-07-04T11:29:05Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615674 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = পাটাছাৰকুছি [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত মান্যতা প্ৰদান কৰে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সা-সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== b4f4nwgob2aozs11by9zxzrzwjjwzgs 615676 615674 2026-07-04T11:29:40Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615676 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = [[পাটাছাৰকুছি]] [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত মান্যতা প্ৰদান কৰে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সা-সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== fmakqssy1jx9jkkr53sdbn7053klwkk 615677 615676 2026-07-04T11:30:17Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615677 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = [[পাটাছাৰকুছি]] [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ পাটাছাৰকুছিত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত মান্যতা প্ৰদান কৰে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সা-সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== 6rx41xcj5t36u7bisluoxoxvduz8w8z 615679 615677 2026-07-04T11:30:48Z Rakesh Modak 42466 615679 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = [[পাটাছাৰকুছি]] [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ [[পাটাছাৰকুছি]]ত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত মান্যতা প্ৰদান কৰে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সা-সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== fw05l2z6g0uwdthtcsnicoqrbb8dhhz 615694 615679 2026-07-04T11:50:13Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 615694 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = [[পাটাছাৰকুছি]] [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ [[পাটাছাৰকুছি]]ত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত মান্যতা প্ৰদান কৰে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সা-সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] baizpozujcc2ysod8zmo19hcwhlujl4 615696 615694 2026-07-04T11:52:54Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 615696 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = [[পাটাছাৰকুছি]] [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ [[পাটাছাৰকুছি]]ত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত মান্যতা প্ৰদান কৰে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সা-সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] tcwsofor7habwj5lnkqwtbxmk7r529f 615697 615696 2026-07-04T11:53:09Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:বজালী জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 615697 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় পাটাছাৰকুছি | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° কৌশিক কুমাৰ ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = [[পাটাছাৰকুছি]] [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. এইছ. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://nhcollege.ac.in | logo = | footnotes = }} '''নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় ''' ({{Lang-en|Nirmal Haloi College}}) [[অসম]]ৰ [[বজালী জিলা]]ৰ [[পাটাছাৰকুছি]]ত অৱস্থিত এখন উচ্চশিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Educational institution">{{cite web | url=https://www.shiksha.com/college/nirmal-haloi-college-assam-other-104043 | title=Nirmal Haloi college | publisher=Shiksha.com | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৭৯ চনৰ জুলাই মাহত ৩০ তাৰিখে প্ৰয়াত ড° হোমশ্বৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত অধ্যাপক ৰাজনী কান্ত শৰ্মা, প্ৰয়াত উমেশ চন্দ্ৰ দেৱ চৌধুৰী, প্ৰয়াত যোগেশ্বৰ গোস্বামী, প্ৰয়াত জিতেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাৰায়ণ গোস্বামী আৰু অগণন ব্যক্তিৰ দূৰদৰ্শী চিন্তা আৰু অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত ফলত নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰাৰ সময়ত ‘প্ৰাগজ্যোতি মহাবিদ্যালয়’ নামেৰে পৰিচিত আছিল। পাটাছাৰকুছি অঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি ক্ৰীড়া আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক সংগঠন ‘প্ৰচ্চ্য সংঘ’ই মহাবিদ্যালয়খনৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ বাবে সমগ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি দূৰদৰ্শীসকলৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰে। বজালী মহাবিদ্যালয়ৰ ইতিহাস বিভাগৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিক্ষক প্ৰয়াত কৃষ্ণ গোস্বামী প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল। ৫২ জন ল’ৰা-ছোৱালীৰে গঠিত প্ৰথমটো বেচৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ৩০/০৭/১৯৭৯ তাৰিখে প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি(পিইউ, এতিয়া এইচ এছ) শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা হয়। ১৯৮৫ চনত ৩২ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত ২০ জন ল’ৰা আৰু ১২ জন ছোৱালীৰে স্নাতক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত স্নাতক প্ৰথমটো বেচ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। ২০১৭ চনত মেজৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সৈতে বাণিজ্য শাখাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠদান আৰম্ভ হয়। ==স্বীকৃতি== ১৯৯৬ চনৰ ১১ জানুৱাৰীত কলেজ গ্ৰাণ্টছ-ইন-এইড ব্যৱস্থাৰ অধীনত আহে। ২০০৫ চনত অসম মহাবিদ্যালয় প্ৰাদেশিকীকৰণ আইনৰ অধীনত অহা মহাবিদ্যালয়খন ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউজিচিৰ ২(চি) আৰু ১২(বি)ৰ অধীনত মান্যতা প্ৰদান কৰে। এন এ এ চিয়ে ২০১৬ চনত দ্বিতীয় চক্ৰৰ স্বীকৃতিত মহাবিদ্যালয়খনক পুনৰ মূল্যায়ন কৰি “বি” গ্ৰেড স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। বৰ্তমান প্ৰায় ১৩০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্নাতক পৰ্যায়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। ==পাঠ্যক্ৰমসমূহ== নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক পৰ্যায়ত কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। নিৰ্মল হালৈ মহাবিদ্যালয় স্নাতক শাখা [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।<ref name="Educational ">{{cite web | url=https://www.careers360.com/colleges/nirmal-haloi-college-barpeta | title=Nirmal Haloi college | publisher=Careers360 | accessdate=3 July 2026}}</ref><ref name="Edu info">{{cite web | url=https://educationexclusive.com/nirmal-haloi-college | title=Educationa exclusive | publisher=N H College | accessdate=3 July 2026}}</ref> ==বিভাগসমূহ== ===কলা=== *[[অসমীয়া]] *[[ইংৰাজী]] *অৰ্থনীতি-বিজ্ঞান *দৰ্শন *[[শিক্ষা]] * [[ইতিহাস]] *ৰাজনীতি-বিজ্ঞান *সংস্কৃত ===বাণিজ্য=== *ফাইনেন্স *একাউণ্টেন্সি *মেনেজমেণ্ট ==মহাবিদ্যালয়ৰ সা-সুবিধাসমূহ== *গ্ৰন্থাগাৰ *অভিজ্ঞ শিক্ষক *দূৰশিক্ষা কেন্দ্ৰ (KKHSOU,GUCDOE) *এন. এছ. এছ. *মনোবৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাগাৰ *কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং, গাইডেন্স *খেলপথাৰ ==ঠিকনা== পাটাছাৰকুছি পো.অ.:-পাটাছাৰকুছি, থানা:-পাটাছাৰকুছি, জিলা:- বজালী,অসম ই.মেইল:-nhcollege.pkc@rediffmail.com ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বজালী জিলা]] 3rr0r7cyop8elan37r9jxu2lsw7scql 0 137743 615498 615483 2026-07-03T12:28:59Z Pranamikaadhikary 27435 /* দক্ষতা */ 615498 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।[35][36] E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।[38] E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।[39] বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ[40] মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।[41] আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,[42] যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== giz4g2uk1ov0mqm14rtv11drdopq40g 615500 615498 2026-07-03T12:32:35Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইন্ধন অৰ্থনীতি */ 615500 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== 8elzltl2bld2v49x3m5zrqvzcwf9hww 615501 615500 2026-07-03T12:34:14Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইন্ধন অৰ্থনীতি */ 615501 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== ==তথ্যসূত্ৰ== kxel2ijs24ucewgrtks8t20r7qqkngl 615504 615501 2026-07-03T12:40:27Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615504 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে[43])। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।[44] ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও ই ৮৫ হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।[45][46] শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।[46][47] ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য'ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।[48][49] ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।[50][51] ==তথ্যসূত্ৰ== fk0yto564mhpjspvrprofp11si1gsty 615505 615504 2026-07-03T12:40:56Z Pranamikaadhikary 27435 /* শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি */ 615505 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে[43])। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।[44] ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও ই ৮৫ হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।[45][46] শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।[46][47] ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য'ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।[48][49] ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।[50][51] ==তথ্যসূত্ৰ== sgoy6cxreue82wt7ybx3wkcswyxe3n1 615506 615505 2026-07-03T12:44:10Z Pranamikaadhikary 27435 /* শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি */ 615506 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== qm48scxshhc9svqbww8k1ilmac7080u 615509 615506 2026-07-03T12:51:36Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:ইন্ধন]] using [[WP:HC|HotCat]] 615509 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 75oj9uisurymnvpibnlyg87infbwp9y 615527 615509 2026-07-03T14:51:42Z Pranamikaadhikary 27435 /* শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি */ 615527 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] ed4z6ov3ha96p39lb3593gr71hrb4ic 615528 615527 2026-07-03T14:56:20Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615528 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।[52] আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।[53] ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।[54][55] ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেল বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।[56][57] ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।[56] কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।[57] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] jeb6zib4voc3zge0nqdj967l5jmc586 615529 615528 2026-07-03T14:56:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ */ 615529 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।[52] আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।[53] ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।[54][55] ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেল বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।[56][57] ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।[56] কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।[57] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] a0iyoq056l5t321st2p6bjr93unudjc 615530 615529 2026-07-03T14:58:15Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ */ 615530 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেল বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।[56][57] ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।[56] কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।[57] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 6grqfk5ryd0bzw07l4x88v49qvos38m 615531 615530 2026-07-03T15:01:01Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ */ 615531 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 3rlbh8o9il7do317ex9049x5p5bjm4y 615533 615531 2026-07-03T15:05:35Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ */ 615533 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন===== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।[58] মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।[59] ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 0swl2kol80cccftmcqzllns34civ1cy 615534 615533 2026-07-03T15:05:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ */ 615534 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।[58] মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।[59] ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] m26cwswmfw4c65whz6b8j8hqpw5qq0s 615536 615534 2026-07-03T15:06:57Z Pranamikaadhikary 27435 /* ED95 ইঞ্জিন */ 615536 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।[58] মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।[59] ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ এম আই টিৰ এক অধ্যয়ন আৰু ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা ই৮৫) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, মদৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ মদ্যপান কৰা হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।[60][61] ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজেষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা ই৫০লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।[62] ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] fciznlbbbesjxvng5n84m5ixlnapm7w 615537 615536 2026-07-03T15:07:33Z Pranamikaadhikary 27435 /* তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি */ 615537 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।[58] মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।[59] ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ এম আই টিৰ এক অধ্যয়ন আৰু ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা ই৮৫) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, মদৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ মদ্যপান কৰা হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।[60][61] ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজেষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা ই৫০লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।[62] ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ইন্ধন কোষৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।[63] নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।[63][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 0iwqucpwh8hbx98a3g3ceodyebr6i9e 615538 615537 2026-07-03T15:09:48Z Pranamikaadhikary 27435 /* অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ */ 615538 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।[58] মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।[59] ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা ই৮৫) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।[60][61] ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজেষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা ই৫০লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।[62] ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ইন্ধন কোষৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।[63] নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।[63][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] e72h58y4re6711ium7rdygti2yg516i 615540 615538 2026-07-03T15:10:38Z Pranamikaadhikary 27435 /* তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি */ 615540 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।[58] মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।[59] ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা ই৮৫) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।[60][61] ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।[62] ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ইন্ধন কোষৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।[63] নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।[63][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] cu5p21toqamnqs8dl3gp6zwlqin34iz 615543 615540 2026-07-03T15:11:19Z Pranamikaadhikary 27435 /* ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন */ 615543 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।[58] মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।[59] ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।[60][61] ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।[62] ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ইন্ধন কোষৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।[63] নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।[63][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 82gu2fb6670buvmp2sc0qkhwyfyguag 615544 615543 2026-07-03T15:13:22Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ */ 615544 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।[58] মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।[59] ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।[60][61] ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।[62] ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।[63] নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।[63][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] i9tonzx7s6fi52lww8dy0jnfap2hv1s 615545 615544 2026-07-03T15:14:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ */ 615545 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।[60][61] ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।[62] ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।[63] নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।[63][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] tvyoslg0206tfdw2n6vyf2syv5tl5js 615546 615545 2026-07-03T15:15:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন */ 615546 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।[62] ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।[63] নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।[63][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] ksjv26p04duk6tjhd61nikbtm55kg5j 615547 615546 2026-07-03T15:15:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি */ 615547 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।[63] নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।[63][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] c7j3w1bzioavf2u53h74sidlye7fg6l 615548 615547 2026-07-03T15:16:32Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ */ 615548 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update inline|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] hz5yi16pivlukdh0vvt9w8tphx6wchv 615549 615548 2026-07-03T15:17:08Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ */ 615549 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] sjjo2fj80aje4kjo7sshrnmu21co8ag 615563 615549 2026-07-03T16:35:30Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ */ 615563 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] c1vbqnoqrzl7mooawl94dkzg7ufnmbz 615564 615563 2026-07-03T16:36:35Z Pranamikaadhikary 27435 /* দেশে দেশে উংপাদন */ 615564 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।[4] শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 7a58qtrzkp4q3ntyy2z3q2gy5om36lg 615565 615564 2026-07-03T16:37:04Z Pranamikaadhikary 27435 /* দেশে দেশে উংপাদন */ 615565 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 7sis400h623ibul4rgl1x41m8hgxfbu 615566 615565 2026-07-03T16:37:39Z Pranamikaadhikary 27435 /* দেশে দেশে উংপাদন */ 615566 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|Annual fuel ethanol production by country <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 18epjsi0oxssxrk484p185o1ie62z03 615567 615566 2026-07-03T16:39:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* দেশে দেশে উংপাদন */ 615567 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 0mva2c553r23ci1fymslds69ksrpsma 615568 615567 2026-07-03T16:41:32Z Pranamikaadhikary 27435 /* দেশে দেশে উংপাদন */ 615568 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।[67] ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[68] ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।[69] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] fg8bheas91b47iahk1yy86xaty18dip 615569 615568 2026-07-03T16:42:44Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী */ 615569 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] ifoq5ijendtfcq0jd02a26hxtvc947x 615570 615569 2026-07-03T16:43:41Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী */ 615570 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] r848b2cletwjdkdyr2l2hjient32fej 615571 615570 2026-07-03T16:48:34Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615571 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভৰসাম্য=== সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক[70] ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় চুপাৰিৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।[71] কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[72] কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।[73] কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ'লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।[74][75] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] jpto36mk6xqt0aiz9wy1rzsuyorh5c3 615572 615571 2026-07-03T16:49:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* শক্তিৰ ভৰসাম্য */ 615572 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † experimental, not in commercial production †† depending on production method </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক[70] ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় চুপাৰিৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।[71] কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[72] কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।[73] কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ'লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।[74][75] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 8hti82i66azro8qxbi5gkh8gu0wl32t 615573 615572 2026-07-03T16:50:35Z Pranamikaadhikary 27435 /* শক্তিৰ ভাৰসাম্য */ 615573 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক[70] ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় চুপাৰিৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।[71] কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[72] কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।[73] কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ'লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।[74][75] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] pgih1ogmauuozfb1lwonstg8ssbooir 615574 615573 2026-07-03T16:55:56Z Pranamikaadhikary 27435 /* শক্তিৰ ভাৰসাম্য */ 615574 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] mjf3kynevvyzmfymnugran8lkcyext1 615575 615574 2026-07-03T17:00:33Z Pranamikaadhikary 27435 /* শক্তিৰ ভাৰসাম্য */ 615575 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।[76] অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।[77][78] ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।[79][আপডেটৰ প্ৰয়োজন] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] h5knjsa55lpln0okupi3rq2rqqgf1ej 615576 615575 2026-07-03T17:02:01Z Pranamikaadhikary 27435 /* বায়ু প্ৰদূষণ */ 615576 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update after|2016|9|14}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] ae5z9frsplpwp6epsar58ym29vgkuqp 615577 615576 2026-07-03T17:02:22Z Pranamikaadhikary 27435 /* বায়ু প্ৰদূষণ */ 615577 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] ewdb7sr0arcbvat14regb31wllhmsd4 615578 615577 2026-07-03T17:05:06Z Pranamikaadhikary 27435 /* বায়ু প্ৰদূষণ */ 615578 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] i6sisigsu03ipqf0dynhk2dbqttv94j 615579 615578 2026-07-03T17:06:50Z Pranamikaadhikary 27435 /* কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড */ 615579 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ঠেংৰ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।[80] কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ'গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)[70] ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ'লৰ তুলনাত বায়'ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।[81] এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ'ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়[82] যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।[83] উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।[82] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 63ezjbqqx6fjwxu5ptooor0j3kqbc4k 615580 615579 2026-07-03T17:09:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড */ 615580 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।[80] কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)[70] ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।[81] এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়[82] যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।[83] উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।[82] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 6u25qwdwwul4b7leyq9ts2ziith8s20 615581 615580 2026-07-03T17:09:41Z Pranamikaadhikary 27435 /* কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড */ 615581 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|UK government calculation of [[carbon intensity]] of corn bioethanol grown in the US and burnt in the UK<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|Graph of UK figures for the [[carbon intensity]] of bioethanol and [[fossil fuels]]. This graph assumes that all bioethanols are burnt in their country of origin and that previously existing cropland is used to grow the feedstock.<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।[80] কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)[70] ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।[81] এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়[82] যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।[83] উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।[82] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 5vvh2piz7vszdn6qdwatubf269vqgrh 615582 615581 2026-07-03T17:11:25Z Pranamikaadhikary 27435 /* কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড */ 615582 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|UK government calculation of [[carbon intensity]] of corn bioethanol grown in the US and burnt in the UK<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।[80] কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)[70] ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।[81] এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়[82] যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।[83] উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।[82] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] bk423vmodkift0zvlg7odhfvwykmn3w 615583 615582 2026-07-03T17:12:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড */ 615583 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।[80] কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)[70] ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।[81] এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়[82] যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।[83] উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।[82] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] c3vrraissdixca2od8zzgpub3l527aj 615584 615583 2026-07-03T17:14:49Z Pranamikaadhikary 27435 /* কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড */ 615584 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher= EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year= 2007}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] so3g6nt3691c98g7yl5d7tyw09ua81x 615585 615584 2026-07-03T17:16:35Z Pranamikaadhikary 27435 /* কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড */ 615585 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher= EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year= 2007}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ===ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] kkstvq8j8us67urv68hvio4yce6unqr 615587 615585 2026-07-03T17:20:05Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615587 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher= EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year= 2007}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ===ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন=== কৃষিজাত এলক’হলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতিৰ প্ৰয়োজন। এটা অনুমান অনুসৰি যদি আমেৰিকাত উৎপাদিত সকলো কুঁহিয়াৰ ইথানল তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেন্তে ই বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ গেছলিন ব্যৱহাৰৰ ১২% স্থানচ্যুত কৰিব।[84] ইথানল উৎপাদনৰ বাবে মাটি বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা আহৰণ কৰা হয় বুলি দাবী কৰা হৈছে, আনহাতে আন কিছুমানে লক্ষ্য কৰিছে যে বৰ্তমান বনাঞ্চল সমৰ্থন কৰা অঞ্চলসমূহ সাধাৰণতে শস্য খেতিৰ বাবে উপযোগী নহয়।[85][86] যিকোনো ক্ষেত্ৰতে খেতিৰ লগত জৈৱিক পদাৰ্থ হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পোৱা,[87] পানীৰ উপলব্ধতা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পোৱা, কীটনাশক আৰু সাৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি হোৱা আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সম্ভাৱ্য স্থানচ্যুতি আদি জড়িত থাকিব পাৰে।[88] নতুন প্ৰযুক্তিয়ে কৃষক আৰু প্ৰচেছৰক কম ইনপুট ব্যৱহাৰ কৰি একে উৎপাদন ক্ৰমান্বয়ে উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।[84] চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন হৈছে এক নতুন পদ্ধতি যিয়ে ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু আনুষংগিক উদ্বেগসমূহ লাঘৱ কৰিব পাৰে। খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা বনাম ইন্ধনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত সংঘাত কম কৰাৰ প্ৰয়াসত যিকোনো উদ্ভিদৰ পদাৰ্থৰপৰা চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত উৎপাদন দুগুণ হ’ব পাৰে। ঘেঁহু আৰু অন্যান্য শস্য পিহি লোৱাৰপৰা কেৱল ষ্টাৰচৰ উপ-উৎপাদন ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদনে গ্লুটেনকে ধৰি সকলো উদ্ভিদ সামগ্ৰীৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰে। এই পদ্ধতিৰ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্ট কম হ’ব কাৰণ ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীৰ অধিক উৎপাদনৰ বাবে শক্তি-নিবিড় সাৰ আৰু ভেঁকুৰনাশকৰ পৰিমাণ একেই থাকে। চেলুল'জিক ইথানল উৎপাদনৰ প্ৰযুক্তি বৰ্তমান বাণিজ্যিকীকৰণৰ পৰ্যায়ত আছে।[89][23] ===ইথানলৰ পৰিৱৰ্তে বিদ্যুতৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰা=== ২০০৯ চনৰ মে' মাহত বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এক বিশ্লেষণ অনুসৰি বৈদ্যুতিক বাহন চাৰ্জিঙৰ বাবে জৈৱবস্তুক বিদ্যুৎলৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো ইথানল ইন্ধন উৎপাদনৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ অধিক "জলবায়ু-বন্ধুত্বপূৰ্ণ" পৰিবহণ বিকল্প হ'ব পাৰে।[90] গৱেষকসকলে চেলুল'জিক ইথানল আৰু উন্নত বাহনৰ বেটাৰী দুয়োটাতে অধিক খৰচ-বহনক্ষম উন্নয়নৰ সন্ধান অব্যাহত ৰাখিছে।[91] ===ইথানল নিৰ্গমনৰ স্বাস্থ্য ব্যয়=== আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু দহন কৰা প্ৰতি বিলিয়ন ইথানল সমতুল্য গেলন ইন্ধনৰ বাবে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্বাস্থ্যৰ সংযুক্ত খৰচ গেছলিনৰ বাবে ৪৬৯ মিলিয়ন ডলাৰ, জৈৱ শোধনাগাৰৰ তাপৰ উৎস (প্ৰাকৃতিক গেছ, কৰ্ণ ষ্ট’ভাৰ বা কয়লা) আৰু প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে ৪৭২–৯৫২ মিলিয়ন ডলাৰ, কিন্তু নিৰ্ভৰ কৰি চেলুল’জিক ইথানলৰ বাবে মাত্ৰ ১২৩–২০৮ মিলিয়ন ডলাৰ ফিডষ্টক (প্ৰেৰি বায়'মাছ, মিছকেন্থাছ, কৰ্ণ ষ্ট'ভাৰ বা চুইচগ্ৰাছ)।[92] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 11alu344575o53z52ey7lj911nvwm29 615588 615587 2026-07-03T17:22:27Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন */ 615588 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher= EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year= 2007}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ===ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন=== কৃষিজাত এলক’হলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতিৰ প্ৰয়োজন। এটা অনুমান অনুসৰি যদি আমেৰিকাত উৎপাদিত সকলো কুঁহিয়াৰ ইথানল তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেন্তে ই বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ গেছলিন ব্যৱহাৰৰ ১২% স্থানচ্যুত কৰিব।<ref name="cornundrum">{{cite web|url=http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070922221657/http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-date=2007-09-22|title=Ethanol fuel presents a corn-undrum|author=D. Morrison|date=18 September 2006|publisher=University of Minnesota|access-date=14 January 2008}}</ref> ইথানল উৎপাদনৰ বাবে মাটি বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা আহৰণ কৰা হয় বুলি দাবী কৰা হৈছে, আনহাতে আন কিছুমানে লক্ষ্য কৰিছে যে বৰ্তমান বনাঞ্চল সমৰ্থন কৰা অঞ্চলসমূহ সাধাৰণতে শস্য খেতিৰ বাবে উপযোগী নহয়।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6718155.stm|title=Lula calls for ethanol investment|date=4 June 2007|publisher=BBC|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna17500316|title=Brazil's ethanol push could eat away at Amazon|date=7 March 2007|agency=Associated Press|access-date=14 January 2008}}</ref> যিকোনো ক্ষেত্ৰতে খেতিৰ লগত জৈৱিক পদাৰ্থ হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পোৱা,<ref>Kononova, M. M. ''Soil Organic Matter, Its Nature, Its role in Soil Formation and in Soil Fertility'', 1961</ref> পানীৰ উপলভ্যতা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পোৱা, কীটনাশক আৰু সাৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি হোৱা আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সম্ভাৱ্য স্থানচ্যুতি আদি জড়িত থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080329113658/http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-date=29 March 2008 |title=Biofuels: An advisable strategy?|author=D. Russi|url-status=usurped |date=7 March 2007}}</ref> নতুন প্ৰযুক্তিয়ে কৃষক আৰু প্ৰচেছৰক কম ইনপুট ব্যৱহাৰ কৰি একে উৎপাদন ক্ৰমান্বয়ে উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।<ref name="cornundrum"/> চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন হৈছে এক নতুন পদ্ধতি যিয়ে ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু আনুষংগিক উদ্বেগসমূহ লাঘৱ কৰিব পাৰে। খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা বনাম ইন্ধনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত সংঘাত কম কৰাৰ প্ৰয়াসত যিকোনো উদ্ভিদৰ পদাৰ্থৰপৰা চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত উৎপাদন দুগুণ হ’ব পাৰে। ঘেঁহু আৰু অন্যান্য শস্য পিহি লোৱাৰপৰা কেৱল ষ্টাৰচৰ উপ-উৎপাদন ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদনে গ্লুটেনকে ধৰি সকলো উদ্ভিদ সামগ্ৰীৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰে। এই পদ্ধতিৰ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্ট কম হ’ব কাৰণ ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীৰ অধিক উৎপাদনৰ বাবে শক্তি-নিবিড় সাৰ আৰু ভেঁকুৰনাশকৰ পৰিমাণ একেই থাকে। চেলুল'জিক ইথানল উৎপাদনৰ প্ৰযুক্তি বৰ্তমান বাণিজ্যিকীকৰণৰ পৰ্যায়ত আছে।[89][23] ===ইথানলৰ পৰিৱৰ্তে বিদ্যুতৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰা=== ২০০৯ চনৰ মে' মাহত বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এক বিশ্লেষণ অনুসৰি বৈদ্যুতিক বাহন চাৰ্জিঙৰ বাবে জৈৱবস্তুক বিদ্যুৎলৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো ইথানল ইন্ধন উৎপাদনৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ অধিক "জলবায়ু-বন্ধুত্বপূৰ্ণ" পৰিবহণ বিকল্প হ'ব পাৰে।[90] গৱেষকসকলে চেলুল'জিক ইথানল আৰু উন্নত বাহনৰ বেটাৰী দুয়োটাতে অধিক খৰচ-বহনক্ষম উন্নয়নৰ সন্ধান অব্যাহত ৰাখিছে।[91] ===ইথানল নিৰ্গমনৰ স্বাস্থ্য ব্যয়=== আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু দহন কৰা প্ৰতি বিলিয়ন ইথানল সমতুল্য গেলন ইন্ধনৰ বাবে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্বাস্থ্যৰ সংযুক্ত খৰচ গেছলিনৰ বাবে ৪৬৯ মিলিয়ন ডলাৰ, জৈৱ শোধনাগাৰৰ তাপৰ উৎস (প্ৰাকৃতিক গেছ, কৰ্ণ ষ্ট’ভাৰ বা কয়লা) আৰু প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে ৪৭২–৯৫২ মিলিয়ন ডলাৰ, কিন্তু নিৰ্ভৰ কৰি চেলুল’জিক ইথানলৰ বাবে মাত্ৰ ১২৩–২০৮ মিলিয়ন ডলাৰ ফিডষ্টক (প্ৰেৰি বায়'মাছ, মিছকেন্থাছ, কৰ্ণ ষ্ট'ভাৰ বা চুইচগ্ৰাছ)।[92] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] tr82ixb8q7lpxxvapglmmc9iyn27kob 615589 615588 2026-07-03T17:23:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন */ 615589 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher= EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year= 2007}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ===ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন=== কৃষিজাত এলক’হলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতিৰ প্ৰয়োজন। এটা অনুমান অনুসৰি যদি আমেৰিকাত উৎপাদিত সকলো কুঁহিয়াৰ ইথানল তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেন্তে ই বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ গেছলিন ব্যৱহাৰৰ ১২% স্থানচ্যুত কৰিব।<ref name="cornundrum">{{cite web|url=http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070922221657/http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-date=2007-09-22|title=Ethanol fuel presents a corn-undrum|author=D. Morrison|date=18 September 2006|publisher=University of Minnesota|access-date=14 January 2008}}</ref> ইথানল উৎপাদনৰ বাবে মাটি বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা আহৰণ কৰা হয় বুলি দাবী কৰা হৈছে, আনহাতে আন কিছুমানে লক্ষ্য কৰিছে যে বৰ্তমান বনাঞ্চল সমৰ্থন কৰা অঞ্চলসমূহ সাধাৰণতে শস্য খেতিৰ বাবে উপযোগী নহয়।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6718155.stm|title=Lula calls for ethanol investment|date=4 June 2007|publisher=BBC|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna17500316|title=Brazil's ethanol push could eat away at Amazon|date=7 March 2007|agency=Associated Press|access-date=14 January 2008}}</ref> যিকোনো ক্ষেত্ৰতে খেতিৰ লগত জৈৱিক পদাৰ্থ হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পোৱা,<ref>Kononova, M. M. ''Soil Organic Matter, Its Nature, Its role in Soil Formation and in Soil Fertility'', 1961</ref> পানীৰ উপলভ্যতা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পোৱা, কীটনাশক আৰু সাৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি হোৱা আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সম্ভাৱ্য স্থানচ্যুতি আদি জড়িত থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080329113658/http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-date=29 March 2008 |title=Biofuels: An advisable strategy?|author=D. Russi|url-status=usurped |date=7 March 2007}}</ref> নতুন প্ৰযুক্তিয়ে কৃষক আৰু প্ৰচেছৰক কম ইনপুট ব্যৱহাৰ কৰি একে উৎপাদন ক্ৰমান্বয়ে উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।<ref name="cornundrum"/> চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন হৈছে এক নতুন পদ্ধতি যিয়ে ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু আনুষংগিক উদ্বেগসমূহ লাঘৱ কৰিব পাৰে। খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা বনাম ইন্ধনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত সংঘাত কম কৰাৰ প্ৰয়াসত যিকোনো উদ্ভিদৰ পদাৰ্থৰপৰা চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত উৎপাদন দুগুণ হ’ব পাৰে। ঘেঁহু আৰু অন্যান্য শস্য পিহি লোৱাৰপৰা কেৱল ষ্টাৰচৰ উপ-উৎপাদন ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদনে গ্লুটেনকে ধৰি সকলো উদ্ভিদ সামগ্ৰীৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰে। এই পদ্ধতিৰ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্ট কম হ’ব কাৰণ ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীৰ অধিক উৎপাদনৰ বাবে শক্তি-নিবিড় সাৰ আৰু ভেঁকুৰনাশকৰ পৰিমাণ একেই থাকে। চেলুল'জিক ইথানল উৎপাদনৰ প্ৰযুক্তি বৰ্তমান বাণিজ্যিকীকৰণৰ পৰ্যায়ত আছে।<ref name=autogenerated5>{{cite web |url=http://bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |title=Industrial & Environmental |publisher=Bio.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060212025744/http://www.bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |archive-date=12 February 2006 }}</ref><ref name=autogenerated1 /> ===ইথানলৰ পৰিৱৰ্তে বিদ্যুতৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰা=== ২০০৯ চনৰ মে' মাহত বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এক বিশ্লেষণ অনুসৰি বৈদ্যুতিক বাহন চাৰ্জিঙৰ বাবে জৈৱবস্তুক বিদ্যুৎলৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো ইথানল ইন্ধন উৎপাদনৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ অধিক "জলবায়ু-বন্ধুত্বপূৰ্ণ" পৰিবহণ বিকল্প হ'ব পাৰে।[90] গৱেষকসকলে চেলুল'জিক ইথানল আৰু উন্নত বাহনৰ বেটাৰী দুয়োটাতে অধিক খৰচ-বহনক্ষম উন্নয়নৰ সন্ধান অব্যাহত ৰাখিছে।[91] ===ইথানল নিৰ্গমনৰ স্বাস্থ্য ব্যয়=== আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু দহন কৰা প্ৰতি বিলিয়ন ইথানল সমতুল্য গেলন ইন্ধনৰ বাবে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্বাস্থ্যৰ সংযুক্ত খৰচ গেছলিনৰ বাবে ৪৬৯ মিলিয়ন ডলাৰ, জৈৱ শোধনাগাৰৰ তাপৰ উৎস (প্ৰাকৃতিক গেছ, কৰ্ণ ষ্ট’ভাৰ বা কয়লা) আৰু প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে ৪৭২–৯৫২ মিলিয়ন ডলাৰ, কিন্তু নিৰ্ভৰ কৰি চেলুল’জিক ইথানলৰ বাবে মাত্ৰ ১২৩–২০৮ মিলিয়ন ডলাৰ ফিডষ্টক (প্ৰেৰি বায়'মাছ, মিছকেন্থাছ, কৰ্ণ ষ্ট'ভাৰ বা চুইচগ্ৰাছ)।[92] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 1nosqpojyak8emj86mydmyp5ivnbqzz 615590 615589 2026-07-03T17:23:56Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইথানলৰ পৰিৱৰ্তে বিদ্যুতৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰা */ 615590 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher= EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year= 2007}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ===ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন=== কৃষিজাত এলক’হলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতিৰ প্ৰয়োজন। এটা অনুমান অনুসৰি যদি আমেৰিকাত উৎপাদিত সকলো কুঁহিয়াৰ ইথানল তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেন্তে ই বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ গেছলিন ব্যৱহাৰৰ ১২% স্থানচ্যুত কৰিব।<ref name="cornundrum">{{cite web|url=http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070922221657/http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-date=2007-09-22|title=Ethanol fuel presents a corn-undrum|author=D. Morrison|date=18 September 2006|publisher=University of Minnesota|access-date=14 January 2008}}</ref> ইথানল উৎপাদনৰ বাবে মাটি বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা আহৰণ কৰা হয় বুলি দাবী কৰা হৈছে, আনহাতে আন কিছুমানে লক্ষ্য কৰিছে যে বৰ্তমান বনাঞ্চল সমৰ্থন কৰা অঞ্চলসমূহ সাধাৰণতে শস্য খেতিৰ বাবে উপযোগী নহয়।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6718155.stm|title=Lula calls for ethanol investment|date=4 June 2007|publisher=BBC|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna17500316|title=Brazil's ethanol push could eat away at Amazon|date=7 March 2007|agency=Associated Press|access-date=14 January 2008}}</ref> যিকোনো ক্ষেত্ৰতে খেতিৰ লগত জৈৱিক পদাৰ্থ হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পোৱা,<ref>Kononova, M. M. ''Soil Organic Matter, Its Nature, Its role in Soil Formation and in Soil Fertility'', 1961</ref> পানীৰ উপলভ্যতা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পোৱা, কীটনাশক আৰু সাৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি হোৱা আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সম্ভাৱ্য স্থানচ্যুতি আদি জড়িত থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080329113658/http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-date=29 March 2008 |title=Biofuels: An advisable strategy?|author=D. Russi|url-status=usurped |date=7 March 2007}}</ref> নতুন প্ৰযুক্তিয়ে কৃষক আৰু প্ৰচেছৰক কম ইনপুট ব্যৱহাৰ কৰি একে উৎপাদন ক্ৰমান্বয়ে উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।<ref name="cornundrum"/> চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন হৈছে এক নতুন পদ্ধতি যিয়ে ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু আনুষংগিক উদ্বেগসমূহ লাঘৱ কৰিব পাৰে। খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা বনাম ইন্ধনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত সংঘাত কম কৰাৰ প্ৰয়াসত যিকোনো উদ্ভিদৰ পদাৰ্থৰপৰা চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত উৎপাদন দুগুণ হ’ব পাৰে। ঘেঁহু আৰু অন্যান্য শস্য পিহি লোৱাৰপৰা কেৱল ষ্টাৰচৰ উপ-উৎপাদন ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদনে গ্লুটেনকে ধৰি সকলো উদ্ভিদ সামগ্ৰীৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰে। এই পদ্ধতিৰ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্ট কম হ’ব কাৰণ ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীৰ অধিক উৎপাদনৰ বাবে শক্তি-নিবিড় সাৰ আৰু ভেঁকুৰনাশকৰ পৰিমাণ একেই থাকে। চেলুল'জিক ইথানল উৎপাদনৰ প্ৰযুক্তি বৰ্তমান বাণিজ্যিকীকৰণৰ পৰ্যায়ত আছে।<ref name=autogenerated5>{{cite web |url=http://bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |title=Industrial & Environmental |publisher=Bio.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060212025744/http://www.bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |archive-date=12 February 2006 }}</ref><ref name=autogenerated1 /> ===ইথানলৰ পৰিৱৰ্তে বিদ্যুতৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰা=== ২০০৯ চনৰ মে' মাহত বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এক বিশ্লেষণ অনুসৰি বৈদ্যুতিক বাহন চাৰ্জিঙৰ বাবে জৈৱবস্তুক বিদ্যুৎলৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো ইথানল ইন্ধন উৎপাদনৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ অধিক "জলবায়ু-বন্ধুত্বপূৰ্ণ" পৰিবহণ বিকল্প হ'ব পাৰে।<ref>Greater Transportation Energy and GHG Offsets from Bioelectricity Than Ethanol Campbell, et al. Science 22 May 2009: 1055–1057. DOI:10.1126/science.1168885</ref> গৱেষকসকলে চেলুল'জিক ইথানল আৰু উন্নত বাহনৰ বেটাৰী দুয়োটাতে অধিক খৰচ-বহনক্ষম উন্নয়নৰ সন্ধান অব্যাহত ৰাখিছে।<ref>Block, Ben, "Study: biofuels more efficient as electricity source. (EYE ON EARTH)(Brief article)" World Watch 22.</ref> ===ইথানল নিৰ্গমনৰ স্বাস্থ্য ব্যয়=== আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু দহন কৰা প্ৰতি বিলিয়ন ইথানল সমতুল্য গেলন ইন্ধনৰ বাবে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্বাস্থ্যৰ সংযুক্ত খৰচ গেছলিনৰ বাবে ৪৬৯ মিলিয়ন ডলাৰ, জৈৱ শোধনাগাৰৰ তাপৰ উৎস (প্ৰাকৃতিক গেছ, কৰ্ণ ষ্ট’ভাৰ বা কয়লা) আৰু প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে ৪৭২–৯৫২ মিলিয়ন ডলাৰ, কিন্তু নিৰ্ভৰ কৰি চেলুল’জিক ইথানলৰ বাবে মাত্ৰ ১২৩–২০৮ মিলিয়ন ডলাৰ ফিডষ্টক (প্ৰেৰি বায়'মাছ, মিছকেন্থাছ, কৰ্ণ ষ্ট'ভাৰ বা চুইচগ্ৰাছ)।[92] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 4bpr862trb1h9qfr3v8m5sgkjdaemsm 615591 615590 2026-07-03T17:24:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইথানল নিৰ্গমনৰ স্বাস্থ্য ব্যয় */ 615591 wikitext text/x-wiki [[File:Common_ethanol_fuel_mixtures.png|thumb|Summary of the main ethanol blends used around the world in 2013]] [[File:Corn vs Ethanol production.webp|thumb|300px|Corn vs Ethanol production in the United States {{legend|#FFD932|Total corn production ([[bushel]]s) (left)}} {{legend|B51700|Corn used for Ethanol fuel (bushels) (left)}} {{legend-line|#313131 solid 3px|Percent of corn used for Ethanol (right)}} ]] [[File:Saab 9-3 SportCombi 1.8t BioPower Facelift rear.JPG|thumb|right|The [[Saab 9-3]] SportCombi BioPower was the second [[E85]] [[flexifuel]] model introduced by [[Saab Automobile|Saab]] in the Swedish market.]] '''ইথানল ইন্ধন''' হৈছে সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ, মাকৈ আৰু অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ দৰে শস্যৰপৰা চেনি কিম্বন কৰি উৎপাদিত এলকহল ভিত্তিক ইন্ধন যদিও ইয়াক পেট্ৰলিয়ামৰ ডেৰাইভেটিভৰপৰাও সংশ্লেষণ কৰিব পাৰি। যদিও ই মদ্যপানত পোৱাৰ দৰে একে ধৰণৰ মদ, ইয়াক সঘনাই পৰিবহণত গেছলিনৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশুদ্ধ ইন্ধন হিচাপে বা জৈৱ ইন্ধন যোগকৰণ হিচাপে গেছলিন মিশ্ৰণত মিহলি কৰা, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা আৰু সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কম কৰা। ব্ৰাজিল আৰু আমেৰিকাৰ ইথানল ইন্ধনে বিশ্বব্যাপী ইথানল উৎপাদনত গুৰুত্ব বিস্তাৰ কৰে, একেলগে যোগানৰ সৰহভাগ অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু বহু দেশে অটোমোটিভ ইন্ধনত ইথানল মিহলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{cn}}। ঐতিহাসিকভাৱে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ১৯৭০ চনৰ শক্তি সংকটৰ সময়ত ব্ৰাজিলে বৃহৎ পৰিসৰত গ্ৰহণৰ পথ-প্ৰদৰ্শক আছিল। নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন প্ৰযুক্তি আৰু চৰকাৰী নীতিৰ উন্নতিয়ে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বিশ্বজুৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইথানলৰ ৰাসায়নিক গঠন (C2H5OH)ৰ বাবে ই পৰিষ্কাৰভাৱে জ্বলিব পাৰে, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু পানী উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ উচ্চ অক্টেন ৰেটিঙে ইয়াক উচ্চ সংকোচন ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলে। বেছিভাগ ইথানল চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়, তাৰ পিছত ডিষ্টিলেচন আৰু ডিহাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয় যদিও ইথিলিনৰপৰা সৃষ্ট কৃত্ৰিম ইথানল বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ সৰু অংশ হৈয়েই আছে। ইথানলক নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াৰ উৎপাদনে পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনৈতিক চিন্তাৰ সৃষ্টি কৰে। ব্ৰাজিলত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে গেছলিনৰ তুলনাত অনুকূল শক্তিৰ ভৰসাম্য আৰু কম কাৰ্বন নিৰ্গমন প্ৰদান কৰে যদিও আমেৰিকাত কুঁহিয়াৰ ভিত্তিক ইথানলে অধিক সামান্য সুবিধা প্ৰদান কৰে। ইথানলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতি কৰিলে খাদ্যৰ মূল্য, জলসম্পদ, আৰু ভূমি ব্যৱহাৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে আৰু উৎপাদন আৰু দহনৰপৰা নিৰ্গমন খাদ্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি ভিন্ন হয়। বহনক্ষমতা উন্নত আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেলুল'জিক ইথানল আৰু অন্যান্য উন্নত পদ্ধতিৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।{{cn}} বিশ্বজুৰি কেইবাটাও সাধাৰণ ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰীণ দহন ইঞ্জিন (ICE)ত বিশুদ্ধ জলীয় বা জলহীন ইথানলৰ ব্যৱহাৰ সম্ভৱ হ’ব যদিহে ইঞ্জিনসমূহ সেই উদ্দেশ্যে ডিজাইন বা পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰৰ বাবে জলহীন ইথানলক পেট্ৰলৰ সৈতে মিহলাই ল’ব পাৰি, কিন্তু ইঞ্জিনৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ পাছতহে; যিহেতু বিশুদ্ধ ইথানলত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ সমতুল্য আয়তনৰ শক্তিৰ এটা অংশহে থাকে। পেট্ৰ’লৰ তুলনাত ইয়াৰ অদক্ষতা সত্ত্বেও ইথানল পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু পেট্ৰ’লৰ তুলনাত অধিক সম্পূৰ্ণ দহনৰ বাবে দহনৰ সময়ত কম সেউজ গৃহ নিৰ্গমন কৰে, যাৰ ফলত কম বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়, যাৰ ফলত ই পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বিকল্প।<ref>{{Cite web |title=Iowa Renewable Fuels Association - Environmental Ethanol |date=22 April 2013 |url=https://iowarfa.org/ethanol-center/ethanol-facts/ethanol-and-the-environment/ |access-date=2025-04-16 |language=en-US}}</ref> ==ইতিহাস আৰু ব্যৱহাৰ== ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বব্যাপী ইথানলৰ উৎপাদন তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে<ref name="UNEP2009" /> আৰু সাধাৰণতে ইথানলৰ উৎপাদন সময়ৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাইছে যদিও ২০২০ চনত ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে।<ref>{{Cite web |title=Alternative Fuels Data Center: Maps and Data - Global Ethanol Production by Country or Region |url=https://afdc.energy.gov/data/10331 |access-date=2026-01-08 |website=afdc.energy.gov |language=en-US}}</ref> ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্ৰাজিল, আমেৰিকা, কানাডা আৰু ইউৰোপত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[দেশ অনুসৰি ইথানল ইন্ধন]]ও চাওক)।<ref name="RFAOutlook2012" /> বৰ্তমান আমেৰিকাৰ পথত থকা বেছিভাগ গাড়ীয়ে ১৫% ইথানলৰ মিশ্ৰণত চলাব পাৰে,<ref>{{Cite web |last= |date=April 12, 2022 |title=Will High-Ethanol Gasoline Ruin Your Car Engine? What to Know About E15 |url=https://www.nbcdfw.com/news/national-international/what-is-ethanol-and-is-e15-safe-to-use-in-your-car-what-you-need-to-know/2938500/ |access-date=2022-07-02 |website=[[KXAS-TV|NBC 5 Dallas-Fort Worth (KXAS)]] |language=en-US}}</ref> আৰু ২০১১ চনত ঘৰুৱা উৎসৰপৰা আহৰণ কৰা আমেৰিকাৰ গেছলিন বা পেট্ৰ’ল ইন্ধন যোগানৰ ১০% ইথানলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref name="RFAOutlook2012" /> কিছুমান নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনে ১০০% পৰ্যন্ত ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। সম্পূৰ্ণৰূপে ইথানলত চলা প্ৰথমখন প্ৰডাকচন গাড়ী আছিল ফিয়েট ১৪৭, যিখন ১৯৭৮ চনত ব্ৰাজিলত ফিয়েটে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ১৯৭৬ চনৰপৰা ব্ৰাজিল চৰকাৰে গেছলিনৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাটো বাধ্যতামূলক কৰি ৰাখিছে আৰু ২০০৭ চনৰপৰা এই আইনী মিশ্ৰণ প্ৰায় ২৫% ইথানল আৰু ৭৫% গেছলিন (E25)।<ref name="Portaria2007">{{cite web |title=Portaria Nº 143, de 27 de Junho de 2007 |url=http://extranet.agricultura.gov.br/sislegis-consulta/consultarLegislacao.do?operacao=visualizar&id=17886 |access-date=5 October 2008 |publisher=Ministério da Agricultura, Pecuária e Abastecimento |language=pt}}</ref> ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ব্ৰাজিলত ১৪.৮ মিলিয়ন ফ্লেক্স-ফিউৱেল অটোম'বাইল আৰু লাইট ট্ৰাক<ref name="ANFAVEA2010">{{cite web |title=Anúario da Industria Automobilistica Brasileira 2011: Tabela 2.3 Produção por combustível – 1957/2010 |url=http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531070340/http://www.virapagina.com.br/anfavea2011/ |archive-date=31 May 2013 |access-date=22 January 2012 |publisher=ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brasil) |language=pt}} pp. 62–63.</ref><ref name="ANFAVEA2011">{{cite web |author=Renavam/Denatran |date=January 2012 |title=Licenciamento total de automóveis e comerciais leves por combustível |trans-title=Total automobiles and light-trucks registered by fuel |url=http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131115223/http://www.anfavea.com.br/cartas/Carta308.pdf |archive-date=31 January 2012 |access-date=21 January 2012 |publisher=ANFAVEA |language=pt}} ''Carta de ANFAVEA 308'' pp. 4.</ref> আৰু ১৫ লাখ ফ্লেক্স-ফিউৱেল মটৰ চাইকেল<ref name="MotoFlex09">{{cite web |author=Abraciclo |date=27 January 2010 |title=Motos flex foram as mais vendidas em 2009 na categoria 150cc |url=http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20121205031059/http://unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=4771CECF-FDB8-43B5-9CF9-E342B99F5C23 |archive-date=5 December 2012 |access-date=10 February 2010 |publisher=[[UNICA, Brazil|UNICA]] |language=pt}}</ref><ref name="MotoFlex10">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2010 |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |access-date=5 February 2011 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195708/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2010%20produo-dezcorreto.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="MotoFlex11">{{cite web |title=Produção Motocicletas 2011 |trans-title=2011 Motorcycle Production |url=http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |access-date=21 January 2012 |publisher=ABRACICLO |language=pt |archive-date=29 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129195719/http://www.abraciclo.com.br/images/stories/dados_setor/motocicletas/producao/2011%20produo-dezembro.pdf |url-status=dead }}</ref>ৰ বহৰ আছিল যিয়ে নিয়মিতভাৱে বিশুদ্ধ ইথানল ইন্ধন (ই১০০ নামেৰে জনাজাত) ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাবে বিশ্বৰ ইথানল উৎপাদন ২০০০ চনৰপৰা ২০০৭ চনৰ ভিতৰত ১৭×১০৯ লিটাৰ (৪.৫×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ৩.৭×১০৯ ইম্প গেল)ৰপৰা ৫২×১০৯ লিটাৰতকৈ অধিক (১৪×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১১×১০৯ ইম্প গেল)লৈ তিনিগুণ বৃদ্ধি পায়। ২০০৭ চনৰপৰা ২০০৮ চনলৈকে বিশ্বব্যাপী গেছলিন ধৰণৰ ইন্ধন ব্যৱহাৰত ইথানলৰ অংশ ৩.৭%ৰপৰা ৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="UNEP2009">{{cite web |date=16 October 2009 |title=Towards Sustainable Production and Use of Resources: Assessing Bio fuels |url=http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122133933/http://www.unep.fr/scp/rpanel/pdf/Assessing_Biofuels_Full_Report.pdf |archive-date=22 November 2009 |access-date=24 October 2009 |publisher=[[United Nations Environment Programme]]}}</ref> ২০১১ চনত বিশ্বজুৰি ইথানল ইন্ধনৰ উৎপাদন ৮.৪৬×১০৯ লিটাৰ (২.২৩×১০৯ ইউ.এছ. গেল; ১.৮৬×১০৯ ইম্প গেল) হয় আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ব্ৰাজিল শীৰ্ষ উৎপাদক হয়, বিশ্বৰ উৎপাদনৰ ক্ৰমে ৬২.২% আৰু ২৫%।<ref name="RFAOutlook2012" /> ২০১৭ চনৰ মে' মাহত আমেৰিকাৰ ইথানলৰ উৎপাদন ৫৭.৫৪×১০৯ লিটাৰ (১৫.২০×১০৯ U.S. gal; ১২.৬৬×১০৯ imp gal) হয়।<ref>AMIS Market Monitor No. 48 – May 2017, http://www.amis-outlook.org/fileadmin/user_upload/amis/docs/Market_monitor/AMIS_Market_Monitor_Issue_47.pdf</ref> ==ৰসায়ন== [[File:Ethanol-3d-stick-structure.svg|thumb|ইথানল অণুৰ গঠন। সকলো বণ্ড একক বণ্ড। ]] ইথানল কিম্বন কৰাৰ সময়ত কুঁহিয়াৰ (বা মাকৈ বা অন্যান্য শস্য)ত থকা গ্লুক’জ আৰু অন্যান্য চেনি ইথানল আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। C6H12O6 → ২ C2H5OH+ ২ CO2 + তাপ এছিটিক এচিড আৰু গ্লাইকলৰ দৰে পাৰ্শ্বক্ৰিয়াৰ সৈতে ইথানলৰ কিম্বন ১০০% নিৰ্বাচিত নহয়। ইথানল বিশুদ্ধকৰণৰ সময়ত বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলোৱা হয়। জলীয় দ্ৰৱত কিম্বন হয়। ফলত পোৱা দ্ৰৱটোত ইথানলৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৫%। ইয়াৰ পিছত ইথানল পৃথক কৰি শোষণ আৰু ডিষ্টিলেচনৰ সংমিশ্ৰণেৰে বিশুদ্ধ কৰা হয়। দহনৰ সময়ত ইথানলে অক্সিজেনৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, পানী আৰু তাপ উৎপন্ন কৰে: C2H5OH + 3 O2 → 2 CO2 + 3 H2O + তাপ ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ অণু হৈছে গ্লুক’জ অণুৰ মালা। চেলুল’জিক পদাৰ্থৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰাও সম্ভৱ। কিন্তু তাৰ বাবে এনে এটা প্ৰিট্ৰিটমেণ্টৰ প্ৰয়োজন হয় যিয়ে চেলুল’জক গ্লুক’জ অণু আৰু অন্যান্য চেনিত বিভক্ত কৰে যিবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিম্বন কৰিব পৰা যায়। ফলত উৎপন্ন হোৱা পদাৰ্থটোক চেলুল’জিক ইথানল বোলা হয়, যিয়ে ইয়াৰ উৎসক সূচায়। ইথানল ঔদ্যোগিকভাৱে ইথিলিনৰপৰাও অনুঘটকৰ উপস্থিতিত আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ উপস্থিতিত ডাবল বণ্ডৰ হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা উৎপাদিত হয়। C2H4 + H2O → C2H5OH বেছিভাগ ইথানল কিম্বন কৰি উৎপন্ন হয়। ==উৎস== [[File:Saccharum-officinarum-harvest.JPG|thumb|[[Sugarcane|Sugar cane]] harvest]] [[File:Corn biomass harvest.webm|thumb|[[Maize]] [[Biomass (energy)|biomass]] harvest]] [[File:Panicum virgatum.jpg|thumb|upright|[[Switchgrass]]]] ২০০৩ চনত বিশ্বত উৎপাদিত ইথানলৰ প্ৰায় ৫% প্ৰকৃততে পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|title=World Fuel Ethanol Analysis and Outlook|publisher=Meti.go.jp|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160328142005/http://www.meti.go.jp/report/downloadfiles/g30819b40j.pdf|archive-date=28 March 2016}}</ref> ইয়াৰ অনুঘটক হিচাপে ছালফিউৰিক এচিড ব্যৱহাৰ কৰি ইথিলিনৰ অনুঘটকীয় হাইড্ৰেচনৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইথাইলিন বা এচিটিলিনৰ জৰিয়তেও ইয়াক কেলচিয়াম কাৰ্বাইড, কয়লা, তেল গেছ আৰু অন্যান্য উৎসৰপৰাও লাভ কৰিব পাৰি। বছৰি ২০ লাখ চুটি টন (১,৭৮৬,০০০ দীঘল টন; ১,৮১৪,০০০ টন) পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰধান যোগানকাৰী হৈছে আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উদ্যোগসমূহ।<ref>{{cite web|url=http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080718185555/http://www.grainscouncil.com/Policy/Biofuels/Qld_Biofuels_study.pdf |archive-date=18 July 2008 |title=(grainscouncil.com, Biofuels_study 268 kB pdf, footnote, p 6) |date=18 July 2008 |access-date=27 August 2011}}</ref> পেট্ৰলিয়ামৰপৰা আহৰণ কৰা ইথানল (কৃত্ৰিম ইথানল) বায়'ইথানলৰ সৈতে ৰাসায়নিকভাৱে একে আৰু ইয়াক কেৱল ৰেডিঅ'কাৰ্বন ডেটিংৰদ্বাৰাহে পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509182640/http://www.ethanolproducer.com/article-print.jsp?article_id=2077|date=9 May 2008}}</ref> সাধাৰণতে কাৰ্বন ভিত্তিক খাদ্য সামগ্ৰীৰ ৰূপান্তৰৰপৰা বায়’ইথানল পোৱা যায়। কৃষি খাদ্য সামগ্ৰীক নবীকৰণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ ই সালোক সংশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্য্যৰপৰা শক্তি লাভ কৰে, যদিহে বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো খনিজ পদাৰ্থ (যেনে নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছ) ভূমিলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ইথানল বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যবস্তুৰপৰা যেনে কুঁহিয়াৰ, বাগাছ, মিস্কেন্থাছ, বুট, জলকীয়া, চুইচগ্ৰাছ, বাৰ্লি, শণ, কেনাফ, আলু, মিঠা আলু, কচু, সূৰ্য্যমুখী, ফল, গুড়, মাকৈ, ষ্ট’ভাৰ, শস্য, ঘেঁহু, খেৰ, কপাহ, অন্যান্য জৈৱবস্তুৰ লগতে বহু ধৰণৰ চেলুল’জৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি আৱৰ্জনা আৰু চপোৱা, যিটোৰ ৱেল-টু-হুইল মূল্যায়ন সৰ্বোত্তম। ২০০৮ চনত এলগেনল কোম্পানীয়ে শেলাইৰপৰা বায়’ইথানল উৎপাদনৰ বিকল্প প্ৰক্ৰিয়া ঘোষণা কৰে। শেলাই খেতি কৰি তাৰ পিছত চপাই কিম্বন কৰাতকৈ শেলাইবোৰ সূৰ্যৰ পোহৰত বৃদ্ধি পাই পোনপটীয়াকৈ ইথানল উৎপন্ন কৰে, যিটো শেলাইবোৰক হত্যা নকৰাকৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰতি একৰত ৬,০০০ আমেৰিকান গেলন (প্ৰতি একৰত ৫,০০০ ইম্পেৰিয়েল গেলন; প্ৰতি হেক্টৰত ৫৬,০০০ লিটাৰ) উৎপাদন কৰিব পাৰে, তাৰ তুলনাত প্ৰতি একৰত ৪০০ মাৰ্কিন গেলন (৩৩০ ইম্প গেল/একাৰ; ৩,৭০০ লিটাৰ/হেক্টৰ) কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ বাবে উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web |last=LaMonica| first=Martin |url=https://www.cnet.com/culture/algae-farm-in-mexico-to-produce-ethanol-in-09/ |title=Algae farm in Mexico to produce ethanol in '09 |website=cnet.com |date=12 June 2008 |access-date=18 October 2022}}</ref> ২০১৫ চনত এই প্ৰকল্পটো পৰিত্যাগ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url= https://www.greentechmedia.com/articles/read/lessons-from-the-great-algae-biofuel-bubble |title=Hard Lessons From the Great Algae Biofuel Bubble |last=Wesoff |first=Eric |date=19 April 2017 |access-date= 5 August 2017}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনৰ বাবে প্ৰথম প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াত কুঁহিয়াৰ গছৰ এটা সৰু অংশহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মাকৈ গুটিবোৰ মাকৈ গছৰপৰা লোৱা হয় আৰু শুকান গুটিৰ ভৰৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ষ্টাৰচহে ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। দুবিধ দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিকাশৰ কাম চলি আছে। প্ৰথম প্ৰকাৰে এনজাইম আৰু ঈষ্ট কিম্বন ব্যৱহাৰ কৰি উদ্ভিদৰ চেলুল’জক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আনহাতে দ্বিতীয় প্ৰকাৰে পাইৰ’লাইছিছৰ সহায়ত গোটেই উদ্ভিদটোক তৰল জৈৱ-তেল বা চিনগেছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ প্ৰক্ৰিয়া ঘাঁহ, কাঠ বা কৃষি আৱৰ্জনা যেনে খেৰৰ দৰে উদ্ভিদৰ সৈতেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।{{ cn}} ==উৎপাদন== বায়'ইথানল হৈছে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ এক প্ৰকাৰ যিটো কৃষি খাদ্যৰ পৰা উৎপাদন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=Biofuels {{!}} Understand Energy Learning Hub |url=https://understand-energy.stanford.edu/energy-currencies/biofuels |access-date=2026-01-09 |website=understand-energy.stanford.edu |language=en}}</ref> ইয়াক অতি সাধাৰণ শস্য যেনে শণ, মাকৈ, আলু, কচু আৰু কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। গেছলিনৰ ঠাইত বায়’ইথানল কিমান উপযোগী সেই বিষয়ে যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছে। ইয়াৰ উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ শস্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বৃহৎ পৰিমাণৰ কৃষিযোগ্য মাটিৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত (চাওক: [[জৈৱ ইন্ধনৰ পৰোক্ষ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰভাৱ]]), লগতে ইথানল উৎপাদনৰ সমগ্ৰ চক্ৰৰ শক্তি আৰু প্ৰদূষণৰ ভাৰসাম্য, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা।<ref>Youngquist, W. ''Geodestinies'', National Book Company, Portland, Oregon, p.499</ref><ref>{{cite web |date=14 March 2005 |title=The dirty truth about biofuels |url=http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204053139/http://www.oilcrash.com/articles/pf_bio.htm |archive-date=4 December 2009 |access-date=27 August 2011 |publisher=Oilcrash.com}}</ref> যদিও বিভিন্ন উপায়েৰে ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিব পাৰি, তথাপিও আটাইতকৈ সাধাৰণ উপায় হ’ল কিম্বন। ইথানল বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ বাবে মূল পদক্ষেপসমূহ হ'ল: চেনিৰ মাইক্ৰ'বায়'লজিকেল (ঈষ্ট) কিম্বন, ডিষ্টিলেচন, পানীমুক্তকৰণ (প্ৰয়োজনীয়তা বেলেগ বেলেগ, ইথানল ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ চাওক, তলত), আৰু বিকৃতকৰণ (ঐচ্ছিক)। কিম্বন কৰাৰ আগতে কিছুমান শস্যত চেলুল’জ আৰু ষ্টাৰচৰ দৰে কাৰ্বহাইড্ৰেট চেকেৰিফিকেশন বা হাইড্ৰ’লাইছিছ কৰি চেনিলৈ পৰিণত কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। চেলুল’জৰ চেকাৰীকৰণক চেলুল’লাইছিছ বোলা হয় ([[চেলুল’জিক ইথানল]] চাওক)। ষ্টাৰচক চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ এনজাইম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.greencarcongress.com/2005/06/new_enzyme_for_.html |title=New Enzyme for More Efficient Corn Ethanol Production |date=30 June 2005|publisher=Green Car Congress |access-date=14 January 2008}}</ref> ==কিন্বন== *মূল প্ৰবন্ধ: [[ইথানলৰ কিন্বন]] চেনিৰ মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনৰ দ্বাৰা ইথানল উৎপন্ন হয়। বৰ্তমান মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল ফাৰ্মেণ্টেচনে কেৱল শৰ্কৰাৰ সৈতেহে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ দুটা প্ৰধান উপাদান ষ্টাৰচ আৰু চেলুল’জ দুয়োটা শৰ্কৰাৰ পৰা গঠিত—আৰু নীতিগতভাৱে কিন্বন কৰাৰ বাবে চেনিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। বৰ্তমান কেৱল শৰ্কৰা (যেনে, কুঁহিয়াৰ) আৰু ষ্টাৰচ (যেনে, মাকৈ) অংশহে অৰ্থনৈতিকভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। উদ্ভিদৰ চেলুল'জক শৰ্কৰালৈ ভাঙি চেনিবোৰক ইথানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পোৱা চেলুল’জিক ইথানলৰ প্ৰতি গুৰুত্ব আছে।<ref>{{cite journal|doi=10.1039/b822951c|author1=O. R. Inderwildi |author2=D. A. King |title=Quo Vadis Biofuels|year=2009|journal=Energy & Environmental Science|volume=2|page=343|issue=4}}</ref> কিন্তু চেলুল’জিক ইথানল বৰ্তমান অসামাজিক আৰু ব্যৱসায়িকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ২০০৬ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ভৱিষ্যতে চেলুল'জিক ইথানল গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |title=World Energy Outlook 2006 |publisher=Worldenergyoutlook.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041451/http://www.worldenergyoutlook.org/summaries2006/English.pdf |archive-date=28 September 2007 }}</ref> ==ডিষ্টিলেচন== [[File:Ethanol plant.jpg|thumb|right|Ethanol plant in West [[Burlington, Iowa]]]] [[File:Etanol Piracicaba.jpg|alt=|thumb|Ethanol plant in [[Piracicaba]], [[Brazil]]]] ইথানল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’বলৈ হ’লে ঈষ্টৰ কঠিন পদাৰ্থ আৰু পানীৰ বেছিভাগেই আঁতৰাই পেলাব লাগিব। কিন্বন কৰাৰ পাছত মূলটো গৰম কৰা হয় যাতে ইথানল বাষ্পীভৱন হয়।<ref>{{cite web|title=Ethanol|url=https://web.extension.illinois.edu/ethanol/|website=University of Illinois Extension|access-date=10 July 2017}}</ref> ডিষ্টিলেচন নামেৰে জনাজাত এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে ইথানলক পৃথক কৰে যদিও সৰ্বোচ্চ (৯৫.৬% মিটাৰ/মিটাৰ (৯৬.৫% v/v) ইথানল আৰু ৪.৪% মিটাৰ/মিটাৰ (৩.৫% v/v) পানীৰ সৈতে কম উতলা পানী-ইথানল এজিঅ’ট্ৰপ গঠন হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিশুদ্ধতা ৯৫–৯৬% ত সীমাবদ্ধ থাকে)। এই মিশ্ৰণটোক হাইড্ৰ'ছ ইথানল বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক কেৱল ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু জলহীন ইথানলৰ দৰে হাইড্ৰ'ছ ইথানল গেছলিনৰ সৈতে সকলো অনুপাততে মিহলি নহয়, গতিকে পানীৰ অংশটো সাধাৰণতে অধিক পৰিশোধনত আঁতৰাই গেছলিন ইঞ্জিনত গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰি জ্বলি উঠে।<ref name=DSATC>{{cite conference |first=Orlando |last=Volpato Filho |url=https://www.researchgate.net/publication/309564235 |title=Gasoline C made with Hydrous Ethanol |date=September 2008 |conference=XVI SIMEA 2008 – Simpósio Internacional de Engenharia Automotiva |location=São Paulo |access-date=10 July 2017}}</ref> ==ডিহাইড্ৰেচন== এজিঅ’ট্ৰপিক ইথানল/পানীৰ মিশ্ৰণৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ তিনিটা ডিহাইড্ৰেচন প্ৰক্ৰিয়া কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰক্ৰিয়াটোক বহুতো প্ৰাৰম্ভিক ইন্ধন ইথানল উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক এজিঅ’ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচন বোলা হয় আৰু ইয়াত মিশ্ৰণটোত বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন যোগ কৰা হয়। এই উপাদানসমূহ মিশ্ৰণটোত যোগ কৰিলে ই বাষ্প–তৰল-তৰল ভৰসাম্যত এক বৈষম্যপূৰ্ণ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণ গঠন কৰে, যিটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভৰ তলত জলহীন ইথানল আৰু পানী, ইথানল আৰু চাইক্ল’হেক্সেন/বেনজিনৰ বাষ্পৰ মিশ্ৰণ উৎপন্ন হয়। ঘনীভূত হ’লে ই দুটা পৰ্যায়ৰ তৰল মিশ্ৰণত পৰিণত হয়। গধুৰ পৰ্যায়টো, যিটো এণ্ট্ৰেনাৰত দুৰ্বল (বেনজিন বা চাইক্ল’হেক্সেন) এণ্ট্ৰেনাৰৰপৰা আঁতৰাই খাদ্যলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়—আৰু লঘু পৰ্যায়টো, ষ্ট্ৰিপিঙৰপৰা ঘনীভূত পদাৰ্থৰ সৈতে, দ্বিতীয় স্তম্ভলৈ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন এটা প্ৰাৰম্ভিক পদ্ধতি, যাক এক্সট্ৰেক্টিভ ডিষ্টিলেচন বোলা হয়, ইয়াত ইথানলৰ আপেক্ষিক অস্থিৰতা বৃদ্ধি কৰা ত্ৰিগুণ উপাদান যোগ কৰা হয়। ত্ৰিগুণ মিশ্ৰণটো ডিষ্টিল কৰিলে স্তম্ভটোৰ ওপৰৰ ধাৰাত জলহীন ইথানল উৎপন্ন হয়। শক্তি সঞ্চয়ৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে মনোযোগ দিয়াৰ লগে লগে বহুতো পদ্ধতি প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে যিয়ে পানীলগাৰ বাবে ডিষ্টিলেচন সম্পূৰ্ণৰূপে এৰাই চলিব পাৰে। এই পদ্ধতিসমূহৰ ভিতৰত তৃতীয়টো পদ্ধতিৰ উন্মেষ ঘটিছে আৰু আধুনিক ইথানল উদ্যোগৰ অধিকাংশই ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছে। এই নতুন প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন ইথানলৰপৰা পানী আঁতৰাবলৈ আণৱিক চালনী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত চাপত ইথানলৰ বাষ্প আণৱিক চালনীৰ গুটিৰ বিছনাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। ইথানল বাদ দি পানী শোষণ কৰিব পৰাকৈ গুটিৰ ছিদ্ৰবোৰৰ আকাৰ দিয়া হয়। কিছুসময়ৰ পাছত শোষিত পানী আঁতৰাবলৈ শূন্যতাত বা নিষ্ক্ৰিয় বায়ুমণ্ডলৰ প্ৰৱাহত (যেনে N2) বিছনাখন পুনৰুত্পাদন কৰা হয়। প্ৰায়ে দুটা ক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে এটা পানী শোষণ কৰিবলৈ উপলব্ধ হয় আৰু আনটোত পুনৰুৎপাদন কৰা হয়। এই পানীমুক্তকৰণ প্ৰযুক্তিয়ে পূৰ্বৰ এজিঅ'ট্ৰপিক ডিষ্টিলেচনৰ তুলনাত ৩,০০০ বিটিএছ/গেলন (৮৪০ কিলোজেল/লিটাৰ) শক্তি সঞ্চয়ৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|title=Modern Corn Ethanol plant description|access-date=10 July 2008|archive-date=7 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091301/http://www.bioethanol.ru/images/bioethanol/Fuel%20ethanol%20production%20-%20Katzen.pdf|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়া গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাৰ আগতে সম্পূৰ্ণ ডিহাইড্ৰেচন সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয়। বৰঞ্চ এজিঅ’ট্ৰপিক মিশ্ৰণটোক গেছলিনৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মিহলাই ল’ব পাৰি যাতে তৰল-তৰল পৰ্যায়ৰ ভৰসাম্যই পানী নিষ্কাশনত সহায় কৰিব পাৰে। মিক্সাৰ-ছেটেলাৰ টেংকৰ দুটা পৰ্যায়ৰ কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ছেটআপে ইথানলৰ ইন্ধন পৰ্যায়লৈ সম্পূৰ্ণৰূপে উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে, ন্যূনতম শক্তি খৰচৰ সৈতে।<ref>{{Cite journal|last1=Stacey|first1=Neil T.|last2=Hadjitheodorou|first2=Aristoklis|last3=Glasser|first3=David|date=2016-09-19|title=Gasoline Preblending for Energy-Efficient Bioethanol Recovery|journal=Energy & Fuels|language=EN|volume=30|issue=10|pages=8286–8291|doi=10.1021/acs.energyfuels.6b01591|issn=0887-0624}}</ref> ==উৎপাদনৰ পিছৰ পানীৰ সমস্যা== ইথানল হাইগ্ৰস্কোপিক, অৰ্থাৎ ই বায়ুমণ্ডলৰপৰা পোনপটীয়াকৈ জলীয় বাষ্প শোষণ কৰে। যিহেতু শোষিত পানীয়ে ইথানলৰ ইন্ধনৰ মূল্য পাতল কৰে আৰু ইথানল-গেছলিন মিশ্ৰণৰ পৰ্যায় পৃথক্কৰণৰ কাৰণ হ’ব পাৰে (যিটোৱে ইঞ্জিন ষ্টলৰ কাৰণ হয়), সেয়েহে ইথানল ইন্ধনৰ পাত্ৰবোৰ টানকৈ বন্ধ কৰি ৰাখিব লাগিব। পানীৰ সৈতে এই উচ্চ মিশ্ৰণৰ অৰ্থ হ’ল ইথানলক তৰল হাইড্ৰ’কাৰ্বনৰ দৰে আধুনিক পাইপলাইনৰ জৰিয়তে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দক্ষতাৰে প্ৰেৰণ কৰিব নোৱাৰি।<ref>W. Horn and F. Krupp. Earth: The Sequel: The Race to Reinvent Energy and Stop Global Warming. 2006, 85</ref> ইথানল-গেছলিন ইন্ধনত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ নোহোৱাকৈ থাকিব পৰা পানীৰ অংশ ইথানলৰ শতাংশৰ লগে লগে বৃদ্ধি পায়।<ref>This is shown for 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) in a gasoline-ethanol-water phase diagram, Fig 13 of {{cite web|url=http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf|title=Technical View on Biofuels for Transportation – Focus on Ethanol End-Use Aspects|author= Päivi Aakko|author2=Nils-Olof Nylund|access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203173845/http://www.vtt.fi/inf/julkaisut/muut/2004/EtOH_VTT5100_03.pdf |archive-date=3 December 2007}}</ref>উদাহৰণস্বৰূপে, E30 ত প্ৰায় ২% পৰ্যন্ত পানী থাকিব পাৰে। যদি প্ৰায় ৭১%তকৈ অধিক ইথানল থাকে তেন্তে বাকীখিনি পানী বা গেছলিনৰ যিকোনো অনুপাত হ’ব পাৰে আৰু পৰ্যায় পৃথকীকৰণ কৰা নহয়। পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধিৰ লগে লগে ইন্ধনৰ মাইলেজ হ্ৰাস পায়। অধিক ইথানলৰ পৰিমাণ থকা পানীৰ দ্ৰৱণীয়তা বৃদ্ধিৰ ফলত E30 আৰু হাইড্ৰেটেড ইথানল একেটা টেংকতে ৰাখিব পৰা যায় কাৰণ ইয়াৰ যিকোনো সংমিশ্ৰণৰ ফলত সদায় একক পৰ্যায়ৰ সৃষ্টি হয়। কম উষ্ণতাত কিছু কম পানী সহ্য কৰা হয়। E10 ৰ বাবে ই ২১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.৫% v/v আৰু −৩৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছত প্ৰায় ০.২৩% v/v লৈ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/OMS/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|title=Water Phase Separation in Oxygenated Gasoline|publisher=Epa.gov|access-date=20 January 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040136/http://epa.gov/oms/regs/fuels/rfg/waterphs.pdf|archive-date=9 February 2015}}</ref> ==গ্ৰাহক উৎপাদন ব্যৱস্থা== বায়’ডিজেল উৎপাদন ব্যৱস্থা বহু বছৰ ধৰি ঘৰুৱা আৰু ব্যৱসায়িক ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে বজাৰত বিক্ৰী কৰা হৈছে যদিও শেষ গ্ৰাহকৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা বাণিজ্যিক ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা বজাৰত পিছ পৰি আছে। ২০০৮ চনত দুটা ভিন্ন কোম্পানীয়ে ঘৰুৱা ইথানল উৎপাদন ব্যৱস্থা ঘোষণা কৰে। এলাৰ্ড ৰিচাৰ্চ এণ্ড ডেভেলপমেণ্টৰ এএফএছ১২৫ এডভান্সড ফিউৱেল চিষ্টেম<ref>{{cite web|url=http://gas2.org/2008/11/04/home-mini-refinery-makes-ethanol-biodiesel-simultaneously/#more-1219|title=Home Mini-Refinery Makes Ethanol & Biodiesel Simultaneously|work=Gas 2 |date=4 November 2008|publisher=Gas2.0|access-date=4 November 2008}}</ref> এটা মেচিনত ইথানল আৰু বায়'ডিজেল দুয়োটা উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম, আনহাতে ই-ফুৱেল কৰ্প'ৰেশ্যনৰ ই-১০০ মাইক্ৰ'ফিউলাৰ<ref>{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|title=Micro Fueler Is First Ethanol Kit for Brewing Backyard Biofuels on the Cheap|date=8 May 2008|publisher=PopularMechanics|access-date=8 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509083826/http://www.popularmechanics.com/blogs/science_news/4262690.html|archive-date=9 May 2008|url-status=dead}}</ref> কেৱল ইথানলহে উৎপাদন কৰাৰ বাবে ইচ্ছুক। ==ইঞ্জিন== [[File:At Memorial Aeroespacial Brasileiro 2019 051.jpg|thumb|right|The first ethanol powered car, a [[Hillman Avenger#Brazil|Chrysler Dodge 1800]], at {{ill|Brazilian Aerospace Memorial|pt|Memorial Aeroespacial Brasileiro}}]] ===দক্ষতা=== আমেৰিকাত ইথানল ইন্ধনৰ "গেছলিন গেলন সমতুল্যতা" (GGE) মান প্ৰায় ১.৫, অৰ্থাৎ ১ আয়তনৰ গেছলিনৰ শক্তি সলনি কৰিবলৈ ইথানলৰ আয়তনৰ ১.৫ গুণ।<ref>{{Cite web |date=2014-10-29 |title=Alternative Fuels Data Center – Fuel Properties Comparison |url=https://www.afdc.energy.gov/fuels/fuel_comparison_chart.pdf |website=Alternative Fuels Data Center}}</ref> যদিও ইথানল সাধাৰণতে গেছলিনতকৈ কম খৰচী, ইথানলৰ মূল্য ১.৫ ৰে গুণ কৰা বাবে জিজিইত থকা ইথানল গেছলিনতকৈ কম কমেইহে কম।<ref>{{cite web | last1=Lynch | first1=Michael | title=Though Ethanol Might Appear 'Cheaper' Than Gasoline, Let's do the Math on Energy Content | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/michaellynch/2022/06/06/ethanol-is-cheaper-than-gasoline-well-5-of-the-time/ }}</ref> ইথানলৰ অতি উচ্চ অক্টেন ৰেটিং অতি উচ্চ সংকোচন অনুপাতৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কিছুমান ৰেচিং ইঞ্জিন প্ৰয়োগত উচ্চ শতাংশ ইথানলৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{cn}} ===ইন্ধন অৰ্থনীতি=== ইথানলত গেছলিনতকৈ প্ৰতি একক আয়তনত প্ৰায় ৩৪% কম শক্তি থাকে, আৰু সেয়েহে তত্ত্বগতভাৱে বিশুদ্ধ গেছলিন জ্বলোৱাৰ তুলনাত একে ইন্ধন অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বাহনত বিশুদ্ধ ইথানল জ্বলোৱাৰ পৰিসৰ ৩৪% হ্ৰাস পায়। কিন্তু ইথানলৰ অক্টেন ৰেটিং বেছি হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ সংকোচন অনুপাত বৃদ্ধি কৰি ইঞ্জিনটোক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰিব পাৰি।<ref name=EEREFAQ>{{cite web|url=http://www.afdc.energy.gov/afdc/ethanol/|title=Alternative Fuels Data Center: Ethanol|publisher=Afdc.energy.gov|access-date=20 January 2015}}</ref><ref name=EIAATTF>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/solar.renewables/alt_trans_fuel/attf.pdf#page=39 |title=U.S. Energy Information Administration (EIA) |access-date=2016-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821085349/http://www.eia.doe.gov/#page=39 |archive-date=21 August 2008 }}</ref> E10 (10% ইথানল আৰু 90% গেছলিন)ৰ বাবে, অপৰিৱৰ্তিত বাহনত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি প্ৰচলিত গেছলিনৰ তুলনাত সৰু (2.8%) আৰু অক্সিজেনযুক্ত আৰু পুনৰ প্ৰস্তুত কৰা মিশ্ৰণৰ তুলনাত আৰু সৰু (1–2%)।<ref>{{cite web|url=http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |title=Ethanol in Petrol |date=February 2004 |publisher=Royal Automobile Association of South Australia |access-date=29 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609142818/http://www.raa.net/page.asp?TerID=146 |archive-date=9 June 2007 }}</ref> E85 (৮৫% ইথানল)ৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰভাৱ উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে। E85 এ গেছলিনতকৈ কম মাইলেজ উৎপাদন কৰে, আৰু ইয়াক অধিক সঘনাই ইন্ধন ভৰোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়। বাহনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰকৃত কাৰ্য্যক্ষমতা ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০০৬ চনৰ সকলো ই৮৫ মডেলৰ ইপিএ পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ই৮৫ বাহনৰ গড় ইন্ধনৰ অৰ্থনীতি সীহবিহীন গেছলিনতকৈ ২৫.৫৬% কম আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |title=EPA Info |publisher=US EPA |date=7 March 2011 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042029/http://www.epa.gov/orcdizux/rfgecon.htm |archive-date=25 June 2009 }}</ref> বৰ্তমানৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফ্লেক্স-ফিউৱেল বাহনসমূহৰ ইপিএ-ৰেটিং মাইলেজ<ref name="Ethanol">{{Cite book|author1=J. Goettemoeller |author2=A. Goettemoeller |title=Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence|year=2007|publisher=Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri|page=42|isbn=978-0-9786293-0-4}}</ref> মূল্য তুলনা কৰাৰ সময়ত বিবেচনা কৰিব লাগে, কিন্তু ই৮৫ এটা উচ্চ কাৰ্যক্ষম ইন্ধন, যাৰ অক্টেন ৰেটিং প্ৰায় ৯৪–৯৬, আৰু ইয়াক প্ৰিমিয়ামৰ সৈতে তুলনা কৰা উচিত।<ref>{{cite web|url=http://www.fueleconomy.gov/feg/byfueltype.htm|title=EPA Mileage |publisher=Fueleconomy.gov |access-date=27 August 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |title=Changes in Gasoline IV, sponsored by Renewable Fuels Foundation |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20120802001152/http://www.ethanolrfa.org/page/-/rfa-association-site/ChangesinGasolineManualIV-UpdatedLogo.pdf |archive-date=2 August 2012 }}</ref> আৰ এ চি কিউৰ মতে ইথানল বেছিভাগ বিমানৰ বাবে উপযোগী নহয়, লগতে কিছুমান মটৰবাইক আৰু সৰু ইঞ্জিনৰ বাবেও উপযোগী নহয়,<ref>{{Cite web|url=https://www.racq.com.au/cars-and-driving/cars/owning-and-maintaining-a-car/facts-about-fuels/ethanol|title=Ethanol – Facts About Fuels – RACQ|website=racq.com.au|access-date=2020-03-23}}</ref> যদিও এম্ব্ৰায়াৰ ই এম বি ২০২ ইপেনেমা এনে এখন বিমানৰ উদাহৰণ যিটো বিশেষভাৱে কিছুমান ভিন্নতাত ইথানল ইন্ধনৰ সৈতে ব্যৱহাৰৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। ===শীতকালত ঠাণ্ডা আৰম্ভণি=== [[File:Brazilian Honda Civic Flex car 09 2008 logo & secondary gas tank.jpg|thumb|right|The Brazilian 2008 [[Honda Civic]] flex-fuel has outside direct access to the secondary reservoir gasoline tank in the front right side; the corresponding fuel filler door is shown by the arrow.]] উচ্চ ইথানলৰ মিশ্ৰণে ঠাণ্ডা বতৰত ইন্ধন বাষ্পীভৱন আৰু প্ৰজ্বলনৰ বাবে যথেষ্ট বাষ্পৰ চাপ লাভ কৰিবলৈ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে (যিহেতু ইথানলে বাষ্পীভৱনৰ ইন্ধনৰ এনথালপি বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে<ref name=Balabin_2007>{{cite journal|journal=Fuel|doi=10.1016/j.fuel.2006.08.008|title=Molar enthalpy of vaporization of ethanol–gasoline mixtures and their colloid state|year=2007|volume = 86|page=323|author=Roman M. Balabin|issue=3|display-authors=etal|author-link=Roman Balabin}}</ref>)। যেতিয়া বাষ্পৰ চাপ ৪৫ কিলোপাৱাৰৰ তলত থাকে তেতিয়া ঠাণ্ডা ইঞ্জিন ষ্টাৰ্ট কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।<ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |title=Sustainable biofuels: prospects and challenges |date=January 2008 |publisher=The Royal Society |access-date=27 September 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005001713/http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=28632 |archive-date=5 October 2008 }} Policy document 01/08. See 4.3.1 Vapour pressure and bioethanol and Figure 4.3 for the relation between ethanol content and vapor pressure.</ref> ১১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তলৰ উষ্ণতাত এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ, আৰু ঠাণ্ডা বতৰত ইথানলৰ অধিক নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ, আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ দুয়োখন বজাৰে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ মিশ্ৰণ হিচাপে E85 গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু ইয়াক এনে মিশ্ৰণত চলাবলৈ অনুকূল কৰা হৈছে। কঠোৰ ঠাণ্ডা বতৰ থকা ঠাইত আমেৰিকাত ইথানলৰ মিশ্ৰণ এই অতি ঠাণ্ডা অঞ্চলসমূহৰ বাবে ঋতু অনুসৰি ই ৭০ লৈ হ্ৰাস পায় যদিও ইয়াক এতিয়াও E85 হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="E70green">{{cite web|url=http://www.autobloggreen.com/2007/02/27/when-is-e85-not-85-percent-ethanol-when-its-e70-with-an-e85-st/|title=When is E85 not 85 percent ethanol? When it's E70 with an E85 sticker on it|author1=Ethanol Promotion |author2=Information Council |publisher=AutoblogGreen|date=27 February 2007|access-date=24 August 2008}}</ref><ref name="E70">{{cite web|url=https://interestingenergyfacts.blogspot.com/2008/09/ethanol-fuel-and-cars.html|title=Ethanol fuel and cars|publisher=Interesting Energy Facts|access-date=23 September 2008|date=2008-09-23}}</ref> শীতকালত য'ত উষ্ণতা −১২ °C (১০ °F)তকৈ কম হয়, তেনে ঠাইত পেট্ৰ’ল আৰু E85 বাহন দুয়োটাৰে বাবে ইঞ্জিন হিটাৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাটো বাঞ্ছনীয়।{{cn}} ছুইডেনত ঋতু অনুসৰি একেধৰণৰ হ্ৰাস পোৱা যায়, কিন্তু শীতকালত মিশ্ৰণত ইথানলৰ পৰিমাণ E75 লৈ হ্ৰাস পায়।<ref name="E70"/><ref name="E75">{{cite web|url=http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062351/http://ec.europa.eu/enterprise/automotive/mveg_meetings/subgroup_euro/meeting9/swedish_comments_on_draft_v4.pdf|archive-date=3 October 2008|work=ec.europa.eu|title=Swedish comments on Euro 5/6 comitology version 4, 30&nbsp;May&nbsp;2007: Cold Temperature Tests For Flex Fuel Vehicles|publisher=European Commission|author=Vägverket (Swedish Road Administration)|date=30 May 2007|access-date=23 September 2008}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনসমূহে ই১০০ পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাব পাৰে, যিটো জলীয় ইথানল (৪% পৰ্যন্ত পানীৰ সৈতে), যাৰ ফলত ই৮৫ বাহনৰ তুলনাত বাষ্পৰ চাপ দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ফলত ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স বাহনসমূহ ইঞ্জিনৰ ওচৰতে থকা এটা সৰু গৌণ গেছলিন জলাশয়ৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। শীতৰ ষ্টাৰ্টৰ সময়ত কম উষ্ণতাত আৰম্ভণিৰ সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ বিশুদ্ধ পেট্ৰ’লৰ বেজী দিয়া হয়। এই ব্যৱস্থা বিশেষকৈ ব্ৰাজিলৰ দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়, য’ত শীতকালত উষ্ণতা সাধাৰণতে ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ নামি যায়। ২০০৯ চনত এটা উন্নত ফ্লেক্স ইঞ্জিন প্ৰজন্ম আৰম্ভ কৰা হয় যিয়ে গৌণ গেছ সংৰক্ষণ টেংকৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া কৰে।<ref name="BioEnergia">{{cite journal|url=http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |title=Here comes the 'Flex' vehicles third generation |journal=Revista Brasileira de BioEnergia |date=August 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003062358/http://cenbio.iee.usp.br/download/revista/RBB3.pdf |archive-date=3 October 2008 }} Ano 2, No. 3 (every article is presented in both English and Portuguese)</ref><ref name="Gazeta">{{cite news |url=http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |title=Bosch investe na segunda geração do motor flex |publisher=Gazeta do Povo |author=Agência Estado |date=10 June 2008 |access-date=23 September 2008 |language=pt, en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110180712/http://portal.rpc.com.br/gazetadopovo/economia/conteudo.phtml?tl=1&id=774927&tit= |archive-date=10 January 2009 }}</ref> ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত ফক্সৱেগেন ডো ব্ৰাজিলে পোলো ই-ফ্লেক্স মুকলি কৰে, যিটো শীতল আৰম্ভণিৰ বাবে সহায়ক টেংক নথকা প্ৰথম ব্ৰাজিলৰ ফ্লেক্স ইন্ধন মডেল।<ref name="FlexStart1">{{cite news |url=http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |author=Q. Rodas |publisher=Editora Abril |title=Volkswagen Polo E-Flex |date=March 2009 |access-date=12 March 2003 |language=pt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090307000657/http://quatrorodas.abril.com.br/carros/lancamentos/volkswagen-polo-e-flex-425390.shtml |archive-date=7 March 2009 }}</ref><ref name="FlexStart2">{{cite web|url=http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|archive-url=https://archive.today/20121206040122/http://www.unica.com.br/noticias/show.asp?nwsCode=0548296D-D8CE-4E25-9973-BF18D30BDFFD|url-status=dead|archive-date=6 December 2012|publisher=UNICA|title=Volks lança sistema que elimina tanquinho de gasolina para partida a frio|date=12 March 2009|access-date=12 March 2003|language=pt}}</ref> ===ইন্ধনৰ মিশ্ৰণ=== [[File:Gas x álcool - 70 percent.svg|thumb|upright|right|Hydrated ethanol × [[gasoline type C]] price table for use in Brazil]] [[File:EPA E15 warning label.jpg|thumb|left|EPA's E15 label required to be displayed in all E15 fuel dispensers in the U.S.]] বহু দেশত গাড়ী ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে চলাটো বাধ্যতামূলক। ব্ৰাজিলৰ সকলো লঘু-কামৰ বাহন ২৫% (E25) পৰ্যন্ত ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১৯৯৩ চনৰপৰা ফেডাৰেল আইন অনুসৰি ২২% আৰু ২৫% ইথানলৰ মাজৰ মিশ্ৰণৰ প্ৰয়োজন হয়, ২০১১ চনৰ জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে ২৫% ইথানলৰ প্ৰয়োজন।<ref name=USP>{{cite thesis|url=http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/86/86131/tde-07052008-115336/|author=Julieta Andrea Puerto Rico|title=Programa de Biocombustíveis no Brasil e na Colômbia: uma análise da implantação, resultados e perspectivas|publisher=[[Universidade de São Paulo]]|date=8 May 2008|language=pt|access-date=5 October 2008|doi=10.11606/D.86.2007.tde-07052008-115336|doi-access=free}} PhD Dissertation Thesis, pp. 81–82</ref> আমেৰিকাত সকলো লঘু কামৰ বাহন ১০% (E10) ইথানলৰ মিশ্ৰণেৰে স্বাভাৱিকভাৱে চলিব পৰাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আমেৰিকাত বিক্ৰী হোৱা সকলো গেছলিনৰ ৯০ শতাংশতকৈ অধিক ইথানলৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল।<ref name=RFA2011>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|title=2011 Ethanol Industry Outlook: Building Bridges to a More Sustainable Future|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|year=2011|access-date=30 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928131808/http://www.ethanolrfa.org/page/-/2011%20RFA%20Ethanol%20Industry%20Outlook.pdf?nocdn=1|archive-date=28 September 2011}}''See pages 2–3, 10–11, 19–20, and 26–27''.</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই (EPA) গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা ইথানল(E15) ৰ ১৫% পৰ্যন্ত কেৱল ২০০১ চন বা তাতকৈ নতুন মডেল বৰ্ষৰ গাড়ী আৰু লাইট পিকআপ ট্ৰাকৰ বাবে বিক্ৰী কৰিবলৈ অনুমোদন দিবলৈ ৰেহাই জাৰি কৰে।<ref name=NYT1013>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/10/14/business/energy-environment/14ethanol.html?_r=1&emc=eta1|title=A Bit More Ethanol in the Gas Tank|author=Matthew L. Wald|work=[[The New York Times]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name=USAToday1013>{{cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/10/epa-to-allow-15-ethanol-in-gasoline-up-from-10-now-/1?POE=click-refer|title=EPA allows 15% ethanol in gasoline, but only for late-model cars |author=Fred Meier|work=[[USA Today]]|date=13 October 2010|access-date=14 October 2010}}</ref> ১৯৯৯ চনৰ মডেল বৰ্ষৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বত ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱাসংখ্যক বাহন এনে ইঞ্জিনেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় যিয়ে ০% ইথানলৰপৰা ১০০% ইথানললৈকে যিকোনো ইন্ধনত কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ চলিব পাৰে। বহুতো গাড়ী আৰু লাইট ট্ৰাক (মিনিভেন, এছ ইউ ভি আৰু পিকআপ ট্ৰাক থকা এটা শ্ৰেণী) উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত ৮৫% (E85) পৰ্যন্ত, আৰু ব্ৰাজিলত ১০০% (E100) পৰ্যন্ত ইথানল মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰি নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহন হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। পুৰণি মডেলৰ বছৰবোৰত তেওঁলোকৰ ইঞ্জিন ব্যৱস্থাত ইন্ধনত এলক'হল চেন্সৰ আৰু/বা এক্সজ্যেষ্ঠত অক্সিজেন চেন্সৰ আছিল যিয়ে ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰলৈ ইনপুট প্ৰদান কৰি ইন্ধন ইনজেকচন সামঞ্জস্য কৰি যিকোনো ইন্ধনৰ মিশ্ৰণৰ বাবে ষ্ট'কিঅ'মেট্ৰিক (এক্সজ্যেষ্ঠত কোনো অৱশিষ্ট ইন্ধন বা মুক্ত অক্সিজেন নাই) বায়ু-ইন্ধনৰ অনুপাত লাভ কৰে। নতুন মডেলত এলকহল চেন্সৰ আঁতৰোৱা হৈছে, কম্পিউটাৰে এলকহলৰ পৰিমাণ অনুমান কৰিবলৈ কেৱল অক্সিজেন আৰু বায়ু প্ৰৱাহ চেন্সৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰে। ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ কম্পিউটাৰে জ্বলোৱা ইন্ধনত অধিক শতাংশ এলক’হল থকাৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিলে প্ৰি-ইগনিচন অবিহনে অধিক আউটপুট লাভ কৰিবলৈ ইগনিচনৰ সময় সামঞ্জস্য (অগ্ৰগতি) কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতিৰ বেকআপ উন্নত নক চেন্সৰৰদ্বাৰা কৰা হয় – ইথানল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হওক বা নহওক, বেছিভাগ উচ্চ কাৰ্যক্ষম গেছলিন ইঞ্জিনত ব্যৱহাৰ কৰা হয় – যিয়ে প্ৰি-ইগনিচন আৰু ডিটনেচন ধৰা পেলায়। ২০২১ চনৰ জুন মাহত ভাৰতে ২০% ইথানল মিশ্ৰিত অটো ইন্ধন ৰূপায়ণৰ লক্ষ্য ২০২৫ চনলৈ আগবঢ়াই লৈ যায়। ইন্ধনত ভাৰতৰ ইথানল মিশ্ৰণৰ হাৰ (এই লক্ষ্য পুনৰীক্ষণৰ সময়ত) ৮%, যিটো প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ৫ জুন (বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস)ত প্ৰকাশ কৰা ‘ভাৰতত ইথানল মিশ্ৰণৰ বাবে ৰ’ডমেপ ২০২০-২৫’ৰ ভিত্তিত ২০২২ চনৰ ভিতৰত ১০% লৈ বৃদ্ধি পাব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্প (আই অ’ চি) আৰু হিন্দুস্তান পেট্ৰলিয়াম কৰ্প লিমিটেড (এইচ পি চি এল)ৰ দৰে তেল বিপণন কোম্পানীয়ে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰপৰা ২০% ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন যোগান ধৰিব। ইথানলৰ উদ্বৃত্ত থকা মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যই প্ৰথমে ইথানল ইন্ধন মিশ্ৰণৰ হাৰ অধিক গ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।<ref name="ICIS">{{Cite web|url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2021/06/09/10649792/india-targets-20-ethanol-blended-fuel-by-2025|title=India targets 20% ethanol-blended fuel by 2025|website=ICIS|access-date=2021-06-13}}</ref><ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/editorials/the-importance-of-the-pm-s-ethanol-push-101622987910186.html|title=The importance of the PM's ethanol push|website=Hindustan Times|date=6 June 2021 |access-date=2021-06-13}}</ref> ভাৰতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধনৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ বাহন ৰোল আউটকো অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহৰপৰা অটো নিৰ্মাতাসকলে নতুন বাহনৰ ইথানলৰ সামঞ্জস্য সূচাব লাগিব আৰু ইঞ্জিনসমূহ ২০% ইথানল-মিশ্ৰিত ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ অনুকূলভাৱে ডিজাইন কৰিব লাগিব। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অটো নিৰ্মাতাসকলে ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ আগতে ইথানল মিশ্ৰিত ইন্ধন অনুসৰণকাৰী বাহনৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব।<ref name="ICIS" /> কিন্তু পৰিৱেশবিদসকলে চিন্তিত যে ভাৰতে মিশ্ৰণৰ বাবে ইথানল বৃদ্ধি কৰা লক্ষ্যই পানীৰ সহায়ত বৃদ্ধি পোৱা শস্য যেনে কুঁহিয়াৰ আৰু ধানক প্ৰৰোচিত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰে বাজৰাৰ দৰে কম পানীৰ তীব্ৰতা থকা শস্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়ে, কাৰণ ভাৰত ইতিমধ্যে তীব্ৰ পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে।<ref name="HT" /> ==অন্য ইঞ্জিন সংৰূপসমূহ== ====ED95 ইঞ্জিন==== ১৯৮৯ চনৰ পৰা ছুইডেনত ডিজেল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইথানল ইঞ্জিনো চলি আছে।<ref name="Scania1">[http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf] Scania PRESSInfo, 21 May 2007 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320033944/http://www.scania.com/Images/P07503EN%20New%20ethanol%20engine_tcm10-163550.pdf|date=20 March 2009}}</ref> মূলতঃ চিটি বাছত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু বিতৰণ ট্ৰাক আৰু আৱৰ্জনা সংগ্ৰাহকতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। স্কেনিয়াই নিৰ্মিত ইঞ্জিনসমূহৰ সংকোচন অনুপাত পৰিৱৰ্তিত আৰু ব্যৱহৃত ইন্ধন (ED95 নামেৰে জনাজাত) ৯৩.৬% ইথানল আৰু ৩.৬% ইগনিচন ইম্প্ৰভাৰ আৰু ২.৮% ডিনেচাৰেণ্টৰ মিশ্ৰণ।<ref>{{cite web|url=http://ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|title=Ethanol Producer Magazine – The Latest News and Data About Ethanol Production|publisher=Ethanolproducer.com|access-date=20 January 2015|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504214615/http://www.ethanolproducer.com/article.jsp?article_id=3888|url-status=dead}}</ref> ইগনিচন ইম্প্ৰভাইভাৰে ডিজেল দহন চক্ৰত ইন্ধন জ্বলোৱাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। তাৰ পিছত ইথানলৰ সৈতে ডিজেল নীতিৰ শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰাটোও সম্ভৱ হয়। এই ইঞ্জিনসমূহ যুক্তৰাজ্যত ৰিডিং বাছে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে যদিও এতিয়া বায়’ইথানল ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ====ডুৱেল-ফুৱেল ডাইৰেক্ট-ইনজেকচন==== ২০০৪ চনৰ ''এম আই টি''ৰ এক অধ্যয়ন আৰু ''ছ’চাইটি অৱ অটোমোটিভ ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত গৱেষণা পত্ৰই ইন্ধন ইথানলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰাতকৈ যথেষ্ট বেছি কাৰ্যক্ষমভাৱে শোষণ কৰাৰ পদ্ধতি চিনাক্ত কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে হাইব্ৰিড ইলেক্ট্ৰিকৰ খৰচ-বহনক্ষমতাৰ তুলনাত নিশ্চিত উন্নতি সাধন কৰিবলৈ এলকহলৰ ব্যৱহাৰৰ লাভ উঠাব পৰা সম্ভাৱনা উপস্থাপন কৰে। উন্নতিৰ বাবে বিশুদ্ধ এলকহল (বা এজিঅ'ট্ৰপ বা E85) আৰু গেছলিনৰ দ্বৈত ইন্ধন প্ৰত্যক্ষ-ইনজেকচন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিকোনো অনুপাতত যিকোনো এটাৰ ১০০% পৰ্যন্ত, টাৰ্বোচাৰ্জড, উচ্চ সংকোচন-অনুপাত, সৰু-বিচ্যুতি ইঞ্জিনত যাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা দুগুণ বিচ্যুতি থকা ইঞ্জিনৰ সৈতে একে। প্ৰতিটো ইন্ধন পৃথকে পৃথকে কঢ়িয়াই নিয়া হয়, এলকহলৰ বাবে বহুত সৰু টেংকি থাকে। উচ্চ-সংকোচন (উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে) ইঞ্জিনটো কম শক্তিৰ ক্ৰুজ পৰিস্থিতিত সাধাৰণ গেছলিনেৰে চলি থাকে। ‘নক’ দমন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হ’লেহে চিলিণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ এলকহল ঢালি দিয়া হয় (আৰু একেলগে গেছলিনৰ বেজী কমাই দিয়া হয়) যেনে যথেষ্ট ত্বৰান্বিত কৰাৰ সময়তহে। প্ৰত্যক্ষ চিলিণ্ডাৰ ইনজেকচনে ইথানলৰ ইতিমধ্যে উচ্চ অক্টেন ৰেটিং ফলপ্ৰসূ ১৩০ লৈ বৃদ্ধি কৰে। গেছলিনৰ ব্যৱহাৰ আৰু CO2 নিৰ্গমনৰ গণনা কৰা সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাস ৩০%। গ্ৰাহকৰ খৰচৰ পেবেক সময়ে টাৰ্বো-ডিজেলৰ তুলনাত ৪:১ আৰু হাইব্ৰিডৰ তুলনাত ৫:১ উন্নতি দেখুৱাইছে। পূৰ্ব-মিশ্ৰিত গেছলিনত পানী শোষণৰ সমস্যা (যাৰ ফলত পৰ্যায় পৃথকীকৰণ), একাধিক মিশ্ৰণ অনুপাতৰ যোগানৰ সমস্যা আৰু ঠাণ্ডা বতৰত আৰম্ভ হোৱাৰ সমস্যাও এৰাই চলা হয়।<ref>{{citation |url=http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |title=Direct Injection Ethanol Boosted Gasoline Engines: Biofuel Leveraging for Cost Effective Reduction of Oil Dependence and CO2 Emissions. MIT Report PSFC/JA-06-16 |journal=MIT Energy Initiative |date=20 April 2005 |last1=Cohn |first1=D.R. |last2=Bromberg |first2=L. |last3=Heywood |first3=J.B. |access-date=23 November 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602080432/http://www.psfc.mit.edu/library1/catalog/reports/2000/06ja/06ja016/06ja016_full.pdf |archive-date=2 June 2013 }}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=http://www.sae.org/technical/papers/2000-01-2902 |title=SAE Paper 2001-01-2901 |volume=1 |publisher=Sae.org |date=16 October 2000 |access-date=27 August 2011|doi=10.4271/2000-01-2902 |chapter=A Gasoline Engine Concept for Improved Fuel Economy -The Lean Boost System |series=SAE Technical Paper Series |last1=Stokes |first1=J. |last2=Lake |first2=T. H. |last3=Osborne |first3=R. J. |article-number=2000-01-2902 }}</ref> ====তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি==== ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত জটিল ইঞ্জিন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বৃদ্ধি পোৱা এক্সজষ্ট গেছৰ পুনৰ পৰিবহনে পৰিপাটি ইথানলৰ পৰা E50লৈকে ইন্ধনৰ সৈতে ১৯.৫ সংকোচন অনুপাতৰ অনুমতি দিছিল। ডিজেলৰ তুলনাত প্ৰায় তাপীয় কাৰ্যক্ষমতা লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://archive.epa.gov/otaq/technology/web/pdf/epa-fev-isaf-no55.pdf|title=Economical, High-Efficiency Engine Technologies for Alcohol Fuels|author1=M. Brusstar |author2=M. Bakenhus | publisher=U.S. Environmental Protection Agency|access-date=2022-12-05}}</ref> ইয়াৰ ফলত পৰিপাটি ইথানল বাহনৰ ইন্ধন অৰ্থনীতি জ্বলি থকা গেছলিনৰ সৈতে প্ৰায় একে হ’ব। ====ইথানল সংস্কাৰকৰে চালিত ইন্ধন কোষ==== ২০১৬ চনৰ জুন মাহত নিছানে হাইড্ৰজেনৰ পৰিৱৰ্তে ইথানলৰ দ্বাৰা চালিত ''ইথানল চালিত ইন্ধন কোষ''ৰ বাহন নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, যিটো আন গাড়ী নিৰ্মাতা কোম্পানীসমূহে ইন্ধন কোষ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকীকৰণ কৰা ইন্ধন, যেনে হুণ্ডাই টাচন এফচিইভি, টয়োটা মিৰাই, আৰু হোণ্ডা এফচিএক্স ক্লেৰিটি। এই কাৰিকৰী পদ্ধতিৰ মূল সুবিধাটো হ'ল উচ্চ চাপত হাইড্ৰ'জেন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাতকৈ ইন্ধন যোগানৰ আন্তঃগাঁথনি স্থাপন কৰাটো সস্তা আৰু সহজ হ'ব, কাৰণ প্ৰতিটো হাইড্ৰ'জেন ইন্ধন কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ লাখৰ পৰা ২০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ খৰচ হয়।<ref name=NissanEthanol/> নিছানে এনে এটা প্ৰযুক্তি সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে যিয়ে তৰল ইথানল ইন্ধনক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখনৰ ভিতৰতে হাইড্ৰজেন উৎপাদন কৰে। এই প্ৰযুক্তিয়ে তাপৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইথানলক হাইড্ৰজেনলৈ সংস্কাৰ কৰি কঠিন অক্সাইড ইন্ধন কোষ (SOFC) নামেৰে জনাজাত বস্তুটোক খাদ্য যোগান ধৰে। ইন্ধন কোষে চকা চলোৱা বৈদ্যুতিক মটৰলৈ শক্তি যোগান ধৰিবলৈ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে, বেটাৰীৰ জৰিয়তে যিয়ে শীৰ্ষ শক্তিৰ চাহিদা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু পুনৰুত্পাদিত শক্তি সংৰক্ষণ কৰে। বাহনখনত পানী আৰু ইথানলৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এটা টেংক থাকিব, যিটো অনব’ৰ্ড ৰিফৰ্মাৰত ভৰোৱা হয় যিয়ে ইয়াক বিশুদ্ধ হাইড্ৰ’জেন আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইডত বিভক্ত কৰে। নিছানৰ মতে, এই তৰল ইন্ধন ৫৫:৪৫ অনুপাতত ইথানল-পানীৰ মিশ্ৰণ হ’ব পাৰে। নিছানে ২০২০ চনৰ ভিতৰত নিজৰ প্ৰযুক্তি বাণিজ্যিকীকৰণ কৰাৰ আশা কৰিছে।<ref name=NissanEthanol>{{cite news| url=http://www.greencarreports.com/news/1104467_nissan-takes-a-different-approach-to-fuel-cells-ethanol | title=Nissan takes a different approach to fuel cells: ethanol | first=John | last=Voelcker | work=Green Car Reports| date=2016-06-14| access-date=2016-06-16}}</ref>{{Update|date=October 2025|reason=That was nine years ago}} ==দেশে দেশে উংপাদন== ২০১১ চনত বিশ্বৰ শীৰ্ষ ইথানল ইন্ধন উৎপাদক দেশ আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যাৰ উৎপাদন ১৩.৯×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৫.৩×১০১০ লিটাৰ; ১.১৬×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) আৰু ব্ৰাজিলত ৫.৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (২.১×১০১০ লিটাৰ; ৪.৭×১০৯ ইম্পেৰিয়েল গেলন), একেলগে ২২.৩৬×১০৯ ইউ.এছ. গেলন (৮.৪৬×১০১০ লিটাৰ; ১.৮৬২×১০১০ ইম্পেৰিয়েল গেলন) উৎপাদনৰ ৮৭.১%।<ref name=RFAOutlook2012/> শক্তিশালী প্ৰৰোচনাৰ লগতে অন্যান্য উদ্যোগ উন্নয়নৰ পদক্ষেপে জাৰ্মানী, স্পেইন, ফ্ৰান্স, ছুইডেন, চীন, থাইলেণ্ড, কানাডা, কলম্বিয়া, ভাৰত, অষ্ট্ৰেলিয়া, আৰু কিছুমান মধ্য আমেৰিকাৰ দেশত নৱজাত ইথানল উদ্যোগৰ জন্ম দিছে। {|class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="7" style="text-align:center; background:#abcdef;"|দেশ অনুসৰি বাৰ্ষিক ইন্ধন ইথানল উৎপাদন <br/>(2007–2011)<ref name=RFAOutlook2012>{{cite web|url=http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|title=Accelerating Industry Innovation – 2012 Ethanol Industry Outlook|author=Renewable Fuels Association|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|date=6 March 2012|access-date=18 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514044111/http://ethanolrfa.3cdn.net/d4ad995ffb7ae8fbfe_1vm62ypzd.pdf|archive-date=14 May 2012|url-status=dead}} ''See pp. 3, 8, 10 22 and 23''.</ref><ref name=RFAProd2010>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics#E|title=Industry Statistics: 2010 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|author=F.O. Lichts|access-date=30 April 2011|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002634/http://www.ethanolrfa.org/pages/statistics/#E|url-status=dead}}</ref><ref name=RFAstats2009>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |title=2009 Global Ethanol Production (Million Gallons) |publisher=[[F.O. Licht]], cited in [[Renewable Fuels Association]], Ethanol Industry Overlook 2010, pp. 2 and 22 |year=2010 |access-date=12 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718131036/http://www.ethanolrfa.org/page/-/objects/pdf/outlook/RFAoutlook2010_fin.pdf?nocdn=1 |archive-date=18 July 2011 }}</ref><ref name=RFAstats2008>{{cite web|url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/|archive-date=8 April 2008|title=2007 and 2008 World Fuel Ethanol Production|publisher=[[Renewable Fuels Association]]|access-date=17 April 2010|author=F.O. Licht}}</ref> <br /> Top 10 countries/regional blocks <br /><small>(millions of U.S. liquid gallons per year)</small> |- style="background:#abcdef; text-align:center;" |World <br />rank||Country/region||2011||2010||2009||2008||2007 |- style="text-align:center;" |1||align="left"|{{flagu|United States}}||13,900.00 ||13,231.00||10,938.00||9,235.00||6,485.00 |- style="text-align:center;" |2||align="left"|{{flagu|Brazil}}||5,573.24 ||6,921.54||6,577.89 ||6,472.20||5,019.20 |- style="text-align:center;" |3||align="left"|{{flagu|EU}}||1,199.31 ||1,176.88||1,039.52 ||733.60||570.30 |- style="text-align:center;" |4||align="left"|{{flagu|China}}||554.76 ||541.55||541.55 ||501.90||486.00 |- style="text-align:center;" |5||align="left"|{{flagu|Thailand}}|| || ||435.20||89.80||79.20 |- style="text-align:center;" |6||align="left"|{{flagu|Canada}}||462.30 ||356.63||290.59 ||237.70||211.30 |- style="text-align:center;" |7||align="left"|{{flagu|India}}|| || ||91.67 ||66.00||52.80 |- style="text-align:center;" |8||align="left"|{{flagu|Colombia}}|| || || 83.21||79.30||74.90 |- style="text-align:center;" |9||align="left"|{{flagu|Australia}}||87.20 ||66.04 ||56.80||26.40 ||26.40 |- style="text-align:center;" |10||align="left"|Other|| || ||247.27|| || |- style="background:#abcdef;" | ||World Total||22,356.09 ||22,946.87 ||19,534.99||17,335.20||13,101.70 |} ===ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচী=== ১৯৭০ চনৰ পৰা ব্ৰাজিলত ইথানল ইন্ধনৰ কাৰ্যসূচী চলি আহিছে যাৰ ফলত দেশখনে ইথানল উৎপাদনকাৰী বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দেশ (আমেৰিকাৰ পিছত) আৰু বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="RFA1E">{{cite web |title=Industry Statistics: Annual World Ethanol Production by Country |url=http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408091334/http://www.ethanolrfa.org/industry/statistics/#E <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=8 April 2008 |access-date=2 May 2008 |publisher=Renewable Fuels Association}}</ref> ব্ৰাজিলৰ ইথানল ইন্ধন কাৰ্যসূচীত আধুনিক সঁজুলি আৰু সস্তীয়া কুঁহিয়াৰক ফিডষ্টক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ অৱশিষ্ট আৱৰ্জনা (বাগাছ) তাপ আৰু শক্তি উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="MLA_2004">{{cite web |author1=M. Macedo Isaias |author2=Lima Verde Leal |author3=J. Azevedo Ramos da Silva |year=2004 |title=Assessment of greenhouse gas emissions in the production and use of fuel ethanol in Brazil |url=http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051443/http://www.eners.ch/plateforme/medias/macedo_2004.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=9 May 2008 |publisher=Secretariat of the Environment, Government of the State of São Paulo}}</ref> ব্ৰাজিলত এতিয়া বিশুদ্ধ গেছলিনেৰে চলা লঘু বাহন নাই।<ref name="Wilson2">{{cite web |date=April 2007 |editor=Daniel Budny and Paulo Sotero |title=Brazil Institute Special Report: The Global Dynamics of Biofuels |url=http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528051442/http://www.wilsoncenter.org/topics/pubs/Brazil_SR_e3.pdf |archive-date=28 May 2008 |access-date=3 May 2008 |publisher=Brazil Institute of the Woodrow Wilson Center}}</ref> ==পৰিৱেশ== ===শক্তিৰ ভাৰসাম্য=== <div style="float: right; margin-left: 10px"> {|class="wikitable" |+ Energy balance<ref name=bourne>{{cite web|url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303013442/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/10/biofuels/biofuels-text|url-status=dead|archive-date=3 March 2008|title=Biofuels| author=Joel K. Bourne Jr. |publisher=Ngm.nationalgeographic.vom|access-date=20 January 2015}}</ref> ! style="background:#f3d161;"|Country ! style="background:#f3d161;"|Type ! style="background:#f3d161;"|Energy balance |- |United States||Corn ethanol||1.3 |- |Germany||Biodiesel||2.5 |- |Brazil||Sugarcane ethanol||8 |- |United States||Cellulosic ethanol^†||2–36^†† |} † পৰীক্ষামূলক, বাণিজ্যিক উৎপাদনত নহয় †† উৎপাদন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি </div> সকলো জৈৱবস্তুৱে অন্ততঃ এনে কিছুমান পদক্ষেপৰ মাজেৰে পাৰ হয়, যেনে ইয়াক ডাঙৰ কৰা, সংগ্ৰহ কৰা, শুকুৱাই লোৱা, কিন্বন কৰা, ডিষ্টিল কৰা আৰু জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন। এই সকলোবোৰ পদক্ষেপৰ বাবে সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰয়োজন। ফলত উৎপাদিত ইথানল ইন্ধন জ্বলাই মুক্ত হোৱা শক্তিৰ তুলনাত প্ৰক্ৰিয়াটোত শক্তিৰ মুঠ পৰিমাণক শক্তিৰ ভাৰসাম্য (বা "বিনিয়োজিত শক্তিৰ ওপৰত ঘূৰাই পোৱা শক্তি") বুলি জনা যায়। ২০০৭ চনৰ নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিক<ref name=bourne/> ৰ প্ৰতিৱেদনত সংকলিত পৰিসংখ্যায় আমেৰিকাত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে সামান্য ফলাফলৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে: উৎপন্ন হোৱা ইথানলৰপৰা ১.৩ শক্তি একক সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এটা এককৰ প্ৰয়োজন হয়। ব্ৰাজিলত উৎপাদিত কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ বাবে শক্তিৰ ভাৰসাম্য অধিক অনুকূল, ইথানলৰপৰা ৮ শক্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ জীৱাশ্ম-ইন্ধন শক্তিৰ এক ইউনিটৰ প্ৰয়োজন হয়। শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ অনুমান সহজে প্ৰস্তুত কৰা নহয়, সেয়েহে এনে বহুতো প্ৰতিৱেদন সৃষ্টি কৰা হৈছে যিবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা পৃথক সমীক্ষাত ৰিপ'ৰ্ট কৰা হৈছে যে উৎপাদনশীলভাৱে বৃদ্ধি পাবলৈ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ প্ৰয়োজনীয় কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদনে ব্যয় কৰা প্ৰতিটো এককৰ বাবে ৮ৰপৰা ৯ ইউনিট শক্তি ঘূৰাই দিয়ে, যিটো কুঁহিয়াৰৰ তুলনাত, যিয়ে ব্যয় কৰা শক্তিৰ প্ৰতিটো এককৰ বাবে মাত্ৰ প্ৰায় ১.৩৪ ইউনিট ইন্ধন শক্তি ঘূৰাই দিয়ে।<ref name="BIOFUELS">[http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908130551/http://www.iea.org/textbase/nppdf/free/2004/biofuels2004.pdf|date=8 September 2015}}</ref> কুঁহিয়াৰৰপৰা ইথানল উৎপাদন কৰিলে গেছলিন উৎপাদনতকৈ বহু কম পেট্ৰলিয়াম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="UCB">{{cite web|url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/26_ethanol.shtml|title=01.26.2006 – Ethanol can replace gasoline with significant energy savings, comparable impact on greenhouse gases|publisher=Berkeley.edu|access-date=20 January 2015}}</ref> কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নামৰ সেউজ গৃহ গেছ কিন্বন আৰু দহনৰ সময়ত নিৰ্গত হয়। জৈৱবস্তু উৎপাদন কৰিবলৈ উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড অধিক গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত এইটো বাতিল কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |title=oregon.gov, biomass forum |publisher=Oregon.gov |date=27 March 2009 |access-date=27 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828095351/http://www.oregon.gov/ENERGY/RENEW/Biomass/forum.shtml |archive-date=28 August 2011 }}</ref> কিছুমান বিশেষ পদ্ধতিৰে উৎপাদিত হ’লে ইথানলে গেছলিনতকৈ কম সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/58.pdf|title=Effects of Fuel Ethanol Use on Fuel-Cycle Energy and Greenhouse Gas Emissions|access-date=7 July 2009|publisher=Argonne National Laboratory|author1=M. Wang |author2=C. Saricks |author3=D. Santini }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transportation.anl.gov/pdfs/TA/271.pdf|author=M. Wang|access-date=7 July 2009|title=Energy and Greenhouse Gas Emissions Effects of Fuel Ethanol}}</ref> ===বায়ু প্ৰদূষণ=== প্ৰচলিত সীহবিহীন গেছলিনৰ তুলনাত ইথানল হৈছে কণামুক্ত জ্বলন্ত ইন্ধনৰ উৎস যিয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে দহন কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, কাৰ্বন মনোক্সাইড, পানী আৰু এচিটালডিহাইড গঠন কৰে। স্বচ্ছ বায়ু আইন অনুসৰি আমেৰিকাত কাৰ্বন মনোক্সাইডৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ অক্সিজেনেট সংযোজন কৰিব লাগিব। বৰ্তমান ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ দূষণৰ বাবে যোগকৰণ এমটিবিই পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰা হৈছে, সেয়েহে ইথানল এক আকৰ্ষণীয় বিকল্প যোগকৰণত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমানৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ ভিতৰত এমোনিয়াৰ দৰে বৃহৎ পুষ্টিকৰ সাৰ নিৰ্মাতা কোম্পানীটোৰ পৰা হোৱা বায়ু প্ৰদূষণ। আমেৰিকাৰ লছ এঞ্জেলছত গেছলিনৰ তুলনাত বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা ৯% বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে: এটা অতি বৃহৎ, চহৰীয়া, গাড়ীভিত্তিক মহানগৰ যিখন আটাইতকৈ বেয়া পৰিস্থিতি।<ref name="stanfordpollutionstudy">{{cite news|work=San Francisco Chronicle|date=18 April 2007|url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|title=Study warns of health risk from ethanol|access-date=7 July 2009|first=Keay|last=Davidson|archive-date=16 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085505/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/04/18/MNG7EPAN601.DTL|url-status=dead}}</ref> অ’জনৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত ফ’ট’কেমিকেল ধোঁৱা বৃদ্ধি পায় আৰু হাঁপানীৰ দৰে চিকিৎসাজনিত সমস্যা আৰু অধিক ভয়াৱহ হয়।<ref>{{cite web|url=http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20081027033132/http://pubs.acs.org/subscribe/journals/esthag-w/2007/apr/science/ee_ethanol.html|url-status=dead|archive-date=27 October 2008|title=Clearing the air on ethanol|date=18 April 2007|publisher=Environmental Science & Technology|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pubs.acs.org/cgi-bin/sample.cgi/esthag/asap/html/es062085v.html |title=Effects of Ethanol (E85) vs. Gasoline Vehicles on Cancer and Mortality in the United States|author=M. Z. Jacobson|date=14 March 2007|publisher=ACS Publications|access-date=14 January 2008}}</ref> ব্ৰাজিলে যথেষ্ট পৰিমাণৰ ইথানল জৈৱ ইন্ধন জ্বলায়। ব্ৰাজিলৰ চাও পাওলোত পৰিৱেশৰ বায়ুৰ ওপৰত গেছ ক্ৰমেট’গ্ৰাফ অধ্যয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইথানল ইন্ধন জ্বলোৱা জাপানৰ ওছাকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰাজিলত বায়ুমণ্ডলীয় ফৰ্মেলডিহাইড ১৬০% বেছি আছিল আৰু এচিটালডিহাইড ২৬০% বেছি আছিল।<ref>{{Cite journal | url=https://www.researchgate.net/publication/240399720 | doi=10.1016/S1352-2310(01)00136-4| title=Atmospheric alcohols and aldehydes concentrations measured in Osaka, Japan and in Sao Paulo, Brazil| journal=Atmospheric Environment| volume=35| issue=18| pages=3075–3083| year=2001| last1=Nguyen| first1=H.| bibcode=2001AtmEn..35.3075N}}</ref>{{update |2016|9|14}} ===কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড=== [[File:BioEthanolFootprint.jpg|right|thumb|350px|আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু ব্ৰিটেইনত জ্বলোৱা কুঁহিয়াৰ বায়’ইথানলৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ গণনা<ref name="UKRTFO"/>]] [[File:BioethanolsCountryOfOrigin.jpg|right|thumb|350px|বায়’ইথানল আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ কাৰ্বনৰ তীব্ৰতাৰ বাবে ব্ৰিটেইনৰ পৰিসংখ্যাৰ গ্ৰাফ। এই গ্ৰাফটোৱে ধৰি লৈছে যে সকলো বায়’ইথানল নিজৰ উৎপন্ন হোৱা দেশত জ্বলাই দিয়া হয় আৰু পূৰ্বতে থকা শস্যৰ ভূমি ব্যৱহাৰ কৰি খাদ্য সামগ্ৰীৰ খেতি কৰা হয়।<ref name="UKRTFO"/>]] বায়’ইথানল নিৰ্মাণত হুবহু কিমান কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড উৎপন্ন হয় তাৰ গণনা কৰাটো এটা জটিল আৰু অনিয়মিত প্ৰক্ৰিয়া, আৰু ই ইথানল উৎপাদন কৰা পদ্ধতি আৰু গণনাত কৰা অনুমানৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এটা গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব লাগে: *ফিডষ্টক খেতিৰ খৰচ *ফিডষ্টক কাৰখানালৈ লৈ যোৱাৰ খৰচ *ফিডষ্টকক বায়’ইথানললৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ খৰচ এনে গণনাই তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ বিবেচনা কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে: *ইন্ধনৰ ফিডষ্টক খেতি কৰা অঞ্চলৰ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ খৰচ। *কাৰখানাৰ পৰা ব্যৱহাৰৰ স্থানলৈ বায়’ইথানলৰ পৰিবহণৰ খৰচ *মানক গেছলিনৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ কাৰ্যক্ষমতা *ব্ৰাছ পাইপত উৎপন্ন হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰিমাণ। *উপযোগী দ্বি-উৎপাদন, যেনে গৰু-ম’হৰ খাদ্য বা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ফলত হোৱা লাভ। সোঁফালে থকা গ্ৰাফটোৱে নবীকৰণযোগ্য পৰিবহণ ইন্ধনৰ বাধ্যবাধকতাৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰিটেইন চৰকাৰে গণনা কৰা পৰিসংখ্যা দেখুৱাইছে।<ref name=UKRTFO>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20161124161624/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/environment/rtfo/govrecrfa.pdf |archive-date=24 November 2016 |title=Part One |access-date=27 August 2011 |url-status=dead }}</ref> কুঁহিয়াৰৰ ইথানলৰ পৰা GHG ৰ হ্ৰাস ৭.৪% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকৰ এটা অভাৰভিউ প্ৰবন্ধ (২০০৭)<ref name=bourne/> ত গেছলিনৰ তুলনাত কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰত CO2 নিৰ্গমন ২২% কম আৰু বেতৰ ইথানলৰ বাবে ৫৬% হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিসংখ্যা উল্লেখ কৰা হৈছে। গাড়ী নিৰ্মাতা ফৰ্ডে তেওঁলোকৰ নমনীয় ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ এখনৰ পেট্ৰ’লৰ তুলনাত বায়’ইথানলৰ দ্বাৰা CO2 নিৰ্গমন ৭০% হ্ৰাস পোৱাৰ কথা জনাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128055459/http://www.eubia.org/fileadmin/template/main/res/pics/projects/RESTMAC_-_Bioethanol_Production___Use.pdf|archive-date=28 November 2007|title=Bioethanol Production and Use Creating Markets for Renewable Energy Technologies|work=eubia.org|publisher= EU, RES Technology Marketing Campaign, European Biomass Industry Association EUBIA|year= 2007}}</ref> এটা অতিৰিক্ত জটিলতা হ’ল উৎপাদনত নতুন মাটি খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়<ref name=autogenerated2>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/science/earth/08wbiofuels.html?em&ex=1202792400&en=b90a6c6cca379cde&ei=5087%0A|title=Biofuels Deemed a Greenhouse Threat|newspaper=[[The New York Times]]|date=8 February 2008 |access-date=20 January 2015|last1=Rosenthal |first1=Elisabeth }}</ref> যিয়ে এবাৰতে GHG মুক্ত কৰে যিটো সমতা স্থাপন কৰিবলৈ GHG নিৰ্গমনৰ উৎপাদন হ্ৰাসৰ দশক বা শতিকা সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{cite journal|title=Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt|author=Joseph Fargione|doi=10.1126/science.1152747|pmid=18258862|volume=319|issue=5867|journal=Science|pages=1235–1238|date=2008-02-29|bibcode=2008Sci...319.1235F|s2cid=206510225}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ঘাঁহৰ মাটিক ইথানলৰ বাবে কুঁহিয়াৰ উৎপাদনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক খেতিৰ পৰা মুক্ত হোৱা GHG পূৰণ কৰিবলৈ বাৰ্ষিক প্ৰায় এশ বছৰৰ সঞ্চয়ৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name=autogenerated2 /> ===ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন=== কৃষিজাত এলক’হলৰ বাবে বৃহৎ পৰিসৰৰ খেতিৰ প্ৰয়োজন। এটা অনুমান অনুসৰি যদি আমেৰিকাত উৎপাদিত সকলো কুঁহিয়াৰ ইথানল তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেন্তে ই বৰ্তমানৰ আমেৰিকাৰ গেছলিন ব্যৱহাৰৰ ১২% স্থানচ্যুত কৰিব।<ref name="cornundrum">{{cite web|url=http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070922221657/http://www1.umn.edu/umnnews/Feature_Stories/Ethanol_fuel_presents_a_cornundrum.html|archive-date=2007-09-22|title=Ethanol fuel presents a corn-undrum|author=D. Morrison|date=18 September 2006|publisher=University of Minnesota|access-date=14 January 2008}}</ref> ইথানল উৎপাদনৰ বাবে মাটি বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা আহৰণ কৰা হয় বুলি দাবী কৰা হৈছে, আনহাতে আন কিছুমানে লক্ষ্য কৰিছে যে বৰ্তমান বনাঞ্চল সমৰ্থন কৰা অঞ্চলসমূহ সাধাৰণতে শস্য খেতিৰ বাবে উপযোগী নহয়।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6718155.stm|title=Lula calls for ethanol investment|date=4 June 2007|publisher=BBC|access-date=14 January 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna17500316|title=Brazil's ethanol push could eat away at Amazon|date=7 March 2007|agency=Associated Press|access-date=14 January 2008}}</ref> যিকোনো ক্ষেত্ৰতে খেতিৰ লগত জৈৱিক পদাৰ্থ হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পোৱা,<ref>Kononova, M. M. ''Soil Organic Matter, Its Nature, Its role in Soil Formation and in Soil Fertility'', 1961</ref> পানীৰ উপলভ্যতা আৰু গুণগত মান হ্ৰাস পোৱা, কীটনাশক আৰু সাৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি হোৱা আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ সম্ভাৱ্য স্থানচ্যুতি আদি জড়িত থাকিব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080329113658/http://actetsme.info/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=178&Itemid=2 |archive-date=29 March 2008 |title=Biofuels: An advisable strategy?|author=D. Russi|url-status=usurped |date=7 March 2007}}</ref> নতুন প্ৰযুক্তিয়ে কৃষক আৰু প্ৰচেছৰক কম ইনপুট ব্যৱহাৰ কৰি একে উৎপাদন ক্ৰমান্বয়ে উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।<ref name="cornundrum"/> চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন হৈছে এক নতুন পদ্ধতি যিয়ে ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু আনুষংগিক উদ্বেগসমূহ লাঘৱ কৰিব পাৰে। খাদ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা বনাম ইন্ধনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত সংঘাত কম কৰাৰ প্ৰয়াসত যিকোনো উদ্ভিদৰ পদাৰ্থৰপৰা চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদন কৰিব পাৰি, যাৰ ফলত উৎপাদন দুগুণ হ’ব পাৰে। ঘেঁহু আৰু অন্যান্য শস্য পিহি লোৱাৰপৰা কেৱল ষ্টাৰচৰ উপ-উৎপাদন ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে চেলুল’জিক ইথানল উৎপাদনে গ্লুটেনকে ধৰি সকলো উদ্ভিদ সামগ্ৰীৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰে। এই পদ্ধতিৰ কাৰ্বন ফুটপ্ৰিণ্ট কম হ’ব কাৰণ ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীৰ অধিক উৎপাদনৰ বাবে শক্তি-নিবিড় সাৰ আৰু ভেঁকুৰনাশকৰ পৰিমাণ একেই থাকে। চেলুল'জিক ইথানল উৎপাদনৰ প্ৰযুক্তি বৰ্তমান বাণিজ্যিকীকৰণৰ পৰ্যায়ত আছে।<ref name=autogenerated5>{{cite web |url=http://bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |title=Industrial & Environmental |publisher=Bio.org |access-date=20 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060212025744/http://www.bio.org/ind/biofuel/CellulosicEthanolIssueBrief.pdf |archive-date=12 February 2006 }}</ref><ref name=autogenerated1 /> ===ইথানলৰ পৰিৱৰ্তে বিদ্যুতৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰা=== ২০০৯ চনৰ মে' মাহত বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এক বিশ্লেষণ অনুসৰি বৈদ্যুতিক বাহন চাৰ্জিঙৰ বাবে জৈৱবস্তুক বিদ্যুৎলৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো ইথানল ইন্ধন উৎপাদনৰ বাবে জৈৱবস্তু ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ অধিক "জলবায়ু-বন্ধুত্বপূৰ্ণ" পৰিবহণ বিকল্প হ'ব পাৰে।<ref>Greater Transportation Energy and GHG Offsets from Bioelectricity Than Ethanol Campbell, et al. Science 22 May 2009: 1055–1057. DOI:10.1126/science.1168885</ref> গৱেষকসকলে চেলুল'জিক ইথানল আৰু উন্নত বাহনৰ বেটাৰী দুয়োটাতে অধিক খৰচ-বহনক্ষম উন্নয়নৰ সন্ধান অব্যাহত ৰাখিছে।<ref>Block, Ben, "Study: biofuels more efficient as electricity source. (EYE ON EARTH)(Brief article)" World Watch 22.</ref> ===ইথানল নিৰ্গমনত স্বাস্থ্য ব্যয়=== আমেৰিকাত উৎপাদিত আৰু দহন কৰা প্ৰতি বিলিয়ন ইথানল সমতুল্য গেলন ইন্ধনৰ বাবে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্বাস্থ্যৰ সংযুক্ত খৰচ গেছলিনৰ বাবে ৪৬৯ মিলিয়ন ডলাৰ, জৈৱ শোধনাগাৰৰ তাপৰ উৎস (প্ৰাকৃতিক গেছ, কৰ্ণ ষ্ট’ভাৰ বা কয়লা) আৰু প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰ্ণ ইথানলৰ বাবে ৪৭২–৯৫২ মিলিয়ন ডলাৰ, কিন্তু নিৰ্ভৰ কৰি চেলুল’জিক ইথানলৰ বাবে মাত্ৰ ১২৩–২০৮ মিলিয়ন ডলাৰ ফিডষ্টক (প্ৰেৰি বায়'মাছ, মিছকেন্থাছ, কৰ্ণ ষ্ট'ভাৰ বা চুইচগ্ৰাছ)।<ref>Hill, Jason, Stephen Polasky, Erik Nelson, David Tilman, Hong Huo, Lindsay Ludwig, James Neumann, Haochi Zheng, and Diego Bonta. "Climate change and health costs of air emissions from biofuels and gasoline. (SUSTAINABILITY SCIENCE)(Author abstract)." Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 106.6 (10 February 2009): 2077(6). Expanded Academic ASAP. Gale. BENTLEY UPPER SCHOOL LIBRARY (BAISL). 6 October 2009</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইন্ধন]] 3yplz6p55xiyzxhristhz5j3x3z2nm2 0 137746 615627 615461 2026-07-04T04:30:29Z হানিফ আলী 19725 সাঁচ যোগ 615627 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=বিন্নাকান্দি |type=SLA |constituency_no=৬২ |map_image=Binnakandi Assembly constituency map.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[নামনি অসম]] |loksabha_cons=[[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] |district=[[হোজাই জিলা|হোজাই]] |established=২০২৩ |reservation=নাই |mla=[[বদৰুদ্দিন আজমল]] |incumbent_image=File:Shri M. Badruddin Ajmal 2016.jpg |party={{Party index link|All India United Democratic Front}} |alliance= |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''বিন্নাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Binnakandi Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াত হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দল |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] ![[বদৰুদ্দিন আজমল]] ![[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] দলৰ প্ৰধান মৌলানা বদৰুদ্দিন আজমলে এই সমষ্টিৰ পৰা প্ৰথম বিধায়ক হিচাপে বিজয় সাব্যস্ত কৰে। নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বিন্নাকান্দি<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0362 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0362.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=[[বদৰুদ্দিন আজমল]]|votes=119,721|percentage=50.54|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Assam Jatiya Parishad|candidate=ৰেজাউল কৰিম চৌধুৰী|votes=84,341|percentage=35.60|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Asom Gana Parishad|candidate=চাহাবুদ্দিন মজুমদাৰ|votes=20,955|percentage=8.85|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=মহম্মদ কবিৰ আহমেদ|votes=2,264|percentage=0.96|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=ফৰিজ উদ্দিন|votes=1,543|percentage=0.65|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=চামচুল হক লস্কৰ|votes=1,514|percentage=0.64|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=আব্দুল হান্নান|votes=1,369|percentage=0.58|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,023|percentage=0.85|change=}} {{Election box majority|votes=35,380|percentage=14.94|change=}} {{Election box turnout|votes=2,36,890|percentage=87.79|change=}} {{Election box new seat win|party=All India United Democratic Front|winner=সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] {{Assembly constituencies of Assam}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} r9jr441b8053hzaqyg2dhoxh6ktvwd0 615628 615627 2026-07-04T04:33:11Z হানিফ আলী 19725 +[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]]; +[[শ্ৰেণী:হোজাই জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]]+ 615628 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=বিন্নাকান্দি |type=SLA |constituency_no=৬২ |map_image=Binnakandi Assembly constituency map.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[নামনি অসম]] |loksabha_cons=[[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] |district=[[হোজাই জিলা|হোজাই]] |established=২০২৩ |reservation=নাই |mla=[[বদৰুদ্দিন আজমল]] |incumbent_image=File:Shri M. Badruddin Ajmal 2016.jpg |party={{Party index link|All India United Democratic Front}} |alliance= |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''বিন্নাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Binnakandi Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াত হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দল |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] ![[বদৰুদ্দিন আজমল]] ![[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] দলৰ প্ৰধান মৌলানা বদৰুদ্দিন আজমলে এই সমষ্টিৰ পৰা প্ৰথম বিধায়ক হিচাপে বিজয় সাব্যস্ত কৰে। নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বিন্নাকান্দি<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0362 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0362.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=[[বদৰুদ্দিন আজমল]]|votes=119,721|percentage=50.54|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Assam Jatiya Parishad|candidate=ৰেজাউল কৰিম চৌধুৰী|votes=84,341|percentage=35.60|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Asom Gana Parishad|candidate=চাহাবুদ্দিন মজুমদাৰ|votes=20,955|percentage=8.85|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=মহম্মদ কবিৰ আহমেদ|votes=2,264|percentage=0.96|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=ফৰিজ উদ্দিন|votes=1,543|percentage=0.65|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=চামচুল হক লস্কৰ|votes=1,514|percentage=0.64|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=আব্দুল হান্নান|votes=1,369|percentage=0.58|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,023|percentage=0.85|change=}} {{Election box majority|votes=35,380|percentage=14.94|change=}} {{Election box turnout|votes=2,36,890|percentage=87.79|change=}} {{Election box new seat win|party=All India United Democratic Front|winner=সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] {{Assembly constituencies of Assam}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:হোজাই জিলা]] 7vsnyy0vc8ud31lk8emuwp52b9dmi8a 0 137748 615620 615481 2026-07-04T03:27:41Z ManjurKhan 18997 /* নিৰ্বাচনী ফলাফল */ বানান শুধৰণি 615620 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = হোজাই | type = SLA | constituency_no = ৬৩ | map_image = Hojai Assembly constituency map 2023.svg | map_caption = হোজাই জিলাৰ ভিতৰত ৬৩-হোজাই | state = [[অসম]] | division = [[মধ্য অসম সংমণ্ডল|মধ্য অসম]] | loksabha_cons = [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] | district = [[হোজাই জিলা|হোজাই]] | established = ১৯৬৭ | reservation = নাই | mla = শিলাদিত্য দেৱ | party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] | alliance = [[ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মিত্ৰজোঁট|এনডিএ]] | latest_election_year = [[২০২৬ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] | electors = ২৫১,৮১৮ }} '''হোজাই বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Hojai Assembly constituency) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ]] [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৬৭ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত (পূৰ্বতে ই নগাওঁ লোকসভা সমষ্টিৰ অংশ আছিল)। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দল |- | style="background-color: {{party color|Swatantra Party}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !আৰ. আহমেদ ![[Swatantra Party|স্বতন্ত্ৰ পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !ইদ্ৰিছ আলী ফকীৰ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !সাধন ৰঞ্জন সৰকাৰ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] ! rowspan="3" |অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ ! rowspan="3" |[[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !ড° আদিত্য লাংথাচা ![[All India United Democratic Front|সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] !শিলাদিত্য দেৱ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০ can১]] !ৰামকৃষ্ণ ঘোষ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] !শিলাদিত্য দেৱ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] দলৰ প্ৰাৰ্থী শিলাদিত্য দেৱে বিজয় সাব্যস্ত কৰি হোজাই সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin | title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0363 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0363.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = শিলাদিত্য দেৱ | votes = 144,361 | percentage = 64.24 | change = +7.60 }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = ঝিল্লী চৌধুৰী | votes = 77,660 | percentage = 34.56 | change = -6.87 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 2,684 | percentage = 1.19 | change = +0.41 }} {{Election box majority | votes = 66,701 | percentage = 29.68 | change = +14.35 }} {{Election box turnout | votes = 2,24,705 | percentage = 89.23 | change = +5.99 }} {{Election box hold with party link | party = Bharatiya Janata Party | winner = | swing = }} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত হোজাই সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল: {{Election box begin | title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = ৰামকৃষ্ণ ঘোষ | votes = 1,25,790 | percentage = 56.64 | change = +2.25 }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = দেৱব্ৰত সাহা | votes = 92,008 | percentage = 41.43 | change = +23.30 }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,724 | percentage = 0.78 | change = +0.09 }} {{Election box majority | votes = 33,782 | percentage = 15.33 | change = -13.44 }} {{Election box turnout | votes = 2,20,372 | percentage = 83.24 | change = -2.87 }} {{Election box hold with party link | party = Bharatiya Janata Party | winner = | swing = }} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin | title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: হোজাই}} {{Election box candidate with party link | party = Bharatiya Janata Party | candidate = শিলাদিত্য দেৱ | votes = 1,05,615 | percentage = 54.39 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = All India United Democratic Front | candidate = ধনীৰাম থাওচেন | votes = 49,756 | percentage = 25.62 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Indian National Congress | candidate = অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ | votes = 35,207 | percentage = 18.13 | change = }} {{Election box candidate with party link | party = Independent | candidate = জাকিৰ হুছেইন | votes = 1,432 | percentage = 0.73 | change = }} {{Election box candidate | party = ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]]) | candidate = নটা | votes = 1,342 | percentage = 0.69 | change = }} {{Election box majority | votes = 55,859 | percentage = 28.77 | change = }} {{Election box turnout | votes = 1,94,147 | percentage = 86.11 | change = }} {{Election box gain with party link | party = Bharatiya Janata Party | loser = Indian National Congress | swing = }} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টিসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হোজাই জিলাৰ ভূগোল]] ga96faznrahqqx0aoiraipertx13mpe 0 137749 615486 2026-07-03T12:03:01Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 615486 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=লামডিং|type=SLA |constituency_no=৬৪ |map_image=Lumding Assembly constituency map 2023.svg |map_caption=হোজাই জিলাৰ ভিতৰত ৬৪-লামডিং |state=[[অসম]] |division=[[মধ্য অসম সংমণ্ডল|মধ্য অসম]] |loksabha_cons=[[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] |district=[[হোজাই জিলা|হোজাই]] |established=১৯৫৭ |reservation=নাই |mla=শিবু মিশ্ৰ |party={{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance={{Party index link|National Democratic Alliance}} |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors=২৪৪,৫৯৩ }} '''লামডিং বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Lumding Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৫৭ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত (পূৰ্বতে ই নগাওঁ লোকসভা সমষ্টিৰ অংশ আছিল)। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Election !Member !Party affiliation |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] !ৰাম নাথ শৰ্মা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !এছ. আৰ. দাসগুপ্ত ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !Biৰেশ মিশ্ৰ ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !দেৱেশ চক্ৰৱৰ্তী ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] !দেৱেশ চক্ৰৱৰ্তী ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] !সুশীল কৰ ![[Asom Gana Parishad|অสม গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] !সুশীল কৰ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !সুশীল কৰ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !স্বৰ্পন কৰ ![[All India United Democratic Front|সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] ! rowspan="3" |[[Sibu Misra|শিবু মিশ্ৰ]] ! rowspan="3" |[[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (BJP) দলৰ প্ৰাৰ্থী শিবু মিশ্ৰই বিজয় সাব্যস্ত কৰি লামডিং সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে একেৰাহে তৃতীয়বাৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: লামডিং<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0364 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0364.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=শিবু মিশ্ৰ|votes=128,412|percentage=58.75|change=+2.70}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=অনুভৱ বৰঠাকুৰ|votes=81,955|percentage=37.50|change=+2.43}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=আহমেদ আলী লস্কৰ|votes=4,510|percentage=2.06|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,690|percentage=0.77|change=-0.19}} {{Election box majority|votes=46,457|percentage=21.25|change=+0.27}} {{Election box turnout|votes=2,18,567|percentage=89.36|change=+3.22}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত লামডিং সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল:{{Election box begin|title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: লামডিং}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=শিবু মিশ্ৰ|votes=89,108|percentage=56.05|change=+1.11}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=স্বপন কৰ|votes=55,754|percentage=35.07|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Gana Parishad|candidate=সুজিত দে’|votes=11,215|percentage=7.05|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,522|percentage=0.96|change=+0.13}} {{Election box majority|votes=33,354|percentage=20.98|change=-5.02}} {{Election box turnout|votes=1,58,971|percentage=86.14|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: লামডিং}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=শিবু মিশ্ৰ|votes=72,072|percentage=54.94|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=স্বপন কৰ|votes=41,972|percentage=31.99|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=দেৱেশ চক্ৰৱৰ্তী|votes=14,561|percentage=11.10|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,093|percentage=0.83|change=}} {{Election box majority|votes=30,100|percentage=26.00|change=}} {{Election box turnout|votes=1,31,180|percentage=85.11|change=}} {{Election box gain with party link|party=Bharatiya Janata Party|loser=All India United Democratic Front|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ik1uh6rrytzua337gome4l76hftb6qt 615638 615486 2026-07-04T06:05:34Z ManjurKhan 18997 লিংক যোগ 615638 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=লামডিং|type=SLA |constituency_no=৬৪ |map_image=Lumding Assembly constituency map 2023.svg |map_caption=হোজাই জিলাৰ ভিতৰত ৬৪-লামডিং |state=[[অসম]] |division=[[মধ্য অসম সংমণ্ডল|মধ্য অসম]] |loksabha_cons=[[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] |district=[[হোজাই জিলা|হোজাই]] |established=১৯৫৭ |reservation=নাই |mla=শিবু মিশ্ৰ |party={{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance={{Party index link|National Democratic Alliance}} |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors=২৪৪,৫৯৩ }} '''লামডিং বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Lumding Assembly constituency) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৫৭ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত (পূৰ্বতে ই নগাওঁ লোকসভা সমষ্টিৰ অংশ আছিল)। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Election !Member !Party affiliation |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] !ৰাম নাথ শৰ্মা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !এছ. আৰ. দাসগুপ্ত ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !শান্তি ৰঞ্জন দাসগুপ্ত ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !Biৰেশ মিশ্ৰ ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !দেৱেশ চক্ৰৱৰ্তী ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !অৰ্ধেন্দু কুমাৰ দে’ ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] !দেৱেশ চক্ৰৱৰ্তী ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] !সুশীল কৰ ![[Asom Gana Parishad|অสม গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] !সুশীল কৰ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !সুশীল কৰ ![[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !স্বৰ্পন কৰ ![[All India United Democratic Front|সৰ্বভাৰতীয় ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] ! rowspan="3" |[[Sibu Misra|শিবু মিশ্ৰ]] ! rowspan="3" |[[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (BJP) দলৰ প্ৰাৰ্থী শিবু মিশ্ৰই বিজয় সাব্যস্ত কৰি লামডিং সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে একেৰাহে তৃতীয়বাৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: লামডিং<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0364 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0364.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=শিবু মিশ্ৰ|votes=128,412|percentage=58.75|change=+2.70}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=অনুভৱ বৰঠাকুৰ|votes=81,955|percentage=37.50|change=+2.43}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=আহমেদ আলী লস্কৰ|votes=4,510|percentage=2.06|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,690|percentage=0.77|change=-0.19}} {{Election box majority|votes=46,457|percentage=21.25|change=+0.27}} {{Election box turnout|votes=2,18,567|percentage=89.36|change=+3.22}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত লামডিং সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল:{{Election box begin|title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: লামডিং}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=শিবু মিশ্ৰ|votes=89,108|percentage=56.05|change=+1.11}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=স্বপন কৰ|votes=55,754|percentage=35.07|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Gana Parishad|candidate=সুজিত দে’|votes=11,215|percentage=7.05|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,522|percentage=0.96|change=+0.13}} {{Election box majority|votes=33,354|percentage=20.98|change=-5.02}} {{Election box turnout|votes=1,58,971|percentage=86.14|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: লামডিং}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=শিবু মিশ্ৰ|votes=72,072|percentage=54.94|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=স্বপন কৰ|votes=41,972|percentage=31.99|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=দেৱেশ চক্ৰৱৰ্তী|votes=14,561|percentage=11.10|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,093|percentage=0.83|change=}} {{Election box majority|votes=30,100|percentage=26.00|change=}} {{Election box turnout|votes=1,31,180|percentage=85.11|change=}} {{Election box gain with party link|party=Bharatiya Janata Party|loser=All India United Democratic Front|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} 4r9mlc84hhomy0nwwze47bmeccfu4rz 0 137750 615490 2026-07-03T12:14:45Z ManjurKhan 18997 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি হ'ল। 615490 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=ঢেকীয়াজুলি |type=SLA |constituency_no=৬৫ |map_image=Dhekiajuli Assembly constituency map 2023.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[উত্তৰ অসম সংমণ্ডল|উত্তৰ অসম]] |loksabha_cons=[[শোণিতপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শোণিতপুৰ]] |district=[[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] |established=১৯৫১ |reservation=নাই |mla=অশোক সিংহল |party={{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance={{Party index link|National Democratic Alliance}} |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''ঢেকীয়াজুলি বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Dhekiajuli Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৫১ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[শোণিতপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শোণিতপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত (পূৰ্বতে ই তেজপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অংশ আছিল)। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Election !Member !Party affiliation |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1951 Assam Legislative Assembly election|১৯৫১]] !অমিয় কুমাৰ দাস ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] !অমিয় কুমাৰ দাস ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] !অমিয় কুমাৰ দাস ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !প্ৰতাপ চন্দ্ৰ শৰ্মা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !হিৰণ্য বৰুৱা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !প্ৰতাপ কালিতা ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !মহম্মদ কাপীজুদ্দিন আহমেদ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !হীৰালাল বন্ধোপাধ্যায় ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] !স্বৰ্ণ বিকাশ ত্ৰিপাঠী ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] !যোছেফ তোপ্ন’ ![[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] !যোছেফ তোপ্ন’ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !যোছেফ তোপ্ন’ ![[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !হাবুং পায়েনজিং ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] ! rowspan="3" |[[Ashok Singhal (Assam politician)|অশোক সিংহল]] ! rowspan="3" |[[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] দলৰ প্ৰাৰ্থী তথা কেবিনেট মন্ত্ৰী অশোক সিংহলে বিজয় সাব্যস্ত কৰি ঢেকীয়াজুলি সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে একেৰাহে তৃতীয়বাৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ঢেকীয়াজুলি<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0365 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S0365.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=অশোক সিংহল|votes=111,880|percentage=60.36|change=+5.11}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=বতাহ ওৰাং|votes=63,711|percentage=34.38|change=-4.27}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=অংশুমা বসুমতাৰী|votes=4,983|percentage=2.69|change=}} {{Election box candidate|party=ভোটাৰ্ছ পাৰ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেল|candidate=ৰঞ্জয় বসুমতাৰী|votes=1,957|percentage=1.06|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=তাৰচিউছ তোপ্ন’|votes=1,178|percentage=0.64|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=লাডিলাছ ইণ্ডৱাৰ|votes=1,079|percentage=0.58|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=চামচুল হক|votes=553|percentage=0.30|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,292|percentage=1.24|change=}} {{Election box majority|votes=48,169|percentage=25.98|change=+9.38}} {{Election box turnout|votes=1,85,343|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত ঢেকীয়াজুলি সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল:{{Election box begin|title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ঢেকীয়াজুলি}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=অশোক সিংহল|votes=93,768|percentage=55.25|change=+6.33}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=বেনু ধৰ নাথ|votes=65,598|percentage=38.65|change=+5.41}} {{Election box candidate with party link|party=Assam Jatiya Parishad|candidate=শত্ৰুঘ্ন ছনৱাৰ|votes=5,112|percentage=3.01|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,245|percentage=1.32|change=}} {{Election box majority|votes=28,170|percentage=16.60|change=+0.92}} {{Election box turnout|votes=1,69,715|percentage=84.12|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ঢেকীয়াজুলি}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=অশোক সিংহল|votes=71,425|percentage=48.92|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=হাবুং পায়েনজিং|votes=48,545|percentage=33.24|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=ধনেশ্বৰ তৈদ|votes=19,845|percentage=13.59|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,842|percentage=1.26|change=}} {{Election box majority|votes=22,880|percentage=15.68|change=}} {{Election box turnout|votes=1,46,015|percentage=83.90|change=}} {{Election box gain with party link|party=Bharatiya Janata Party|loser=Indian National Congress|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[শোণিতপুৰ জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} crus30318yyrx7mvrbrx7vzow9b8k9g 615637 615490 2026-07-04T06:02:19Z ManjurKhan 18997 লিংক যোগ 615637 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=ঢেকীয়াজুলি |type=SLA |constituency_no=৬৫ |map_image=Dhekiajuli Assembly constituency map 2023.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[উত্তৰ অসম সংমণ্ডল|উত্তৰ অসম]] |loksabha_cons=[[শোণিতপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শোণিতপুৰ]] |district=[[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] |established=১৯৫১ |reservation=নাই |mla=অশোক সিংহল |party={{Party index link|Bharatiya Janata Party}} |alliance={{Party index link|National Democratic Alliance}} |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''ঢেকীয়াজুলি বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Dhekiajuli Assembly constituency) হৈছে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৫১ চনত এই সমষ্টিটো পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে গঠন কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতেও শোণিতপুৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো বাহাল ৰখা হয়। এই সমষ্টিটো [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[শোণিতপুৰ (লোকসভা সমষ্টি)|শোণিতপুৰ লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত (পূৰ্বতে ই তেজপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ অংশ আছিল)। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Election !Member !Party affiliation |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1951 Assam Legislative Assembly election|১৯৫১]] !অমিয় কুমাৰ দাস ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1957 Assam Legislative Assembly election|১৯৫৭]] !অমিয় কুমাৰ দাস ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1962 Assam Legislative Assembly election|১৯৬২]] !অমিয় কুমাৰ দাস ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1967 Assam Legislative Assembly election|১৯৬৭]] !প্ৰতাপ চন্দ্ৰ শৰ্মা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1972 Assam Legislative Assembly election|১৯৭২]] !হিৰণ্য বৰুৱা ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Janata Party}}" | |[[1978 Assam Legislative Assembly election|১৯৭৮]] !প্ৰতাপ কালিতা ![[Janata Party|জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1983 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৩]] !মহম্মদ কাপীজুদ্দিন আহমেদ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Independent}}" | |[[1985 Assam Legislative Assembly election|১৯৮৫]] !হীৰালাল বন্ধোপাধ্যায় ![[Independent politician|স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[1991 Assam Legislative Assembly election|১৯৯১]] !স্বৰ্ণ বিকাশ ত্ৰিপাঠী ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[1996 Assam Legislative Assembly election|১৯৯৬]] !যোছেফ তোপ্ন’ ![[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2001 Assam Legislative Assembly election|২০০১]] !যোছেফ তোপ্ন’ ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Asom Gana Parishad}}" | |[[2006 Assam Legislative Assembly election|২০০৬]] !যোছেফ তোপ্ন’ ![[Asom Gana Parishad|অসম গণ পৰিষদ]] |- | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" | |[[2011 Assam Legislative Assembly election|২০১১]] !হাবুং পায়েনজিং ![[Indian National Congress|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2016 Assam Legislative Assembly election|২০১৬]] ! rowspan="3" |[[Ashok Singhal (Assam politician)|অশোক সিংহল]] ! rowspan="3" |[[Bharatiya Janata Party|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2021 Assam Legislative Assembly election|২০২১]] |- | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[2026 Assam Legislative Assembly election|২০২৬]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] দলৰ প্ৰাৰ্থী তথা কেবিনেট মন্ত্ৰী অশোক সিংহলে বিজয় সাব্যস্ত কৰি ঢেকীয়াজুলি সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে একেৰাহে তৃতীয়বাৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়। নিৰ্বাচনৰ সবিশেষ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ঢেকীয়াজুলি<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0365 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S0365.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=অশোক সিংহল|votes=111,880|percentage=60.36|change=+5.11}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=বতাহ ওৰাং|votes=63,711|percentage=34.38|change=-4.27}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=অংশুমা বসুমতাৰী|votes=4,983|percentage=2.69|change=}} {{Election box candidate|party=ভোটাৰ্ছ পাৰ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেল|candidate=ৰঞ্জয় বসুমতাৰী|votes=1,957|percentage=1.06|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=তাৰচিউছ তোপ্ন’|votes=1,178|percentage=0.64|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=লাডিলাছ ইণ্ডৱাৰ|votes=1,079|percentage=0.58|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=চামচুল হক|votes=553|percentage=0.30|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,292|percentage=1.24|change=}} {{Election box majority|votes=48,169|percentage=25.98|change=+9.38}} {{Election box turnout|votes=1,85,343|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০২১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত ঢেকীয়াজুলি সমষ্টিৰ ফলাফল তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল:{{Election box begin|title=[[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ঢেকীয়াজুলি}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=অশোক সিংহল|votes=93,768|percentage=55.25|change=+6.33}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=বেনু ধৰ নাথ|votes=65,598|percentage=38.65|change=+5.41}} {{Election box candidate with party link|party=Assam Jatiya Parishad|candidate=শত্ৰুঘ্ন ছনৱাৰ|votes=5,112|percentage=3.01|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,245|percentage=1.32|change=}} {{Election box majority|votes=28,170|percentage=16.60|change=+0.92}} {{Election box turnout|votes=1,69,715|percentage=84.12|change=}} {{Election box hold with party link|party=Bharatiya Janata Party|winner=|swing=}} {{Election box end}} === ২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০১৬ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:{{Election box begin|title=[[২০১৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: ঢেকীয়াজুলি}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=অশোক সিংহল|votes=71,425|percentage=48.92|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=হাবুং পায়েনজিং|votes=48,545|percentage=33.24|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India United Democratic Front|candidate=ধনেশ্বৰ তৈদ|votes=19,845|percentage=13.59|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=1,842|percentage=1.26|change=}} {{Election box majority|votes=22,880|percentage=15.68|change=}} {{Election box turnout|votes=1,46,015|percentage=83.90|change=}} {{Election box gain with party link|party=Bharatiya Janata Party|loser=Indian National Congress|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[শোণিতপুৰ জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} to59h0u4mfm4qvacoujhkrwqtl4b2r3 0 137751 615513 2026-07-03T14:02:35Z Psneog 141 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|সামৰিক একনায়কত্বৰ সময়ত সংঘটিত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন}} [[Image:Pashtun Tahafuz Movement protest Karachi 2018.jpg|thumb|নিখোজ ব্যক্তিসকলৰ দাবীত প্ৰতিবাদ, [[কৰাচী]]]] '''পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ'''ৰ সূচনা জেনেৰে... 615513 wikitext text/x-wiki {{Short description|সামৰিক একনায়কত্বৰ সময়ত সংঘটিত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন}} [[Image:Pashtun Tahafuz Movement protest Karachi 2018.jpg|thumb|নিখোজ ব্যক্তিসকলৰ দাবীত প্ৰতিবাদ, [[কৰাচী]]]] '''পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ'''ৰ সূচনা জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰৰফ]]ৰ সামৰিক শাসনকালত (১৯৯৯ৰ পৰা ২০০৮লৈ) হয়। পৰৱৰ্তী চৰকাৰসমূহৰ সময়তো এই প্ৰথা অব্যাহত থাকে। মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী তথা ডিফেঞ্চ অৱ হিউমেন ৰাইটছ পাকিস্তানৰ অধ্যক্ষা [[আমিনা মাচুদ জানজুয়া]]ৰ মতে, পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৫,০০০তকৈও অধিক ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="brecorder2018">{{cite web |title=Still 'missing' – Business Recorder |url=https://fp.brecorder.com/2018/10/20181003412291/ |website=Business Recorder |date=3 October 2018}}</ref><ref name="dunya2018">{{cite web |title=Despite fears, concerns and stirs 'Enforced Disappearances' still is a missing truth |url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |website=Dunya News |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012928/https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |archive-date=15 February 2020 |language=en |date=30 August 2018 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=22 March 2019 |title=Depictions of Loss |url=https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213073224/https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |archive-date=13 December 2021 |access-date=13 December 2021 |website=The Friday Times - Naya Daur |quote=according to Amina Masood Janjua, Chairperson of the group Defence of Human Rights Pakistan, there are over 5,000 reported cases of enforced disappearance in this country}}</ref> মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰে যে পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহেই দেশখনত সংঘটিত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ বাবে দায়ী। অৱশ্যে, পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি দাবী কৰে যে বহু নিখোজ ব্যক্তি হয় [[তেহৰিক-ই-তালিবান পাকিস্তান|টিটিপি]]ৰ দৰে উগ্ৰপন্থী সংগঠনত যোগদান কৰি আফগানিস্তান অথবা অন্যান্য সংঘাতপীড়িত অঞ্চললৈ গৈছে,<ref>{{cite web |title=State not responsible for every missing person: DG ISPR |url=https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |website=The Express Tribune |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213061545/https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |archive-date=13 December 2021 |language=en |date=5 July 2019 |url-status=live}}</ref> অথবা ইউৰোপলৈ অবৈধ অভিবাসী হিচাপে যোৱাৰ উদ্দেশ্যে পলায়ন কৰি যাত্ৰাপথতে মৃত্যুমুখত পৰিছে।<ref>{{cite web |title=Kidnap, torture, murder: the plight of Pakistan's thousands of disappeared |url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/14/kidnap-torture-the-plight-of-pakistans-thousands-of-disappeared |website=the Guardian |language=en |date=14 December 2020}}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা পাকিস্তান চৰকাৰে দেশখনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ তদন্তৰ বাবে এখন আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছৰে পৰা আয়োগখনে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৭,০০০টা ঘটনা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৫,০০০টা ঘটনা নিষ্পত্তি কৰিছে।<ref name="deccanherald2021">{{cite web |title=Pakistan to criminalise enforced disappearances |url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/pakistan-to-criminalise-enforced-disappearances-1025195.html |website=Deccan Herald |language=en |date=30 August 2021}}</ref> বলপূৰ্বক নিখোজকৰণে দীৰ্ঘদিন ধৰি পাকিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰৰ অভিলেখত এক কলংকস্বৰূপ হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} hn8rlpbmxfxj8sk5hq7fhool1vaar4e 615514 615513 2026-07-03T14:03:09Z Psneog 141 615514 wikitext text/x-wiki {{Short description|সামৰিক একনায়কত্বৰ সময়ত সংঘটিত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন}} [[Image:Pashtun Tahafuz Movement protest Karachi 2018.jpg|thumb|নিখোজ ব্যক্তিসকলৰ দাবীত প্ৰতিবাদ, [[কৰাচী]]]] '''পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ'''ৰ সূচনা জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰফ]]ৰ সামৰিক শাসনকালত (১৯৯৯ৰ পৰা ২০০৮লৈ) হয়। পৰৱৰ্তী চৰকাৰসমূহৰ সময়তো এই প্ৰথা অব্যাহত থাকে। মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী তথা ডিফেঞ্চ অৱ হিউমেন ৰাইটছ পাকিস্তানৰ অধ্যক্ষা [[আমিনা মাচুদ জানজুয়া]]ৰ মতে, পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৫,০০০তকৈও অধিক ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="brecorder2018">{{cite web |title=Still 'missing' – Business Recorder |url=https://fp.brecorder.com/2018/10/20181003412291/ |website=Business Recorder |date=3 October 2018}}</ref><ref name="dunya2018">{{cite web |title=Despite fears, concerns and stirs 'Enforced Disappearances' still is a missing truth |url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |website=Dunya News |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012928/https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |archive-date=15 February 2020 |language=en |date=30 August 2018 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=22 March 2019 |title=Depictions of Loss |url=https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213073224/https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |archive-date=13 December 2021 |access-date=13 December 2021 |website=The Friday Times - Naya Daur |quote=according to Amina Masood Janjua, Chairperson of the group Defence of Human Rights Pakistan, there are over 5,000 reported cases of enforced disappearance in this country}}</ref> মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰে যে পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহেই দেশখনত সংঘটিত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ বাবে দায়ী। অৱশ্যে, পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি দাবী কৰে যে বহু নিখোজ ব্যক্তি হয় [[তেহৰিক-ই-তালিবান পাকিস্তান|টিটিপি]]ৰ দৰে উগ্ৰপন্থী সংগঠনত যোগদান কৰি আফগানিস্তান অথবা অন্যান্য সংঘাতপীড়িত অঞ্চললৈ গৈছে,<ref>{{cite web |title=State not responsible for every missing person: DG ISPR |url=https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |website=The Express Tribune |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213061545/https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |archive-date=13 December 2021 |language=en |date=5 July 2019 |url-status=live}}</ref> অথবা ইউৰোপলৈ অবৈধ অভিবাসী হিচাপে যোৱাৰ উদ্দেশ্যে পলায়ন কৰি যাত্ৰাপথতে মৃত্যুমুখত পৰিছে।<ref>{{cite web |title=Kidnap, torture, murder: the plight of Pakistan's thousands of disappeared |url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/14/kidnap-torture-the-plight-of-pakistans-thousands-of-disappeared |website=the Guardian |language=en |date=14 December 2020}}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা পাকিস্তান চৰকাৰে দেশখনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ তদন্তৰ বাবে এখন আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছৰে পৰা আয়োগখনে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৭,০০০টা ঘটনা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৫,০০০টা ঘটনা নিষ্পত্তি কৰিছে।<ref name="deccanherald2021">{{cite web |title=Pakistan to criminalise enforced disappearances |url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/pakistan-to-criminalise-enforced-disappearances-1025195.html |website=Deccan Herald |language=en |date=30 August 2021}}</ref> বলপূৰ্বক নিখোজকৰণে দীৰ্ঘদিন ধৰি পাকিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰৰ অভিলেখত এক কলংকস্বৰূপ হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} 8k0coq0l3cw7yd5vui1ekb9ik15v8ab 615516 615514 2026-07-03T14:06:59Z Psneog 141 পৃষ্ঠা [[সদস্য:Psneog/পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]]ৰ পৰা [[পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]]লৈ Psneogয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 615514 wikitext text/x-wiki {{Short description|সামৰিক একনায়কত্বৰ সময়ত সংঘটিত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন}} [[Image:Pashtun Tahafuz Movement protest Karachi 2018.jpg|thumb|নিখোজ ব্যক্তিসকলৰ দাবীত প্ৰতিবাদ, [[কৰাচী]]]] '''পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ'''ৰ সূচনা জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰফ]]ৰ সামৰিক শাসনকালত (১৯৯৯ৰ পৰা ২০০৮লৈ) হয়। পৰৱৰ্তী চৰকাৰসমূহৰ সময়তো এই প্ৰথা অব্যাহত থাকে। মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী তথা ডিফেঞ্চ অৱ হিউমেন ৰাইটছ পাকিস্তানৰ অধ্যক্ষা [[আমিনা মাচুদ জানজুয়া]]ৰ মতে, পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৫,০০০তকৈও অধিক ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="brecorder2018">{{cite web |title=Still 'missing' – Business Recorder |url=https://fp.brecorder.com/2018/10/20181003412291/ |website=Business Recorder |date=3 October 2018}}</ref><ref name="dunya2018">{{cite web |title=Despite fears, concerns and stirs 'Enforced Disappearances' still is a missing truth |url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |website=Dunya News |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012928/https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |archive-date=15 February 2020 |language=en |date=30 August 2018 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=22 March 2019 |title=Depictions of Loss |url=https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213073224/https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |archive-date=13 December 2021 |access-date=13 December 2021 |website=The Friday Times - Naya Daur |quote=according to Amina Masood Janjua, Chairperson of the group Defence of Human Rights Pakistan, there are over 5,000 reported cases of enforced disappearance in this country}}</ref> মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰে যে পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহেই দেশখনত সংঘটিত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ বাবে দায়ী। অৱশ্যে, পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি দাবী কৰে যে বহু নিখোজ ব্যক্তি হয় [[তেহৰিক-ই-তালিবান পাকিস্তান|টিটিপি]]ৰ দৰে উগ্ৰপন্থী সংগঠনত যোগদান কৰি আফগানিস্তান অথবা অন্যান্য সংঘাতপীড়িত অঞ্চললৈ গৈছে,<ref>{{cite web |title=State not responsible for every missing person: DG ISPR |url=https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |website=The Express Tribune |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213061545/https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |archive-date=13 December 2021 |language=en |date=5 July 2019 |url-status=live}}</ref> অথবা ইউৰোপলৈ অবৈধ অভিবাসী হিচাপে যোৱাৰ উদ্দেশ্যে পলায়ন কৰি যাত্ৰাপথতে মৃত্যুমুখত পৰিছে।<ref>{{cite web |title=Kidnap, torture, murder: the plight of Pakistan's thousands of disappeared |url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/14/kidnap-torture-the-plight-of-pakistans-thousands-of-disappeared |website=the Guardian |language=en |date=14 December 2020}}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা পাকিস্তান চৰকাৰে দেশখনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ তদন্তৰ বাবে এখন আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছৰে পৰা আয়োগখনে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৭,০০০টা ঘটনা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৫,০০০টা ঘটনা নিষ্পত্তি কৰিছে।<ref name="deccanherald2021">{{cite web |title=Pakistan to criminalise enforced disappearances |url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/pakistan-to-criminalise-enforced-disappearances-1025195.html |website=Deccan Herald |language=en |date=30 August 2021}}</ref> বলপূৰ্বক নিখোজকৰণে দীৰ্ঘদিন ধৰি পাকিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰৰ অভিলেখত এক কলংকস্বৰূপ হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} 8k0coq0l3cw7yd5vui1ekb9ik15v8ab 615518 615516 2026-07-03T14:11:32Z Psneog 141 615518 wikitext text/x-wiki {{Short description|সামৰিক একনায়কত্বৰ সময়ত সংঘটিত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন}} [[Image:Pashtun Tahafuz Movement protest Karachi 2018.jpg|thumb|নিখোজ ব্যক্তিসকলৰ দাবীত প্ৰতিবাদ, [[কৰাচী]]]] '''পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ'''ৰ সূচনা জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰফ]]ৰ সামৰিক শাসনকালত (১৯৯৯ৰ পৰা ২০০৮লৈ) হয়। পৰৱৰ্তী চৰকাৰসমূহৰ সময়তো এই প্ৰথা অব্যাহত থাকে। মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী তথা ডিফেঞ্চ অৱ হিউমেন ৰাইটছ পাকিস্তানৰ অধ্যক্ষা [[আমিনা মাচুদ জানজুয়া]]ৰ মতে, পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৫,০০০তকৈও অধিক ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="brecorder2018">{{cite web |title=Still 'missing' – Business Recorder |url=https://fp.brecorder.com/2018/10/20181003412291/ |website=Business Recorder |date=3 October 2018}}</ref><ref name="dunya2018">{{cite web |title=Despite fears, concerns and stirs 'Enforced Disappearances' still is a missing truth |url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |website=Dunya News |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012928/https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |archive-date=15 February 2020 |language=en |date=30 August 2018 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=22 March 2019 |title=Depictions of Loss |url=https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213073224/https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |archive-date=13 December 2021 |access-date=13 December 2021 |website=The Friday Times - Naya Daur |quote=according to Amina Masood Janjua, Chairperson of the group Defence of Human Rights Pakistan, there are over 5,000 reported cases of enforced disappearance in this country}}</ref> মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰে যে পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহেই দেশখনত সংঘটিত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ বাবে দায়ী। অৱশ্যে, পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি দাবী কৰে যে বহু নিখোজ ব্যক্তি হয় [[তেহৰিক-ই-তালিবান পাকিস্তান|টিটিপি]]ৰ দৰে উগ্ৰপন্থী সংগঠনত যোগদান কৰি আফগানিস্তান অথবা অন্যান্য সংঘাতপীড়িত অঞ্চললৈ গৈছে,<ref>{{cite web |title=State not responsible for every missing person: DG ISPR |url=https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |website=The Express Tribune |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213061545/https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |archive-date=13 December 2021 |language=en |date=5 July 2019 |url-status=live}}</ref> অথবা ইউৰোপলৈ অবৈধ অভিবাসী হিচাপে যোৱাৰ উদ্দেশ্যে পলায়ন কৰি যাত্ৰাপথতে মৃত্যুমুখত পৰিছে।<ref>{{cite web |title=Kidnap, torture, murder: the plight of Pakistan's thousands of disappeared |url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/14/kidnap-torture-the-plight-of-pakistans-thousands-of-disappeared |website=the Guardian |language=en |date=14 December 2020}}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা পাকিস্তান চৰকাৰে দেশখনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ তদন্তৰ বাবে এখন আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছৰে পৰা আয়োগখনে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৭,০০০টা ঘটনা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৫,০০০টা ঘটনা নিষ্পত্তি কৰিছে।<ref name="deccanherald2021">{{cite web |title=Pakistan to criminalise enforced disappearances |url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/pakistan-to-criminalise-enforced-disappearances-1025195.html |website=Deccan Herald |language=en |date=30 August 2021}}</ref> বলপূৰ্বক নিখোজকৰণে দীৰ্ঘদিন ধৰি পাকিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰৰ অভিলেখত এক কলংকস্বৰূপ হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। == পটভূমি == বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ প্ৰথা বিশ্বজুৰি বিদ্যমান এক সমস্যা, যিয়ে বিভিন্ন দেশৰ আৰু ভিন্ন জাতি, ধৰ্ম আৰু ৰাজনৈতিক পটভূমিৰ লোকসকলক প্ৰভাৱিত কৰি আহিছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনৰ অধীনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ এক অপৰাধ হ'লেওঁ, শেহতীয়া দশকসমূহত ৰাষ্ট্ৰসংঘই ১০০খনতকৈও অধিক দেশত হাজাৰ হাজাৰ বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনা নথিভুক্ত কৰিছে। বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ অভিযোগত বিশেষভাৱে অভিযুক্ত দেশসমূহৰ ভিতৰত [[ইৰাক]], [[ইৰান]], [[শ্ৰীলংকা]], [[চিলি]], [[ইথিওপিয়া]], [[ছিৰিয়া]], আফ্ৰিকাৰ বিভিন্ন দেশ, [[বাংলাদেশ]], [[ভাৰত]], [[চীন]], [[ৰাছিয়া]], [[মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[পাকিস্তান]] উল্লেখযোগ্য।<ref name="dunya2018" /> == ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈ == ২০০১ চনত [[আফগানিস্তানত আমেৰিকাৰ আক্ৰমণ]]ৰ পিছত, [[পাকিস্তান]]ত [[বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]]ৰ প্ৰথা সামৰিক একনায়ক জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰফ]] (১৯৯৯–২০০৮)-ৰ শাসনকালত আৰম্ভ হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয়।<ref name=HRW-We>{{cite web |url=https://www.hrw.org/report/2011/07/28/we-can-torture-kill-or-keep-you-years/enforced-disappearances-pakistan-security |title=We Can Torture, Kill, or Keep You for Years |date=28 July 2011 |work=Human Rights Watch }}</ref> সেই সময়ত পাকিস্তানত সন্ত্ৰাসবাদী কাৰ্যকলাপ ব্যাপকভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। বহু লোক আত্মঘাতী আক্ৰমণৰ বলি হৈছিল। ''[[সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ]]''ৰ সময়ছোৱাত বহু লোকক সন্ত্ৰাসবাদী সন্দেহত চৰকাৰী সংস্থাসমূহে আটক কৰি লৈ যায়।<ref name=IW-Musharraf>{{cite web |url= http://impunitywatch.com/musharraf-faces-charges-of-human-rights-violations/ |title=Musharraf Faces Charges of Human Rights Violations |author=Shayne R. Burnham |date=28 September 2008 |work=Impunity Watch }}</ref><ref>{{cite web |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2007/pakistan |title=Pakistan |date=2007 |work=Freedom House |access-date=2017-01-14 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925101140/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2007/pakistan |url-status=dead }}</ref><ref name=Dawn-Irene>{{cite news |title=Where are the disappeared? |url=https://www.dawn.com/news/1071504 |newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=30 August 2008 |author=Irene Khan|author-link=Irene Khan }}</ref> তেওঁলোকৰ বহুজনক পিছত [[মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ কৰ্তৃপক্ষৰ হাতত চমজাই দিয়া হয় আৰু [[গুৱান্টানামো বে’]]ৰ [[Camp X-Ray (Guantanamo)|কেম্প এক্স-ৰে]]ত বন্দী কৰি ৰখা হয়।<ref name=Dawn-Irene/> ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত মুছাৰৰফে পদত্যাগ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন [[মানৱ অধিকাৰ]] উলংঘনৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয়।<ref name=IW-Musharraf/> == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} no1zuh37ipi6b69mlut6v6afg47cnj1 615519 615518 2026-07-03T14:26:08Z Psneog 141 615519 wikitext text/x-wiki {{Short description|সামৰিক একনায়কত্বৰ সময়ত সংঘটিত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন}} [[Image:Pashtun Tahafuz Movement protest Karachi 2018.jpg|thumb|নিখোজ ব্যক্তিসকলৰ দাবীত প্ৰতিবাদ, [[কৰাচী]]]] '''পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ'''ৰ সূচনা জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰফ]]ৰ সামৰিক শাসনকালত (১৯৯৯ৰ পৰা ২০০৮লৈ) হয়। পৰৱৰ্তী চৰকাৰসমূহৰ সময়তো এই প্ৰথা অব্যাহত থাকে। মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী তথা ডিফেঞ্চ অৱ হিউমেন ৰাইটছ পাকিস্তানৰ অধ্যক্ষা [[আমিনা মাচুদ জানজুয়া]]ৰ মতে, পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৫,০০০তকৈও অধিক ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="brecorder2018">{{cite web |title=Still 'missing' – Business Recorder |url=https://fp.brecorder.com/2018/10/20181003412291/ |website=Business Recorder |date=3 October 2018}}</ref><ref name="dunya2018">{{cite web |title=Despite fears, concerns and stirs 'Enforced Disappearances' still is a missing truth |url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |website=Dunya News |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012928/https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |archive-date=15 February 2020 |language=en |date=30 August 2018 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=22 March 2019 |title=Depictions of Loss |url=https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213073224/https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |archive-date=13 December 2021 |access-date=13 December 2021 |website=The Friday Times - Naya Daur |quote=according to Amina Masood Janjua, Chairperson of the group Defence of Human Rights Pakistan, there are over 5,000 reported cases of enforced disappearance in this country}}</ref> মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰে যে পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহেই দেশখনত সংঘটিত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ বাবে দায়ী। অৱশ্যে, পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি দাবী কৰে যে বহু নিখোজ ব্যক্তি হয় [[তেহৰিক-ই-তালিবান পাকিস্তান|টিটিপি]]ৰ দৰে উগ্ৰপন্থী সংগঠনত যোগদান কৰি আফগানিস্তান অথবা অন্যান্য সংঘাতপীড়িত অঞ্চললৈ গৈছে,<ref>{{cite web |title=State not responsible for every missing person: DG ISPR |url=https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |website=The Express Tribune |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213061545/https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |archive-date=13 December 2021 |language=en |date=5 July 2019 |url-status=live}}</ref> অথবা ইউৰোপলৈ অবৈধ অভিবাসী হিচাপে যোৱাৰ উদ্দেশ্যে পলায়ন কৰি যাত্ৰাপথতে মৃত্যুমুখত পৰিছে।<ref>{{cite web |title=Kidnap, torture, murder: the plight of Pakistan's thousands of disappeared |url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/14/kidnap-torture-the-plight-of-pakistans-thousands-of-disappeared |website=the Guardian |language=en |date=14 December 2020}}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা পাকিস্তান চৰকাৰে দেশখনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ তদন্তৰ বাবে এখন আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছৰে পৰা আয়োগখনে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৭,০০০টা ঘটনা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৫,০০০টা ঘটনা নিষ্পত্তি কৰিছে।<ref name="deccanherald2021">{{cite web |title=Pakistan to criminalise enforced disappearances |url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/pakistan-to-criminalise-enforced-disappearances-1025195.html |website=Deccan Herald |language=en |date=30 August 2021}}</ref> বলপূৰ্বক নিখোজকৰণে দীৰ্ঘদিন ধৰি পাকিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰৰ অভিলেখত এক কলংকস্বৰূপ হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। == পটভূমি == বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ প্ৰথা বিশ্বজুৰি বিদ্যমান এক সমস্যা, যিয়ে বিভিন্ন দেশৰ আৰু ভিন্ন জাতি, ধৰ্ম আৰু ৰাজনৈতিক পটভূমিৰ লোকসকলক প্ৰভাৱিত কৰি আহিছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনৰ অধীনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ এক অপৰাধ হ'লেওঁ, শেহতীয়া দশকসমূহত ৰাষ্ট্ৰসংঘই ১০০খনতকৈও অধিক দেশত হাজাৰ হাজাৰ বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনা নথিভুক্ত কৰিছে। বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ অভিযোগত বিশেষভাৱে অভিযুক্ত দেশসমূহৰ ভিতৰত [[ইৰাক]], [[ইৰান]], [[শ্ৰীলংকা]], [[চিলি]], [[ইথিওপিয়া]], [[ছিৰিয়া]], আফ্ৰিকাৰ বিভিন্ন দেশ, [[বাংলাদেশ]], [[ভাৰত]], [[চীন]], [[ৰাছিয়া]], [[মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[পাকিস্তান]] উল্লেখযোগ্য।<ref name="dunya2018" /> == ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈ == ২০০১ চনত [[আফগানিস্তানত আমেৰিকাৰ আক্ৰমণ]]ৰ পিছত, [[পাকিস্তান]]ত [[বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]]ৰ প্ৰথা সামৰিক একনায়ক জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰফ]] (১৯৯৯–২০০৮)-ৰ শাসনকালত আৰম্ভ হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয়।<ref name=HRW-We>{{cite web |url=https://www.hrw.org/report/2011/07/28/we-can-torture-kill-or-keep-you-years/enforced-disappearances-pakistan-security |title=We Can Torture, Kill, or Keep You for Years |date=28 July 2011 |work=Human Rights Watch }}</ref> সেই সময়ত পাকিস্তানত সন্ত্ৰাসবাদী কাৰ্যকলাপ ব্যাপকভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। বহু লোক আত্মঘাতী আক্ৰমণৰ বলি হৈছিল। ''[[সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ]]''ৰ সময়ছোৱাত বহু লোকক সন্ত্ৰাসবাদী সন্দেহত চৰকাৰী সংস্থাসমূহে আটক কৰি লৈ যায়।<ref name=IW-Musharraf>{{cite web |url= http://impunitywatch.com/musharraf-faces-charges-of-human-rights-violations/ |title=Musharraf Faces Charges of Human Rights Violations |author=Shayne R. Burnham |date=28 September 2008 |work=Impunity Watch }}</ref><ref>{{cite web |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2007/pakistan |title=Pakistan |date=2007 |work=Freedom House |access-date=2017-01-14 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925101140/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2007/pakistan |url-status=dead }}</ref><ref name=Dawn-Irene>{{cite news |title=Where are the disappeared? |url=https://www.dawn.com/news/1071504 |newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=30 August 2008 |author=Irene Khan|author-link=Irene Khan }}</ref> তেওঁলোকৰ বহুজনক পিছত [[মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ কৰ্তৃপক্ষৰ হাতত চমজাই দিয়া হয় আৰু [[গুৱান্টানামো বে’]]ৰ [[Camp X-Ray (Guantanamo)|কেম্প এক্স-ৰে]]ত বন্দী কৰি ৰখা হয়।<ref name=Dawn-Irene/> ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত মুছাৰৰফে পদত্যাগ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন [[মানৱ অধিকাৰ]] উলংঘনৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয়।<ref name=IW-Musharraf/> === বালুচিস্তান === [[Image:Missing persons consultation Quetta Pakistan.jpg|thumb|বালুচিস্তানত মানৱ অধিকাৰ পালনৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ সৈতে পৰামৰ্শ বৈঠক, [[কুৱেটা]] প্ৰেছ ক্লাব]] <!-- {{Further|Insurgency in Balochistan|Missing Baloch students case}} --> শেহতীয়া বছৰসমূহত পাকিস্তানৰ বালুচিস্তান প্ৰদেশত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ সৰ্বাধিক ঘটনা নথিভুক্ত হৈছে। এই প্ৰদেশত পোন্ধৰ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি নিম্ন-তীব্ৰতাৰ বিদ্ৰোহ চলি আহিছে।<ref name="deccanherald2021" /> [[Voice for Baloch Missing Persons]] (VBMP)-ৰ তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈ প্ৰায় ৫২৮ জন বালোচ নিখোজ হৈছে।<ref name="national"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কেৱল এই মাহটোতেই বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৯৯টা ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰে প্ৰায় ২৯ জনক আটক অৱস্থাৰ পৰা মুকলি কৰি দিয়া হোৱা বুলি জানিবলৈ দিয়া হয়। অক্টোবৰ মাহত দৈনিক গড়ে তিনিটাতকৈ অধিক নিখোজকৰণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Antonopoulos |first=Paul |title=Enforced Disappearances in Balochistan in October 2024 – TBP Report |url=https://greekcitytimes.com/2024/11/08/383337/ |access-date=11 November 2024}}</ref> পাকিস্তানৰ এজন জ্যেষ্ঠ প্ৰাদেশিক নিৰাপত্তা বিষয়াই দাবী কৰে যে নিখোজ ব্যক্তিৰ সংখ্যা অতিৰঞ্জিত কৰা হৈছে। তেওঁৰ মতে, বালুচিস্তানত বিদ্ৰোহী গোটত যোগদান কৰা লোক, ইউৰোপলৈ পলাই যোৱা অভিবাসী, আনকি সামৰিক অভিযানত নিহত হোৱা লোককো বহু ক্ষেত্ৰত "নিখোজ ব্যক্তি" হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="national">{{cite web|url=https://www.thenationalnews.com/world/asia/thousands-vanish-without-a-trace-in-pakistan-s-restive-balochistan-1.800511|title=Thousands vanish without a trace in Pakistan's restive Balochistan|date=8 December 2018|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181208182526/https://www.thenational.ae/world/asia/thousands-vanish-without-a-trace-in-pakistan-s-restive-balochistan-1.800511|archive-date=8 December 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> আনহাতে, বিভিন্ন প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে বিচ্ছিন্নতাবাদী উগ্ৰপন্থীসকলৰ সৃষ্টি কৰা অস্থিৰতাৰ ফলত বহু লোকে [[Balochistan, Pakistan|বালুচিস্তান]] এৰি অন্যান্য দেশত আশ্ৰয় বিচাৰিছে। একেদৰে, বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ কিছুমান ঘটনাৰ বাবে বিচ্ছিন্নতাবাদী উগ্ৰপন্থী গোটসমূহকো দায়ী কৰা হৈছে। এই গোটসমূহে অভিযান চলোৱাৰ সময়ত প্ৰায়ে সামৰিক পোছাক পৰিধান কৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোকক বহু সময়ত নিৰাপত্তা বাহিনীৰ সদস্য বুলি ভুল কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://edition-m.cnn.com/2019/04/18/asia/pakistan-balochistan-bus-killings-intl/index.html|title=Pakistan militants execute 14 bus passengers|quote=Militants wearing security force uniforms stopped two buses in southwest Pakistan on Thursday and killed 14 passengers after ordering them out of the vehicles, police said.|date=18 April 2019|work=CNN}}</ref> == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} 6lmg7d5z6c7rbkwwe7wzyji942iv7kp 615521 615519 2026-07-03T14:29:55Z Psneog 141 /* তথ্য়সূত্ৰ */ 615521 wikitext text/x-wiki {{Short description|সামৰিক একনায়কত্বৰ সময়ত সংঘটিত মানৱ অধিকাৰ উলংঘন}} [[Image:Pashtun Tahafuz Movement protest Karachi 2018.jpg|thumb|নিখোজ ব্যক্তিসকলৰ দাবীত প্ৰতিবাদ, [[কৰাচী]]]] '''পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ'''ৰ সূচনা জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰফ]]ৰ সামৰিক শাসনকালত (১৯৯৯ৰ পৰা ২০০৮লৈ) হয়। পৰৱৰ্তী চৰকাৰসমূহৰ সময়তো এই প্ৰথা অব্যাহত থাকে। মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী তথা ডিফেঞ্চ অৱ হিউমেন ৰাইটছ পাকিস্তানৰ অধ্যক্ষা [[আমিনা মাচুদ জানজুয়া]]ৰ মতে, পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৫,০০০তকৈও অধিক ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="brecorder2018">{{cite web |title=Still 'missing' – Business Recorder |url=https://fp.brecorder.com/2018/10/20181003412291/ |website=Business Recorder |date=3 October 2018}}</ref><ref name="dunya2018">{{cite web |title=Despite fears, concerns and stirs 'Enforced Disappearances' still is a missing truth |url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |website=Dunya News |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215012928/https://dunyanews.tv/en/Pakistan/454718-international-day-of-victims-of-missing-persons-enforced-disappearances |archive-date=15 February 2020 |language=en |date=30 August 2018 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=22 March 2019 |title=Depictions of Loss |url=https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213073224/https://www.thefridaytimes.com/depictions-of-loss/ |archive-date=13 December 2021 |access-date=13 December 2021 |website=The Friday Times - Naya Daur |quote=according to Amina Masood Janjua, Chairperson of the group Defence of Human Rights Pakistan, there are over 5,000 reported cases of enforced disappearance in this country}}</ref> মানৱ অধিকাৰ কৰ্মীসকলে অভিযোগ কৰে যে পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহেই দেশখনত সংঘটিত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ বাবে দায়ী। অৱশ্যে, পাকিস্তানৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি দাবী কৰে যে বহু নিখোজ ব্যক্তি হয় [[তেহৰিক-ই-তালিবান পাকিস্তান|টিটিপি]]ৰ দৰে উগ্ৰপন্থী সংগঠনত যোগদান কৰি আফগানিস্তান অথবা অন্যান্য সংঘাতপীড়িত অঞ্চললৈ গৈছে,<ref>{{cite web |title=State not responsible for every missing person: DG ISPR |url=https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |website=The Express Tribune |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213061545/https://tribune.com.pk/story/2006921/state-not-responsible-every-missing-person-dg-ispr |archive-date=13 December 2021 |language=en |date=5 July 2019 |url-status=live}}</ref> অথবা ইউৰোপলৈ অবৈধ অভিবাসী হিচাপে যোৱাৰ উদ্দেশ্যে পলায়ন কৰি যাত্ৰাপথতে মৃত্যুমুখত পৰিছে।<ref>{{cite web |title=Kidnap, torture, murder: the plight of Pakistan's thousands of disappeared |url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/14/kidnap-torture-the-plight-of-pakistans-thousands-of-disappeared |website=the Guardian |language=en |date=14 December 2020}}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা পাকিস্তান চৰকাৰে দেশখনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ তদন্তৰ বাবে এখন আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছৰে পৰা আয়োগখনে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৭,০০০টা ঘটনা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৫,০০০টা ঘটনা নিষ্পত্তি কৰিছে।<ref name="deccanherald2021">{{cite web |title=Pakistan to criminalise enforced disappearances |url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/pakistan-to-criminalise-enforced-disappearances-1025195.html |website=Deccan Herald |language=en |date=30 August 2021}}</ref> বলপূৰ্বক নিখোজকৰণে দীৰ্ঘদিন ধৰি পাকিস্তানৰ মানৱ অধিকাৰৰ অভিলেখত এক কলংকস্বৰূপ হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। == পটভূমি == বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ প্ৰথা বিশ্বজুৰি বিদ্যমান এক সমস্যা, যিয়ে বিভিন্ন দেশৰ আৰু ভিন্ন জাতি, ধৰ্ম আৰু ৰাজনৈতিক পটভূমিৰ লোকসকলক প্ৰভাৱিত কৰি আহিছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনৰ অধীনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ এক অপৰাধ হ'লেওঁ, শেহতীয়া দশকসমূহত ৰাষ্ট্ৰসংঘই ১০০খনতকৈও অধিক দেশত হাজাৰ হাজাৰ বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনা নথিভুক্ত কৰিছে। বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ অভিযোগত বিশেষভাৱে অভিযুক্ত দেশসমূহৰ ভিতৰত [[ইৰাক]], [[ইৰান]], [[শ্ৰীলংকা]], [[চিলি]], [[ইথিওপিয়া]], [[ছিৰিয়া]], আফ্ৰিকাৰ বিভিন্ন দেশ, [[বাংলাদেশ]], [[ভাৰত]], [[চীন]], [[ৰাছিয়া]], [[মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[পাকিস্তান]] উল্লেখযোগ্য।<ref name="dunya2018" /> == ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈ == ২০০১ চনত [[আফগানিস্তানত আমেৰিকাৰ আক্ৰমণ]]ৰ পিছত, [[পাকিস্তান]]ত [[বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]]ৰ প্ৰথা সামৰিক একনায়ক জেনেৰেল [[পাৰভেজ মুছাৰফ]] (১৯৯৯–২০০৮)-ৰ শাসনকালত আৰম্ভ হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয়।<ref name=HRW-We>{{cite web |url=https://www.hrw.org/report/2011/07/28/we-can-torture-kill-or-keep-you-years/enforced-disappearances-pakistan-security |title=We Can Torture, Kill, or Keep You for Years |date=28 July 2011 |work=Human Rights Watch }}</ref> সেই সময়ত পাকিস্তানত সন্ত্ৰাসবাদী কাৰ্যকলাপ ব্যাপকভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। বহু লোক আত্মঘাতী আক্ৰমণৰ বলি হৈছিল। ''[[সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ]]''ৰ সময়ছোৱাত বহু লোকক সন্ত্ৰাসবাদী সন্দেহত চৰকাৰী সংস্থাসমূহে আটক কৰি লৈ যায়।<ref name=IW-Musharraf>{{cite web |url= http://impunitywatch.com/musharraf-faces-charges-of-human-rights-violations/ |title=Musharraf Faces Charges of Human Rights Violations |author=Shayne R. Burnham |date=28 September 2008 |work=Impunity Watch }}</ref><ref>{{cite web |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2007/pakistan |title=Pakistan |date=2007 |work=Freedom House |access-date=2017-01-14 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925101140/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2007/pakistan |url-status=dead }}</ref><ref name=Dawn-Irene>{{cite news |title=Where are the disappeared? |url=https://www.dawn.com/news/1071504 |newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=30 August 2008 |author=Irene Khan|author-link=Irene Khan }}</ref> তেওঁলোকৰ বহুজনক পিছত [[মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ কৰ্তৃপক্ষৰ হাতত চমজাই দিয়া হয় আৰু [[গুৱান্টানামো বে’]]ৰ [[Camp X-Ray (Guantanamo)|কেম্প এক্স-ৰে]]ত বন্দী কৰি ৰখা হয়।<ref name=Dawn-Irene/> ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত মুছাৰৰফে পদত্যাগ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন [[মানৱ অধিকাৰ]] উলংঘনৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হয়।<ref name=IW-Musharraf/> === বালুচিস্তান === [[Image:Missing persons consultation Quetta Pakistan.jpg|thumb|বালুচিস্তানত মানৱ অধিকাৰ পালনৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ সৈতে পৰামৰ্শ বৈঠক, [[কুৱেটা]] প্ৰেছ ক্লাব]] <!-- {{Further|Insurgency in Balochistan|Missing Baloch students case}} --> শেহতীয়া বছৰসমূহত পাকিস্তানৰ বালুচিস্তান প্ৰদেশত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ সৰ্বাধিক ঘটনা নথিভুক্ত হৈছে। এই প্ৰদেশত পোন্ধৰ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি নিম্ন-তীব্ৰতাৰ বিদ্ৰোহ চলি আহিছে।<ref name="deccanherald2021" /> [[Voice for Baloch Missing Persons]] (VBMP)-ৰ তথ্য অনুসৰি, ২০০১ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈ প্ৰায় ৫২৮ জন বালোচ নিখোজ হৈছে।<ref name="national"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কেৱল এই মাহটোতেই বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৯৯টা ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰে প্ৰায় ২৯ জনক আটক অৱস্থাৰ পৰা মুকলি কৰি দিয়া হোৱা বুলি জানিবলৈ দিয়া হয়। অক্টোবৰ মাহত দৈনিক গড়ে তিনিটাতকৈ অধিক নিখোজকৰণৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Antonopoulos |first=Paul |title=Enforced Disappearances in Balochistan in October 2024 – TBP Report |url=https://greekcitytimes.com/2024/11/08/383337/ |access-date=11 November 2024}}</ref> পাকিস্তানৰ এজন জ্যেষ্ঠ প্ৰাদেশিক নিৰাপত্তা বিষয়াই দাবী কৰে যে নিখোজ ব্যক্তিৰ সংখ্যা অতিৰঞ্জিত কৰা হৈছে। তেওঁৰ মতে, বালুচিস্তানত বিদ্ৰোহী গোটত যোগদান কৰা লোক, ইউৰোপলৈ পলাই যোৱা অভিবাসী, আনকি সামৰিক অভিযানত নিহত হোৱা লোককো বহু ক্ষেত্ৰত "নিখোজ ব্যক্তি" হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="national">{{cite web|url=https://www.thenationalnews.com/world/asia/thousands-vanish-without-a-trace-in-pakistan-s-restive-balochistan-1.800511|title=Thousands vanish without a trace in Pakistan's restive Balochistan|date=8 December 2018|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181208182526/https://www.thenational.ae/world/asia/thousands-vanish-without-a-trace-in-pakistan-s-restive-balochistan-1.800511|archive-date=8 December 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> আনহাতে, বিভিন্ন প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে বিচ্ছিন্নতাবাদী উগ্ৰপন্থীসকলৰ সৃষ্টি কৰা অস্থিৰতাৰ ফলত বহু লোকে [[Balochistan, Pakistan|বালুচিস্তান]] এৰি অন্যান্য দেশত আশ্ৰয় বিচাৰিছে। একেদৰে, বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ কিছুমান ঘটনাৰ বাবে বিচ্ছিন্নতাবাদী উগ্ৰপন্থী গোটসমূহকো দায়ী কৰা হৈছে। এই গোটসমূহে অভিযান চলোৱাৰ সময়ত প্ৰায়ে সামৰিক পোছাক পৰিধান কৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোকক বহু সময়ত নিৰাপত্তা বাহিনীৰ সদস্য বুলি ভুল কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=https://edition-m.cnn.com/2019/04/18/asia/pakistan-balochistan-bus-killings-intl/index.html|title=Pakistan militants execute 14 bus passengers|quote=Militants wearing security force uniforms stopped two buses in southwest Pakistan on Thursday and killed 14 passengers after ordering them out of the vehicles, police said.|date=18 April 2019|work=CNN}}</ref> == সমালোচনা == বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহ মানৱ অধিকাৰ সংস্থা আৰু সংবাদ মাধ্যমসমূহে সমালোচনা কৰি আহিছে।<ref name=HRW-We/> তেওঁলোকে এই ঘটনাসমূহৰ নিৰপেক্ষ তদন্তৰ বাবে পাকিস্তান চৰকাৰক আহ্বান জনাইছে।<ref name=HRW-We/><ref name=WSJ-Rights/> ২০১১ চনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ তদন্তৰ উদ্দেশ্যে এখন অনুসন্ধান আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল যদিও তদন্তত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হোৱা নাছিল।<ref name=Dawn-Rehman>{{cite news |title=Disappearances still a major issue |url=https://www.dawn.com/news/1279694/disappearances-still-a-major-issue |newspaper=Dawn |date=25 August 2016 |author=I. A. Rehman}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰীত ২০১৫ চনৰ এটা নিখোজকৰণৰ গোচৰৰ শুনানিৰ অন্তত [[ইছলামাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়]]ে পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীসভাক নাগৰিকসকলক সুৰক্ষা প্ৰদানত ৰাষ্ট্ৰৰ ব্যৰ্থতাৰ বাবে দায়ী বুলি মন্তব্য কৰে। ন্যায়ালয়ে বলপূৰ্বক নিখোজকৰণক "সৰ্বাধিক জঘন্য আৰু অসহনীয় অপৰাধ" বুলিও অভিহিত কৰে।<ref>{{cite web |title=End Pakistan's Enforced Disappearances |url=https://www.hrw.org/news/2021/03/22/end-pakistans-enforced-disappearances |website=Human Rights Watch |language=en |date=22 March 2021}}</ref> পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ দীৰ্ঘদিন ধৰি দেশখনৰ মানৱ অধিকাৰৰ ভাবমূৰ্তিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাই আহিছে। ক্ৰমাগত চৰকাৰসমূহে এই প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰাৰ আশ্বাস দিলেও, সংশ্লিষ্ট আইন প্ৰণয়নৰ অগ্ৰগতি মন্থৰ হোৱা বুলি সমালোচকসকলে অভিযোগ কৰে। ফলস্বৰূপে, ভুক্তভোগীসকল সুৰক্ষাৰ পৰা বঞ্চিত হৈ আহিছে আৰু দোষীসকলৰ জবাবদিহিতা নিশ্চিত হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |date=2021-08-29 |title=Pakistan: Authorities must deliver on pledge to end cruelty of enforced disappearances |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/08/pakistan-authorities-must-deliver-on-pledge-to-end-cruelty-of-enforced-disappearances/ |access-date=2023-06-20 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> == চৰকাৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ২০১১ চনত পাকিস্তান চৰকাৰে দেশখনত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ঘটনাসমূহৰ তদন্তৰ বাবে '''বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ বিষয়ক অনুসন্ধান আয়োগ''' (Commission of Inquiry on Enforced Disappearances) গঠন কৰে। [[Amnesty International]]-ৰ মতে, আয়োগখনে এতিয়ালৈকে এনে নিখোজকৰণৰ ৩,০০০টা ঘটনা লাভ কৰিছে।<ref name=AI-Zeenat/> ২০২১ চনলৈকে আয়োগৰ তথ্য অনুসৰি, প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছৰে পৰা ই বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৭,০০০টা ঘটনা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৫,০০০টা ঘটনা নিষ্পত্তি কৰিছে।<ref name="deccanherald2021"/> ২০২১ চনৰ জুন মাহত পাকিস্তানৰ [[Ministry of Interior (Pakistan)|গৃহমন্ত্ৰীয়ে]] [[National Assembly of Pakistan|ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ]]ত এখন বিধেয়ক উত্থাপন কৰে, য'ত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণক অপৰাধ হিচাপে ঘোষণা কৰি দোষী সাব্যস্ত ব্যক্তিৰ বাবে সৰ্বাধিক ১০ বছৰৰ কাৰাদণ্ডৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Bill criminalising enforced disappearance introduced in NA |url=https://tribune.com.pk/story/2304170/bill-criminalising-enforced-disappearance-introduced-in-na |website=The Express Tribune |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720083942/https://tribune.com.pk/story/2304170/bill-criminalizing-enforced-disappearance-introduced-in-na |archive-date=20 July 2021 |language=en |date=8 June 2021 |url-status=live}}</ref> পিছত ২০২১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত পাকিস্তানৰ [[National Assembly of Pakistan|ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ]]ত বিধেয়কখন গৃহীত হয়।<ref>{{cite web |title=Passes Bill Criminalizing Protection Of Journalists And Enforced Disappearances - IG News |url=https://irshadgul.com/passes-bill-criminalizing-protection-of-journalists-and-enforced-disappearances/ |website=irshadgul.com |date=8 November 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409214852/https://irshadgul.com/passes-bill-criminalizing-protection-of-journalists-and-enforced-disappearances/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=NA passes journalists Protection Bill, five other bills: Dr Mazari |url=https://www.app.com.pk/national/na-passes-journalists-protection-bill-five-other-bills-dr-mazari/ |website=Associated Press of Pakistan |date=13 November 2021}}</ref> == তথ্য়সূত্ৰ == {{reflist}} bezpp7k9gunazuxlapx8lgwjte3r3jg 2 137752 615517 2026-07-03T14:06:59Z Psneog 141 পৃষ্ঠা [[সদস্য:Psneog/পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]]ৰ পৰা [[পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]]লৈ Psneogয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 615517 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ]] szdp3iqvvy6pd8vhu7e4lmd5dcma3r9 0 137753 615542 2026-07-03T15:11:18Z যদুমণি 32127 "[[:en:Special:Redirect/revision/1339828153|Raghupathi Venkaiah Award]]" পৃষ্ঠাৰ অনুবাদেৰে সৃষ্টি কৰা হৈছে 615542 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা|image=|image_size=|alt=|caption=|subheader=[[তেলেগু চিনেমা]]লৈ অৱদানৰ বাবে বঁটা।|awarded_for=আজীৱন কৃতিত্ব|sponsor=[[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]]|firstawarded=১৯৮১<ref>{{Cite web |url=http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |title=Raghupati Venkaiah Naidu: The man who started it all |access-date=2013-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817010619/http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |archive-date=2013-08-17 |url-status=dead }}</ref>|lastawarded=|reward={{INRConvert|50|k}}|former name=|holder_label=শেহতীয়াকৈ বিজয়ী|holder=|award1_type=মুঠ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে|award1_winner=৩৮|award2_type=প্ৰথম বিজয়ী|award2_winner=[[এল. ভি প্ৰসাদ]]|award3_type=শেহতীয়াকৈ বিজয়ী|award3_winner=[[যন্দমুৰী বীৰেন্দ্ৰনাথ]]|website=|previous=|next=}} '''ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা''' হৈছে [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা তেলেগু চলচ্চিত্ৰ জীৱনজোৰা কৃতিত্বক স্বীকৃতি দিবলৈ প্ৰদান কৰা এক বঁটা। 1981 চনত ভাৰতৰ অন্যতম চলচ্চিত্ৰ পথ প্ৰদৰ্শক ৰঘুপতি ভেংকায়া নাইডু সন্মানত এই বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল, যাক "তেলেগু চিনেমাৰ পিতৃ" বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="The Hindu Business Line-2011">{{Cite web|date=11 September 2011|title=Telugu film industry turns 80|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/Telugu-film-industry-turns-80/article20334643.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924164853/https://www.thehindubusinessline.com/economy/Telugu-film-industry-turns-80/article20334643.ece|archivedate=24 September 2021|accessdate=2022-10-11|work=[[The Hindu Business Line]]|quote=Mr Raghupati Venkaiah, regarded as the father of Telugu film industry, laid the foundation stone for the industry in the South by setting up Glass Studio and bringing one of the first cameras into the country.}}</ref> বিজয়ীক [[নন্দী]] বঁটা অনুষ্ঠানত এখন সোণালী নন্দী (হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এটা ষাঁড়ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা), এটা সোণৰ পদক, এটা প্ৰমাণপত্ৰ আৰু 50,000 টকাৰ নগদ পুৰস্কাৰ (520 মাৰ্কিন ডলাৰ) প্ৰদান কৰা হয়। [[চিত্ৰ:Raghupati_Venkayya.jpg|right|thumb|বঁটাৰ নাম-ৰঘুপতি ভেংকায়া নাইডু]] [[চিত্ৰ:LV_Prasad_2006_stamp_of_India.jpg|right|thumb|প্ৰথম প্ৰাপকঃ এল. ভি. প্ৰসাদ]] [[চিত্ৰ:Bhanumathi_Ramakrishna_2013_stamp_of_India.jpg|right|thumb|প্ৰথম গৰাকী মহিলা প্ৰাপকঃ ভানুমতী ৰামকৃষ্ণ]] [[চিত্ৰ:Chiranjeevi_at_Amitabh_Bachchan's_70th_birthday_celebration_(cropped)_(cropped).jpg|right|thumb|শেহতীয়া প্রাপকঃ চিৰঞ্জীৱী]] {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+বঁটা প্ৰাপকৰ তালিকা ! scope="col" width="20px" |বছৰ ! scope="col" width="240px" |গ্ৰহণকাৰী ! scope="col" width="240px" |কৰ্মক্ষেত্ৰ ! scope="col" width="20px" |{{Abbr|Ref.|Reference}} |- |1980 ![[এল ভি প্ৰসাদ|এল. ভি. প্ৰসাদ]] |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |1981 !পি. পুল্লায়া |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |1982 !বি. এ. সুব্বা ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |1983 !এম. এ. ৰহমান |চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | |- |1984 !কোচাৰাজু ৰাঘবায়্যা |গীতিকার, কবি, অভিনেতা | |- |1985 ![[পি. ভানুমতী|ভানুমতী]] |অভিনেতা, প্ৰযোজক, গায়ক, সংগীত পৰিচালক, পৰিচালক আৰু লেখক। | |- | rowspan="2" |1986 ! scope="rowspan=&quot;2&quot;" |বাপু। |পৰিচালক | |- !মুল্লাপুডি ভেংকট ৰামানা |লেখক। | |- |1987 ![[বি নাগী ৰেড্ডী|বি. নাগি ৰেড্ডী]] |প্রযোজক | |- |1988 !ডি. ভি. এছ. ৰাজু |প্রযোজক | |- |1989 ![[আক্কিনেনি নাগেশ্বৰ ৰাও]] |অভিনেত্ৰী | |- |1990 !দাসৰী নাৰায়ণ ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক, অভিনেতা | |- |1991 ![[কে বিশ্বনাথ|কে. বিশ্বনাথ]] |পৰিচালক | |- |1992 !এছ. ৰাজেশ্বৰ ৰাও |সুৰকাৰ | |- |1993 !ডি. মধুসূদন ৰাও |প্রযোজক | |- |1994 ![[অঞ্জলি দেৱী|অঞ্জলী দেৱী]] |অভিনেত্ৰী | |- |1995 !কে. এছ. প্ৰকাশ ৰাও |অভিনেতা, প্ৰযোজক, পৰিচালক | |- |1996 !ইনটুৰি ভেংকটেশ্বৰ ৰাও |চলচ্চিত্ৰ সাংবাদিক | |- |1997 !ভি. মধুসূদন ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক, চিত্ৰনাট্যকাৰ | |- |1998 !গুম্মাডী |অভিনেত্ৰী | |- |1999 !শান্তা কুমাৰী |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক | |- |2000 !তাডেপল্লী লক্ষ্মী কান্তা ৰাও |অভিনেতা, প্ৰযোজক | |- |2001 !আল্লু ৰামলিঙ্গাইয়া |অভিনেত্ৰী |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/2003/04/02/stories/2003040208660500.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524152017/http://www.hindu.com/thehindu/2003/04/02/stories/2003040208660500.htm|archivedate=2007-05-24|date=2003-04-02|location=Chennai, India}}</ref> |- |2002 ![[পি. সুশীলা]] |নেপথ্য গায়ক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2004/02/15/stories/2004021509250300.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040530013036/http://www.hindu.com/2004/02/15/stories/2004021509250300.htm|archivedate=2004-05-30|date=2002-02-15|location=Chennai, India}}</ref> |- |2003 !ভি. বি. ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ |প্রযোজক | |- |2004 !কৃষ্ণভেণী |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102309570100.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524150217/http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102309570100.htm|archivedate=2007-05-24|date=2005-10-23|location=Chennai, India}}</ref> |- |2005 !এম. এছ. ৰেড্ডী |পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/02/18/stories/2007021804760600.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524150044/http://www.hindu.com/2007/02/18/stories/2007021804760600.htm|archivedate=2007-05-24|date=2007-02-18|location=Chennai, India}}</ref> |- |2006 ![[ডি ৰামানাইডু|ডি. ৰামনাইডু]] |প্রযোজক, অভিনেতা |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2008/04/01/stories/2008040154560400.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080502092254/http://www.hindu.com/2008/04/01/stories/2008040154560400.htm|archivedate=2008-05-02|location=Chennai, India|date=2008-04-01}}</ref> |- |2007 !তামমাৰেড্ডী কৃষ্ণ মূৰ্তি |প্রযোজক | |- |2008 !বিজয়া নিৰ্মলা |অভিনেত্ৰী, পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |2009 !কে. ৰাঘৱা |প্রযোজক | |- |2010 !এম. বলাইয়া |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |2011 !কৈকলা সত্যনাৰায়ণ |অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |2012 !কোডি ৰামকৃষ্ণ |পৰিচালক | |- |2013 ![[বাণীশ্ৰী]] |অভিনেত্ৰী |<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|date=5 April 2017}}</ref> |- |2014 !কৃষ্ণম ৰাজু |অভিনেত্ৰী | |- |2015 !ঈশ্বৰ |লেখক, প্ৰচাৰ ডিজাইনাৰ | |- |2016 !চিৰঞ্জীৱী |অভিনেত্ৰী | |} * [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা|দাদাচাহেব ফালকে বঁটা]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Raghupathi Venkaiah Award Recipients|state=collapsed}} 0sevswv2dtpod8xxebvk0m3gf8yn4pa 615550 615542 2026-07-03T15:21:35Z যদুমণি 32127 615550 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা|image=|image_size=|alt=|caption=|subheader=[[তেলেগু চিনেমা]]লৈ অৱদানৰ বাবে বঁটা। |awarded_for=আজীৱন কৃতিত্ব|sponsor=[[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]]|firstawarded=১৯৮১<ref>{{Cite web |url=http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |title=Raghupati Venkaiah Naidu: The man who started it all |access-date=2013-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817010619/http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |archive-date=2013-08-17 |url-status=dead }}</ref>|lastawarded=|reward={{INRConvert|50|k}}|former name=|holder_label=শেহতীয়াকৈ বিজয়ী|holder=|award1_type=মুঠ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে|award1_winner=৩৮|award2_type=প্ৰথম বিজয়ী|award2_winner=[[এল. ভি প্ৰসাদ]]|award3_type=শেহতীয়াকৈ বিজয়ী|award3_winner=[[যন্দমুৰী বীৰেন্দ্ৰনাথ]]|website=|previous=|next=}} '''ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা''' হৈছে [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] ভাৰত চৰকাৰৰদ্বাৰা তেলেগু চলচ্চিত্ৰ জীৱনজোৰা কৃতিত্বক স্বীকৃতি দিবলৈ প্ৰদান কৰা এক বঁটা। 1981 চনত ভাৰতৰ অন্যতম চলচ্চিত্ৰ পথ-প্ৰদৰ্শক ৰঘুপতি ভেংকায়া নাইডু সন্মানত এই বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল, যাক "তেলেগু চিনেমাৰ-পিটৃ" বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="The Hindu Business Line-2011">{{Cite web|date=11 September 2011|title=Telugu film industry turns 80|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/Telugu-film-industry-turns-80/article20334643.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924164853/https://www.thehindubusinessline.com/economy/Telugu-film-industry-turns-80/article20334643.ece|archivedate=24 September 2021|accessdate=2022-10-11|work=[[The Hindu Business Line]]|quote=Mr Raghupati Venkaiah, regarded as the father of Telugu film industry, laid the foundation stone for the industry in the South by setting up Glass Studio and bringing one of the first cameras into the country.}}</ref> বিজয়ীক [[নন্দী]] বঁটা অনুষ্ঠানত এখন সোণালী নন্দী (হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এটা ষাঁড়ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা), এটা সোণৰ পদক, এটা প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু 50,000 টকাৰ নগদ পুৰস্কাৰ (520 মাৰ্কিন ডলাৰ) প্ৰদান কৰা হয়। [[চিত্ৰ:Raghupati_Venkayya.jpg|right|thumb|বঁটাৰ নাম-ৰঘুপতি ভেংকায়া নাইডু]] [[চিত্ৰ:LV_Prasad_2006_stamp_of_India.jpg|right|thumb|প্ৰথম প্ৰাপকঃ এল. ভি. প্ৰসাদ]] [[চিত্ৰ:Bhanumathi_Ramakrishna_2013_stamp_of_India.jpg|right|thumb|প্ৰথমগৰাকী মহিলা প্ৰাপকঃ ভানুমতী ৰামকৃষ্ণ]] [[চিত্ৰ:Chiranjeevi_at_Amitabh_Bachchan's_70th_birthday_celebration_(cropped)_(cropped).jpg|right|thumb|শেহতীয়া প্ৰাপকঃ চিৰঞ্জীৱী]] {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+বঁটা প্ৰাপকৰ তালিকা ! scope="col" width="20px" |বছৰ ! scope="col" width="240px" |গ্ৰহণকাৰী ! scope="col" width="240px" |কৰ্মক্ষেত্ৰ ! scope="col" width="20px" |{{Abbr|Ref.|Reference}} |- |১৯৮০ ! [[এল ভি প্ৰসাদ|এল. ভি. প্ৰসাদ]] |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮১ ! পি. পুল্লায়া |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮২ ! বি. এ. সুব্বা ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮৩ ! এম. এ. ৰহমান |চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | |- |১৯৮৪ ! কোচাৰাজু ৰাঘবায়্যা |গীতিকাৰ, কবি, অভিনেতা | |- |১৯৮৫ ! [[পি. ভানুমতী|ভানুমতী]] |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক, গায়ক, সংগীত পৰিচালক, পৰিচালক আৰু লেখক। | |- | rowspan="2" |১৯৮৬ ! scope="rowspan=&quot; 2&quot; " |বাপু। |পৰিচালক | |- ! মুল্লাপুডি ভেংকট ৰামানা |লেখক। | |- |১৯৮৭ ! [[বি নাগী ৰেড্ডী|বি. নাগি ৰেড্ডী]] |প্ৰযোজক | |- |১৯৮৮ ! ডি. ভি. এছ. ৰাজু |প্ৰযোজক | |- |১৯৮৯ ! [[আক্কিনেনি নাগেশ্বৰ ৰাও]] |অভিনেতা | |- |১৯৯০ ! দাসৰী নাৰায়ণ ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক, অভিনেতা | |- |১৯৯১ ! [[কে বিশ্বনাথ|কে. বিশ্বনাথ]] |পৰিচালক | |- |১৯৯২ ! এছ. ৰাজেশ্বৰ ৰাও |সুৰকাৰ | |- |১৯৯৩ ! ডি. মধুসূদন ৰাও |প্ৰযোজক | |- |১৯৯৪ ! [[অঞ্জলি দেৱী|অজ্ঞলি দেৱী]] |অভিনেত্ৰী | |- |১৯৯৫ ! কে. এছ. প্ৰকাশ ৰাও |অভিনেতা, প্ৰযোজক, পৰিচালক | |- |১৯৯৬ ! ইনটুৰি ভেংকটেশ্বৰ ৰাও |চলচ্চিত্ৰ সাংবাদিক | |- |১৯৯৭ ! ভি. মধুসূদন ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক, চিত্ৰনাট্যকাৰ | |- |১৯৯৮ ! গুম্মাডী |অভিনেত্ৰী | |- |১৯৯৯ ! শান্তা কুমাৰী |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক | |- |২০০০ ! তাডেপল্লী লক্ষ্মী কান্তা ৰাও |অভিনেতা, প্ৰযোজক | |- |২০০১ ! আল্লু ৰামলিঙ্গাইয়া |অভিনেতা |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/2003/04/02/stories/2003040208660500.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524152017/http://www.hindu.com/thehindu/2003/04/02/stories/2003040208660500.htm|archivedate=2007-05-24|date=2003-04-02|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০২ ! [[পি. সুশীলা]] |নেপথ্য গায়ক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2004/02/15/stories/2004021509250300.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040530013036/http://www.hindu.com/2004/02/15/stories/2004021509250300.htm|archivedate=2004-05-30|date=2002-02-15|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৩ ! ভি. বি. ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ |প্ৰযোজক | |- |২০০৪ ! কৃষ্ণভেণী |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102309570100.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524150217/http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102309570100.htm|archivedate=2007-05-24|date=2005-10-23|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৫ ! এম. এছ. ৰেড্ডী |পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/02/18/stories/2007021804760600.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524150044/http://www.hindu.com/2007/02/18/stories/2007021804760600.htm|archivedate=2007-05-24|date=2007-02-18|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৬ ! [[ডি ৰামানাইডু|ডি. ৰামনাইডু]] |প্ৰযোজক, অভিনেতা |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2008/04/01/stories/2008040154560400.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080502092254/http://www.hindu.com/2008/04/01/stories/2008040154560400.htm|archivedate=2008-05-02|location=Chennai, India|date=2008-04-01}}</ref> |- |২০০৭ ! তামমাৰেড্ডী কৃষ্ণ মূৰ্তি |প্ৰযোজক | |- |২০০৮ ! বিজয়া নিৰ্মলা |অভিনেত্ৰী, পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০০৯ ! কে. ৰাঘৱা |প্ৰযোজক | |- |২০১০ ! এম. বলাইয়া |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০১১ ! কৈকলা সত্যনাৰায়ণ |অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০১২ ! কোডি ৰামকৃষ্ণ |পৰিচালক | |- |২০১৩ ! [[বাণীশ্ৰী]] |অভিনেত্ৰী |<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|date=5 April 2017}}</ref> |- |২০১৪ ! কৃষ্ণম ৰাজু |অভিনেতা | |- |২০১৫ ! ঈশ্বৰ |লেখক, প্ৰচাৰ ডিজাইনাৰ | |- |২০১৬ ! চিৰঞ্জীৱী |অভিনেতা | |} == লগতে চাওক == * [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা|দাদাচাহেব ফালকে বঁটা]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Raghupathi Venkaiah Award Recipients|state=collapsed}} c42bgertntd7xrzglz1vzlwsuj3rlz1 615551 615550 2026-07-03T15:25:14Z যদুমণি 32127 615551 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা|image=|image_size=|alt=|caption=|subheader=[[তেলেগু চিনেমা]]লৈ অৱদানৰ বাবে বঁটা। |awarded_for=আজীৱন কৃতিত্ব|sponsor=[[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]]|firstawarded=১৯৮১<ref>{{Cite web |url=http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |title=Raghupati Venkaiah Naidu: The man who started it all |access-date=2013-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817010619/http://bharatjanani.com/raghupati-venkaiah-naidu-the-man-who-started-it-all/ |archive-date=2013-08-17 |url-status=dead }}</ref>|lastawarded=|reward={{INRConvert|50|k}}|former name=|holder_label=শেহতীয়াকৈ বিজয়ী|holder=|award1_type=মুঠ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে|award1_winner=৩৮|award2_type=প্ৰথম বিজয়ী|award2_winner=[[এল. ভি প্ৰসাদ]]|award3_type=শেহতীয়াকৈ বিজয়ী|award3_winner=[[যন্দমুৰী বীৰেন্দ্ৰনাথ]]|website=|previous=|next=}} '''ৰঘুপতি ভেংকায়া বঁটা''' হৈছে [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] ভাৰত চৰকাৰৰদ্বাৰা তেলেগু চলচ্চিত্ৰ জীৱনজোৰা কৃতিত্বক স্বীকৃতি দিবলৈ প্ৰদান কৰা এক বঁটা। ১৯৮১ চনত ভাৰতৰ অন্যতম চলচ্চিত্ৰ পথ-প্ৰদৰ্শক ৰঘুপতি ভেংকায়া নাইডু সন্মানত এই বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল, যাক "তেলেগু চিনেমাৰ-পিটৃ" বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="The Hindu Business Line-2011">{{Cite web|date=11 September 2011|title=Telugu film industry turns 80|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/Telugu-film-industry-turns-80/article20334643.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924164853/https://www.thehindubusinessline.com/economy/Telugu-film-industry-turns-80/article20334643.ece|archivedate=24 September 2021|accessdate=2022-10-11|work=[[The Hindu Business Line]]|quote=Mr Raghupati Venkaiah, regarded as the father of Telugu film industry, laid the foundation stone for the industry in the South by setting up Glass Studio and bringing one of the first cameras into the country.}}</ref> বিজয়ীক [[নন্দী]] বঁটা অনুষ্ঠানত এখন সোণালী নন্দী (হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এটা ষাঁড়ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা), এটা সোণৰ পদক, এটা প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু ৫০,০০০ টকাৰ নগদ পুৰস্কাৰ (৫২০ মাৰ্কিন ডলাৰ) প্ৰদান কৰা হয়। [[চিত্ৰ:Raghupati_Venkayya.jpg|right|thumb|বঁটাৰ নাম-ৰঘুপতি ভেংকায়া নাইডু|270x270px]] [[চিত্ৰ:LV_Prasad_2006_stamp_of_India.jpg|right|thumb|প্ৰথম প্ৰাপকঃ এল. ভি. প্ৰসাদ|199x199px]] [[চিত্ৰ:Bhanumathi_Ramakrishna_2013_stamp_of_India.jpg|right|thumb|প্ৰথমগৰাকী মহিলা প্ৰাপকঃ ভানুমতী ৰামকৃষ্ণ|199x199px]] [[চিত্ৰ:Chiranjeevi_at_Amitabh_Bachchan's_70th_birthday_celebration_(cropped)_(cropped).jpg|right|thumb|শেহতীয়া প্ৰাপকঃ চিৰঞ্জীৱী|210x210px]] == বঁটা প্ৰাপক == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+বঁটা প্ৰাপকৰ তালিকা ! scope="col" width="20px" |বছৰ ! scope="col" width="240px" |গ্ৰহণকাৰী ! scope="col" width="240px" |কৰ্মক্ষেত্ৰ ! scope="col" width="20px" |তথ্যসূত্ৰ |- |১৯৮০ ! [[এল ভি প্ৰসাদ|এল. ভি. প্ৰসাদ]] |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮১ ! পি. পুল্লায়া |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮২ ! বি. এ. সুব্বা ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |১৯৮৩ ! এম. এ. ৰহমান |চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ | |- |১৯৮৪ ! কোচাৰাজু ৰাঘবায়্যা |গীতিকাৰ, কবি, অভিনেতা | |- |১৯৮৫ ! [[পি. ভানুমতী|ভানুমতী]] |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক, গায়ক, সংগীত পৰিচালক, পৰিচালক আৰু লেখক। | |- | rowspan="2" |১৯৮৬ ! scope="rowspan=&quot; 2&quot; " |বাপু। |পৰিচালক | |- ! মুল্লাপুডি ভেংকট ৰামানা |লেখক। | |- |১৯৮৭ ! [[বি নাগী ৰেড্ডী|বি. নাগি ৰেড্ডী]] |প্ৰযোজক | |- |১৯৮৮ ! ডি. ভি. এছ. ৰাজু |প্ৰযোজক | |- |১৯৮৯ ! [[আক্কিনেনি নাগেশ্বৰ ৰাও]] |অভিনেতা | |- |১৯৯০ ! দাসৰী নাৰায়ণ ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক, অভিনেতা | |- |১৯৯১ ! [[কে বিশ্বনাথ|কে. বিশ্বনাথ]] |পৰিচালক | |- |১৯৯২ ! এছ. ৰাজেশ্বৰ ৰাও |সুৰকাৰ | |- |১৯৯৩ ! ডি. মধুসূদন ৰাও |প্ৰযোজক | |- |১৯৯৪ ! [[অঞ্জলি দেৱী|অজ্ঞলি দেৱী]] |অভিনেত্ৰী | |- |১৯৯৫ ! কে. এছ. প্ৰকাশ ৰাও |অভিনেতা, প্ৰযোজক, পৰিচালক | |- |১৯৯৬ ! ইনটুৰি ভেংকটেশ্বৰ ৰাও |চলচ্চিত্ৰ সাংবাদিক | |- |১৯৯৭ ! ভি. মধুসূদন ৰাও |পৰিচালক, প্ৰযোজক, চিত্ৰনাট্যকাৰ | |- |১৯৯৮ ! গুম্মাডী |অভিনেত্ৰী | |- |১৯৯৯ ! শান্তা কুমাৰী |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক | |- |২০০০ ! তাডেপল্লী লক্ষ্মী কান্তা ৰাও |অভিনেতা, প্ৰযোজক | |- |২০০১ ! আল্লু ৰামলিঙ্গাইয়া |অভিনেতা |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/2003/04/02/stories/2003040208660500.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524152017/http://www.hindu.com/thehindu/2003/04/02/stories/2003040208660500.htm|archivedate=2007-05-24|date=2003-04-02|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০২ ! [[পি. সুশীলা]] |নেপথ্য গায়ক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2004/02/15/stories/2004021509250300.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040530013036/http://www.hindu.com/2004/02/15/stories/2004021509250300.htm|archivedate=2004-05-30|date=2002-02-15|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৩ ! ভি. বি. ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ |প্ৰযোজক | |- |২০০৪ ! কৃষ্ণভেণী |অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102309570100.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524150217/http://www.hindu.com/2005/10/23/stories/2005102309570100.htm|archivedate=2007-05-24|date=2005-10-23|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৫ ! এম. এছ. ৰেড্ডী |পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/02/18/stories/2007021804760600.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524150044/http://www.hindu.com/2007/02/18/stories/2007021804760600.htm|archivedate=2007-05-24|date=2007-02-18|location=Chennai, India}}</ref> |- |২০০৬ ! [[ডি ৰামানাইডু|ডি. ৰামনাইডু]] |প্ৰযোজক, অভিনেতা |<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2008/04/01/stories/2008040154560400.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080502092254/http://www.hindu.com/2008/04/01/stories/2008040154560400.htm|archivedate=2008-05-02|location=Chennai, India|date=2008-04-01}}</ref> |- |২০০৭ ! তামমাৰেড্ডী কৃষ্ণ মূৰ্তি |প্ৰযোজক | |- |২০০৮ ! বিজয়া নিৰ্মলা |অভিনেত্ৰী, পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০০৯ ! কে. ৰাঘৱা |প্ৰযোজক | |- |২০১০ ! এম. বলাইয়া |পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০১১ ! কৈকলা সত্যনাৰায়ণ |অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক | |- |২০১২ ! কোডি ৰামকৃষ্ণ |পৰিচালক | |- |২০১৩ ! [[বাণীশ্ৰী]] |অভিনেত্ৰী |<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|date=5 April 2017}}</ref> |- |২০১৪ ! কৃষ্ণম ৰাজু |অভিনেতা | |- |২০১৫ ! ঈশ্বৰ |লেখক, প্ৰচাৰ ডিজাইনাৰ | |- |২০১৬ ! চিৰঞ্জীৱী |অভিনেতা | |} == লগতে চাওক == * [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা|দাদাচাহেব ফালকে বঁটা]] == তথ্যসূত্ৰসমূহ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} t1dswybidpsmclsdbmbjth9zg38s84q 0 137754 615553 2026-07-03T15:34:42Z যদুমণি 32127 "[[:en:Special:Redirect/revision/1345369195|NTR National Award]]" পৃষ্ঠাৰ অনুবাদেৰে সৃষ্টি কৰা হৈছে 615553 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=এন. টি. আৰ. ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|current_awards=|image=|alt=|caption=|awarded_for=জীৱনজোৰা কৃতিত্ব আৰু ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰলৈ অৱদান|presenter=[[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]]|country=ভাৰত|year=১৯৯৬|reward=₹৫০০,০০০/-|network=|website={{URL|https://apsftvtdc.in/index.html}}}} '''এন. টি. আৰ. ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা''' হৈছে [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] চৰকাৰে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰলৈ জীৱনজোৰা কৃতিত্ব আৰু অৱদানক স্বীকৃতি দিবলৈ প্ৰদান কৰা এক বাৰ্ষিক বঁটা।<ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html|accessdate=3 January 2021|work=APSFTVTDC}}</ref> অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা অভিনেতা তথা প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ এন. টি. ৰামা ৰাও নামেৰে এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। এই বঁটাটোত নগদ ৫০০,০০০ টকাৰ পুৰস্কাৰ আৰু এটা স্মাৰক আছে।<ref name="Governor gives away NTR awards">{{Cite web|date=2010-02-11|title=Governor gives away NTR awards|url=http://www.hindu.com/2010/02/11/stories/2010021156150400.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100216203407/http://www.hindu.com/2010/02/11/stories/2010021156150400.htm|archivedate=2010-02-16|work=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Amitabh-Bachchan-receives-NTR-National-film-award/articleshow/19506663.cms|date=15 January 2017}}</ref> == বঁটা প্ৰাপক == বঁটা প্ৰাপকসকল তলত উল্লেখ কৰা হ 'লঃ <ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html|accessdate=3 January 2021|work=APSFTVTDC}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html "N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES"]. ''APSFTVTDC''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 January</span> 2021</span>.</cite></ref> [[চিত্ৰ:Akkineni_Nageswara_Rao_(cropped).jpg|right|thumb|প্ৰথম প্ৰাপকঃ আক্কিনেনি নাগেশ্বৰ ৰাও]] [[চিত্ৰ:Lata-Mangeshkar.jpg|right|thumb|প্ৰথম গৰাকী মহিলা প্রাপক-লতা মংগেশকাৰ]] [[চিত্ৰ:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|right|thumb|শেহতীয়া প্রাপকঃ ৰজনীকান্ত]] * ১৯৯৬: [[আক্কিনেনি নাগেশ্বৰ ৰাও]] * ১৯৯৭: [[দিলীপ কুমাৰ]] * ১৯৯৮: [[শিৱাজী গণেশন]] * ১৯৯৯: [[লতা মংগেশকাৰ]] * ২০০০: [[পি. ভানুমতী|ভানুমতী ৰামকৃষ্ণ]] * ২০০১: [[হৃষিকেশ মুখাৰ্জী]] * ২০০২: [[ড॰ ৰাজকুমাৰ|ড0 ৰাজকুমাৰ]] * ২০০৩: ঘট্টমানেনী কৃষ্ণ <ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-others/tp-variety/article1667959.ece?ref=archive|title=Ilayaraja, Ambarish, Krishna get NTR award|work=The Hindu, Business Line|location=Hyderabad|date=30 Aug 2007|accessdate=4 Jan 2012}}</ref> * ২০০৪: ইলায়াৰাজা <ref name="Hindu" /> * ২০০৫: অম্বৰীশ <ref name="Hindu" /> * ২০০৬: [[ৱাহীদা ৰহমান|ৱাহিদা ৰহমান]] * ২০০৭: দাসাৰী নাৰায়ণ ৰাওদাসৰী নাৰায়ণ ৰাও * ২০০৮: [[যমুনা (অভিনেত্ৰী)|যমুনা]] * ২০০৯: [[বি. সৰোজা দেৱী]] * ২০১০: [[সাৰদা (অভিনেত্ৰী)|শৰদা]] * ২০১১: [[অমিতাভ বচ্চন]] * ২০১২: [[এছ. পি. বালসুব্ৰমনিয়ম|এছ. পি. বালাসুব্ৰমনিয়াম]] * ২০১৩: [[হেমা মালিনী]] ভি. ৰবিন্দ্ৰন <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|work=The Hindu|date=5 April 2017}}</ref> * ২০১৪: কমাল হাছানকমল হাছান * ২০১৫: কে. ৰাঘবেন্দ্ৰ ৰাও * ২০১৬: [[ৰজনীকান্ত]] * ২০২৪: নন্দমুৰি বালা কৃষ্ণনন্দমুৰি বাল কৃষ্ণ * ২০২৫: চিৰঞ্জীৱী == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{Reflist}}{{NTR National Award}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] 6t0c72wsn1fm2zxswtlk7l9ojus16z0 615554 615553 2026-07-03T15:36:17Z যদুমণি 32127 615554 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=এন. টি. আৰ. ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|current_awards=|image=|alt=|caption=|awarded_for=জীৱনজোৰা কৃতিত্ব আৰু ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰলৈ অৱদান|presenter=[[অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰ]]|country=ভাৰত|year=১৯৯৬|reward=₹৫০০,০০০/-|network=|website={{URL|https://apsftvtdc.in/index.html}}}} '''এন. টি. আৰ. ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা''' হৈছে [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] চৰকাৰে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰলৈ জীৱনজোৰা কৃতিত্ব আৰু অৱদানক স্বীকৃতি দিবলৈ প্ৰদান কৰা এক বাৰ্ষিক বঁটা।<ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html|accessdate=3 January 2021|work=APSFTVTDC}}</ref> অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা অভিনেতা তথা প্ৰাক্তন ৰাজনীতিবিদ এন. টি. ৰামা ৰাও নামেৰে এই বঁটাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। এই বঁটাটোত নগদ ৫০০,০০০ টকাৰ পুৰস্কাৰ আৰু এটা স্মাৰক আছে।<ref name="Governor gives away NTR awards">{{Cite web|date=2010-02-11|title=Governor gives away NTR awards|url=http://www.hindu.com/2010/02/11/stories/2010021156150400.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100216203407/http://www.hindu.com/2010/02/11/stories/2010021156150400.htm|archivedate=2010-02-16|work=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Amitabh-Bachchan-receives-NTR-National-film-award/articleshow/19506663.cms|date=15 January 2017}}</ref> == বঁটা প্ৰাপক == বঁটা প্ৰাপকসকল তলত উল্লেখ কৰা হ'লঃ <ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES|url=https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html|accessdate=3 January 2021|work=APSFTVTDC}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.apsftvtdc.in/ntr-national-film-award.html "N.T.R. NATIONAL FILM AWARDEES"]. ''APSFTVTDC''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 January</span> 2021</span>.</cite></ref> [[চিত্ৰ:Akkineni_Nageswara_Rao_(cropped).jpg|right|thumb|প্ৰথম প্ৰাপকঃ আক্কিনেনি নাগেশ্বৰ ৰাও|211x211px]] [[চিত্ৰ:Lata-Mangeshkar.jpg|right|thumb|প্ৰথম গৰাকী মহিলা প্রাপক-লতা মংগেশকাৰ|181x181px]] [[চিত্ৰ:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|right|thumb|শেহতীয়া প্রাপকঃ ৰজনীকান্ত|266x266px]] * ১৯৯৬: [[আক্কিনেনি নাগেশ্বৰ ৰাও]] * ১৯৯৭: [[দিলীপ কুমাৰ]] * ১৯৯৮: [[শিৱাজী গণেশন]] * ১৯৯৯: [[লতা মংগেশকাৰ]] * ২০০০: [[পি. ভানুমতী|ভানুমতী ৰামকৃষ্ণ]] * ২০০১: [[হৃষিকেশ মুখাৰ্জী]] * ২০০২: [[ড॰ ৰাজকুমাৰ|ড0 ৰাজকুমাৰ]] * ২০০৩: ঘট্টমানেনী কৃষ্ণ <ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-others/tp-variety/article1667959.ece?ref=archive|title=Ilayaraja, Ambarish, Krishna get NTR award|work=The Hindu, Business Line|location=Hyderabad|date=30 Aug 2007|accessdate=4 Jan 2012}}</ref> * ২০০৪: ইলায়াৰাজা <ref name="Hindu" /> * ২০০৫: অম্বৰীশ <ref name="Hindu" /> * ২০০৬: [[ৱাহীদা ৰহমান|ৱাহিদা ৰহমান]] * ২০০৭: দাসাৰী নাৰায়ণ ৰাওদাসৰী নাৰায়ণ ৰাও * ২০০৮: [[যমুনা (অভিনেত্ৰী)|যমুনা]] * ২০০৯: [[বি. সৰোজা দেৱী]] * ২০১০: [[সাৰদা (অভিনেত্ৰী)|শৰদা]] * ২০১১: [[অমিতাভ বচ্চন]] * ২০১২: [[এছ. পি. বালসুব্ৰমনিয়ম|এছ. পি. বালাসুব্ৰমনিয়াম]] * ২০১৩: [[হেমা মালিনী]] ভি. ৰবিন্দ্ৰন <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|work=The Hindu|date=5 April 2017}}</ref> * ২০১৪: কমাল হাছানকমল হাছান * ২০১৫: কে. ৰাঘবেন্দ্ৰ ৰাও * ২০১৬: [[ৰজনীকান্ত]] * ২০২৪: নন্দমুৰি বালা কৃষ্ণনন্দমুৰি বাল কৃষ্ণ * ২০২৫: চিৰঞ্জীৱী == তথ্যসূত্ৰসমূহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] f1er3d2j124psa2p99mgf7aucsf4ugq 0 137755 615559 2026-07-03T16:12:07Z JonaliB 28397 নতুন পৃষ্ঠা: {{under construction}} {{Infobox medical condition (new) | name = আত্মহত্যামূলক চিন্তা | synonyms = আত্মহত্যাৰ চিন্তা, আত্মহত্যামূলক ধাৰণা | image = Stückelberg Sappho 1897.jpg | caption = ''Sappho'', [[Ernst Stückelberg (painter)|আৰ্নষ্ট ষ্টুকেলবাৰ্গ]]ৰ ১৮৯৭ চনৰ এখ... 615559 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox medical condition (new) | name = আত্মহত্যামূলক চিন্তা | synonyms = আত্মহত্যাৰ চিন্তা, আত্মহত্যামূলক ধাৰণা | image = Stückelberg Sappho 1897.jpg | caption = ''Sappho'', [[Ernst Stückelberg (painter)|আৰ্নষ্ট ষ্টুকেলবাৰ্গ]]ৰ ১৮৯৭ চনৰ এখন প্ৰতিকৃতি | speciality = [[Psychiatry|মনোৰোগ চিকিৎসা]], [[psychology|মনোবিজ্ঞান]], [[emergency medicine|জৰুৰীকালীন চিকিৎসা]] | risks = [[Mental disorders|মানসিক বিকাৰ]], চাপজনিত জীৱন-ঘটনা, পাৰিবাৰিক ইতিহাস, [[Child abuse|শিশু নিৰ্যাতন]], কিছুমান [[Medication|ঔষধ]] বিশেষকৈ [[চিলেক্টিভ চেৰোটনিন ৰিআপটেক ইনহিবিটৰ]] আৰু [[Benzodiazepine|বেনজ’ডায়াজেপিন]], কৈশোৰকালৰ পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কৰ সমস্যা }} '''আত্মহত্যামূলক চিন্তা''' ({{lang-en|Suicidal Ideation}}), বা '''আত্মহত্যাৰ ইচ্ছা''', হৈছে [[আত্মহত্যা]]ৰ জৰিয়তে নিজৰ জীৱনৰ অন্ত পৰাৰ সম্ভাৱনাৰ সম্পৰ্কে কৰা চিন্তা প্ৰক্ৰিয়া বা ধাৰণা।<ref name=ICD>World Health Organization, ''ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics'', ver. 09/2020, [https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http://id.who.int/icd/entity/778734771 MB26.A Suicidal ideation]</ref> ই নিজে কোনো ৰোগ নহয়, বৰঞ্চ কিছুমান মানসিক বিকাৰ বা মনোসক্ৰিয় দ্ৰব্যৰ ব্যৱহাৰৰ লক্ষণ, আৰু মানসিক বিকাৰৰ অনুপস্থিতিত জীৱনৰ বিৰূপ পৰিঘটনাৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত ই হ'ব পাৰে।।<ref name="Barry">Barry, Lisa C. [[doi:10.1016/j.jagp.2019.08.003|Passive Suicidal Ideation in Older Adults: Implications for Suicide Prevention]], ''American Journal of Geriatric Psychiatry'' 27, no. 12 (December 2019): 1411 ("... growing evidence points toward a subgroup of individuals who endorse passive SI [suicidal ideation] in later life outside the context of clinical depression.")</ref> আত্মহত্যাৰ আশংকা বা আত্মহত্যামূলক চিন্তাৰ পৰিসৰ ক্ষণস্থায়ী চিন্তাৰ পৰা বিশদ পৰিকল্পনালৈকে ভিন্ন হ’ব পাৰে। '''নিষ্ক্ৰিয় আত্মহত্যামূলক চিন্তা''' হৈছে জীয়াই থাকিব নিবিচৰা কথা ভাবা বা নিজকে মৃত অৱস্থাত কল্পনা কৰা।<ref name="Falcone">{{Cite book|last1=Falcone|first1=Tatiana|url=https://books.google.com/books?id=-j9bDwAAQBAJ|title=Suicide Prevention: A Practical Guide for the Practitioner|last2=Timmons-Mitchell|first2=Jane|date=2018-05-18|publisher=Springer |isbn=978-3-319-74391-2 |page=38|language=en|chapter=Mood Disorders and Suicide}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|last=Kumar|first=Updesh|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qaI7DwAAQBAJ&q=%22passive+suicidal+ideation%22&pg=PA269|title=Handbook of Suicidal Behaviour|date=2017-10-26|publisher=Springer|isbn=978-981-10-4816-6|page=269|language=en|chapter=Suicidal Ideation in Adolescents–A Transcultural Analysis}}</ref> '''সক্ৰিয় আত্মহত্যামূলক চিন্তা''' হৈছে নিজকে হত্যা কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুতি লোৱা বা তেনে কৰাৰ পৰিকল্পনা গঠন কৰা।<ref name="Falcone"/><ref name=":1"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 1yb1d1ezo6p8o1cheyzuht5my1llt8m 615560 615559 2026-07-03T16:13:48Z JonaliB 28397 615560 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox medical condition (new) | name = আত্মহত্যামূলক চিন্তা | synonyms = আত্মহত্যাৰ চিন্তা, আত্মহত্যামূলক ধাৰণা | image = Stückelberg Sappho 1897.jpg | caption = ''Sappho'', [[Ernst Stückelberg (painter)|আৰ্নষ্ট ষ্টুকেলবাৰ্গ]]ৰ ১৮৯৭ চনৰ এখন প্ৰতিকৃতি | speciality = [[Psychiatry|মনোৰোগ চিকিৎসা]], [[psychology|মনোবিজ্ঞান]], [[emergency medicine|জৰুৰীকালীন চিকিৎসা]] | risks = [[Mental disorders|মানসিক বিকাৰ]], চাপজনিত জীৱন-ঘটনা, পাৰিবাৰিক ইতিহাস, [[Child abuse|শিশু নিৰ্যাতন]], কিছুমান [[Medication|ঔষধ]] বিশেষকৈ [[চিলেক্টিভ চেৰোটনিন ৰিআপটেক ইনহিবিটৰ]] আৰু [[Benzodiazepine|বেনজ’ডায়াজেপিন]], কৈশোৰকালৰ পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কৰ সমস্যা }} '''আত্মহত্যামূলক চিন্তা''' ({{lang-en|Suicidal Ideation}}), বা '''আত্মহত্যাৰ ইচ্ছা''', হৈছে [[আত্মহত্যা]]ৰ জৰিয়তে নিজৰ জীৱনৰ অন্ত পৰাৰ সম্ভাৱনাৰ সম্পৰ্কে কৰা চিন্তা প্ৰক্ৰিয়া বা ধাৰণা।<ref name=ICD>World Health Organization, ''ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics'', ver. 09/2020, [https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http://id.who.int/icd/entity/778734771 MB26.A Suicidal ideation]</ref> ই নিজে কোনো ৰোগ নহয়, বৰঞ্চ কিছুমান মানসিক বিকাৰ বা মনোসক্ৰিয় দ্ৰব্যৰ ব্যৱহাৰৰ লক্ষণ, বা মানসিক বিকাৰৰ অনুপস্থিতিতো জীৱনৰ বিৰূপ পৰিঘটনাৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত ই হ'ব পাৰে।।<ref name="Barry">Barry, Lisa C. [[doi:10.1016/j.jagp.2019.08.003|Passive Suicidal Ideation in Older Adults: Implications for Suicide Prevention]], ''American Journal of Geriatric Psychiatry'' 27, no. 12 (December 2019): 1411 ("... growing evidence points toward a subgroup of individuals who endorse passive SI [suicidal ideation] in later life outside the context of clinical depression.")</ref> আত্মহত্যাৰ আশংকা বা আত্মহত্যামূলক চিন্তাৰ পৰিসৰ ক্ষণস্থায়ী চিন্তাৰ পৰা বিশদ পৰিকল্পনালৈকে ভিন্ন হ’ব পাৰে। '''নিষ্ক্ৰিয় আত্মহত্যামূলক চিন্তা''' হৈছে জীয়াই থাকিব নিবিচৰা কথা ভাবা বা নিজকে মৃত অৱস্থাত কল্পনা কৰা।<ref name="Falcone">{{Cite book|last1=Falcone|first1=Tatiana|url=https://books.google.com/books?id=-j9bDwAAQBAJ|title=Suicide Prevention: A Practical Guide for the Practitioner|last2=Timmons-Mitchell|first2=Jane|date=2018-05-18|publisher=Springer |isbn=978-3-319-74391-2 |page=38|language=en|chapter=Mood Disorders and Suicide}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|last=Kumar|first=Updesh|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qaI7DwAAQBAJ&q=%22passive+suicidal+ideation%22&pg=PA269|title=Handbook of Suicidal Behaviour|date=2017-10-26|publisher=Springer|isbn=978-981-10-4816-6|page=269|language=en|chapter=Suicidal Ideation in Adolescents–A Transcultural Analysis}}</ref> '''সক্ৰিয় আত্মহত্যামূলক চিন্তা''' হৈছে নিজকে হত্যা কৰাৰ বাবে প্ৰস্তুতি লোৱা বা তেনে কৰাৰ পৰিকল্পনা গঠন কৰা।<ref name="Falcone"/><ref name=":1"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} n5r5r9wd3tfqxk15s7zwqvwxqmisayn 0 137756 615622 2026-07-04T03:51:26Z Dipankar Das 36094 [[জোৱাৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615622 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[জোৱাৰ]] pqovzxrr9qhsgusiq9blzeq395p4op4 0 137757 615623 2026-07-04T03:53:16Z Dipankar Das 36094 [[জোৱাৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615623 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[জোৱাৰ]] pqovzxrr9qhsgusiq9blzeq395p4op4 14 137758 615629 2026-07-04T04:37:45Z হানিফ আলী 19725 + 615629 wikitext text/x-wiki এই পৃষ্ঠাটো হোজাই জিলাৰ শ্ৰেণী বিষয়বস্তু। মুলপৃষ্ঠা [[হোজাই জিলা]] চাওঁক। q6m1xqq742qbzo8k7a3jqje5hk2j92n 615630 615629 2026-07-04T04:38:49Z হানিফ আলী 19725 added [[Category:অসম]] using [[WP:HC|HotCat]] 615630 wikitext text/x-wiki এই পৃষ্ঠাটো হোজাই জিলাৰ শ্ৰেণী বিষয়বস্তু। মুলপৃষ্ঠা [[হোজাই জিলা]] চাওঁক। [[শ্ৰেণী:অসম]] 2kv4nfrxzkhpavr0mxrde9adtjlw2b3 615631 615630 2026-07-04T04:39:08Z হানিফ আলী 19725 added [[Category:অসমৰ জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 615631 wikitext text/x-wiki এই পৃষ্ঠাটো হোজাই জিলাৰ শ্ৰেণী বিষয়বস্তু। মুলপৃষ্ঠা [[হোজাই জিলা]] চাওঁক। [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]] oibspoo5d32xwzebh1l7pswk802r51s 0 137759 615657 2026-07-04T11:14:26Z JonaliB 28397 নতুন পৃষ্ঠা: {{Under construction}} {{Short description|মুক্ত আৰু মুক্ত-উৎস পৰিসংখ্যা প্ৰগ্ৰাম}} {{Infobox software | title = JASP | name = JASP | logo = JASP logo.svg | logo size = 150px | logo title = JASP-ৰ ল’গ’ | screenshot = JASP module selection.png | screenshot size = 250px | caption = JASP-ৰ আৰম্ভণি পৃষ্ঠা আৰু মডিউল নিৰ্বাচন | la... 615657 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Short description|মুক্ত আৰু মুক্ত-উৎস পৰিসংখ্যা প্ৰগ্ৰাম}} {{Infobox software | title = JASP | name = JASP | logo = JASP logo.svg | logo size = 150px | logo title = JASP-ৰ ল’গ’ | screenshot = JASP module selection.png | screenshot size = 250px | caption = JASP-ৰ আৰম্ভণি পৃষ্ঠা আৰু মডিউল নিৰ্বাচন | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P348}} | latest release date = {{date and age|{{wikidata|qualifier|P348|P577}}}} | repo = https://github.com/jasp-stats/ | programming language = [[C++]], [[R (programming language)|R]], [[JavaScript]], [[QML]] | operating system = {{hlist|[[Linux]]|[[macOS]]|[[Microsoft Windows|Windows]]|[[ChromeOS]]}} | platform = [[x86-64]] | language count = 16 | genre = [[পৰিসংখ্যা]] | license = [[GNU Affero General Public License]] | website = {{URL|https://jasp-stats.org/}} }} '''জাস্প '''({{lang-en|JASP}}) হৈছে [[পৰিসংখ্যা|পৰিসংখ্যাগত]] বিশ্লেষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এটা মুক্ত আৰু মুক্ত উৎস কম্পিউটাৰ ছফ্টৱেৰ। ইয়াক [[University of Amsterdam|আমষ্টাৰডাম বিশ্ববিদ্যালয়]]ত বিকাশ কৰা হৈছে। জাস্প সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ধৰণে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ আন্তঃপৃষ্ঠ [[SPSS|এছ পি এছ এছ]] ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে চিনাকি যেন অনুভৱ হয়। ই পৰম্পৰাগত পৰিসংখ্যাগত পদ্ধতিৰ লগতে [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]]ভিত্তিক বিশ্লেষণো সমৰ্থন কৰে। জাস্প সাধাৰণতে [[APA style|এ পি এ শৈলী]] অনুসৰি ফলাফলৰ তালিকা আৰু চিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰে, যাৰ ফলত গৱেষণা প্ৰকাশৰ বাবে ফলাফল উপস্থাপন সহজ হয়। ইয়াত [[Open Science Framework|মুক্ত বিজ্ঞান]]-ৰ সৈতে সংযোগৰ সুবিধা আছে, যাৰ জৰিয়তে [[open science|মুক্ত বিজ্ঞান]]ক উৎসাহিত কৰা হয়। লগতে, বিশ্লেষণৰ ছেটিংসমূহ ফলাফলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি ৰাখাৰ বাবে ই পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা বৃদ্ধি কৰে। জাস্পৰ বিকাশ বিভিন্ন পৃষ্ঠপোষক, কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয় আৰু গৱেষণা তহবিলৰ আৰ্থিক সহায়ত চলি আছে।<ref name=":0">{{cite web |title=FAQ - JASP |url=https://jasp-stats.org/faq/#:~:text=JASP%20stands%20for |publisher=JASP |access-date=18 February 2022}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Wagenmakers EJ, Love J, Marsman M, Jamil T, Ly A, Verhagen J, Selker R, Gronau QF, Dropmann D, Boutin B, Meerhoff F, Knight P, Raj A, van Kesteren EJ, van Doorn J, Šmíra M, Epskamp S, Etz A, Matzke D, de Jong T, van den Bergh D, Sarafoglou A, Steingroever H, Derks K, Rouder JN, Morey RD | display-authors = 6 | title = Bayesian inference for psychology. Part II: Example applications with JASP | journal = Psychonomic Bulletin & Review | volume = 25 | issue = 1 | pages = 58–76 | date = February 2018 | pmid = 28685272 | pmc = 5862926 | doi = 10.3758/s13423-017-1323-7 }}</ref><ref name="jasp-review">{{cite journal |vauthors=Love J, Selker R, Verhagen J, Marsman M, Gronau QF, Jamil T, Smira M, Epskamp S, Wil A, Ly A, Matzke D, Wagenmakers EJ, Morey MD, Rouder JN |year=2015 |title=Software to Sharpen Your Stats |url=http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2015/march-15/bayes-or-bust-with-new-softwares.html |journal=APS Observer |volume=28 |issue=3}}</ref> == বৈশিষ্ট্য == জাস্পত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণৰ সুবিধা আছে, যেনে বৰ্ণনামূলক পৰিসংখ্যা, টি টেষ্ট (t-test), এনোভা (ANOVA), [[সহসম্পৰ্ক]] (Correlation), ৰিগ্ৰেচন (regression), ফেক্টৰ এনালিছিছ (factor analysis) আৰু বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা (Bayesian analysis)। ইয়াৰ ফলাফলসমূহ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে বিশ্লেষণ ছেটিং সলনি কৰাৰ লগে লগে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে আপডেট হয়। == উদ্দেশ্য == জাস্পৰ এটা মূল উদ্দেশ্য হৈছে পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণক সহজ, স্বচ্ছ আৰু পুনৰুৎপাদনযোগ্য কৰা। বিশেষকৈ মনোবিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান, শিক্ষা, স্বাস্থ্যবিজ্ঞান আৰু অন্যান্য সামাজিক-বিজ্ঞান গৱেষণাত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[SPSS]] * [[R (programming language)|R]] * [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]] * [[Open science|মুক্ত বিজ্ঞান]] * [[Reproducibility|পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://jasp-stats.org/}} * [https://github.com/jasp-stats/ JASP GitHub repository] {{Statistics software}} [[শ্ৰেণী:পৰিসংখ্যা]] [[শ্ৰেণী:মুক্ত উৎস]] [[শ্ৰেণী:গণিত]] cdj7h6fjnw1zpzfwqzsz54oeyy5p812 615658 615657 2026-07-04T11:16:40Z JonaliB 28397 615658 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Short description|মুক্ত আৰু মুক্ত-উৎস পৰিসংখ্যা প্ৰগ্ৰাম}} {{Infobox software | title = JASP | name = JASP | logo = JASP logo.svg | logo size = 150px | logo title = JASP-ৰ ল’গ’ | screenshot = JASP module selection.png | screenshot size = 250px | caption = JASP-ৰ আৰম্ভণি পৃষ্ঠা আৰু মডিউল নিৰ্বাচন | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P348}} | latest release date = {{date and age|{{wikidata|qualifier|P348|P577}}}} | repo = https://github.com/jasp-stats/ | programming language = [[C++]], [[R (programming language)|R]], [[JavaScript]], [[QML]] | operating system = {{hlist|[[Linux]]|[[macOS]]|[[Microsoft Windows|Windows]]|[[ChromeOS]]}} | platform = [[x86-64]] | language count = 16 | genre = [[পৰিসংখ্যা]] | license = [[GNU Affero General Public License]] | website = {{URL|https://jasp-stats.org/}} }} '''জাস্প '''({{lang-en|JASP}}) হৈছে [[পৰিসংখ্যা|পৰিসংখ্যাগত]] বিশ্লেষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এটা মুক্ত আৰু মুক্ত উৎস কম্পিউটাৰ ছফ্টৱেৰ। ইয়াক [[University of Amsterdam|আমষ্টাৰডাম বিশ্ববিদ্যালয়]]ত বিকাশ কৰা হৈছে। জাস্প সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ধৰণে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ আন্তঃপৃষ্ঠ [[SPSS|এছ পি এছ এছ]] ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে চিনাকি যেন অনুভৱ হয়। ই পৰম্পৰাগত পৰিসংখ্যাগত পদ্ধতিৰ লগতে [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]]ভিত্তিক বিশ্লেষণো সমৰ্থন কৰে। জাস্প সাধাৰণতে [[APA style|এ পি এ শৈলী]] অনুসৰি ফলাফলৰ তালিকা আৰু চিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰে, যাৰ ফলত গৱেষণা প্ৰকাশৰ বাবে ফলাফল উপস্থাপন সহজ হয়। ইয়াত [[Open Science Framework|মুক্ত বিজ্ঞান]]-ৰ সৈতে সংযোগৰ সুবিধা আছে, যাৰ জৰিয়তে [[open science|মুক্ত বিজ্ঞান]]ক উৎসাহিত কৰা হয়। লগতে, বিশ্লেষণৰ ছেটিংসমূহ ফলাফলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি ৰাখাৰ বাবে ই পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা বৃদ্ধি কৰে। জাস্পৰ বিকাশ বিভিন্ন পৃষ্ঠপোষক, কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয় আৰু গৱেষণা তহবিলৰ আৰ্থিক সহায়ত চলি আছে।<ref name=":0">{{cite web |title=FAQ - JASP |url=https://jasp-stats.org/faq/#:~:text=JASP%20stands%20for |publisher=JASP |access-date=18 February 2022}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Wagenmakers EJ, Love J, Marsman M, Jamil T, Ly A, Verhagen J, Selker R, Gronau QF, Dropmann D, Boutin B, Meerhoff F, Knight P, Raj A, van Kesteren EJ, van Doorn J, Šmíra M, Epskamp S, Etz A, Matzke D, de Jong T, van den Bergh D, Sarafoglou A, Steingroever H, Derks K, Rouder JN, Morey RD | display-authors = 6 | title = Bayesian inference for psychology. Part II: Example applications with JASP | journal = Psychonomic Bulletin & Review | volume = 25 | issue = 1 | pages = 58–76 | date = February 2018 | pmid = 28685272 | pmc = 5862926 | doi = 10.3758/s13423-017-1323-7 }}</ref><ref name="jasp-review">{{cite journal |vauthors=Love J, Selker R, Verhagen J, Marsman M, Gronau QF, Jamil T, Smira M, Epskamp S, Wil A, Ly A, Matzke D, Wagenmakers EJ, Morey MD, Rouder JN |year=2015 |title=Software to Sharpen Your Stats |url=http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2015/march-15/bayes-or-bust-with-new-softwares.html |journal=APS Observer |volume=28 |issue=3}}</ref> == বৈশিষ্ট্য == জাস্পত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণৰ সুবিধা আছে, যেনে বৰ্ণনামূলক পৰিসংখ্যা, টি টেষ্ট (t-test), এনোভা (ANOVA), [[সহসম্পৰ্ক]] (Correlation), ৰিগ্ৰেচন (regression), ফেক্টৰ এনালিছিছ (factor analysis) আৰু বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা (Bayesian analysis)।<ref>Van Doorn, J., Van Den Bergh, D., Böhm, U., Dablander, F., Derks, K., Draws, T., ... & Wagenmakers, E. J. (2021). The JASP guidelines for conducting and reporting a Bayesian analysis. Psychonomic bulletin & review, 28(3), 813-826.</ref> ইয়াৰ ফলাফলসমূহ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে বিশ্লেষণ ছেটিং সলনি কৰাৰ লগে লগে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে আপডেট হয়। == উদ্দেশ্য == জাস্পৰ এটা মূল উদ্দেশ্য হৈছে পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণক সহজ, স্বচ্ছ আৰু পুনৰুৎপাদনযোগ্য কৰা। বিশেষকৈ মনোবিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান, শিক্ষা, স্বাস্থ্যবিজ্ঞান আৰু অন্যান্য সামাজিক-বিজ্ঞান গৱেষণাত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[SPSS]] * [[R (programming language)|R]] * [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]] * [[Open science|মুক্ত বিজ্ঞান]] * [[Reproducibility|পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://jasp-stats.org/}} * [https://github.com/jasp-stats/ JASP GitHub repository] {{Statistics software}} [[শ্ৰেণী:পৰিসংখ্যা]] [[শ্ৰেণী:মুক্ত উৎস]] [[শ্ৰেণী:গণিত]] 0y6bo9q6w73z11b7lb13ayzlb2tsgwm 615659 615658 2026-07-04T11:19:23Z JonaliB 28397 615659 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Short description|মুক্ত আৰু মুক্ত-উৎস পৰিসংখ্যা প্ৰগ্ৰাম}} {{Infobox software | title = JASP | name = JASP | logo = JASP logo.svg | logo size = 150px | logo title = JASP-ৰ ল’গ’ | screenshot = JASP module selection.png | screenshot size = 250px | caption = JASP-ৰ আৰম্ভণি পৃষ্ঠা আৰু মডিউল নিৰ্বাচন | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P348}} | latest release date = {{date and age|{{wikidata|qualifier|P348|P577}}}} | repo = https://github.com/jasp-stats/ | programming language = [[C++]], [[R (programming language)|R]], [[JavaScript]], [[QML]] | operating system = {{hlist|[[Linux]]|[[macOS]]|[[Microsoft Windows|Windows]]|[[ChromeOS]]}} | platform = [[x86-64]] | language count = 16 | genre = [[পৰিসংখ্যা]] | license = [[GNU Affero General Public License]] | website = {{URL|https://jasp-stats.org/}} }} '''জাস্প '''({{lang-en|JASP}}) হৈছে [[পৰিসংখ্যা|পৰিসংখ্যা]] বিশ্লেষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এক মুক্ত উৎস কম্পিউটাৰ ছফ্টৱেৰ। ইয়াক [[University of Amsterdam|আমষ্টাৰডাম বিশ্ববিদ্যালয়]]ত বিকাশ কৰা হৈছে। জাস্প সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ধৰণে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ আন্তঃপৃষ্ঠ [[SPSS|এছ পি এছ এছ]] ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে চিনাকি যেন অনুভৱ হয়। ই পৰম্পৰাগত পৰিসংখ্যাগত পদ্ধতিৰ লগতে [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]]ভিত্তিক বিশ্লেষণো সমৰ্থন কৰে। জাস্প সাধাৰণতে [[APA style|এ পি এ শৈলী]] অনুসৰি ফলাফলৰ তালিকা আৰু চিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰে, যাৰ ফলত গৱেষণা প্ৰকাশৰ বাবে ফলাফল উপস্থাপন সহজ হয়। ইয়াত [[Open Science Framework|মুক্ত বিজ্ঞান]]-ৰ সৈতে সংযোগৰ সুবিধা আছে, যাৰ জৰিয়তে [[open science|মুক্ত বিজ্ঞান]]ক উৎসাহিত কৰা হয়। লগতে, বিশ্লেষণৰ ছেটিংসমূহ ফলাফলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি ৰাখাৰ বাবে ই পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা বৃদ্ধি কৰে। জাস্পৰ বিকাশ বিভিন্ন পৃষ্ঠপোষক, কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয় আৰু গৱেষণা তহবিলৰ আৰ্থিক সহায়ত চলি আছে।<ref name=":0">{{cite web |title=FAQ - JASP |url=https://jasp-stats.org/faq/#:~:text=JASP%20stands%20for |publisher=JASP |access-date=18 February 2022}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Wagenmakers EJ, Love J, Marsman M, Jamil T, Ly A, Verhagen J, Selker R, Gronau QF, Dropmann D, Boutin B, Meerhoff F, Knight P, Raj A, van Kesteren EJ, van Doorn J, Šmíra M, Epskamp S, Etz A, Matzke D, de Jong T, van den Bergh D, Sarafoglou A, Steingroever H, Derks K, Rouder JN, Morey RD | display-authors = 6 | title = Bayesian inference for psychology. Part II: Example applications with JASP | journal = Psychonomic Bulletin & Review | volume = 25 | issue = 1 | pages = 58–76 | date = February 2018 | pmid = 28685272 | pmc = 5862926 | doi = 10.3758/s13423-017-1323-7 }}</ref><ref name="jasp-review">{{cite journal |vauthors=Love J, Selker R, Verhagen J, Marsman M, Gronau QF, Jamil T, Smira M, Epskamp S, Wil A, Ly A, Matzke D, Wagenmakers EJ, Morey MD, Rouder JN |year=2015 |title=Software to Sharpen Your Stats |url=http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2015/march-15/bayes-or-bust-with-new-softwares.html |journal=APS Observer |volume=28 |issue=3}}</ref> == বৈশিষ্ট্য == জাস্পত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণৰ সুবিধা আছে, যেনে বৰ্ণনামূলক পৰিসংখ্যা, টি টেষ্ট (t-test), এনোভা (ANOVA), [[সহসম্পৰ্ক]] (Correlation), ৰিগ্ৰেচন (regression), ফেক্টৰ এনালিছিছ (factor analysis) আৰু বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা (Bayesian analysis)।<ref>Van Doorn, J., Van Den Bergh, D., Böhm, U., Dablander, F., Derks, K., Draws, T., ... & Wagenmakers, E. J. (2021). The JASP guidelines for conducting and reporting a Bayesian analysis. Psychonomic bulletin & review, 28(3), 813-826.</ref> ইয়াৰ ফলাফলসমূহ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে বিশ্লেষণ ছেটিং সলনি কৰাৰ লগে লগে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে আপডেট হয়। == উদ্দেশ্য == জাস্পৰ এটা মূল উদ্দেশ্য হৈছে পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণক সহজ, স্বচ্ছ আৰু পুনৰুৎপাদনযোগ্য কৰা। বিশেষকৈ মনোবিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান, শিক্ষা, স্বাস্থ্যবিজ্ঞান আৰু অন্যান্য সামাজিক-বিজ্ঞান গৱেষণাত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[SPSS]] * [[R (programming language)|R]] * [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]] * [[Open science|মুক্ত বিজ্ঞান]] * [[Reproducibility|পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://jasp-stats.org/}} * [https://github.com/jasp-stats/ JASP GitHub repository] {{Statistics software}} [[শ্ৰেণী:পৰিসংখ্যা]] [[শ্ৰেণী:মুক্ত উৎস]] [[শ্ৰেণী:গণিত]] 6zjn8kuro4masp91vin4zckq5tcbbix 615663 615659 2026-07-04T11:21:23Z JonaliB 28397 615663 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Short description|মুক্ত আৰু মুক্ত-উৎস পৰিসংখ্যা প্ৰগ্ৰাম}} {{Infobox software | title = JASP | name = JASP | logo = JASP logo.svg | logo size = 150px | logo title = JASP-ৰ ল’গ’ | screenshot = JASP module selection.png | screenshot size = 250px | caption = JASP-ৰ আৰম্ভণি পৃষ্ঠা আৰু মডিউল নিৰ্বাচন | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P348}} | latest release date = {{date and age|{{wikidata|qualifier|P348|P577}}}} | repo = https://github.com/jasp-stats/ | programming language = [[C++]], [[R (programming language)|R]], [[JavaScript]], [[QML]] | operating system = {{hlist|[[Linux]]|[[macOS]]|[[Microsoft Windows|Windows]]|[[ChromeOS]]}} | platform = [[x86-64]] | language count = 16 | genre = [[পৰিসংখ্যা]] | license = [[GNU Affero General Public License]] | website = {{URL|https://jasp-stats.org/}} }} '''জাস্প '''({{lang-en|JASP}}) হৈছে [[পৰিসংখ্যা|পৰিসংখ্যা]] বিশ্লেষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এক মুক্ত উৎস কম্পিউটাৰ ছফ্টৱেৰ। ইয়াক [[University of Amsterdam|আমষ্টাৰডাম বিশ্ববিদ্যালয়]]ত বিকাশ কৰা হৈছে। জাস্প সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ধৰণে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ আন্তঃপৃষ্ঠ [[SPSS|এছ পি এছ এছ]] ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে চিনাকি যেন অনুভৱ হয়। ই পৰম্পৰাগত পৰিসংখ্যাগত পদ্ধতিৰ লগতে [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]]ভিত্তিক বিশ্লেষণো সমৰ্থন কৰে। জাস্প সাধাৰণতে [[APA style|এ পি এ শৈলী]] অনুসৰি ফলাফলৰ তালিকা আৰু চিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰে, যাৰ ফলত গৱেষণা প্ৰকাশৰ বাবে ফলাফল উপস্থাপন সহজ হয়। ইয়াত [[Open Science Framework|মুক্ত বিজ্ঞান]]-ৰ সৈতে সংযোগৰ সুবিধা আছে, যাৰ জৰিয়তে [[open science|মুক্ত বিজ্ঞান]]ক উৎসাহিত কৰা হয়। লগতে, বিশ্লেষণৰ ছেটিংসমূহ ফলাফলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি ৰাখাৰ বাবে ই পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা বৃদ্ধি কৰে। জাস্পৰ বিকাশ বিভিন্ন পৃষ্ঠপোষক, কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয় আৰু গৱেষণা তহবিলৰ আৰ্থিক সহায়ত চলি আছে।<ref name=":0">{{cite web |title=FAQ - JASP |url=https://jasp-stats.org/faq/#:~:text=JASP%20stands%20for |publisher=JASP |access-date=18 February 2022}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Wagenmakers EJ, Love J, Marsman M, Jamil T, Ly A, Verhagen J, Selker R, Gronau QF, Dropmann D, Boutin B, Meerhoff F, Knight P, Raj A, van Kesteren EJ, van Doorn J, Šmíra M, Epskamp S, Etz A, Matzke D, de Jong T, van den Bergh D, Sarafoglou A, Steingroever H, Derks K, Rouder JN, Morey RD | display-authors = 6 | title = Bayesian inference for psychology. Part II: Example applications with JASP | journal = Psychonomic Bulletin & Review | volume = 25 | issue = 1 | pages = 58–76 | date = February 2018 | pmid = 28685272 | pmc = 5862926 | doi = 10.3758/s13423-017-1323-7 }}</ref><ref name="jasp-review">{{cite journal |vauthors=Love J, Selker R, Verhagen J, Marsman M, Gronau QF, Jamil T, Smira M, Epskamp S, Wil A, Ly A, Matzke D, Wagenmakers EJ, Morey MD, Rouder JN |year=2015 |title=Software to Sharpen Your Stats |url=http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2015/march-15/bayes-or-bust-with-new-softwares.html |journal=APS Observer |volume=28 |issue=3}}</ref> == বৈশিষ্ট্য == জাস্পত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণৰ সুবিধা আছে, যেনে বৰ্ণনামূলক পৰিসংখ্যা, টি টেষ্ট (t-test), এনোভা (ANOVA), [[সহ-সম্বন্ধ]] (Correlation), ৰিগ্ৰেচন (regression), ফেক্টৰ এনালিছিছ (factor analysis) আৰু বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা (Bayesian analysis)।<ref>Van Doorn, J., Van Den Bergh, D., Böhm, U., Dablander, F., Derks, K., Draws, T., ... & Wagenmakers, E. J. (2021). The JASP guidelines for conducting and reporting a Bayesian analysis. Psychonomic bulletin & review, 28(3), 813-826.</ref> ইয়াৰ ফলাফলসমূহ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে বিশ্লেষণ ছেটিং সলনি কৰাৰ লগে লগে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে আপডেট হয়। == উদ্দেশ্য == জাস্পৰ এটা মূল উদ্দেশ্য হৈছে পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণক সহজ, স্বচ্ছ আৰু পুনৰুৎপাদনযোগ্য কৰা। বিশেষকৈ মনোবিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান, শিক্ষা, স্বাস্থ্যবিজ্ঞান আৰু অন্যান্য সামাজিক-বিজ্ঞান গৱেষণাত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[SPSS]] * [[R (programming language)|R]] * [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]] * [[Open science|মুক্ত বিজ্ঞান]] * [[Reproducibility|পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://jasp-stats.org/}} * [https://github.com/jasp-stats/ JASP GitHub repository] {{Statistics software}} [[শ্ৰেণী:পৰিসংখ্যা]] [[শ্ৰেণী:মুক্ত উৎস]] [[শ্ৰেণী:গণিত]] hj88m1anyyglsxd2kcmncx7mcvjcm1f 615667 615663 2026-07-04T11:24:43Z JonaliB 28397 615667 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Short description|মুক্ত আৰু মুক্ত-উৎস পৰিসংখ্যা প্ৰগ্ৰাম}} {{Infobox software | title = JASP | name = JASP | logo = JASP logo.svg | logo size = 150px | logo title = JASP-ৰ ল’গ’ | screenshot = JASP module selection.png | screenshot size = 250px | caption = JASP-ৰ আৰম্ভণি পৃষ্ঠা আৰু মডিউল নিৰ্বাচন | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P348}} | latest release date = {{date and age|{{wikidata|qualifier|P348|P577}}}} | repo = https://github.com/jasp-stats/ | programming language = [[C++]], [[R (programming language)|R]], [[JavaScript]], [[QML]] | operating system = {{hlist|[[Linux]]|[[macOS]]|[[Microsoft Windows|Windows]]|[[ChromeOS]]}} | platform = [[x86-64]] | language count = ১৬ | genre = [[পৰিসংখ্যা]] | website = {{URL|https://jasp-stats.org/}} }} '''জাস্প '''({{lang-en|JASP}}) হৈছে [[পৰিসংখ্যা|পৰিসংখ্যা]] বিশ্লেষণৰ বাবে ব্যৱহৃত এক মুক্ত উৎস কম্পিউটাৰ ছফ্টৱেৰ। ইয়াক [[University of Amsterdam|আমষ্টাৰডাম বিশ্ববিদ্যালয়]]ত বিকাশ কৰা হৈছে। জাস্প সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ধৰণে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ আন্তঃপৃষ্ঠ [[SPSS|এছ পি এছ এছ]] ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে চিনাকি যেন অনুভৱ হয়। ই পৰম্পৰাগত পৰিসংখ্যাগত পদ্ধতিৰ লগতে [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]]ভিত্তিক বিশ্লেষণো সমৰ্থন কৰে। জাস্প সাধাৰণতে [[APA style|এ পি এ শৈলী]] অনুসৰি ফলাফলৰ তালিকা আৰু চিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰে, যাৰ ফলত গৱেষণা প্ৰকাশৰ বাবে ফলাফল উপস্থাপন সহজ হয়। ইয়াত [[Open Science Framework|মুক্ত বিজ্ঞান]]-ৰ সৈতে সংযোগৰ সুবিধা আছে, যাৰ জৰিয়তে [[open science|মুক্ত বিজ্ঞান]]ক উৎসাহিত কৰা হয়। লগতে, বিশ্লেষণৰ ছেটিংসমূহ ফলাফলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি ৰাখাৰ বাবে ই পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা বৃদ্ধি কৰে। জাস্পৰ বিকাশ বিভিন্ন পৃষ্ঠপোষক, কেইবাখনো বিশ্ববিদ্যালয় আৰু গৱেষণা তহবিলৰ আৰ্থিক সহায়ত চলি আছে।<ref name=":0">{{cite web |title=FAQ - JASP |url=https://jasp-stats.org/faq/#:~:text=JASP%20stands%20for |publisher=JASP |access-date=18 February 2022}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Wagenmakers EJ, Love J, Marsman M, Jamil T, Ly A, Verhagen J, Selker R, Gronau QF, Dropmann D, Boutin B, Meerhoff F, Knight P, Raj A, van Kesteren EJ, van Doorn J, Šmíra M, Epskamp S, Etz A, Matzke D, de Jong T, van den Bergh D, Sarafoglou A, Steingroever H, Derks K, Rouder JN, Morey RD | display-authors = 6 | title = Bayesian inference for psychology. Part II: Example applications with JASP | journal = Psychonomic Bulletin & Review | volume = 25 | issue = 1 | pages = 58–76 | date = February 2018 | pmid = 28685272 | pmc = 5862926 | doi = 10.3758/s13423-017-1323-7 }}</ref><ref name="jasp-review">{{cite journal |vauthors=Love J, Selker R, Verhagen J, Marsman M, Gronau QF, Jamil T, Smira M, Epskamp S, Wil A, Ly A, Matzke D, Wagenmakers EJ, Morey MD, Rouder JN |year=2015 |title=Software to Sharpen Your Stats |url=http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2015/march-15/bayes-or-bust-with-new-softwares.html |journal=APS Observer |volume=28 |issue=3}}</ref> == বৈশিষ্ট্য == জাস্পত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণৰ সুবিধা আছে, যেনে বৰ্ণনামূলক পৰিসংখ্যা, টি টেষ্ট (t-test), এনোভা (ANOVA), [[সহ-সম্বন্ধ]] (Correlation), ৰিগ্ৰেচন (regression), ফেক্টৰ এনালিছিছ (factor analysis) আৰু বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা (Bayesian analysis)।<ref>Van Doorn, J., Van Den Bergh, D., Böhm, U., Dablander, F., Derks, K., Draws, T., ... & Wagenmakers, E. J. (2021). The JASP guidelines for conducting and reporting a Bayesian analysis. Psychonomic bulletin & review, 28(3), 813-826.</ref> ইয়াৰ ফলাফলসমূহ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে বিশ্লেষণ ছেটিং সলনি কৰাৰ লগে লগে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে আপডেট হয়। == উদ্দেশ্য == জাস্পৰ এটা মূল উদ্দেশ্য হৈছে পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণক সহজ, স্বচ্ছ আৰু পুনৰুৎপাদনযোগ্য কৰা। বিশেষকৈ মনোবিজ্ঞান, সমাজবিজ্ঞান, শিক্ষা, স্বাস্থ্যবিজ্ঞান আৰু অন্যান্য সামাজিক-বিজ্ঞান গৱেষণাত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। == লগতে চাওক == * [[SPSS]] * [[R (programming language)|R]] * [[Bayesian statistics|বেইজীয়ান পৰিসংখ্যা]] * [[Open science|মুক্ত বিজ্ঞান]] * [[Reproducibility|পুনৰুৎপাদনযোগ্যতা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Official website|https://jasp-stats.org/}} * [https://github.com/jasp-stats/ JASP GitHub repository] {{Statistics software}} [[শ্ৰেণী:পৰিসংখ্যা]] [[শ্ৰেণী:মুক্ত উৎস]] [[শ্ৰেণী:গণিত]] tj8qs0b2cipqi6iq33tehifgc4reytu 6 137760 615660 2026-07-04T11:20:19Z Dipankar Das 36094 615660 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 615661 615660 2026-07-04T11:20:36Z Dipankar Das 36094 615661 wikitext text/x-wiki == সাৰাংশ == {{Non-free use rationale 2 |Description = Picture of [[Aruna Shanbaug case|Aruna Shanbaug]], a rape victim who's plea for euthanasia filed by a friend led to a landmark judgment by the [[Supreme Court of India]]. |Source = '''Original publication''': Unknown<br/> '''Immediate source''': http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/social-element/aruna-shanbaug-life-sentence-over/ |Author = Unknown |Article = Aruna Shanbaug case |Purpose = for visual identification of the person in question, at the top of his/her biographical article |Replaceability = because the person is dead. |Minimality = Only to show the image of the deceased person. |Commercial = Only to show the image of the deceased person. |Other information = The subject of the photograph has been deceased since: 18 May 2015 }} == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{Non-free biog-pic|image has rationale=yes|Aruna Shanbaug case}} 5dbd1c5qfel9zoo6f5loqvh6vianbeb 0 137761 615662 2026-07-04T11:20:54Z Dipankar Das 36094 [[অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615662 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[অৰুণা শ্বানবাগ গোচৰ]] rqm9tv6n4zd1gycqm9achfjiwtlpn8u 6 137762 615666 2026-07-04T11:23:10Z Dipankar Das 36094 615666 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 615669 615666 2026-07-04T11:25:32Z Dipankar Das 36094 615669 wikitext text/x-wiki উৎস: https://www.amazon.co.uk/gp/product/images/0241143489/ref=dp_image_text_0/026-3296701-0598023?ie=UTF8 == সাৰাংশ == This image is fair use in [[The Inheritance of Loss]] because the article specifically discusses a major prize-winning book, the image is not reproduced in a way that would detract from the copyright-holder's ability to make profit from their work and its usage in this way on the English Wikipedia as detailed in the above tag is encyclopedic and educational. This image, by Brian Cronin, is taken from the 2006 hardcover edition of the book. == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{Non-free book cover|image has rationale=yes|category=Historical fiction book cover images}} [[Category:Indian literature book cover images]] 0ovl9fqiod0si6qcoev5kp8goqd1ubt 6 137763 615670 2026-07-04T11:26:58Z Dipankar Das 36094 615670 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 615672 615670 2026-07-04T11:27:21Z Dipankar Das 36094 615672 wikitext text/x-wiki == সাৰাংশ == {{Non-free use rationale |Article = Two Leaves and a Bud |Description = 1954 edition |Source = https://www.amazon.com/Two-leaves-bud-Mulk-Anand/dp/B0006ATZW8 |Portion = front cover |Low_resolution = yes |Purpose = to illustrate an article concerning the book in question |Replaceability = no |other_information = }} == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{Non-free book cover|image_has_rationale=yes|category=Indian literature book cover images}} 0m0uok8y7urvpmm49i27jimx5nv8j90 0 137764 615675 2026-07-04T11:29:12Z Dipankar Das 36094 [[টু লীভচ এণ্ড এ বাড (উপন্যাস)]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615675 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[টু লীভচ এণ্ড এ বাড (উপন্যাস)]] c8dh70j956tngfprut0014cxux5bfxf 6 137765 615678 2026-07-04T11:30:22Z Dipankar Das 36094 615678 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 615680 615678 2026-07-04T11:31:12Z Dipankar Das 36094 615680 wikitext text/x-wiki == সাৰাংশ == {{Information |Description = First edition cover of A Passage To India, 1924. |Source = '''Original publication''': Edward Arnold<br/> '''Immediate source''': https://historical.ha.com/itm/books/literature-1900-up/e-m-forster-a-passage-to-india-london-edward-arnold-and-co-1924-first-edition/a/201532-91024.s |Date = June 4 1924 |Author = E.M. Forster <br/> (Life time: 1879-1970) }} == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{PD-1923-abroad}} a5jkt9n2ojtz5e5uv3ld9mxffivj38w 0 137766 615681 2026-07-04T11:32:10Z Dipankar Das 36094 [[এ পেছেজ টু ইণ্ডিয়া (উপন্যাস)]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615681 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[এ পেছেজ টু ইণ্ডিয়া (উপন্যাস)]] c7ouu80jouh74rkxrlk18zkybfux55z 6 137767 615682 2026-07-04T11:34:47Z Dipankar Das 36094 615682 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 615683 615682 2026-07-04T11:35:14Z Dipankar Das 36094 615683 wikitext text/x-wiki == সাৰাংশ == {{Non-free use rationale 2 |Description = Photo of Mercedes Barcha |Source = '''Original publication''': unknown<br/> '''Immediate source''': https://www.whosdatedwho.com/dating/mercedes-barcha |Date = unknown |Author = unknown |Article = Mercedes Barcha |Purpose = for visual identification of the person in question, at the top of his/her biographical article |Replaceability = best, youngest image available on the web |Minimality = small file for infobox |Commercial = small file for infobox |Other information = The subject of the photograph has been deceased since: 2020 }} == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{Non-free biog-pic|Mercedes Barcha}} lsl82keqbbb8jxth2trmquqb2h1wpjm 0 137768 615684 2026-07-04T11:35:29Z Dipankar Das 36094 [[মাৰ্চিদিজ বৰচা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615684 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[মাৰ্চিদিজ বৰচা]] 5vvbcpewub1jn9snhhb2xogulnrikrb 0 137769 615686 2026-07-04T11:38:17Z Dipankar Das 36094 [[নিহাৰিকা ৰায়জাদা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615686 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[নিহাৰিকা ৰায়জাদা]] eh2xcmy1fjhgtvj5g3y5l47l0ged5t8 0 137770 615687 2026-07-04T11:38:51Z Dipankar Das 36094 [[লাছলো ক্ৰাছনাহৰ্কাই]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615687 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[লাছলো ক্ৰাছনাহৰ্কাই]] s6cte9mlan23m3bfvf5gtir41eihriu 0 137771 615688 2026-07-04T11:41:28Z Dipankar Das 36094 [[জীবনানন্দ দাস]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615688 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[জীবনানন্দ দাস]] 7zn9kimtupgrq7rj13ypl47g4vwux65 0 137772 615689 2026-07-04T11:43:02Z Dipankar Das 36094 [[গংগাসতী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615689 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[গংগাসতী]] knqjl1xg9ii3twdebcen3jro7rr4uoc 0 137773 615690 2026-07-04T11:44:33Z Dipankar Das 36094 [[ইথানল ইন্ধন]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 615690 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ইথানল ইন্ধন]] nrh3a1lm44e6rl2dgfaqjdu7vx0gpsa 0 137774 615691 2026-07-04T11:45:47Z Rakesh Modak 42466 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 615691 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নৰ্থ কামৰূপ মহাবিদ্যালয় বাঘমাৰা | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° ঘনশ্যাম ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = বাঘমাৰা [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. কে. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://northkamrupcollege.org | logo = | footnotes = }} 8fqisfyyppv3erug5ub7lejimmnpdze 615695 615691 2026-07-04T11:50:48Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 615695 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নৰ্থ কামৰূপ মহাবিদ্যালয় বাঘমাৰা | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° ঘনশ্যাম ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = বাঘমাৰা [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. কে. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://northkamrupcollege.org | logo = | footnotes = }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] skcdgqdp9e101jxxo33qxc1c0h38l1x 615699 615695 2026-07-04T11:54:28Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 615699 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নৰ্থ কামৰূপ মহাবিদ্যালয় বাঘমাৰা | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° ঘনশ্যাম ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = বাঘমাৰা [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. কে. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://northkamrupcollege.org | logo = | footnotes = }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] ekpc4k66hal7eaiyde2rlszqdvd726m 615700 615699 2026-07-04T11:54:58Z Rakesh Modak 42466 added [[Category:বজালী জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 615700 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox university | name = নৰ্থ কামৰূপ মহাবিদ্যালয় বাঘমাৰা | native_name = | image_name = | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = ১৯৭৯ চনত | closed = | type = | affiliation = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | officer_in_charge = | chairman = | provost = | vice_chancellor = | principal = ড° ঘনশ্যাম ডেকা | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | city = বাঘমাৰা [[বজালী জিলা]] | state = [[অসম]] | province = | country = [[ভাৰতবৰ্ষ]] | coor = | campus = | former_names = | nickname =এন. কে. কলেজ | mascot = | affiliations = [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] | website = https://northkamrupcollege.org | logo = | footnotes = }} [[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]] [[শ্ৰেণী:বজালী জিলা]] 0d439r67wh5635o9qk1ho116p65g1ni